Во Холандија постои необична форма на социјална помош: лице со попреченост, кое поради својата состојба тешко може да оствари интимен или сексуален контакт, во одредени општини може да побара пари за професионална сексуална услуга. Нема единствена национална програма и одлуката зависи од општината и од конкретниот случај, но вакви услуги навистина се плаќале со јавни пари.

Еден од најинтересните примери е општината Миден-Делфланд. Во нејзините официјални правила за посебна социјална помош од 2015 година изречно била наведена Stichting Alternatieve Relatiebemiddeling – Фондацијата за алтернативно посредување во односи (SAR), непрофитна организација која посредува во обезбедување сексуални услуги за лица со физичка или психосоцијална попреченост. Ако лекар или друг терапевт сметал дека услугата е неопходна, а осигурувањето не ја покривало, се барало независно медицинско мислење од општинската здравствена служба GGD.

Потребна е медицинска потврда

Правилата биле мошне конкретни. Доколку медицинската потреба била потврдена, Миден-Делфланд можел од посебната социјална помош да плати најмногу една посета од час и половина месечно, како и првата средба со организацијата. Во 2015 година општинскиот документ предвидувал 30 евра за првичната средба и 95 евра за 90-минутна услуга, без патните трошоци. Помошта се доделувала како неповратен надомест.

Системот во меѓувреме се променил и Миден-Делфланд денес нема таква автоматска шема. Според најновиот преглед на Sekszorg.info, општината во јули 2025 година одговорила дека барањето сепак може да биде разгледано индивидуално ако постои неопходност што произлегува од посебните околности на лицето. Други општини и денес одат подалеку. Велсен, на пример, потврдил дека сексуалната помош може да биде платена преку посебната социјална помош ако со медицинска потврда се докаже нејзината неопходност, а општината навела дека веќе имала такви случаи.

Уште поконкретен е примерот на Ваадхуке, кој во 2025 година потврдил дека ваква помош може да се одобри и дека од 2015 година имал два случаи во кои сексуална услуга била платена. Општината Ејсден-Маргратен исто така одговорила дека може да одобри средства доколку се исполнети општите услови за посебна социјална помош. Во Амерсфорт е забележан најмалку еден претходен случај, а Де Ронде Венен потврдил дека платил таква услуга во 2020 година, со услов да постои медицинска потврда.

Услугата се вика sekszorg

Парите доаѓаат од холандскиот систем наречен bijzondere bijstand, односно посебна социјална помош за неопходни трошоци што човекот поради своите индивидуални околности не може сам да ги плати. Општината ги проверува приходите, имотната состојба и неопходноста на трошокот. Според холандската влада, за ваква помош генерално може да конкурира полнолетно лице кое легално живее во земјата, нема доволно приходи или имот и има посебен неопходен трошок што не се покрива на друг начин.

Има чаре за разни клиенти, хетеросексуални, хомосексуални, трансродови…

Во Холандија за ова постои и посебен термин – sekszorg, сексуална помош или сексуална грижа. Таа не мора секогаш да значи сексуален однос. Специјализираните организации под овој поим подразбираат дружење, физичка блискост, гушкање, еротски и сексуален контакт, но и советување и едукација. Услугите се наменети пред сè за луѓе кај кои физичката, интелектуалната или друга попреченост претставува сериозна пречка за самостојно остварување интимни односи.

Една од најстарите организации во оваа област е SAR, основана уште во 1982 година во „Het Dorp” во Арнем од самите жители со физичка попреченост. Фондацијата денес посредува меѓу клиенти и професионалци кои за надомест обезбедуваат интимност и сексуални услуги. Нејзини клиенти можат да бидат луѓе со физичка или интелектуална попреченост, лица со аутизам, постари лица, а во одредени случаи и луѓе со психијатриски нарушувања. Организацијата работи со хетеросексуални, хомосексуални и трансродови клиенти, а нејзините даватели на услуги често имаат и искуство во здравствената и социјалната грижа.

Сам плаќаш, па после ти рефундираат за зортот

Сексуалната помош, сепак, најчесто ја плаќа самиот корисник. Специјализираниот портал Sekszorg.info наведува дека цените меѓу давателите значително се разликуваат – во неговиот актуелен преглед најевтините услуги почнуваат од околу 150 евра, додека кај некои даватели почетната цена достигнува и 915 евра. За општинска помош вообичаено треба да се докаже дека лицето има најмалку 18 години, легално живее во Холандија, нема доволно средства и дека трошокот е неопходен и не може да биде покриен од друг извор.

Холандскиот модел затоа зависи многу и од местото на живеење. Велсен, Ваадхуке и Ејсден-Маргратен во поновите податоци прифаќаат можност за плаќање, други општини разгледуваат исклучителни случаи, а некои категорично одбиваат. Здравственото осигурување не ја плаќа сексуалната помош, таа не може да се финансира ниту од персоналниот буџет за здравствена грижа, ниту преку законите за долгорочна и социјална грижа. Во 2019 година холандскиот Централен апелациски совет утврдил и дека сексуалното задоволување не спаѓа меѓу секојдневните животни активности за кои општината мора да обезбеди поддршка. Останува можноста за индивидуална социјална помош – и токму поради тоа во една холандска општина барањето може да биде одбиено, а во друга, со медицинска потврда и исполнети финансиски услови, сексуалната услуга да биде платена од јавни средства.

The post KАЈ ИМА ТОА ДРЖАВАТА ДА ТИ ПЛАЌА ЗА СЕКС НА ЗОРТ? Во Холандија општини плаќаат сексуални услуги за лица со попреченост appeared first on plusinfo.mk.