Лидерот на ВМРО-ДПМНЕ Христијан Мицкоски вечерва пристигна во Брвеница за да му честита на Јовица Илиевски за новиот мандат.

– Покажавме дека општина Брвеница е за соживот, не за етнички поделби. Благодарност до сите жители, докажавме дека сме мултиетничка општина и таква ќе останеме. Благодарност до претседателот Мицкоски за максималната поддршка – рече Илиевски.

Мицкоски му ја честиташе победата на Илиевски и рече дека заедно со Владата ќе се направат многу проекти за општина Брвеница.

– Честитки на Јовица што издржа, веруваме дека иднината е во заедништвото. Сите кои мислат дека можат да бидат лидери на начин на кој ќе разделуваат грешат. Тој концепт се покажа погрешен. Им благодарам на сите жители на општина Брвеница кои ја дадоа поддршката и застанаа зад овој концепт на обединување – рече Мицкоски.

The post БРВЕНИЦА ПОКАЖА ДЕКА Е ЗА СОЖИВОТ Ќе следат многу проекти во општината appeared first on plusinfo.mk.

Во пресрет на вториот круг од локалните избори на 2 ноември, лидерот на ВМРО-ДПМНЕ, Христијан Мицкоски, и кандидатот за градоначалник на Брвеница, Јовица Илиевски, испратија пораки за единство, соживот и фокус на проекти, повикувајќи ги граѓаните да гласаат без разлика на етничка или верска припадност.

Претседателот на ВМРО-ДПМНЕ, Христијан Мицкоски, денеска од Брвеница порача дека сите кои работат за иднината на Македонија ја имаат неговата поддршка, без разлика на етничката, верската или политичката определеност. Тој ги повика граѓаните на општината да гласаат за кандидатот на партијата за градоначалник Јовица Илиевски и да заокружат број 9.

– Секој кој зборува за иднината на Македонија е добредојден соговорник. Секој кој поттикнува етнички поделби не му мисли добро на никого – истакна Мицкоски, нагласувајќи дека Владата инвестирала половина милијарда евра рамномерно во сите општини, без разлика на партиската припадност на градоначалниците.

Мицкоски го коментираше и недозволивиот речник на противникот на Илиевски, оценувајќи го како себичен потег и грешка, која според него ги компромитира и кандидатите од истата коалиција. Тој додаде дека и меѓународната заедница со загриженост го следи ваквото однесување.

Кандидатот Јовица Илиевски истакна дека неговата работа како градоначалник во изминатиот мандат била насочена кон проекти, а не кон етнички поделби, и дека истиот пристап ќе продолжи во наредниот мандат.

– Општина Брвеница и јас како градоначалник сме фокусирани на проекти – улици, патишта, детски градинки – рамномерно застапени за сите жители – рече Илиевски, додавајќи дека примери како спортската сала во Челопек и детската градинка во Гургурница покажуваат дека општината се водела според потребите на граѓаните, а не по етничка припадност.

Тој нагласи и пример за соживот: за време на реновирањето на училиштето во Брвеница, околу 270 ученици секојдневно биле носени во Челопек без проблеми, што според него ја потврдува мултиетничката природа на општината.

Илиевски ги повика граѓаните да гласаат за единство и заедничка иднина, предупредувајќи дека повиците за поделби „никому не му носат добро“.

Мицкоски и Илиевски заеднички порачуваат дека локалните избори се шанса за продолжување на проектите и за одржување на соживотот, потсетувајќи дека успехот на општината се базира на соработка, а не на поделби.

– Гласањето за број 9 е глас за иднината на Брвеница и за заедничка Македонија – заклучија тие.

The post СО ГЛАСАЊЕ ЗА ЈОВИЦА ИЛИЕВСКИ ГЛАСАТЕ ЗА ЗАЕДНИЧКА ИДНИНА НА МАКЕДОНИЈА Мицкоски повика да се гласа за единство, соживот и проекти во Брвеница appeared first on plusinfo.mk.

Охридскиот договор не е само политички документ. Тој е визионерски акт, историски договор меѓу заедниците кои живеат во оваа земја, посветеност за изградба на држава во која секој се чувствува еднаков, претставен и почитуван, порача вечерва првиот вицепремиер во Владата Изет Меџити на одбележувањето 24 години од Рамковниот договор.

Овој договор, рече тој, стави крај на вооружениот конфликт и ги постави темелите за нов соживот врз принципите на демократија, инклузивност и меѓусебно почитување.

– Денес сме собрани овде за да се потсетиме и да оддадеме почит на еден од најзначајните настани од нашата понова историја Охридскиот рамковен договор, кој пред 24 години стави крај на еден болен конфликт и ја отвори патеката кон побезбедна и поправедна иднина за сите граѓани на нашата земја – истакна Меџити.

Според него, август носи длабока симболика, а тоа, како што рече се Илинден и Охридскиот договор кои се два темелни камена на современата државност на Република Северна Македонија.

– Тоа се два датума кои не треба да живеат само во календарот, туку и во нашата колективна свест. Тие нè потсетуваат дека само преку заеднички напори, жртва и дијалог можеме да изградиме функционално, праведно и демократско општество – потенцира првиот вицепремиер.

За Охридскиот договор рече дека не е само политички документ и дека Албанците и Македонците, но и сите други етнички заедници, не се само делови од една држава, туку дека сите се нејзини соосновачи.

– Не можеме да се избегнуваме едни со други, ниту треба да се обидуваме. Повикани сме да живееме заедно, да создаваме заедно, да ги делиме одговорностите и успесите, да градиме заедничка иднина за генерациите што доаѓаат. Ова не е обврска, ова е историска можност – нагласи Меџити.

Тој потсети и најави дека се ближат локалните избори и дека било природно во секое плуралистичко општество, политичките тензии да се зголемат, но и дека имаат обврска преку институционална зрелост и политичка одговорност да го зачувааат единството и стабилноста. Порача дека граѓаните очекуваат одговорност и работа и најави посветеност во остварување на тоа.

Охридскиот рамковен договор беше потпишан на 13 август 2001 година во претседателската резиденција на Водно во Скопје од страна на тогашниот претседател на државата Борис Трајковски, тогашниот премиер и лидер на ВМРО-ДПМНЕ, Љубчо Георгиевски, како и тогашните лидери на СДСМ, Бранко Црвенковски, на ПДП, Имер Имери и на ДПА, Арбен Џафери. Свои потписи на договорот ставија и специјалните претставници на ЕУ и на САД, Франсоа Леотар и Џејмс Пердју. Во разговорите што започнаа во јули во Скопје, а потоа продолжија во Охрид, беа консултирани повеќе советници и експерти.

The post 24 ГОДИНИ ОД ОХРИДСКИОТ ДОГОВОР Меџити порача дека можеме да живееме и да создаваме заедно appeared first on plusinfo.mk.

„Бујар Османи беше дел од власт во која Македонците беа малцинство – и тоа не му пречеше. Напротив, одлуки се носеа и во Владата и во Собранието без македонско мнозинство – и сè беше во ред, демократски, европски.

Но денес, кога постои јасно демократско мнозинство, кога народот – независно од етничка или каква било друга припадност – избра промени, тоа (според него) станува ’проблем за соживот‘.

За Османи, проблемот не е во моделот – проблемот е што ДУИ повеќе не е на масата“.

Со овие зборови министерот за надворешни работи Тимчо Муцунски возвраќа на реакцијата на Бујар Османи, втор човек на ДУИ и кандидат за градоначалник на скопската општина Чаир.

„Интересно е – пишува Муцунски на Фејсбук – како некои личности, кога се на власт, се прогресивни Европејци, а штом ќе дојдат во опозиција, одеднаш стануваат апостоли на дестабилизација и поделби“.

„Ние, во меѓувреме, работиме да ја поправиме штетата што ја оставивте – дома и надвор. Со работа, со принципи, со почит. Не со закани и со манипулации. Демократијата не е валидна само кога сте дел од власта. А граѓаните веќе го кажаа своето – јасно, на избори“, му вели Муцунски на Османи.

Муцунски вели дека верува во соживот, во дијалог, и во иднина изградена врз вредности, еднаквост и напредок.

„За разлика од него (Османи), секогаш сум работел на обединување – затоа што сакам да живееме во држава што ги поврзува луѓето, не ги дели. Во држава што гради, не руши. Современа. Самоуверена. Европска“, заклучува Муцунски.

НЕРАЗУМНО Е ДА ГО РУШИТЕ ОХРИДСКИОТ ДОГОВОР Османи со жесток одговор до Муцунски

The post НА БУЈАР НЕ МУ Е ДО СОЖИВОТ, ГО МАЧИ ТОА ШТО ДУИ НЕ Е НА МАСАТА Османи е апостол на дестабилизација и поделби, категоричен е министерот Муцунски appeared first on plusinfo.mk.

Премиерот Христијан Мицкоски во името на Владата и во негово лично име, на сите православни христијани им го честита големиот празник Богојавление – Водици, денот кога се слави Крштевањето на Господ Исус Христос во реката Јордан.

„Како што се отворија небесата над Јордан, потврдувајќи ја светоста на овој чин, така и денес нека ни се отворат патиштата кон мир, разбирање и благослов. Овој свет ден нè потсетува на вредноста на верата, духовното единство и на љубовта кон ближните. Затоа, да го негуваме духот на заедништвото, почитта и поддршката еден кон друг, ставајќи ги мирот и добрината во прв план“, порача Мицкоски во честитката.

Нашето општество, како што посочува премиерот, мора да се темели на меѓусебната почит и на стремежот кон соживот.

„Нека оваа празнична свеченост нè потсети на нашата обврска да го чуваме и унапредуваме заедничкото живеење, прифаќајќи ја различноста како вредност која нè збогатува сите нас. Воедно треба да бидеме свесни дека промените за кои работиме и за кои сакаме да се случат зависат од сите нас. Иднината мора да биде заедничка и секој ден мора да покажеме нескршлива волја во реформите и чекорите кои ќе обезбедат сигурност, стабилност и просперитет. Посакувам срдечна прослава, семејна топлина и радост во овој убав празничен ден, а благодатта на денешното осветување да биде наша водилка низ животот. Бог се јави!“, нашиша премиерот Мицкоски во честитката по повод големиот празник Богојавление.

The post ПРЕМИЕРОТ МИЦКОСКИ ГО ЧЕСТИТА ВОДИЦИ Иднината мора да биде заедничка, да ги ставиме мирот и добрината во прв план appeared first on plusinfo.mk.

Живеењето во мултикултурно општество е голема благодат. Средбата на разнообразни култури носи можност за облагородување на духот на човекот и за зголемување на креативноста на целото општество, наведено е во соопштението од поглаварите на петте верски заедници кои денеска се сретнаа во просториите на Македонската Архиепископија каде што беше потпишан документ преку кој се повикуваат на запазување на соживотот.

„Бог ни дал да живееме во една, заедничка држава. Затоа ние, поглаварите на Македонската православна црква ‒ Охридска архиепископија, Исламската верска заедница, Католичката црква, Евангелско-методистичката црква и Еврејската заедница, ги повикуваме сите македонски граѓани да не потклекнат пред некои обиди за нарушување на соживотот, туку сите заедно да продолжиме да ја продлабочуваме меѓусебната солидарност и да ја запазуваме почитта едни кон други, кон државните симболи на нашата Татковина и кон симболите на сите етнички заедници во неа“, наведено е во соопштението.

Извор: Литургија.мк

The post 📷 „БОГ НИ ДАЛ ДА ЖИВЕЕМЕ ВО ЕДНА ЗАЕДНИЧКА ДРЖАВА“ Поглаварите на петте верски заедници потпишаа документ за запазување на соживотот appeared first on plusinfo.mk.

Но во последно време реалноста зборува и за нешто друго, за поинаков, па дури и дијаметрално спротивен пристап. „Мултикултурализмот целосно пропадна“, беа зборовите на поранешната германска канцеларка Меркел, на кои вреди да се потсетиме.

Во Данска со широк политички консензус е институционализирана поделба во општеството на западни и не-западни култури, која е поставена како основа за интензивирање на политиката за уривање на имигрантските гетоизирани квартови во градовите. Минатата недела во Европскиот суд беше усвоен за расправа данскиот т.н. „Гето-закон“, наречен и како „гето-пакет“, кој предвидува да се намали бројот на социјални станови до 2030 година, но не во сите населби, туку само во оние каде што половина од жителите се од незападно потекло, кои се со ниски примања или се невработени, и каде што е присутна натпросечна стапка на криминал. Што ќе покаже судската расправа за овој контроверзен закон, кој данските медиуми го нарекоа „политика со булдожер“, останува да се види.

Но ваквите политички идеи добија и ефект на ширење и се препознаваат и во дебатата во други земји. И министрите во конзервативната влада во Шведска, поддржана во Парламентот од екстремните десничари, сè почесто зборуваат за западна културна сфера. Шведските демохристијани дури предлагаат да се затворат училиштата кои не ги следат и практикуваат „западните вредности“. Стереотипите околу западното културно заедништво се повеќе се шират во јавниот простор, без никаква посебна критичка дистанца.

Во секој случај, неоспорен факт е дека голем број земји-членки на ЕУ во изминатите децении според многу нешта станаа мултикултурни и мултиетнички. Тоа во последните години предизвикува социјални тензии во општеството, проследени со низа прашања што во приватната сфера кај многумина европски граѓани внесуваат несигурност. Еден поранешен ЕУ-проект, „Толеранција и различност“, кој претставува студија околу малцинската и интеграциската политика во Европа, нуди интересни идеи и приоди кон оваа проблематика. Што е тоа што прави луѓе од различни култури и од различно етничко потекло да можат заедно добро да функционираат на едно место, но не и на друго?

Што било тоа што овозможило муслиманите, христијаните и Евреите да живеат во хармонија, на пример, во периодот на владеењето на Маврите во средновековна Шпанија? Кои фактори ги поедноставуваат, односно отежнуваат претпоставките за мирен соживот на луѓето? И какви поуки може да се извлечат од добрите примери? Во актуелниов миг во јавната дебата во повеќе ЕУ-членки, мултикултурните општества често се опишуваат дека во себе содржат силен конфликтен набој.

Во визиите на американскиот професор Самуел П. Хантингтон, познат како гласноговорник на она што тој го нарече „судир на цивилизации“, токму исламот е опишан како религија „со крвави граници“ која создава конфликти – тврдење што предизвика низа критички реакции. Критичарите тврдат дека Хантингтон делумно го ноншалирал идејниот плурализам содржан во поимот ислам и ги занемарил можните социо-економски објаснувања на групните конфликти. Интересни се и гледиштата околу проблематичноста на мултирелигиозните и мултиетничките општествени средини зад кои стои колегата на Хантингтон од Харвард, професор Роберт Д. Путнам, кој тврдеше дека довербата и социјалната солидарност меѓу граѓаните се намалуваат напоредно со продлабочувањето на мултиетничкиот карактер на различните општествени средини.

Во најширока смисла, поаѓајќи од вакви критички позиции, разликите од етничка, религиозна и национална перспектива се сфаќаат како извор на конфликтни ситуации. Поради тоа постојано се бараат „противсили“ кои можат да ги неутрализираат и спречат конфликтите. Ваква слика за едно мултикултурно или мултиетничко општество е несомнено песимистичка. Затоа, неизбежно е прашањето дали тоа навистина ја рефлектира историската и актуелната стварност. Дали, наместо тоа, фокусот не може да се стави врз примери на конструктивен соживот меѓу различни етнички групи низ историјата? Дали таква беше и Босна, во која нетрпеливоста меѓу „три неспојливи цивилизации“, западната христијанска, источната христијанска и муслиманската, доведе до војна, и покрај заедничкиот јазик и раширената социјална интеграција, каде што мешани бракови преку религиозните граници беа вообичаени?

Она што во западноевропските земји дава јасен повод да се зборува за негативна дистанца е главно поврзано со продлабочувањето на социјалната и економската сегрегација на „гастарбајтерите“ и имигрантите. Исполнувањето на меѓународните норми и стандарди за малцинските права се доведува во корелација со нивото на лојалност на малцинствата кон општествената заедница во чии рамки живеат.

Но без оглед колку тоа функционира преку позитивни искуства, националистичките партии се поотворено бараат затегнување на ременот околу државниот буџет, така што поддршката на малцинските култури постепено згаснува. Шведската конзервативно-десничарска влада лани целосно ги укина дотациите на имигрантските сојузни организации, меѓу кои е и Македонскиот сојуз во Шведска, оставајќи ги буквално со празна каса. Пораката беше банално јасна. Интегрирајте се во шведското општество и прифатете ги овдешните норми и вредности, а доколку и понатаму сакате да се собирате и да организирате ваши културни активности, платете си го тоа од сопствениот џеб. Интересно е дека зад таквата порака застана дури и претседателот на шведските либерали, повикувајќи се на некакви мерки на штедење врз грбот на имигрантите, наводно со цел да се спаси мизерна сума наменета за имигрантските организации, која во државниот буџет, всушност, претставува само обична трошка. И тоа во една од најбогатите земји во Европа! Времињата несомнено се менуваат. Но во каква насока ќе продолжат промените?

Повеќе нема никакво сомнение дека инсистирањето на доминантното значење на културата и традициите на мнозинското население, со цел да се унапреди интеграцијата во општеството, се повеќе се наметнува како едно од централните политички прашања во низа ЕУ-членки. Токму затоа и инсистирањето на „еден државен јазик“, и дека клучот за развој на функционално општество е кај мнозинството. Надежите за „праведно“ општество, се разбира, ќе бидат свртени кон оние кои и понатаму сметаат дека е потребно да се зборува во полза на малцинствата, но кои едновремено нужно не припаѓаат на некое малцинство.

Во крајна линија, илузија е да се верува дека мултикултурализмот, колку и да е како поим збунувачки и повеќезначен, сам по себе претставува причина за неуспешна, или, пак, успешна интеграција. Правата што ги уживаат малцинствата се надоврзуваат врз нивните неоспорни обврски во однос на мнозинскиот дел на општеството. Во спротивно, Македонија, – ако ја земеме за пример во овој контекст, – во ЕУ нема да даде придонес за отстранување на гетата, туку ќе ги внесе таму и сопствените.

The post Гето-пакет за „поинаква“ култура во ЕУ? appeared first on plusinfo.mk.

Вака ли се гради соживот?

Ова прашање универзитетскиот професор Јове Кекеновски им го поставува на претседателот Стево Пендаровски и на премиерот Димитар Ковачевски откако вчера пристигна албанскиот премиер Албин Курти во земјава, а како што забележува професорот, за време на посетата не се вееше македонското знаме и не се интонираше македонската химна.

Во продолжение ви го пренесуваме Фејсбук статусот на Кекеновски во целост:

„ПРЕТСЕДАТЕЛЕ ПЕНДАРОВСКИ И ПРЕМИЕРЕ КОВАЧЕВСКИ ВАКА ЛИ СЕ ГРАДИ СОЖИВОТ?

Во Општина Чаир по кој знае кој пат се погази Република Македонија.

1. Не се вееше Македонското државно знаме,

2. Не се интонираше Македонската химна,

3. Не се почитува Законот за употреба на јазиците, а во врска со него и член 7 од Законот за определување на имиња на улици, плоштади, мостови и на други инфраструктурни објекти,

4. Не присуствуваше ниту еден македонски политичар,

5. Не беше обезбеден превод на македонски јазик за присутните новинари и пошироката јавност.

Претседателе и премиере, ќе одговорите ли јавно и гласно дали вака се гради соживот?

Ваша обврска е јавно да побарате одговорност од политичарите кои го организираа настанот за непочитување на законите.

Овие политичари мора да покажат минимум лојалност и почит кон државата во која живеат, работат, опстојуваат и од која го јадат лебот.

П.С. Патем не е лошо да одговорите во која држава Чаир е општина ?

Фејсбук статус на авторот

The post Вака ли се гради соживот? appeared first on plusinfo.mk.

Според изнесеното, произлегува дека од редот на државните функционери на Р. Македонија, Претседателот Борис Трајковски беше тој којшто процени дека има потреба од донесување нови уставни решенија, кои ќе востановат правична и соодветна застапеност и улога на претставниците на немнозинските заедници во институциите на државата и во тие на општествените дејности – на централно и на локално ниво. За постигнување на таа цел, дијалогот меѓу Македонците и Албанците се покажа како единствен метод за мир и одржливост на Р. Македонија како држава. Заради тоа Претседателот Борис Трајковски ги повика политичките партии да земат учество во процесот на обликувањето и дефинирањето на новите уставни решенија.

Преговорите што ја окончаа војната во 2001 година

Од сите политички партии присутни на средбата со Претседателот на Републиката во Собранието на Р. Македонија, предлогот на Претседателот, кој подразбираше промена на Уставот, го прифатија само четири партии, додека другите, дванаесетина партии, не прифатија учество во планираните разговори (или преговори). Предлогот на Претседателот Трајковски го прифатија четирите најголеми партии – ВМРО–ДПМНЕ, СДСМ, ПДП и ДПА, со тоа што ВМРО ДПМНЕ и ДПА покажаа знаци на лавирање околу тој предлог, што не беше за изненадување со оглед на нивните идеи и намери, претходно изнесени и предложени.

На барање на Претседателот Трајковски, во расправата за дефинирање на уставните и другите правни промени – да помогнат претставници на Европската унија и на САД – за учество беа предложени господата Франсоа Леотар од ЕУ и Џемс Пердју од САД. Тие претставници на ЕУ и на САД беа предложени како олеснувачи на преговорите и како свидетели на усогласените решенија, но не и како преговарачи и конструктори на решенијата.

Преговорите, во споменатиот состав и во споменатата улога, почнаа во Скопје, но, по некоку дена, продолжија во Охрид. Тие траеја до 10 август 2001 година, кога Рамковниот договор беше завршен и парафиран како усогласен текст. Официјално како Договор беше потпишан на 13 август 2001 година во Скопје, од страна на Претседателот на Републиката, Борис Трајковски, како претседавач, од претседателите на политичките партии на ВМРО-ДПМНЕ, на ДПА, на СДСМ и на ПДП како преговарачи, и од претставниците на ЕУ и САД како свидетели.

Со Рамковниот договор, во суштина Р. Македонија стана мултиетничка, демократска, држава, со што таа го приопшти и атрибутот – заедничка држава. Според видот на уредувањето, таа остана и понатаму унитарна држава со неподелен суверенитет и интегритет, а според управувањето и донесувањето на одлуките, таа остана демократска држава со исклучување на мајоризација за донесување закони и одлуки директно поврзани за културата, образованието, употребата на јазиците, личните документи, употребата на симболите, локалната самоуправа и границите на општините. Во тие области, законите се носат со предвиденото мнозинство во кое треба да има и мнозинство од оние пратеници и одборници кои се декларирале како припадници на немнозинските заедници. Тој т.н. Бадентеров модел на донесување на одлуки не е модел на т.н. консенсуално одлучување, кое претпоставува усогласување и договарање како процесна фаза или како компонента на самото одлучување.

Донесувањето на Рамковниот договор во 2001 година и неговото инкорпорирање во уставните решенија и во законската област и пракса претставува една од најголемите и најзначајни заслуги на претседателот Борис Трајковски. Со сите негови решенија, а особено со неговите основни принципи, како на пример:

• „Целосно и безусловно се отфрла употребата на насилство за остварување политички цели“;
• „Суверенитетот и територијалниот интегритет на Македонија и унитарниот карактер на државата се неприкосновени и мора да се сочуваат. Не постојат територијални решенија за етнички прашања“;
• „Мултиетничкиот карактер на македонското општество мора да се сочува и да најде свој одраз во јавниот живот“ итн.

Историски континуитет со Крушевската република

Со тие и со другите решенија во Рамковниот договор, Р. Македонија стана и заличи на заедничка држава во која заедништвото во животот, соодветната застапеност во државните структури и институции и можноста за правично и рамноправно користење на општествените ресурси, станаа и стануваат пореални.

Со сето она што ја карактеризира структурата и работата на државните и на општествените институции, заснована на решенијата на Рамковниот договор, односно на уставните и на законските решенија произлезени од тој Договор, Р. Македонија се повеќе потсетува на структурата и на функционирањето на Крушевската република. На нејзиниот Манифест, на структурата на Собранието и на Владата на таа Република, на донесувањето на нивните одлуки, кои како конкретен историски модел – соодветен на тогашните услови – го афектира нашето чувство дека станува збор за иста или за многу слична идеја и за сличен модел кој соодветствува на мултиетничкото општество и на неговата потреба да се зачуваат заедништвото, мирот и напредокот на сите негови народности.

Друг пример, сличен по идеја и дух со Рамковниот договор од 2001 година, во кој Македонија е проектирана како заедничка држава на сите нејзини народносни заедници со нивно соодветно (процентуално) учество во нејзините институции, е Уставот за идното државно уредување, донесен од страна на Македонската лига во 1880 година, која во тие години, се борела за слобода, за самостојност и за формирање македонска унитарна и демократска мултиетничка држава.

Со двата посочени примери се наметнува идејата и чувството дека тие модели на држава, историски конкретизирани, се во еден вид историски континуитет и идеен допир со Рамковниот договор од 2001 година, со кој, на општ начин, ја асоцираат и афектираат трасата по која општество и држава каква што е денешната Македонија може да се надева на одржливост.

Напуштање на догмата за „еквидистанцата“

Покрај изнесените заслуги на Претседателот Борис Трајковски за зачувувањето на мирот и заедничкиот живот на сите заедници во државата и за одржувањето на интегритетот и суверенитетот на Р. Македонија како унитарна и мултиетничка, заедничка држава, тој стана заслужен и признат и како голем политичар и лидер на меѓународен план.

На тој план Претседателот Борис Трајковски даде скапоцен придонес за унапредувањето на меѓуетничкиот соживот на Балканот и евидентен придонес за зближувањето на Балканот и на другите европски региони, станувајќи иницијатор и учесник во многу регионални иницијативи и движења. Неговата општа позиција и теза, на тој план, беше дека мирот и напредокот на одделните држави и региони е поврзан со градењето општоевропски вредности и со нивниот стремеж да станат дел од Европската унија како општоевропска заедница. Доколку не се вложат сите напори за таа цел, тогаш и одделните држави „и во себе затворените“ региони, на еден или друг начин, со време, ќе станат  или криминални и корумпирани држави и региони, или инструментализирани држави и региони на спротивставените светски сили.

Да одиме со ред.

Претседателот Борис Трајковски, на планот со соседните држави, за разлика од ставот и од „догмата“ на претходниот Претседател на Р. Македонија Киро Глигоров за „еквидистанца кон секоја соседна држава“, зазеде став за што поблиска и почеста соработка со секоја соседна држава и за градење заеднички вредности и погледи кон поширока заедничност на регионален и општоевропски план. Токму во таа смисла Претседателот Ѓорѓи Прванов ќе каже дека со Претседателот Борис Трајковски заедно поставиле нова, европска, основа за меѓусебните односи меѓу Македонија и Бугарија и дека за Македонија Претседателот Трајковски бил гарант на мирот и стабилноста, а за Бугарија голем пријател.

Мислењата и оцените на лидерите и државниците на Р. Албанија − Алберт Муслиу и Фатос Нано − беа, дека на Балканот му се потребни политичари од калибарот на Трајковски.

• Алберт Муслиу: „Овој регион многу страдал од национал-шовинистички тенденции и затоа треба да се продолжи со делата и потфатите на Борис Трајковски“;
• Фатос Нано: „Претседателот Трајковски − европски претседател од соседна Македонија во која, во мир и стабилност живеат Македонците и Албанците“.

Оцени и признанија со слична карактеристика дадоа и Воислав Коштуница, премиер на Србија и Јоргос Папандреу, лидер и државник на Грција – имено, дека во ликот на Претседателот Трајковски препознале извонреден човек и државник, односно дека било добро да стане пример за сите лидери од регионот за постигнување мир, благосостојба и соработка меѓу народите.

Со сето она што ја карактеризира структурата и работата на државните и на општествените институции, заснована на решенијата на Рамковниот договор, односно на уставните и на законските решенија произлезени од тој Договор, Р. Македонија се повеќе потсетува на структурата и на функционирањето на Крушевската република.

Владо Поповски професор

Лидер на кого можеше да му се верува

Од искажувањата на многу лидери и државници на Европа, Америка и Азија, по случај на трагичното загинување на Претседателот Борис Трајковски, може да се заклучи дека Р. Македонија, за првпат (за жал и единствен) имаше Претседател и државник со неспорен авторитет на голем политичар и храбар лидер на кого може да му се верува, како на човек и визионер на мирот и соработката, на регионално и на општоевропско рамниште.

Еве неколку карактеристични изјави:

• „Тој им беше пријател на Европа и Франција. Беше голем лидер и човек кому можеше да му се верува, и веруваше во подобрата иднина на својот народ и на Македонија“ (Жак Ширак, претседател на Франција);
• „Неповторливо работеше за мирот и стабилноста на Југоисточна Европа и за промоција на македонскиот национален развој… Тој беше голем политичар од Македонија…“ (Ху Ѓинтао, претседател на Н.Р. Кина);
• „Далекувид политички лидер, мудар политичар – загубата е ненадоместлива … за македонскиот народ и за целиот регион и за Европа“ (Леонид Кучма, претседател на Украина);
• „Следбеник и приврзаник на дијалогот меѓу културите, човек кој даде скапоцен придонес кон унапредувањето на меѓуетничкиот соживот на Балканот“ (Карло Чампи, претседател на Италија);
• „Ценет лидер, кој беше целосно оддаден кон среќата и просперитетот на Р. Македонија. Неговата загуба претставува голема загуба како за неговата земја така и за меѓународната заедница“ (Реџеп Таип Ердоган, премиер на Турција).

Никогаш претходно Р. Македонија не била посетувана од толку многу лидери и државници од соседните држави, од Европа и другите континенти, како за време на мандатот на Претседателот Борис Трајковски. Исто така, никогаш понапред во Р. Македонија не биле одржани толку многу меѓународни самити, симпозиуми, конференции, собранија и состаноци на меѓународно, регионално и поопшто ниво, од тие што биле одржани за време на Претседателот на Р. Македонија Борис Трајковски. И, никогаш пред тоа, но и потоа, ниту еден претседател на Р. Македонија немал толку многу настапи и учества колку што имал Претседателот Борис Трајковски и толку многу признанија како регионален, европски и светски политичар од Македонија – како што го нарекле политичари и државници од големи и значајни држави.

БОРИС ТРАЈКОВСКИ, ТВОРЕЦ НА МЕЃУЕТНИЧКИОТ МИР ВО МАКЕДОНИЈА (2) Поделба на државата или заедништво – судирот со Љубчо Георгиевски

БОРИС ТРАЈКОВСКИ, ТВОРЕЦ НА МЕЃУЕТНИЧКИОТ МИР ВО МАКЕДОНИЈА (1) Албанците меѓу сонот за „Илирида“ и грдото јаве на дискриминацијата

The post БОРИС ТРАЈКОВСКИ, ТВОРЕЦ НА МЕЃУЕТНИЧКИОТ МИР ВО МАКЕДОНИЈА (3) Инспиратор и архитект на Рамковниот договор appeared first on plusinfo.mk.

Во таа смисла, некаде кон 1990-тите години, беа оживеани аспирациите за политичко поврзување на Албанците на Балканот и, во перспектива, за нивно политичко и државно обединување. За таа надеж и евентуална можност, лебдеше, а можеби, и пулсираше еден од најпознатите митови на Албанците од времето на османлискиот конфесионален (милетски) систем. Имено, на прашањето за тоа – кои се конфесите (милетите) на Албанците и што е, врз основа на верските конфесии, нивната етничка свест и политичка цел, одговорот (според Пашко Васа) бил еден и единствен: „Верата на Албанците е албанството и обединувањето“.

Проектот „Илирида“

Меѓутоа, независно од историските митови и аспирации на многу народи, во тој склоп и на Албанците на Балканот, актуелната политичка и државна тектоника што ги зафати комунистичките држави кон крајот на 20 век создаде актуелна потреба секој народ и секоја држава да ги дефинира политичките и државните интереси и ориентации и да ги определи врските и позициите, како кон другите држави во непосредниот регион, така и кон глобалните геостратешки блокови, и кон нивните водечки држави. Во таа смисла, балканските народи се свртија кон евро-атланскиот сојуз и кон членство во неговите институции.

На регионално ниво, каде што се одвиваше распадот на бившата југословенска федерација, се преплетија повеќе противречни територијално-политички аспирации, главно на Србија (односно на СРЈ) и на Албанците, предизвикувајќи крвави судири какви што беа тие во Словенија, Хрватска, Босна и Херцеговина и во Косово. Република Македонија на тој план се најде на линијата на аспирациите на Албанците кои на почетокот беа или за создавање на посебна политичко-територијална единица („Република Илирида“), во или вон границите на Р. Македонија, или за посебни статусно-функционални институции во рамките на Републиката за да – во перспектива – се обединат во единствени албански државни рамки или, пак, подолго време, да општат и функционираат како на еден вид албанска заедница на Балканот.

Така, при распадот на СФРЈ, Албанците од Р. Македонија многу брзо создадоа взаемна координација со Албанците на Балканот, потенцирајќи ја улогата на Тирана и на Приштина. Тие центри станаа главен фактор на инспирација и определување на целите и правецот на политичкото дејствување на Албанците во југословенските простори, вклучително и во Р. Македонија, бидејќи распадот на бившата СФРЈ за нив, како и за другите народи на таа федерација, се јави како комплекс на етнички и политички државни прашања.

Во случајот со Р. Македонија, Албанците се определија за формирање посебна политичка единица во нејзините западни области – за „Република Илирида“, за која спроведоа гласање на Албанците во Р. Македонија и нејзино прогласување, со што Р. Македонија требало да стане федеративна држава. Во случај на спротивставување и отпор од страна на Македонците, Албанците се зафатија со проектирање и формирање на „Албанска паравојска“.

Прекорот на Сали Бериша

Таа нивна насоченост не ѝ одговараше на Р. Македонија како држава; не им одговараше на Македонците и на другите помали заедници какви што беа Србите, Турците, Власите и другите кои беа дел од граѓаните на Македонија. Тенденциите и преземените активности кон политичка и правна дистинкција од институционалниот и нормативниот корпус на Република Македонија не им одговараа ниту на САД и на европските држави, ниту на нивните евро-атлански институции и организации (на НАТО, на ЕУ, на СЕ и сл.). Не одговараа, бидејќи тие намери на Албанците, како и сличните други тенденции на Србите (на пример во Хрватска, Босна и во Косово), раѓаа нови, непредвидливи проблеми, кои на широк простор на Балканот ги усложнуваа состојбите и го отежнуваа неговото консолидирање и приопштување како нов значаен геостратешки простор: на евро-атланскиот блок.

Од тие причини, на македонското раководство уште на почетокот на 1990-тите години му беше соопштено дека безбедноста на границите на Р. Македонија и унитарниот карактер на државата се прифаќаат како геостратешки интерес на САД и на ЕУ, со што таа безбедност станала (и) нивна грижа. Тоа конкретно и јасно се потврди и во случајот со т.н. „Република Илирида“ и со т.н. „Албанска паравојска“.

По соодветна интервенција од страна на претставници на САД и на други членки на НАТО, главниот инспиратор на тогашното политичко настапување на Албанците во Република Македонија, јавно се спротивстави на идејата за „Република Илирида“ и на идејата за „Албанска паравојска“. Во таа смисла, претседателот Сали Бериша изјави дека Р. Македонија е пријателска земја на Албанија, пожелувајќи ѝ нејзин напредок и унапредување на взаемните пријателски односи. Тој ги прекори Албанците во Р. Македонија, за кои, покрај другото, рече: „Некои наши сонародници во Македонија гледаат фантазмагории“. Мислејќи на „Република Илирида“ и на „Албанската паравојска“.

Од тогаш натаму Албанците во Р. Македонија не ги спомнуваа ниту „Републиката“, ниту „Паравојската“, после што, во взаемните односи, меѓу Македонците и Албанците се актуелизираа други проблеми и прашања кои имаа своја, друга динамика. На тој план, она што стана главно беше прашањето на обесправеноста (на нерамноправноста) на Албанците визави Македонците како граѓани; прашањето на нивната минимална застапеност во државните и општествените институции; нивната мајоризација во сите центри на одлучување; или, кажано на општ начин – прашањата на маргинализацијата на Албанците во Р. Македонија, до, за нив неприфатливи граници.

Свртувањето кон тие прашања и состојби поврзани со Албанците – во корелација со геостратешката одржливост на Р. Македонија – говори, од една страна, за разбирливоста на мотивите на Албанците да се побунат против таквата своја положба и да се спротивстават на власта и државата што ги држи во неа; а од друга страна, за неприфатливост на правецот и обликот за решавање на нивната мака. Односно, говори за барање друг начин и облик за решавање на проблемите на Албанците граѓани на Р. Македонија, кои нема да задрат во одржливоста и унитарноста на Р. Македонија.

Тој друг начин и тоа друго поле беше полето на правата: полето на рамноправната застапеност на Албанците во државните и општествените институции; рамноправниот пристап до финансиските и другите ресурси на општеството; можноста за образование на свој јазик на секое ниво; како и барањето за општење на тој јазик со институциите на државата и на јавните служби, на локално и на централно ниво; итн.

Маргинализацијата на Албанците

Работите на тој план не стоеја добро – како во состојбите на државните и јавните структури, така и во ставовите и однесувањето на македонските средини.

Во деведесетите години на ХХ век, Албанците во државната администрација, во униформираниот дел на армијата и во полицијата на Р. Македонија, беа застапени со 2-2,5%. Во јавните служби на државната структура или на општествените дејности не беа повеќе од 4,5-5,5%.

Во образованието, опфатеноста на децата Албанчиња во основното образование, во деведесетите години на ХХ век не надминуваше 65-70% од вкупниот број стасани за тоа образование. Кај децата Македончиња застапеноста беше над 90%.

Неочекувано мал број ученици – Албанчиња со завршено основно осумгодишно образование се запишуваше во училиштата за средно образование. На пример, во учебната 1992/1993 година, од 69.952 ученици со завршено осумгодишно основно образование, во училиштата за средно образование се запишале само 4.160 ученици, а 65.792 ученици не се запишале во средно образование. Во 1993/1994 учебна година, од 70.320 ученици со осумгодишно основно образование, 64.970 ученици не се запишале во средно образование во кое се запишале само 5.350 ученици – Албанци. Во учебната 1995/1996 година, од 72.124 ученици – Албанци средното образование не го продолжиле 63.437 ученици. Значи, учениците Албанци во структурата на средношколската ученичка средина биле застапени со 5,9% (во 1992/1993), со 7,4% (во 1993/1994), односно со 11,2% (во 1995/1996) учебна година. Во тие исти учебни години Македонците ученици во средното образование учествувале со 93,8%; со 92,2%; односно со 88,2%

Во високото образование на Р. Македонија во 1990-тите години, како впрочем и пред тоа, студенти Албанци немало повеќе од 1,5-2% во општата бројка на студенти. И во тоа образование Македонците студенти биле значително над пропорцијата на Македонците во населението на Р. Македонија.

Податоците укажуваат дека маргинализацијата на Албанците, присутна и пред 1990-тите години, беше една од причините и аргументациите за нивните барања да се дистанцираат од државната и од правната структура на Р. Македонија. Но, втората, позначајна причина, поттикнувана од надвор, беше поврзана со поопштото настојување на политичките субјекти на Албанците на Балканот, вклучително и на тие во Р. Македонија, да создадат обединета албанска држава, или да создадат албански политички и функционални автономии или институции, кои ќе дејствуваат поврзано, вклучително и со Р. Албанија, како еден вид албанска политичка заедница на Балканот.

Маргинализацијата на Албанците, присутна и пред 1990-тите години, беше една од причините и аргументациите за нивните барања да се дистанцираат од државната и од правната структура на Р. Македонија.

Владо Поповски Професор

Бурни демонстрации против Педагошка академија на албански јазик

Преориентацијата на македонските Албанци на планот на барање еднакви права (и шанси) со Македонците на сите полиња, без притоа да се доведуваат под прашање државните граници и унитарниот карактер на Р. Македонија, ја пренасочи нивната енергија кон оние приоритети кои беа лостови за подигнување на нивниот статус во државата и општеството. Во таа смисла, во 1990-тите години, на прво место беа сподвижени барањата за формирање виши и високи образовни установи на албански јазик, кои ќе создаваат кадри за сите области и кои, со тоа, ќе ја сменат сликата за Албанците и за нивната положба и улога во државата и општеството.

Во таа насока, во овој период беа барањата за формирање оддел на Педагошката академија во Скопје на албански јазик за образование на наставници за албанските училишта и за формирање албански Универзитет во Тетово за образование на албански кадри во сите области потребни и за државните структури и институции и за тие на општествените и јавните установи и служби.

За првата иницијатива постоеше согласност на Владата на Р. Македонија, која донесе одлука во таа смисла. Тој потег на Владата, меѓутоа, за изненадување, наиде на бурни демонстрации – од страна на македонските средини – главно од помладите генерации. Марширајќи кон Министерството за образование, на кое му ги искршија прозорците, се стационираа наспроти Парламентот, каде што во паркот Жена борец залогорија во шатори, претворајќи го тоа место како еден вид јавна, масовна, говорница против споменатата одлука, имплиците, против таква и слична политика кон Албанците – граѓани на Р. Македонија и во другите области.

Во таа смисла, мошне крактеристични и индикативни моменти на негативен однос кон сограѓаните Албанци беа:

• Пристапот и говорот на екс-министерот за образование од Владата на Глигорие Гоговски, Саво Климовски, кој при крајот на 1980-тите години ги укина посебните албански паралелки во средните училишта и ги „диференцира“ (ги истера од работа) професорите – Албанци кои се побунија на одлуката на споменатата Влада; и
• Пристапот на повозрасните граѓани Македонци, кои ги поддржаа тие протести и меѓу нив, настапот на одделни родители кои ги пофалија своите синови како учесници во кампусот на демонстрантите.

Кога со Албанците „разговараше“ полицијата

Битната поента од претходната информација е фактот дека полицијата на Р. Македонија не реагираше и тогаш кога демонстрантите Македонци манифестираа насилен карактер, каков што беше примерот со нападите врз просториите на Министерството за образование, или во други, поединечни, испади при споменатите демонстрации.

Во вториот случај, при барањето за отварање на албански универзитет (на Универзитет на албански јазик), во Тетово, веќе се активира полицијата на Р. Македонија. Полициската интервенција, и тогаш и подоцна, ќе биде единствениот јазик и единствениот начин на кој власта ќе разговара и ќе ги решава барањата на права од страна на Албанците – стига нив да ги бараат преку протести, кога веќе не ги добиваат на друг начин.

При такви случаи власта, официјално и формално-правно, не расправаше за барањата на граѓаните Албанци, поради тоа таа немаше надлежна одлука за тоа дали односните барања, правно и фактички, се основани и реални. Едноставно и неформално – Претседателот на Републиката, Премиерот на Владата и Министерот за внатрешни работи решаваа како да се постапи. Притоа, во сите случаи во кои барањата на граѓаните Албанци беа посредувани со протести, споменатите раководители на извршната власт се определуваа за интервенција на полицијата.

Со таа логика и на тој начин беше постапувано и во следните случаите:

• во Дебар кога граѓаните за да ја решат потребата за вода бараа приклучок кон Росочкиот водовод, кој според „надлежните“ бил предвиден за селата, а не за градот;
• во Гостивар, каде што против демонстрантите беа употребени специјалните полициски сили, затоа што гостиварската локална власт пред локалното собрание, покрај македонското државно знаме, го ставила и албанското национално знаме; во таа интервенција имаше и жртви на страната на граѓаните  демонстранти кои беа против симнувањето на знамето – симбол на нивната националност – да се вее покрај државното знаме како симбол на сите граѓани на Р. Македонија како држава.

Респективното постапување на македонските власти траеше до крајот на заедничкиот мандат на споменатите тројца раководители на извршната власт на Република Македонија (т.е. до 1999 година).

Тие постапки не придонесоа ниту за стабилизација на безбедноста на државата, ниту за обезбедување на функционалност на нејзиниот унитарен политички и државен систем.

(Во следното продолжение: Поделба на државата или заедништво – судирот со Љубчо Георгиевски)

The post БОРИС ТРАЈКОВСКИ, ТВОРЕЦ НА МЕЃУЕТНИЧКИОТ МИР ВО МАКЕДОНИЈА (1) Албанците меѓу сонот за „Илирида“ и грдото јаве на дискриминацијата appeared first on plusinfo.mk.