Пред сериозно да се занимавам со проучување на наведеното во ЗАБРАНЕТА ИСТОРИЈА (1), напишав колумна со наслов „Сага за народот во бестрага“. За читателите на таа колумна, ова ќе биде едно покусо резиме…

Најголемиот проблем со класичната задкарпатска хипотеза не е само географскиот. Тој е и логистички. Замислете го процесот што се бара да го прифатиме. Цели популации – со жени, деца, старци, добиток, храна, алати и целиот материјален свет потребен за преживување – масовно се движат преку големи растојанија, преминуваат реки и планински масиви и се населуваат на огромна територија, која пак празна ги чека да дојдат. И нема митови за тоа. Тие немаат мапа каде одат. Не прифаќаат топоними како ориентир, туку за чудо – ги наметнуваат! Нема зачувани масовни гробишта кои означуваат сериозни воени походи, нема очигледна материјална промена. Општо – нема масовни археолошки слоеви. Има само претпоставка дека „доаѓале и доаѓале“…

Замислете го само процесот: „Ќе одите кон залезот на сонцето и кој југ, и ќе барате Словени, за да ги прашате за одреден географски маркер; но, внимателно, мора да прашате Словен, зошто ако е од друг народ, тој топоним има сосема друго и неповрзано име“. Молам?

Па барање топоним со погрешно име за многумина е невозможно денес со сателити, а не пак во VI до IX век – без мапа. Луѓето не се движат како стрелка на карта во учебникот од шесто одделение. Се движат како семејства, трговци, воини, земјоделци, бегалци. Некои остануваат. Други продолжуваат. Некои се мешаат со населението што веќе живее таму. Некои го менуваат други го надградуваат јазикот. Некои со текот на времето почнуваат да се идентификуваат со ново име.

Што ако терминот „Словени“ не е име на олдредена племенска маса, туку – политоним?

Затоа повторно се поставува прашањето: Дали навистина гледаме една огромна преселба низ историјата? Или гледаме долг процес на движење, мешање, асимилација и ширење на јазик и на култура?

Ако тезата е дека целиот словенски свет на Балканот настанал преку една огромна преселба во туѓ и непознат простор, тогаш отсуството на археолошки наоди, немањето митови или епови  за таков настан е најмалку нешто што заслужува објаснување. А објаснувањето може да биде: Можеби затоа што за тие луѓе просторот не бил „непозната туѓина“. Можеби затоа што тие не го доживеале како една голема инвазија во непознатото. Можеби затоа што тие не го доживеале како долг пат кон непознатото.Можеби затоа што процесот бил многу постепен и многу посложен од она што подоцна го замислуваме како „големо доселување“.

Што би значело сето ова?

Античките жители комуницираат меѓу себе. Балканот и Подунавјето секогаш биле живо ткиво од заедници кои вековно комуницирале меѓу себе. Меѓу дунавскиот басен и Егејот постои природна патна оска – коридорите на Морава и Вардар. На тој простор нема непроодни географски ѕидови. Како што опишавме во „Забранета Историја (1)“ што запишал Маврициј: тие кои живеат на самиот брег, понекогаш го преминуваат Дунав и влегуваат на територијата на Византија.

Заедниците од двете страни на Дунав не биле ниту душмани ниту странци едни за други. Тие тргувале, се мешале и со векови делеле сличен начин на живот. Зошто тогаш научната догма инсистира на тоа дека староседелското население преку ноќ било целосно збришано и заменето со луѓе од далечниот исток? Зошто да не разгледаме далеку пологична можност: вековна културна консолидација и постепено мешање? Во такво сценарио, самиот термин „Словени“ не е име на некоја точно одредена племенска маса „од зад Карпатите“, туку здобиен политоним или социолошка одредница по распадот на римскиот систем. Називот Словени, воопшто не мора да се однесува на еден народ, туку на заедници кои имаат меѓусебно разбирлив јазик.

Старословенскиот како јазик на комуникација

Една можност е словенскиот да се проширил и како јазик на поширока меѓусебна комуникација меѓу различни популации – lingua franca – меѓу различни заедници. Сличниот лексикон меѓу народите, семантичките разлики во акцент и граматика, довеле до воедначување – слевање кон еден општ јазик. Она што во империјата бил латинскиот или грчкиот, по распадот бил јазикот на поголем дел од народот.

А тоа е сосема поинаков процес од масовна етничка или јазична замена. Тоа е надградување, проширување – со цел комуникација. Во тој контекст е интересна и самата традиционална врска меѓу името Словен и идејата за разбирање, односно – Словен е оној чиј говор е разбирлив.

Без оглед на тоа како точно треба да се реши етимологијата, самата идеја нè враќа кон суштинското прашање: Дали старословенскиот можел да стане заеднички јазик токму затоа што поврзувал различни популации?

И генетиката ја руши сликата на празна табла

Современата генетика дополнително го усложнува прашањето.

Денешните балкански популации не изгледаат како народи кои едноставно пристигнале во VI век и ја замениле претходната популација. Напротив, палеогенетичките истражувања покажуваат значаен степен на генетски континуитет со постарите балкански популации, комбиниран со придонес од источно-словенските популации. Ова посочува дека некакви движења сепак имало, но, никако не го сместува центарот на Словенската цивилизација далеку на исток.

Палеогенетичките истражувања покажуваат значителен локален континуитет и определен придонес од популации поврзани со источна Европа. Тоа зборува за мешање, а не само по себе за етничка замена. И поважно, придонесот на источно-европски гени, апсолутно ништо не кажува за тоа дали овие народи имале претходно слични јазици т.е. дали биле разбирливи меѓу себе.

Ако постоеле масовни преселби и асимилација до исчезнување на претходното население, зошто генетиката не укажува на тоа? Како може сегашната словенска популација да биде наследник на палеогенетска ДНК од камено, бронзено или железно време?

Зар треба да поставиме приказна дека оваа генетска слика е затоа што биле, па исчезнале, па воскреснале? Или, како и логистиката и лингвистиката, имаме пологична теза – дека луѓето се мешале и граделе заеднички разбирлив јазик?

Во следното продолжение: ЗАБРАНЕТА ИСТОРИЈА (3) Како Македонците станаа луѓе без корен, чии предци го препливале Дунав со трски во устите

ЗАБРАНЕТА ИСТОРИЈА (1) Што ако прататковината на Словените не се Карпатите, туку Балканот?

The post ЗАБРАНЕТА ИСТОРИЈА (2) Зошто замислуваме невозможна „голема преселба“ на Словените, наместо процес на вековно движење и мешање на народите? appeared first on plusinfo.mk.