Локалната иницијатива „И здравје и работа“ најостро ги осудува сè почестите јавни напади и обиди за дискредитација на универзитетските професори, геолозите, рударските инженери и другите стручни лица кои јавно ги презентираат научните факти и современите технолошки решенија што денес се применуваат во рударството.

Во последниот период сме сведоци на организирани обиди од една мала група луѓе да се наруши кредибилитетот на луѓе кои целиот свој професионален живот го посветиле на науката, истражувањето, инженерството и образованието на нови генерации стручни кадри. Наместо аргументирана дебата, тие се соочуваат со лични дисквалификации и неосновани обвинувања, само затоа што нивните ставови не се совпаѓаат со ставовите на дел од активистите.

Никој нема монопол врз јавната дебата и секој има право да го изрази своето мислење. Но, кога станува збор за сложени инженерски, геолошки и технолошки прашања, државата мора да ги слуша луѓето кои поседуваат соодветно образование, долгогодишно искуство и професионална одговорност. Само тие можат компетентно да ги оценуваат техничките процеси, современите технологии и нивното влијание врз животната средина.

Не може кредибилитетот на професори, научници и инженери да се поткопува со јавни кампањи кои не се темелат на стручни анализи, туку на дискредитации и притисоци. Таквиот пристап не придонесува за јавниот интерес, туку ја поткопува довербата во науката, институциите и експертското знаење.

Уверени сме дека иднината на Македонија не смее да се гради врз страв, шпекулации и политички притисоци, туку врз факти, законски процедури и независни стручни проценки. Само така можат истовремено да се заштитат природата, здравјето на граѓаните и економскиот развој.

Би било поразително за државата доколку стратешките одлуки зависат од јавен притисок, а не од научните сознанија, експертските анализи и институциите надлежни да ја утврдат исполнетоста на сите законски и еколошки стандарди. Македонија има потреба од силни институции кои ќе ги почитуваат знаењето и струката, а не од општество во кое научниот глас се замолчува со дискредитации.

Затоа уште еднаш апелираме Владата и надлежните институции да продолжат да одлучуваат исклучиво врз основа на законите, научните докази и стручните мислења. Само така ќе се донесуваат одлуки што ќе бидат во интерес на државата, граѓаните и идните генерации.

The post НАПАДИТЕ ВРЗ ПРОФЕСОРИТЕ СЕ НАПАД ВРЗ НУКАТА Македонија мора да носи одлуки врз основа на знаење, а не на притисоци appeared first on plusinfo.mk.

Под површината на една држава се наоѓа дел од нејзината најмалку видлива, но стратешки најважна природна инфраструктура. Таму се подземните води, геотермалниот потенцијал, различните геолошки формации и минералните суровини што се користат во градежништвото, индустријата, енергетиката и современите технологии.

Но да се претпоставува дека одреден ресурс постои и да се располага со научно потврдени податоци за него се две сосема различни работи.

Токму тоа веројатно е суштината на новата постапка што ја започна Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини. Со јавниот повик 2/2026, отворен до 31 јули, се бара субјект што ќе врши проспекциски геолошки истражувања на металични минерални суровини. Во оваа фаза не се избира компанија што ќе отвора рудник, туку потенцијален изведувач на почетни истражувања со кои треба да се добие посовремена слика за геолошкиот и минералниот потенцијал на поширок простор.

Разликата е важна. Проспекцијата е потрага по геолошка информација. Рудникот е индустриски проект што може да се појави многу подоцна, само ако низ повеќе одделни постапки се докажат резерви, економска оправданост, техничка изводливост и еколошка прифатливост. Во најголем број случаи, почетните истражувања воопшто не стигнуваат до таква фаза.

Геолошкото истражување почнува од широка слика

Проспекцијата е првата фаза во која геолозите се обидуваат да утврдат дали на одреден простор постојат знаци што укажуваат на можност за минерализација. Нејзина задача не е да докаже колку руда има, каков е нејзиниот квалитет или дали може профитабилно да се експлоатира. За такви заклучоци во оваа фаза нема доволно податоци.

Затоа проспекциските подрачја обично се големи. Тоа често предизвикува погрешен впечаток дека целата опфатена територија е предвидена за идни рудници. Всушност, логиката е обратна: на почетокот се анализира поширок простор токму затоа што не се знае каде, и дали воопшто, постојат перспективни геолошки зони.

Од големата карта постепено се издвојуваат помали подрачја. Ако податоците не покажат ништо значајно, истражувањето завршува. Ако се регистрира геохемиска или геофизичка аномалија, таа станува предмет на дополнителна проверка. Аномалијата, сепак, не е наоѓалиште. Таа е само отстапување во податоците што може, но не мора, да има значење.

Ова е една од најважните разлики што исчезна во првите медиумски толкувања. Голем истражувачки опфат не значи дека на целата територија ќе има теренски интервенции, уште помалку дека целиот простор е определен за експлоатација. Проспекцијата служи токму за огромниот почетен опфат да се сведе на неколку точки што заслужуваат подетална анализа – или да се утврди дека такви точки воопшто нема.

Од сателитска снимка до примерок во лабораторија

Современата геолошка проспекција во голема мера се одвива далеку од сликата што вообичаено се поврзува со рударството. Таа започнува со анализа на постојните геолошки карти, архивски податоци и претходни истражувања. Потоа се користат сателитски снимки, аерофотограметрија и дигитални модели преку кои можат да се препознаат раседи, геолошки структури и промени во составот на површината.

Следуваат теренско картирање и геофизички мерења. Со магнетни, гравиметриски, електрични и електромагнетни методи може да се добие слика за својствата на подземните формации без тие непосредно да бидат отворени. Геолозите истовремено земаат ограничени примероци од почва, карпи или речни седименти, кои потоа се испитуваат во лабораторија. Резултатите се внесуваат во географски информациски системи и тридимензионални модели.

Најголем дел од овие методи се неинвазивни. Тоа, сепак, не значи дека секоја активност се одвива без физичко присуство на теренот. Може да има движење на истражувачки екипи и возила, поставување мерна опрема, земање примероци и, зависно од одобрената програма, ограничени површински или плитки ископи. Тие активности треба да бидат точно определени во програмата и да се изведуваат со обврска просторот да биде вратен во соодветна состојба.

Но таквата работа суштински се разликува од експлоатацијата. При проспекцијата нема комерцијално откопување руда, постојани индустриски објекти, флотација, јаловиште или рударско производство. Не се врши активност од која се создава производ за продажба, се создаваат податоци.

Концесија за знаење, а не право на рудник

Значителен дел од недоразбирањето произлегува од зборот „концесија“. Во јавниот јазик тој често се разбира како државата веќе да отстапила природно богатство на приватна компанија. Во правна смисла, меѓутоа, содржината на концесијата зависи од правото што се доделува.

Во актуелниот случај станува збор за концесија за проспекциски геолошки истражувања. Таа му овозможува на избраниот субјект, во определен рок и на утврден простор, да изведе одобрена програма за прибирање геолошки информации. Не му дава право да отвори рудник, да започне комерцијално откопување или да гради капацитети за преработка.

Дури и ако истражувањето открие перспективна минерална појава, концесионерот не може врз основа на истиот документ да премине кон експлоатација. Следната фаза – деталните геолошки истражувања – бара нова постапка, дополнителна документација и поинаков обем на работа. Дури тогаш, преку подетални мерења и истражувачки бушења, може да се утврдуваат формата, длабочината, количеството и квалитетот на минерализацијата.

И таму процесот не завршува. Потребно е резервите да бидат стручно пресметани и потврдени, да се изработат економски и технички студии, да се избере можен метод на работа и да се оцени неговото влијание врз водите, воздухот, почвата, природата и населението. Потоа следуваат просторни и еколошки постапки, јавни расправи, институционални согласности и евентуално посебна концесија за експлоатација.

Токму поради оваа сложеност, патот од првата геолошка индикација до евентуалното производство трае со години, а кај нови металични наоѓалишта често и повеќе од една деценија. Многу локалитети отпаѓаат уште во раните фази. На други се утврдува минерализација, но не и доволни резерви. Трети се покажуваат како технички сложени, економски неисплатливи или еколошки неприфатливи.

Оттука, проспекцијата не е ветување дека ќе има рудник. Таа е проверка дали воопшто постои основа прашањето да биде поставено во некоја идна постапка.

Што добива државата ако истражувањето не открие рудник?

Во јавноста вредноста на геолошките истражувања често се мери само преку тоа дали ќе биде откриено економски исплатливо наоѓалиште. Но податоците имаат поширока вредност.

Геолошките карти се користат при планирањето патишта, железници, тунели, брани и други инфраструктурни објекти. Податоците за составот и стабилноста на теренот се важни за процена на свлечишта и ерозија. Истражувањата можат да дадат информации за подземните води, геотермалната енергија и просторите што поради своите природни карактеристики треба да бидат заштитени.

Тоа значи дека и негативниот резултат е резултат. Ако на одреден простор нема значаен минерален потенцијал, државата добива потврда што може да се користи во идното просторно и развојно планирање. Ако потенцијал постои, таа добива информација врз која може да одлучува дали ресурсот треба дополнително да се истражува, да се остави за иднината или воопшто да не се користи.

Дел од геолошките податоци со кои располага Македонија се создадени пред повеќе децении. Тоа не значи дека старите карти немаат вредност, туку дека денешните сателитски, геофизички, лабораториски и дигитални технологии можат значително да ја зголемат нивната прецизност.

Оттука произлегува и суштинскиот јавен интерес: државата да знае со што располага, без тоа знаење однапред да ја обврзува на експлоатација.

Приватен трошок, но податоци од јавен интерес

Современите геолошки истражувања се скапи. Тие бараат лиценцирани геолози и геофизичари, специјализирана опрема, акредитирани лаборатории, софтвер и тимови способни да поврзат различни видови информации. Зависно од големината на просторот и применетите методи, почетните истражувања можат да чинат од неколку стотици илјади до повеќе милиони евра.

Кога програмата ја финансира приватен инвеститор, тој го презема ризикот истражувањето да не открие ништо што би имало економска вредност. Тоа е вообичаен модел и во други држави, бидејќи почетната геолошка неизвесност е голема, а јавните буџети ретко можат сами да ги финансираат сите можни истражувања.

Но приватното финансирање не ја намалува одговорноста на државата. Напротив, ја прави уште поважна. Институциите треба да ја контролираат одобрената програма, начинот на работа и исполнувањето на еколошките и техничките услови. Податоците добиени од истражувањето треба да влезат во националната геолошка база, бидејќи се однесуваат на природните ресурси на државата.

Тука се наоѓа рамнотежата: инвеститорот го финансира ризичното истражување, но државата не му ја препушта одлуката што ќе се случува со просторот.

Министерство за енергетика: Секоја следна фаза е посебна постапка

Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини во своето објаснување нагласува дека актуелната постапка треба да се разбере како прибирање знаење, а не како одлука за индустриска експлоатација.

– Проспекциското геолошко истражување не е одлука за отворање рудник. Тоа е процес на прибирање знаење. Секоја евентуална следна фаза, доколку воопшто дојде до неа, би била предмет на посебни постапки, посебни дозволи, дополнителни анализи, еколошки оценки и јавни консултации – наведуваат од Министерството.

Од Министерството посочуваат дека заштитата на животната средина, здравјето на граѓаните, интересот на локалните заедници и транспарентноста треба да останат основни принципи на сите постапки.

Оваа позиција ја поставува точната институционална граница: проспекцијата може да создаде нови податоци, но не може однапред да го определи исходот на постапките што би следувале по неа.

Балканот ја применува истата основна поделба

Споредбата со земјите од регионот покажува дека геолошкото истражување е редовна државна активност, а раздвојувањето на истражувањето од експлоатацијата е вообичаен правен принцип.

Бугарија има особено развиен систем. Нејзиниот Закон за подземните богатства посебно ги уредува дозволите за проспекција и истражување, а посебно концесиите за експлоатација. Земјата води Национален геолошки фонд, регистар на истражувачките дозволи, карта на концесиските подрачја, регистар на откритијата и национален биланс на резервите. Доделените права се објавуваат во „Државен весник“, на интернет-страницата на Министерството за енергетика и во засегнатите општини.

Во Србија, Законот за рударство и геолошки истражувања исто така ги третира геолошките истражувања како посебна фаза. Одобрението за истражување служи за прибирање информации и утврдување ресурси и резерви, додека експлоатацијата и изведувањето рударски работи бараат други одобренија.

Хрватска, пак, го поврзува целиот процес преку Единствен информациски систем за минералните суровини. Во него се водат истражните простори, одобренијата за истражување, експлоатациските полиња и концесиите. Ова овозможува една локација административно да се следи од почетната истражувачка фаза до евентуалната експлоатација.

И Албанија применува одделни лиценци за истражување и производство, а податоците за лиценцираните простори се организираат преку рударски катастар.

Правните системи не се идентични, но нивната заедничка логика е јасна: најнапред се прибираат податоци, потоа се утврдува дали постои наоѓалиште, а дури по посебна оценка може да се разгледува експлоатација.

Геологијата повторно станува европско стратешко прашање

Интересот за нови геолошки податоци не е ограничен на Балканот. Европа повторно го поставува прашањето за сопствените минерални ресурси поради растечката зависност од увоз на суровини потребни за енергетиката, дигитализацијата и индустријата.

Бакарот е неопходен за електричните мрежи и обновливите извори. Литиумот, никелот и кобалтот се важни за батериите. Ретките земни елементи се користат во електромоторите, електрониката, телекомуникациите и одбранбената индустрија. Зелената транзиција, иако треба да ја намали употребата на фосилни горива, значително ја зголемува потребата од определени минерали.

Европскиот акт за критични суровини затоа не се занимава само со отворање нови капацитети, туку и со подобрување на геолошкото знаење, мапирањето и националните програми за истражување. Целта е Европа да знае со каков потенцијал располага пред да одлучува кои проекти се економски, еколошки и општествено прифатливи.

Оттука, македонските истражувања се дел од поширок тренд во кој геолошката информација повторно станува елемент на економската и енергетската безбедност. Прашањето повеќе не е само дали една држава има руди, туку дали има доволно точни информации за да ја процени нивната важност и да донесе суверена одлука што ќе прави со нив.

Има ли простор за стравувања?

Актуелната постапка очекувано предизвика реакции кај дел од еколошките здруженија. Тие предупредија дека истражувањата на широк простор може да бидат почеток на процес што подоцна би водел кон нови рударски проекти. Во медиумите беа пренесени и формулации дека со опфатот се засегнати 27 општини во источниот дел од државата.

Таквата недоверба е поврзана со старите индустриски жаришта и со впечатокот дека локалните заедници во минатото доцна биле вклучувани во одлучувањето.

Стравувањето од можен иден рудник и проспекциското истражување не се ист факт. Првото е политичка и еколошка грижа за можниот исход; второто е сегашна постапка за создавање геолошки податоци.

Европа повторно отвора рудници

Европа навистина влегува во нов инвестициски циклус во минералниот сектор, но бројките треба внимателно да се читаат. Европската комисија во 2025 година прогласи 47 проекти во 13 земји членки за стратешки. Од нив, 25 вклучуваат екстракција, додека другите се однесуваат на преработка, рециклирање или замена на критичните суровини. Дел се нови рудници, дел се проширувања на постојни капацитети, а повеќето сè уште се во фаза на дозволи, проектирање или обезбедување финансии.

Новите европски проекти се насочени пред сè кон минералите потребни за батерии, електрични мрежи, обновлива енергија и современа индустрија. Меѓу стратешките проекти, 22 се поврзани со литиум, 12 со никел, 11 со графит, 10 со кобалт и седум со манган, при што дел од нив опфаќаат повеќе суровини и повеќе фази од производството.

Меѓу најнапредните е „Келибер“ во Финска, интегриран проект што поврзува рудник, концентратор и рафинерија. Проектиран е да произведува околу 15.000 тони литиум хидроксид со батериски квалитет годишно. Во Португалија, проектот „Баросо“ за литиум има европски стратешки статус, но сè уште не е во производство: според сегашниот распоред, изградбата треба да почне во 2027, а производството во 2028 година.

На Балканот најголемиот проект што непосредно влегува во производство е „Скуриес“ во северна Грција, рудник за бакар и злато што комбинира површинска и подземна експлоатација. Комерцијалното производство е предвидено за последниот квартал од 2026 година. Во Босна и Херцеговина, „Вареш“ веќе работи како нов подземен рудник за сребро, олово, цинк и злато и постепено го зголемува производството.

Другите познати балкански проекти се во порана фаза. „Чока Ракита“ во Србија се развива како можен подземен рудник за злато со планирано производство во 2029 година, додека „Јадар“, и покрај европскиот стратешки статус, во моментов не е рудник во изградба.

Европа забрзано создава портфолио на проекти за литиум, бакар, графит, никел, кобалт, злато и полиметалични руди, од кои до сега само неколку веќе стигнале до изградба или производство. Тој процес повторно ја зголемува вредноста на геолошките истражувања: без современи податоци, државите не можат да проценат дали воопшто имаат ресурси што би можеле да бидат економски значајни.

Да се знае не значи да се експлоатира

На крајот, суштината на проспекциските истражувања може да се сведе на едно едноставно разграничување: знаењето за постоење одреден ресурс не претставува одлука тој ресурс да се користи.

Државата може да утврди дека има минерален потенцијал и сепак да одлучи дека просторот има повисока вредност за водоснабдувањето, земјоделството, природата или локалниот развој. Може да оцени дека наоѓалиштето не е економски исплатливо или дека ризиците се поголеми од можните придобивки. Но не може сериозно да ги носи тие одлуки ако не знае што се наоѓа под површината и какви се реалните карактеристики на просторот.

Затоа вистинскиот резултат од актуелната постапка не треба однапред да се мери со бројот на можни рудници. Нејзиниот прв резултат треба да бидат посовремени геолошки карти, проверливи податоци и попрецизно познавање на територијата.

Проспекцијата не ја одзема одлуката од државата. Ако е правилно уредена и контролирана, таа ѝ дава подобра основа да одлучи – што може да се развива, што нема економска смисла и што треба да остане недопрено.

The post ШТО СЀ ИМА ПОД МАКЕДОНСКАТА ПОЧВА? Геолошки истражувања ќе откријат какви богатства од минерални суровини поседуваме appeared first on plusinfo.mk.

Оваа колумна им ја посветувам на припадниците на науката кои се грижат да добиеме супер модерни, економски исплатливи и еколошки одржливи геолошко-рударско-металургиски комплекси за обоени и благородни металични суровини и ако ги земеме предвид во тони бакарот, златото, среброто, платината, индиумот, парадиумот, иридиумот итн. по глава жител, тогаш ние сме повеќе од богата држава. Само да напоменам, кај научниците, а пред се кај металурзите, еден и еден се единаесет (1 и 1 = 11), а еден плус еден е еднакво на два (1+1=2). И не постојат тези со контратези на веќе докажани тези, каде од ново ќе се констатира констатирана константа. Тоа е разликата помеѓу науката и…

За жал граѓаните на Македонија се под силен наплив на дезинформации кои доаѓаат од личности кои ловат во матно, за да си ги задржат своите удобни пратенички фотелји или пак очекуваат да падне некој проект од некое анархистичко-либерталистичко-еколошко крило од каде би имале некаков соодветен надоместок.

Еве како манипулираат. Пратеник од Струмичко, кој има бизнис со земјоделски производи, во емисија вели дека тој им верувал на странците, ама не им верувал на домашните институции и затоа не можело да има рудник. Само да му објаснам на ова чудо од пратеник дека тој е во домашна институција и ние те плаќаме. Глумец пак, ни вели дека не можело да има рудник во струмичко зашто полето го ранело целиот Солунски Фронт. Јас уште сум „забезекнут“ од каде му е тезава. Не е вистина секако.

Друг па пратеник од Гевгелиско убедува пустиот дека референдумите спроведени против отворање на рудници биле успешни. Господинов има завршено Правен Факултет, а за негова жал треба да му соопштам дека Уставниот Суд ги прогласи за неуставни, а Уставот е закон над законите.

Ја убедувам целата публика дека гореспоменатите јавни личности и пред се пратеници се извртувачи на тези, кои веројатно гледаат само личен интерес во сите процеси кои се поврзани со геолошко-рударско-металургиски комплекси.

Јас сум убеден дека овие личности не разбираат ниту тронка од научниот процес за добивање на метали. И кога користат зборови дека ќе се употребува цијанид за добивање на злато, јавно кажувам дека со закон е забранета неговата употреба и тоа значи дека сите не дезинформираат и шират невистини. Цијанид или цијанидни супстанци нема и не смеат да се користат во ниту еден новоотворен рудник во Македонија и тоа е затворено прашање за сите во индустријата и науката, освен за оние кои немаат други аргументи „против“ па упорно се држат до своите манипулации.

Еве мал научен дел за читателите за „Употреба на цијанид во металургијата и индустријата за бои: процеси, предизвици и подобни алтернативи со тиосулфат.“

Како размислуваат металурзите?

Цијанидот има историска важност, но неговата токсичност и формирањето на бакарно цијанидни комплекси го ограничуваат неговото користење кај оксидни бакарно златни руди.

Тиосулфатот претставува практична и поеколошка алтернатива во многу случаи, со услов дека се оптимизираат процесите и се обезбеди соодветен третман на отпад.

• Цијанидот е важен реагент за екстракција на злато и за синтеза на пигменти како Берлинско сино.

• Тиосулфатот е ветувачка алтернатива за екстракција на злато од овие руди; бакарните јони (Cu²⁺) можат да делуваат како катализатори.

• Еколошките регулативи и третманот на отпад се клучни за намалување на негативните ефекти.

• Македонија мора да се преориентира кон тиосулфат и да ги употреби сите форми на нови достапни технологии за максимално квалитетно и рационално рециклирање и третман на отпад.

Цијанидот за Македонија мора да стане историја, но за сите рудници.

Сепак, Европа како континент мора да се прилагодува на заштитата на здравјето на луѓето, како и одржлив развој на земјоделието преку чисти почва, води и воздух. И затоа новите рудници имаат можност да се докажат на ова поле со научен пристап и со сериозна општествена одговорност. Затоа се нуди од страна на металурзите долгорочно квалитетно решение.

Сепак, клучните препораки за Македонија и Европа се исти: примена на тиосулфат каде е соодветно; оптимизација на амонијак и pH; рециклирање на реагенсите; строго следење на еколошките регулативи.

Да живее Македонија!!!!

The post Кај науката нема место за „романтичарски“ дезинформации appeared first on plusinfo.mk.

Одлуката на Вишиот Управен Суд за уважување на спојување на двете концесии на рудникот Иловица-Штука, чија сопственост е на фирмата „Еуромакс Ресурсес“, дава значаен поттик во економскиот развој на Македонија и силен сигнал дека во нашата држава постојат институции кои им пружаат правната заштита на инвеститорите. За да можеме да се разбереме.

Главен акционер во оваа фирма „Еуромакс Ресурсес“ е мултимилијардерската компанија (говорам во евра) Трафигура, компанија која тргува со метали, гас и нафта. Нивниот годишен финансиски промет секоја година е во просек 250 милијарди евра. Да не заборавам дека еден од акционерите е и Европската Банка за Обнова и Развој.

Ваков тип на фирма со сериозен капитал досега не се појавил на нашиот пазар. Затоа нејзиниот влез не е само финансиски, туку и стратешки знак за привлекување на дополнителни инвеститори. Да поедноставам. Ова е еден убав збор за квалитетната инвеститорска клима во Македонија, на места каде ние како држава реално сакаме да сме присутни и да ни отворат врати.

Кога самопрогласените екологисти ја започнаа кампањата дека ќе се отруе Македонија, со сите дезинформации на кои дел од нив ќе обратам внимание подолу, нашите чинители од парламентарниот и вонпарламентарниот политички пејсаж мора да ги земат предвид меѓународните економски текови и заедно да заклучат дека економската стабилност е прагматика, додека заштитата на животната средина од лица кои немаат елементарно образование за било кој техничко технолошки процес не е просто романтика, туку е и насочена дезинформација која има своја позадина.

Кога сме кај прагматиката, би сакал да дадам пример како функционира една Норвешка. Сите читаат како оваа прекрасна држава до крајот на 2030 година, а можеби и порано ќе имаат електрични возила и нема да користат фосилни горива во сообраќајот. Ова бара пари. Како оваа некогаш рибарска држава дошла до степен на најразвиена економија? Многу едноставно.

Гасот од Норвешка учествува со 54,4% од увозот во Европската Унија преку гасоводи.

Во однос на увоз на нафта Европската Унија најмногу влечеше од САД, а уделот во вкупниот увоз беше 17,8%. На второ место е Норвешка со 16,6%.

Норвешка го пронајде најголемото наоѓалиште во светот на своја територија за фосфор, кој најмногу се користи за земјоделско ѓубриво. Само да дадам приказ. Норвешка има резерви повеќе од сите досегашни познати наоѓалишта заедно и на основ на овие параметри Европската Унија има загарантирано производство за минимум 100 години.

Ваквата норвешка економска прагматика доаѓа со комплетна развиеност на нови достапни технологии за заштита на животна средина. Токму таквите технологии фирмата Трафигура не само што ги има за себе на дланка, туку и ќе ги вложи кај нас преку образование на кадри од Македонија, зашто локалното население и е повеќе од важно.

За разлика од економската прагматика која секогаш би ја практикувал, како држава ние си имаме романтичари екологисти кои работат со дезинформации за комплетна економска дисквалификација на Македонија.

Еве на овие дезинформатори кои им се идоли.

Во последниве денови во Европа се случува топлотен удар и досега информациите велат дека починале 1300 лица на нејзино тло. Посебно во држави кои не се научени на вакви температури Франција, Германија, Велика Британија итн.

И сега функционерите од крајно левичарските и зелените партии обвинуваат од нивните разладени кабинети дека секој граѓанин од овие држави кој ќе купи клима уред е краен десничар. Морал да трпи за да ја разберел големата слика. Ова важи и за болници каде има да чекате на 35 степени целзиусови во предоперативни сали. Стариот концепт на ладење не предвидувал климатизации, па сега дома ќе трпам заради француската министерка Моник Барбут која е вџашена како тоа се купувале клима уреди?! Ваква морална нелагодност во весникот „Гвардијан“ споделува и новинарката Ема Бедингтон која вели дека климатизацијата е „филозофски проблематична“. Со други зборови,  филозофијата е следна „Слободно можете да умрете, ние сме со Вас“.

Како нашиве ја дезинформираат јавноста?

Во наредните петстотини години ќе течело киселина и ќе имало пет сантиметри прашина од рудникот низ струмичката котлина и дека ќе имало брана како хидројаловиште… Каква измама.

Прво, од економски аспект, но и од аспект на заштита на животната средина. Како општествено одговорна фирма Трафигура ја прифати идејата на вистински експерти од Македонија за користење на сува постапка, со која одлагањето ќе биде во вид на „пити“ со атмосферска влажност. Металурзите и рударите со новите технологии ја избегнуваат водата, освен за употреба на соодветни количини кои нема да го наруши биодиверзитетот на околината. Тоа го соопштија првпат на крајот од 2023 година и го потврдија повторно сега пред неколку дена.

Во однос на измамата дека прашината што ќе се разлетала ќе ја загадела котлината, одговорот е многу едноставен – во нејзе е металот и нема таков рударски или металуршки инжинер кој би си дозволил таква загуба зашто тоа чини пари. За киселината која ја споменуваат дополнително во следната колумна техничко-технолошки ќе биде објаснето и разјаснето со каков тип на измамнички дезинформации се користат овие личности.

Велат имале референдуми кои биле успешни. Уште една измамничка дезинформација, бидејќи Уставниот суд ги поништи бидејќи се противуставни.  Инаку, истите јасно и недвосмислено во континуитет се закануваат на државата со девизата: „Рудници нема да има, нема да копате“.

The post Некој зборува за милионски инвестиции, некој се служи со дезинформации appeared first on plusinfo.mk.

Македонија е во континуиран „ЕКО“ злосторнички здружен напад каде аргументите базирани на наука воопшто не се констатираат и каде клучна цел е да се внесува паника кај сите граѓани на Македонија и во исто време да им се одземе правото на економски просперитет и благосостојба.

Како дел од новото раководство на Здружението на металурзи на Македонија, со сериозна одговорност можам да констатирам во име на колегите дека најголемите екологисти се токму оние кои знаат како може да се загади животната средина, а согласно нивните научно-образовни перформанси проследени од морални и етички човечки нормативи секако дека се најодговорни лица за зачувување на животната средина и здравјето на сите живи суштества кои го делиме овој свет. Овие лица се занимаваат со повеќе области: Геологија која го наоѓа металот, Рударот кој го ископува, Металургот кој го екстрахира и преработува.

Токму овие лица пред неколку години склучија сојуз со кој на сите странски инвеститори за отворање рудници за металични елементи (критични или благородни, бакар, злато, сребро, иридиум, платина, пандиум итн.) им предочија нови достапни технологии, а инвеститорите ги прифатија научно-образовните предлози. Тоа е следниов заклучок.

„Од сега па натаму согласно правилата на Европската Унија за заштита на животната средина има да користиме суви постапки со атмосферска влажност за да нема прашина од јаловишната смеса која ќе се создаде од откопот на рудникот и водата која нема да се користи има да се пренасочува кон следниве три категории и нивните потреби: човек, стока и останат жив свет и земјоделие“.

Овој предлог е прифатен од најголемите неотворени за нас, за жал како држава, рудници (Иловица-Штука, Плавица, Казандол, Алшар, Кожув, Петрошница, Кадаица итн., сите во источна Македонија), а кои можат да ѝ донесат милијарди евра на Македонија во блиската иднина и развој пред сѐ на образовниот систем, а тоа носи сериозен просперитет од сите аспекти.

Оваа идеологија нема да биде стопирана од никого, напротив се разработува на многу сериозен начин подолг временски период. Овие личности кои се одважија да работат за Македонија ги имаат пред себе сите потребни докази поткрепени со документи дека нашата држава е во контиуниран напад за нејзино економско и научно-образовно распаѓање.

Јас на неколку наврати кажав дека ЕКО активистите се само една групација која си мисли дека може лесно да заработува пари со едноставната измама за која добро ги обучиле, а која гласи, „Народот се плаши од непознато“, споменувајте дека имате разноразни „Зелени институти“ и напоменувајте гласно„Нашите експерти“, кои никаде не постојат во ниту еден формално-правен систем, ама имаат коалициски партнери кај сега веќе малубројните „независни“ новинари за кои непријатните финансиски дејанија кои ги сториле фамилијарно преку МРТВ сега се на виделина.

Замислете, еден самопрогласен легендарен актер, се „самоуништи“ со следнава изјава во емисијата кај Иван С. Мирчевски, која ја парафразирам иако снимката си постои: Јас сум против рудници, зашто нашето земјоделие има сериозен развој, посебно зашто Струмичката Котлина во Првата светска војна го ранела Солунски фронт.

Морееее лажење!

Само како факт финансиран од амбасада на држава сериозен пријател на Македонија која има направено статистички финансиски перфоманс и плус стратегија за развој на Југоисточна Македонија. Во Василево, село до рудникот Бучим (воздушна линија 11 км) има 1.370 винови насади во континуитет. Во Ново Село каде треба да е рудникот Иловица Штука има 76 винови насади, ама и 2.560 пасишта, а стока нема и 54% од населението е отселено.

Но ова не единствениот актер кој манипулира со јавноста. Г-динот „Трн“ кој нема никакви елементарни познавања од технолошко-металуршки процес за добивање збогатен концентрат и екстракција на истиот до метал, си зеде за право да ни соопштува дека Македонија е под инвазија на „албанскиот“ фактор, а истиот глуми во реклама во сериозна фирма која е еден од најголемите огласувачи во медиумите и сопственик е Албанец.

Но, лажењето и манипулациите не застануваат тука.

На покана од Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини во амфитеатарот на Технолошко-металуршкиот факултет – Скопје се одржа трибина за состојбата и стратегијата за рудници и минерални суровини на која учество зеде и големата „еко активист“ Милена Зафирова која на театрален и емотивен начин објаснуваше дека она нема да даде да се гради рудник и дека тоа е завет од нејзините дедовци итн.

Како одговор на нејзиниот настап и континуираните нејзини напади кон мене, многу се размислував да објавам соодветна фотографија каде што не се потребни зборови и затоа само ќе ја објаснам од почит кон останатите кои се гледаат, а меѓу нив и родителот на гореспоменатата госпоѓа во функција на преведувач на дел од менаџментот на идниот рудник „Иловица – Штука“.

Интересно е како некои од најгласните противници на проектот денес, некогаш немале никаков проблем да бидат во близина на инвеститорите, да разговараат со нив или и самите да аплицираат за работа во проектот кој денес толку жестоко го напаѓаат и се колнат дека отсекогаш биле против.

Секој има право да го смени мислењето. Но, не е фер да се заборави сопствената историја додека на другите им се држат лекции.

Во следната колумна ќе пишувам за Берлинското сино кој е пигмент и кој елемент се користи и како се контролира при негово добивање.

(Авторот е секретар на Здружението на металурзи на Македонија)

The post Иловица-Штука: Кој зборува од принцип, а кој од интерес? appeared first on plusinfo.mk.

Завршени се градежните работи за фотоволтаичните централи на PPC Group во Аминтео и Птолемаида во Северна Грција. Користејќи ги поранешните области на рудници за лигнит, Групацијата разви фотоволтаични станици со вкупен капацитет од 2.130 MW, способни да генерираат 3.150 GWh годишно. Ова одговара на речиси 6% од годишната потрошувачка на електрична енергија во земјата и ги задоволува потребите на приближно 750.000 домаќинства. Работата на овие фотоволтаични станици ќе спречи повеќе од 1,5 милиони тони емисии на CO₂ годишно.

Во исто време, PPC Renewables, подружница во целосна сопственост на PPC Group, ја заврши изградбата на две електрохемиски станици за складирање енергија во Птолемаида и во Мелити и ја продолжува изградбата на трета BESS станица во Аминтео. Паралелно, PPC веќе ги обезбеди потребните регулаторни одобренија за две пумпни единици за складирање во Кардија и Саут Филд.

– Во нестабилна геополитичка, економска и енергетска средина, обновливите извори на енергија претставуваат високо вреден домашен имот што ја обезбедува енергетската независност на земјата. Грција претставува вистинска студија на случај на успех, бидејќи од 2019 година до денес, за помалку од седум години, уделот на термалното производство се намали од 67% на 50%, а PPC Group игра клучна улога во ова достигнување. Западна Македонија во Северна Грција станува нов центар за зелена енергија во земјата, домаќин на најголемиот фотоволтаичен кластер во Европа, развиен на поранешни рудници за лигнит, заедно со единици за складирање кои обезбедуваат оптимално користење на генерираната енергија и придонесуваат за стабилноста на системот – изјави Константинос Маврос, заменик-извршен директор за ОИЕ на PPC Group.

Завршени фотоволтаични паркови од 2,13 GW

Во рамките на планираните рокови, PPC Group заврши фотоволтаични проекти со вкупен капацитет од 2.130 MW, способни да ги покријат потребите на приближно 750.000 домови и бизниси. Клучните проекти вклучуваат:

– Фотоволтаична централа „Фиби“ (550 MW): Сместена во близина на Понтокоми, со проценето годишно производство од 880 GWh, покривајќи приближно 196.000 домаќинства и спречувајќи речиси 440 kt емисии на CO₂ годишно. Нејзиното производство одговара на 1,8% од производството на грчкиот меѓусебно поврзан систем.

– Фотоволтаичен комплекс Аминтео (940 MW): Развиен во соработка со RWE низ Родонас, Филотас, Лакија и Пердикас. Проценето годишно производство од 1.500 GWh, покривајќи приближно 298.000 домаќинства и спречувајќи повеќе од 750 kt емисии на CO₂ годишно.

– Фотоволтаична централа „Хелиос Велос 1“ (200 MW): Сместена во близина на Птолемаида, со проценето годишно производство од 320 GWh, покривајќи приближно 71.000 домаќинства и спречувајќи речиси 160 kt емисии на CO₂ годишно.

– Фотоволтаична централа „Егзохи 7“ (80 MW): Проценето годишно производство од 122 GWh, покривајќи приближно 27.000 домаќинства и спречувајќи речиси 61 kt емисии на CO₂ годишно.

– Фотоволтаична централа „Акрини“ (80 MW): Проценето годишно производство од 122 GWh, покривајќи приближно 27.000 домаќинства и спречувајќи речиси 61 kt емисии на CO₂ годишно.

Дополнително, десет помали фотоволтаични станици во поранешните лигнитни области генерираат сончева енергија, покривајќи ги потребите на илјадници домаќинства и спречувајќи илјадници тони емисии на CO₂ годишно.

Вклучувајќи ги локалните заедници во Кожани и во Лерин, PPC Group, следејќи ја својата обврска за време на презентацијата на својот инвестициски план за регионот Западна Македонија во Грција во април 2025 година, на 13 март 2026 година лансираше Обврзница во износ од 5 милиони евра, давајќи им можност исклучиво на жителите да учествуваат заедно со PPC во инвестициите што ги спроведува во регионот, а воедно да уживаат во висок и стабилен принос.

Жителите можат да учествуваат до 17 април 2026 година. Номинална вредност на секоја обврзница 100 евра, со минимален лимит за учество од пет обврзници и максимум 250 обврзници. Гарантиран годишен принос од 8%, при што почетниот капитал на инвеститорот се зголемува за 40% (пред оданочување) во рок од 5 години.

Складирање на енергија: Следниот чекор за PPC Group

Развојот и интеграцијата на големи фотоволтаични централи во електроенергетскиот систем ќе бидат поддржани од системи за складирање на енергија (електрохемиски и хидро-базирани), кои апсорбираат вишок генерирана енергија и ја ослободуваат кога побарувачката на електрична енергија го надминува производството на ОИЕ, а истовремено значително придонесуваат за стабилноста на мрежата.

До денес во Западна Македонија, PPC Renewables ја заврши изградбата на BESS станиците во Птолемаида (во близина на електраната Кардија) и Мелити (во близина на електраната Мелити), со вкупен инсталиран капацитет од 98 MW и капацитет за складирање од 196 MWh.

Во близина на електраната Аминтео, веќе се во тек градежни работи за друга електрохемиска станица за складирање на енергија со капацитет од 50 MW и 200 MWh, што значи дека може да снабдува електрична енергија на мрежата до четири часа. Се очекува проектот да биде завршен во наредните месеци.

Во исто време, два големи проекти за складирање со пумпа-хидроелектрана созреваат во поранешните рударски области на PPC Group, откако веќе ги обезбедија потребните регулаторни одобренија.

Првиот проект за складирање со пумпа се развива во рудникот Кардија, по декомисионирањето на ладилните кули на старите единици. Ќе има производствен капацитет од 320 MW за осум часа, користејќи го дното на поранешниот рудник како долен резервоар.

Слично на тоа, во рудникот South Field, Групацијата планира единица за складирање со пумпа со капацитет од 240 MW за 12 часа, со инвестициски трошоци од 310 милиони евра.

Проектите за складирање со пумпа-хидроелектрана се модерна, голема технологија за складирање на енергија што ја ублажува неизвесноста на обновливите извори на енергија и придонесува за стабилноста на мрежата на целосно одржлив начин. Типичен систем за складирање со пумпа вклучува два резервоари за вода на различни надморски височини и хидротурбини. Електричната енергија генерирана во периоди со мала побарувачка се користи за пумпање вода од долниот резервоар до горниот, каде што се складира како потенцијална енергија. Кога побарувачката се зголемува, водата се враќа надолу низ турбините, генерирајќи електрична енергија.

Во пракса, PPC ги користи своите неактивни рудници, кои се идеални за оваа намена поради нивните висински разлики и можноста да се претворат во резервоари за вода.

The post PPC GROUP ЈА ЗАВРШИ ИЗГРАДБАТА НА ФОТОВОЛТАИЧНИ ПРОЕКТИ ОД 2,13 GW ВО ГРЦИЈА Брз напредок во проектите за складирање енергија appeared first on plusinfo.mk.

Неколку научни податоци за следниве три елементи арсен, злато и бакар, а кои како такви се користат во зелената транзиција за која толку се залагаме.

Бакарот е еден од најклучните метали во борбата против глобалното затоплување! Тој е неопходен на соларни панели, ветерни турбини и електрични возила. Зелените технологии користат и до неколку пати повеќе бакар од традиционалните енергетски системи. Благодарение на бакарот енергијата се пренесува поефикасно, со помали загуби и помал јаглероден отпечаток. Без бакар нема можности за зелена транзиција.

За Арсенот во Македонија мора да се знае дека е создаден мит преку кој се плашат нашите сограѓани дека е само смртоносен отров. Напротив тој се користи во следниве модерни технологии: високо ефикасни соларни панели, вселенска технологија, соединението галиум-арсенид е клучно за брзи електронски уреди, технологијата го користи во многу строги контролирани услови.

Повеќе од 3000 години пред нашата ера Египќаните биле први кои започнале масовно ископување со цел да го користат златото. Тие не го користеле само за накит, туку ги украсувале храмовите, гробниците и религиозните премети. Златото за нив било симбол на вечноста и божественоста. Најстариот предмет на Балканот кој бил обработуван е пронајден во Бугарија, кај Варна старо 6600 години.

Подолг временски период правам компарации на две стартегии каде се опфатени критични, стратешки и ретки метали, со посебен акцент на обоени и благородни метали. Едната стратегија е за потребите на Европската Унија каде прецизно се знае каде, колку, кога и како да вложуваат во нови рудни предизвици. Со решавањето на истите кои би ја намалиле зависноста од овие метали кон трети земји. За разлика од самата Европска Унија, која не обрнува хумано внимание и функционира на девизата „ние сме поевтини и поконкурентни со квалитет од вас“ и без никакви социјални, синдикални и еколошки стандарди ги произведуваат истите и стануваат сериозна закана по фискалната економија на сите нас кои живееме на територијата на континентот Европа.

И нормално другата стратегија е онаа која ја создаде новоизбраниот академик г-дин Блажо Боев, поранешен ректор на Универзитетот „Гоце Делчев“ во Штип и професор на Факултетот за рударство, геологија и политехника – Штип. Наставните области на проф.д-р Боев се геологија, петрологија, минералогија, геохемија и геохемија на средината.

Нашиот документ се вика Стратегија за геолошки истражувања и одржливо искористување и експлоатација на минерални суровини во Македонија во период 2025-2045 година.

За тоа колку е сериозна стратегијата, ве молам прочитајте го уште еднаш нејзиниот наслов, а јас во кратки црти ќе ве наведам да размислувате. Јас тврдам дека со именуваниот имаме дијаметрално спротивни пристапи во нашето образование.

Јас учев од научници докажани на Технолошко-металуршкиот факултет (ТМФ) кои ни дадоа основно образование дека мора да научиш и да знаеш каде да читаш соодветна литература, да научиш да прашуваш и да слушаш што ќе ти одговорат и да си ја сакаш и почитуваш сопствената држава.

Впрочем, многумина кои работат надвор од „тешката“ индустрија и се сериозни интелектуалци во нивните сфери на интерес секогаш ми поставувале едно многу суштинско прашање во неколку збора: Зошто нашето злато и бакар мора да се изнесува надвор од нашите граници и истото подоцна не се враќа во Македонија?

Основни правила во делот на индустријализацијата. Поради политички популизам првенствено не сакаме да прифатиме што имаме под нозете во самата земја. Не си го почитуваме образовниот систем кој знае да го даде вистинскиот одговор на оваа тема.

Напомена: Во одговорот мора да се вклучат и макроекономистите кои знаат како да направат баланс помеѓу стратешките странски инвеститори и како да ги наплатат од нив своите финансиски комплетни побарувања.

За тоа дали можеме сами да инвестираме во рудници како што се Плавица и Иловица-Штука, одговорот е следен: Србија има државен рудник Бор кој е задолжен повеќе децении за 1,2 милијарди евра од партиски кадри кои ги интересираат финансиски манипулативни егзибиции.

Македонија во овој момент иако има скапо платена стратегија, одговорот на акдемикот во првата верзија е дека соодветен рудник бил само за бакар. На мојата јавна медиумска реакција во втората верзија веќе наметнува дека во концентратот кој го копа Бучим имало и злато и сребро. Првата верзија не е напишана по грешка.

Науката за проверка на концентрат, а мене ме научија моите професори од металургија (екстрактивна и преработувачка) дека нашиот драг професор г-дин Александар Димитров кога бил декан на ТМФ издејствувал посебен уред кој се вика „Атомец“ и истиот може да се употребува на секој излезен камион од било кој рудник за метал и да утврди какви сѐ елементи поседуваме. Затоа постојат правилници со строго утврдена процедура која вели вака: Потребни се две лабаратории, на два различни докажани универзитета кои своите резултати ќе ги споделат со државата, која ќе знае дека мора да го употреби новото правило.

Министерката за енергетика, рударство и минерални суровини г-ѓа Сања Божиновска воведе четири проценти рудна рента која ќе оди директно за развој на општините каде се наоѓат рудниците, ама која ќе се наплаќа од метал и тоа на актуелна цена на продажба и од сума предвидена за рударската рента десет проценти ќе одат за развој на животната средина.

Подолг временски период тврдам дека ако државата ја слуша науката и вложува во неа, но и преку инвеститори кои би стипендирале нови кадри на сите полиња во нивните геолошко рударско- металургиски субјекти, Македонија ќе се стабилизира на многу полиња.

Ако дозволиме да влезат финансиски гиганти кои имаат јасна визија за индустриски развој на Македонија, денес немаше да разговараме на темата шестотини евра минимална плата туку на повисок износ, немаше да стравуваме за земјоделието и цената на ѓубривото и ќе субвенциониравме во зелена транзиција во која главниот збор го има бакарот.

За тоа кој забранува влез на странски инвеститори од западната цивилизација на која одлучивме да ѝ припаднеме, во следната колумна.

The post Науката не манипулира, таа образува appeared first on plusinfo.mk.

Трката за критични минерали ги седна на маса членките на Советот за безбедност на Обединетите Нации. Состанокот за состојбата со рудите во светот го иницираа САД. Ова следува откако Вашингтон, исто како и Брисел, стана загрижен од зависноста од минерали од Кина и други земји, додека на светско ниво расте побарувачката за литиум, бакар, кобалт, никел, антимон, без кои не е можна дигиталната трансформација, вештачката интелигенција, зелената транзиција…

Американскиот државен секретар за енергетика Крис Рајт, чија земја во моментов претседава со Советот, истакна дека пристапот до критичните минерали претставува безбедносно прашање.

– Енергијата е премногу важна, премногу централна за животот за да се направи грешка, а истото важи и за критичните минерали. Отворените пазари ја одржуваат глобалната економија во функција и го намалуваат ризикот од конфликт. Во безбедносен интерес на Соединетите Американски Држави и нашите сојузници е да не зависат премногу од ниту една земја за материјали кои се критични за нашите економии и национална безбедност. Работата денес, особено за стратешката важност на критичните минерали и енергијата, е директно поврзана со спречување на конфликти и градење свет во кој земјите можат да соработуваат и да се движат напред заедно. Енергијата и критичните минерали го напојуваат секој сектор од нашата економија и се основа на сè во нашите животи – истакна секретарот Рајт.

На седницата на Советот спротивставено настапија претставниците на Кина и на Русија. Според кинескиот амбасадор во ООН, Фу Цонг мора да се почитува националниот суверенитет над природните ресурси. Тој не ги спомена директно западните држави, но нагласи дека одредени земји мора да го напуштат „колонијалистичкото размислување“ и да ги поддржат земјите во развој во корист на нивното богатство од ресурси. Цонг предупреди дека растечките геополитички тензии и конфликти во регионите богати со ресурси го нарушуваат снабдувањето со енергија и критични минерали и побара да не се политизира прашањето за минералите.

– Сите држави, без разлика на големината или силата, имаат право подеднакво да учествуват во глобaлнaта минерална соработка Одредени земји не смеат да претеруваат со безбедносните грижи, да ги политизираат или да ги претворат во оружје прашањата поврзани со енергијата и со критичните минерали. Тие треба да се воздржат од усвојување на менталитет на Студената војна, поттикнување блоковски конфронтации или создавање ексклузивни геополитички мотивирани мали кругови – кажа Цонг.

Во излагањето, далеку поостар беше рускиот претставник Дмитри Чумаков. Тој го критикуваше Акцискиот план за критични минерали на Г7-земјите, усвоен минатиот јуни во Канада. Според Русија, овој план јасно ја одразувал колонијалната логика за обезбедување база на ресурси за западните земји, но изрази задоволство за плановите на БРИКС за снабдување со руди.

– Неопходно е да се почитува сувереното право на државите самостојно да одлучуваат за моделите за регулирање и екстракција на нивните природни ресурси низ целиот вредносен синџир, од геолошко истражување до финалниот производ што пристигнува на пазарот. Ова може да се постигне преку правично учество во глобалните вредносни синџири на земјите што снабдуваат критични суровини. Ја поздравуваме минатогодишната дискусија за ваквите пристапи, која се одржа на самитот на БРИКС во Рио де Жанеиро, каде што земјите се согласија да ја зајакнат соработката во екстракцијата и преработката на критичните ресурси – рече тој.

На линија на САД застанаа постојаните членки на Советот – Франција и Велика Британија.

– Ние сме вознемирени од развојот на нефер практики со критичните минерали, како што се пазарните манипулации, нарушувањето на снабдувањето, поттикнувањето недостатоци со цел да се поткопаат важни проекти кои целат да се диверзифицира синџирот на снабдување. Ваквите практики можат да ја разнишаат стабилноста на нашите економии и безбедносните интереси – кажа заменик амбасадорот на Франција во ООН, Џај Дармадикари.

– Од причина што синџирите на снабдување со критични минерали стануваат поконцентрирани, конкуренцијата за овие ресурси предизвикува геополитички тензии и создава изложеност на принуди, додека глобалната побарувачка брзо расте – истакна амбасадорот на Велика Британија, Џејмс Кариуки, додавајќи дека рударството во иднина мора да им обезбеди на заедниците да ги видат придобивките преку работни места, пристап до енергија и економски можности.

Непостојаните членки на Советот за безбедност укажаа дека растат геополитичките тензии поради пристапот до минерали и тоа може да влијае на територијалниот интегритет и суверенитет на некои држави. Од регионот, амбасадорката на Грција најави дека државата засилено ќе спроведува геолошки истражувања, додека пак претставничката на Данска го потенцираше значењето на Директивата на ЕУ за критични минерални суровини.

– Природните ресурси долго време ја обликуваа динамиката на кофликтите ширум светот. Гледаме дека овие опасности повторно се покренуваат. Во Обединетите Нации, а особено на оваа маса, споделуваме одговорност за овие ресурси да станат основа за развој и мир, а не извор на поделби – кажа Кристина Маркус Ласен од Данска.

– Светската трка за критични минерали претставува сложен микс на можности и ризици кои влијаат на геополитичката поставеност и безбедноста ширум светот. Ако нивната екстракција и трговија не се одвива со транспарентност и предвидливост може дополнително да ги разгори постоечките конфликти и да создаде нови. Како земја со минерални ресурси, резерви и значителни капацитети за ископ и преработка, ние сме одлучни за понатамошна надградба на геолошкиот залог преку нашата робустна Национална програма за истражување на критични минерали – Аглаја Балта.

Состанокот започна со говорот на генералната потсекретарка на ООН, Розмари ди Карло, која го пренесе ставот на Организацијата – трката по критични минерали да се одвива фер. Таа додаде дека критичните минерали се меѓу главните двигатели на економијата на 21 век.

– Безброј работи што ги земаме здраво за готово – паметни телефони, електрични возила и најсовремени медицински технологии – не би биле можни без нив. Само во 2023 година, трговијата со сурови и полупреработени минерали достигна приближно 2,5 трилиони долари. Ова претставува повеќе од десет проценти од глобалната трговија. Побарувачката би можела да се зголеми тројно до 2030 година и четирикратно до 2040 година. Овој драматичен пораст на побарувачката е генерациска можност: да се создадат работни места, да се диверзифицираат економиите и да се промовира одржлив развој. Сепак, порастот на побарувачката за критични минерали, исто така, ја поттикнува геополитичката конкуренција и влијае на глобалните синџири на снабдување – спомена Ди Карло.

Според извештај од 2023 година на меѓувладината организација Меѓународна агенција за енергија (ИЕА), производството на критични минерали е високо географски концентрирано, при што Кина снабдува 60 проценти од ретките земни елементи. Кина, исто така, има значителна предност во преработката на овие минерали, а рафинира и 60-70 проценти од литиумот и кобалтот – минерали од витално значење за литиум-јонските батерии за електрични возила, паметни телефони и лаптопи.

The post САД ГО СВИКАА СОВЕТОТ ЗА БЕЗБЕДНОСТ НА ООН ПОРАДИ РУДИТЕ Кина предупредува на „Студена војна“ appeared first on plusinfo.mk.

За да го развиеме рударството кое има научно докажани милијарди евра руда металична и неметалична на територијата на Македонија, мора да расчистиме еднаш засекогаш, а со почеток на новата 2026 година дека – интересот на државата и нејзините граѓани е пред интересот на поединци и нивните лукративни или романтични причини да го стопираат развојот на самата држава. Затоа мора да расчистиме со следново прашање, односно да дадеме логичен симплифициран одговор.

Што е активизам? Тој се дели на реалност и на тешки измами.

Кога би започнале да разговараме за активизам во која било дејност мора да размислуваме трезвено, рационално и прагматично. Како еден мал пример. Познавам млада дама уметник која со години ги троши своите хонорари на комплетно згрижување, нормално нега, хранење и кастрација на улични животни, пред сѐ, мачки и кучиња. За оваа млада дама уметник јавноста нема информации зашто е воспитана од дома да биде скромна. За разлика од оваа фина млада дама уметник, има групација која сака да се претстави во јавноста дека е хумана и загрижена за сите видови животни, а всушност се лажни активисти кои ја манипулираат јавноста со смртта на слоницата во нашата ЗОО градина. Слоницата беше подарок од земја членка на ЕУ со соодветна старост која поради грижата на нашите стручни лица ја надмина предвидената животна граница, а оние кои ја дадоа како подарок на Македонија кога животниот век на слоницата завршуваше дадоа одобрение за хуман крај и тоа на трошок на нашата ЗОО градина. Лажните активисти ја нападнаа државата дека е неспособна.

Македонија мора да биде свесна дека лажните активисти во сите дејности имаат само една цел. ПАРИ и само ПАРИ. Не ги интересираат нашите животи. Последен случај се збиднувањата околу загадувањето на воздухот во Скопје и изјавите за дислокација на одредени индустриски капацитети.

Ниту еден не е искрен кон граѓаните. Ниту еден нема познавање какви печки се користат во самите индустриски капацитети и каква е нивната топлотехничка (на која температура мора да работат) технологија и со каков енергенс (јаглен, гас, мазут итн.) работат. За да можете да говорите за дислокации мора првенствено да имате положено „Проектирање на металургиски објекти“, а за печките и загадувањето кои се актуелни деновиве во Скопје мора да полагате на Технолошко-металуршки факултет за да имате барем минимални познавања.

Е тоа е кога зборуваат политичари. А кога зборуваат научници, тоа оди на следниов начин. Во две реченици.

Во далечната 1994 година мојот факултет имаше 30 жардинерии во холот. По многу години разбрав дека моите професори испитувале кое растение може да опстои (преживее) на контаминираната почва. Е тоа е наука.

Но, има едно големо „но“. Дали сме спремни да расчистиме со популизмот на еколошките активисти. Многу ми се интересни Зелен хуман град. Посебно нејзиното „еколошко“ височество, поранешен функционер во Министерството за животна средина и просторно планирање и Државниот инспекторат за истата намена. За каков измамник станува збор во кратки црти.

Да потсетам на рудникот Казандол. Партијата на личноста вели дека рудникот ќе загадувал и ќе труел народ. Истата личност потпишала дека соодветната опрема е набавена од најреномираната еколошка фирма за рударство, од најзелената држава на планетава – Финска. А таа, ангажирана од истата личност, потврдува дека нема да загадува. Сепак, личноста учествува во одземањето на дозволата на рудникот. Само од една и едноставна причина. Си барале ли на најпримитивниот начин: толку за партијата, толку за курирот, онолку за посредникот и знаеш уште колку за нашава? А не е струмичка линијата. Пари другарки нема да видите.

Сега Цементара и Железара ли се на ред? Се извинувам на читателската публика. Заборавив да објаснам за рудникот Тораница.

Според истиве еколошки политичари, се случил „екоцид“ во Крива Паланка и експлодирала хидројаловишната брана. Пукна цевка со техничка вода. Каква измама кон граѓаните на Македонија.

И на крај активистите од Струмичката котлина со години ја замајуваа јавноста и пласираа паника и страв кон нивните сограѓани дека рудникот Иловица –Штука, кој е најголем потенцијален рудник за бакар и злато во Македонија и вреди милијарди евра во кој мора да се вработат директно и индиректно 3.500 домаќинства, дека ќе го загрози земјоделието со пет сантиметри прашина на метар квадратен.

Повторно потврдувам благодарение на моите професори научници дека новите технологии не дозволуваат систематско загадување на почвата и водата, туку напротив нејзино спасување и одржување.

П.С. Го повикувам јавно директорот на АНБ да се заинтересира за антидржавните повици за уништување на целокупната економија во Македонија. Спремен сум до детали да објаснам. Да ставиме крај со манипулациите под мотото со кое лажните активисти ќе се соочат: кој, каде и кога!

The post Среќна нова „еколошка“ 2026 година! appeared first on plusinfo.mk.

Европската комисија го усвои Акцискиот план „RESourceEU“ за да ги забрза и засили своите напори за снабдување на ЕУ со критични минерални суровини, како што се ретките земни елементи, бакарот, кобалтот, литиумот и други.

Иницијативата предвидува начини на финансирање, како и конкретни алатки за заштита на индустријата од геополитички и ценовни шокови, промовирајќи проекти за ископ и рециклажа на критични минерали на тлото на Европа, но и пошироко преку соработка со трети земји. Планот на Брисел има за цел да го забрза процесот на имплементација на значајните проекти за обезбедување на рудите и да ги намали стратешките зависности за пристап до минералите.

– Комисијата ќе ги забрза проектите значајни за ЕУ, со тоа што ќе изнајде алатки за намалување на финансискиот ризик и со тоа што ќе ги отстранува регулаторните „тесни грла“, па така ќе се забрзаат дозволите за стратешките проекти, со потенцијал за намалување на зависноста од увоз до 50% до 2029 година. ЕУ ќе мобилизира до 3 милијарди евра во текот на следните 12 месеци за поддршка на конкретни проекти кои обезбедуваат алтернативни приноси на краток рок. Комисијата, Европската инвестициска банка и земјите-членки веќе отклучуваат финансиска поддршка за приоритетните проекти, како што се проектот „Вулкан“ за екстракција на литиум во Германија, како и проектот „Малмбјерг“ на „Гренланд Рисорсис“ за ископ на минералот молибден – истакнаа од Европската комисија.

Дополнително, Унијата најавува дека ќе ја продлабочи соработката со истомислечки земји-партнери, во однос на диверзификацијата на снабдувањето со руди и забрзувањето на индустриската соработка, потпишувајќи договори за стратешки партнерства со земји богати со ресурси.

– ЕУ, исто така, работи на наменски инвестициски рамки за синџири за критични минерални суровини со Украина, Западен Балкан и т.н. „Јужно соседство“. Комисијата понатаму ќе продолжи со инвестициски вин-вин проекти од кои сите добиваат, во рамките на стратегијата за соработка со економиите во развој – додаваат од Комисијата.

За да се заштити индустријата од геополитичка и ценовна нестабилност, а воедно и да се зголеми свеста за можни недостатоци, Унијата на почетокот на 2026 ќе основа Центар за минерални суровини и ќе ги олесни напорите на компаниите за заедничко купување стратешки суровини и преку договори за откуп. Освен за проекти за ископ, Брисел размислува и за забрана за извоз на отпад кој содржи алуминиум или бакар.

– За да се зголеми капацитетот за рециклирање на Европа, Комисијата ќе воведе, на почетокот на 2026 година, ограничувања за извоз на отпад од трајни магнети врз основа на темелна проценка, како и целни мерки за отпад од алуминиум. Слични мерки ќе се разгледаат и за отпад од бакар – се истакнува во Акцискиот план.

За да се заштити Единствениот пазар на ЕУ и да се зајакне отпорноста на синџирот на снабдување, Акцискиот план предвидува и следење, кризна координација и одбрана од непријателско мешање.

– Денес, Европа дејствува врз основа на планот за своја независност во однос на критичните суровини. Со Акцискиот план RESourceEU, се опремуваме со алатките што ни се потребни за да го забрзаме сопственото производство и да ја диверзифицираме нашата понуда на критични суровини. Односно, од ново финансирање до олеснети регулаторни процедури, па сè до зајакнати и нови меѓународни партнерства. Во оваа глобална трка за материјалите што им се најпотребни на нашите индустрии, RESourceEU е двигател на нашиот индустриски суверенитет. Камен-темелник на економската безбедност на Европа – вели Стефан Сежурне, комесарот за Унијата за индустриски стратегии.

Претходно, преку проект на Унијата, повеќе институции опсервираа какви минерални суровини поседува секоја од земјите во Европа. Повикувајќи се на податоци од постари геолошки истражувања направени во земјата, во делот за Македонија беа истакнати бакарот, антимонот и никелот.

Сепак, засега македонските власти сѐ уште немаат утврдено стратешки проекти и критични минерали, а тоа се очекува да се случи откако би се усвоил новиот Закон за рударство. Тој беше образложен со аргументацијата за усогласување со европските регулативи посветени на рударството и геологијата, па останува неизвесно дали Македонија ќе се приклучи кон колачот од три милијарди евра наменети за поддршка на проекти за минерални суровини само за една календарска година од страна на Европската Унија.

The post ЕУ ЌЕ ИНВЕСТИРА 3 МИЛИЈАРДИ ЕВРА ВО 2026 ГОДИНА ЗА РУДАРСТВО Во фокусот се проекти и од Западен Балкан  appeared first on plusinfo.mk.