„Потребни се инвеститори во рударството коишто ќе бидат еколошки одговорни“, порача претседателот на Здружението на металурзи на Македонија и универзитетски професор Горан Начевски. Во гостување на Сител ТВ, тој истакна дека во Македонија може да се спроведе современо и одговорно рударство, но со континуиран мониторинг на водата, воздухот и почвата. Професорот го искоментира и најавениот проект за рудник за бакар во Иловица, за кој вели дека веќе претрпел измени со цел – поголема заштита на животната средина.

– Вакви проекти како што е Иловица, а претходно имаше такви коишто беа одбиени, секој за себе си е посебен проект. Овој проект на Иловица, колку што сум запознаен, сега е во некој статус околу концесиите и сѐ уште не е започнат. Имаше некои измени од претходниот проект што го имаа, од еколошки аспект, баш поради влијанијата на здруженијата за животна средина, коишто беа изрично против… – нагласи професорот Начевски, кој повика во расправата да се вклучи експертската јавност и да се дојде до заедничко решение со дел од активистите кои се критичари на проектот.

Според претседателот на Здружението на металурзи, во Македонија историски долг период се врши рударење, но државата сега има законски регулативи коишто се усогласени со европските практики и директиви. Додека расте на цената на бакарот на светските берзи, Начевски додаде дека капацитетите во Иловица, но и оние од други наоѓалишта на критични минерали, се значајни и за домашната економија.

– Од економски апект е многу важен, гледано за државата, за буџетот. Еве за извозот, кога има веќе побарувачка автоматски ќе расте цената и понатаму. Сигурно нема да останат овие цени коишто ги има во моментов. Буџетот, како на државата, така и на локалната заедница ќе биде дополнет, ќе има нови вработувања… – нагласи Начевски.

Коментирајќи ја состојбата на глобално ниво, професорот појасни дека критичните минерали се оние за кои има најголема побарувачка, а тоа се најчесто минералите кои се користат за складирање и добивање на електрична енергија, понатаму за производство на електрични возила, но и во користењето на компјутерите за дигитализација. Тој истакна дека најчесто тоа се металните минерали, како бакарот, кадиумот, никелот, кои се користат за производство на батерии.

– Во моментов сме во статус-кво состојба, што значи дека имаме потенцијал, но ни е потполно неискористен. Направени се минералните испитувања, докажано е дека постојат, но досега не ги искористуваме и всушност ова се нашите „пет минути“, коишто можат да поминат, а ние така да останеме, зашто овие критични минерали во моментов се потребни. Кога за неколку децении ќе се заситат, тие метали коишто се сега во моментот критични, можеби нема веќе да бидат критични – додаде Начевски.

Според него, дел од државите што ги поседуваат овие минерали, си ги преработуваат и ги користат за сопствено производство, па оттаму и го спомена терминот „нова геополитика на минерали“. Кај нас од геолошките истражувања, докажано било дека имаме дел од критичните минерали, пред сѐ бакарот во големи количини, а и златото како благороден метал, но има и мали количини на кадмиум, индиум, платина, паладиум, коишто се во склоп на олово-цинковите концентрати, коишто исто така се експлоатираат кај нас. Начевски заклучи дека најголем производител и извозник на овие минерали е Кина, па затоа Европската Унија ги има дефинирано како критични, а всушност тие се користат за дигитализацијата на општеството, за зелената транзиција и за целата индустрија.

The post ПРОЕКТОТ ЗА БАКАР ВО ИЛОВИЦА Е ИЗМЕНЕТ ЗА ПОГОЛЕМА ЗАШТИТА НА СРЕДИНАТА Професорот Начевски повика Македонија да ги искористи „петте минути“ со своите минерали appeared first on plusinfo.mk.

Геополитичките настани и трговските војни го покажаа вистинското значење на синџирот на снабдување со критични минерали, оценува Меѓународната агенција за енергетика. Во последниот извештај насловен „Глобални перспективи за критични минерали 2026“ се истакнува дека глобалните економии зависат од отпорно снабдување со руди. Македонија активно не е вклучена во ископот на критични минерали и создавањето залихи, иако геолошките истражувања покажале дека земјава изобилува со бакар, а се најавени и испитувања за капацитетите на антимон.

„За клучните енергетски минерали како што се бакар, литиум, никел, кобалт, графит и ретки земни елементи, побарувачката продолжи силно да расте во 2025 година, првенствено поттикната од нивната зголемена употреба во енергетските технологии, вклучувајќи батерии за електрични возила и складирање на енергија, електрична инфраструктура како што се дистрибутивните мрежи, ветерните турбини и соларните фотоволтаични панели, како и трајни магнети со високи перформанси. Побарувачката за овие минерали порасна во просек од близу 10% годишно во последниве години, значително надминувајќи го растот на побарувачката за основни метали како што се алуминиум, олово и цинк, кој во просек изнесуваше околу 1% годишно“, се додава во извештајот.

Во Македонија пак, функционираат четири металични рудници, од кои само еден е за бакар – „Бучим-Боров дол“, кој ги исцрпува капацитетите. Во минатото беа најавени инвестиции во Казандол и во Кожуф, но тие не се реализираа. Сега, единствена сериозна останува најавата за рудник за бакар во Иловица. Проектот сепак се одолговлекува повеќе години и е мета на напади на активисти, иако експерти и инженери даваат поддршка за технолошкиот процес кој е предвиден во планот на инвеститорот, велејќи дека се употребуваат современи методи кои ја заштитуваат животната средина. Проектот доби поддршка и од локалната иницијатива „И здравје и работа“.

„Во изминатиот период бројни професори, геолози, инженери и други експерти јавно зборуваа за современите технологии што денес се применуваат во рударството и за високите европски стандарди за заштита на животната средина. Нивните ставови заслужуваат внимание и почит, бидејќи се темелат на знаење, долгогодишно искуство и научни факти. Веруваме дека државата треба да ги слуша токму тие гласови. Одлуките за стратешки проекти не смеат да зависат од притисок од мала група на луѓе кои немаат ниту некакво образование ниту некакво искуство во рударството, туку од законите, стручните анализи и институциите. Само така може истовремено да се заштитат природата, здравјето на граѓаните и јавниот интерес“, соопштија од иницијативата.

Додека е неизвесно дали Македонија ќе се приклучи кон глобалните текови, од Меѓународната агенција за енергетика истакнаа дека цените на основните метали како што се алуминиумот, бакарот, цинкот и калајот силно пораснале, поттикнати од слабите услови за снабдување, особено на пазарите на бакар и алуминиум. Цените на бакарот достигнаа рекордни максимуми на почетокот на 2026 година, надминувајќи 14.000 американски долари за тон во мај. Дополнително, голем предизвик беше одлуката дел од големите држави да создаваат залихи од овој метал.

„Залихите на бакар и Лондонската берза на метали (LME) и Шангајската берза за фјучерси (SHFE) беа многу ранливи. Залихите на LME се намалија до крајот на 2024 година и поголемиот дел од 2025 година, бидејќи понудата се стесни, а очекувањата за побарувачката се подобрија. Очекувањето од увозните тарифи на САД, исто така, го охрабри движењето на залихите на бакар во магацините на COMEX во Соединетите Американски Држави“, се наведува во последниот извештај.

Од Агенцијата исто така истакнаа дека во моментов најголемиот дел од синџирот на снабдување со критични минерали и ретки земни елементи зависи од Кина.

The post ГЛОБАЛНИТЕ ЕКОНОМИИ ЗАВИСАТ ОД ПРИСТАПОТ ДО РУДИ Македонија не фаќа тек со светските процеси и покрај количините на бакар во Иловица appeared first on plusinfo.mk.

Рударството е третата најплатена професија во Македонија, но нови инвестиции во индустријата не се реализираат, а со тоа не се отвораат и нови работни места. Последните податоци на Државниот завод за статистика покажуваат зголемување на просечната нето-плата по вработен во мај годинава, во однос на претходниот месец, во секторот „рударство и вадење камен“ за 5,8%. Во вкупен износ, вработените во рударството заработуваат 61.228 денари месечно, но и покрај ваквиот факт рудари има сѐ помалку.

„Бројот на работниците во мај 2026 година, во однос на мај 2025 година, во секторот Рударство и вадење камен се намалил за 7,3%“, информираа од Заводот.

Ова се должи и на намалените инвестиции во индустријата, иако од друга страна веќе подолг период постои најава за 500 директни вработувања во рударството. Инвеститорот во рудник за бакар во Иловица, компанијата „Еуромакс ресоурцес“, истакна дека проектот би бил најголема гринфилд инвестиција, која ќе обезбеди над 500 директни и 2.700 индиректни вработувања, а предност во вработувањата ќе има локалното население. Како што додадоа, ќе бидат склучени договори со локални компании во висина од околу 180 милиони евра за време на изградбата и ќе се трошат 73 милиони евра годишно за локални набавки и услуги. За функционирањето на проектот потребни би биле рударски инженери, машински и електро инженери, геолози, металурзи, геодети, техничари, економисти и правници во администрацијата, оператори на машини, монтери, механичари, електричари, заварувачи, хемичари, сметководители, магационери, чувари, возачи, медицински персонал итн.

Сепак, инвестицијата е во застој и е мета на критики на дел на активисти, но од локалната иницијатива „И здравје и работа“ соопштија дека јавната дебата за проектот за рудникот за бакар „Иловица–Штука“ предолго време е заложник на стравови, шпекулации и дезинформации, наместо на научни факти, современи технологии и институционални процедури.

„Во време кога Европа обезбедува сопствени извори на критични минерали, а соседните држави отвораат нови можности за инвестиции и развој, Македонија не смее да си дозволи да остане настрана поради неосновани стравови. Нашата држава има потреба од нови инвестиции, добро платени работни места и развојни проекти кои ќе создадат перспектива за младите луѓе. Секоја одлука што би значела отфрлање на ваков проект без да се темели на законските процедури, стручните анализи и научните докази, би била спротивна на долгорочниот интерес на државата и на граѓаните кои очекуваат економски развој, повисок животен стандард, нови можности за вработување и услови својата иднина да ја градат дома, а не надвор од Македонија“; истакнаа од иницијативата.

Додека траат дебатите за иднината на инвестициите во рударството, анализите на Македонската академија за науки и уметности, содржани во Стратегијата за минерални суровини 2026-2046, укажуваат дека едно работно место во рударството има многу голем придонес за националната економија.

– Резултатите од анализата покажуваат дека секои 10 работни места во секторот „рударство и вадење на камен“ генерира 6 работни места во другите поврзани сектори преку индиректните ефекти и 0,5 работно место во другите сектори преку индуцираните ефекти. Или заедно преку вкупните мултипликативни ефекти секторот „рударство и вадење на камен“ генерира дополнителни 5.607 работни места (4.617 работни места преку индиректните ефекти и 450 работни места преку индуцираните ефекти) во другите сектори и дејности во националната економија – се истакнува во Стратегијата.

Инаку, за 2024 година просекот на примањата во рударството изнесувал 51.705 денари. Во 2025 година платата пораснала на 55.643 денари, за годинава да изнесува над 61.000 денари. Сепак, сѐ помалку работници ги земаат овие плати. Во 2022 година имало 6.678 работници во рударството, а бројката паднала на 4.364 во 2025 година. Негативниот тренд се забележува и во секој месец од 2026 година.

Според последните податоци од Државниот завод за статистика, најплатени во Македонија се информатичарите со плата од 90.400 денари месечно, потоа вработените во финансискиот сектор со 64.715 денари, по што следуваат оние во рударството.

The post ПЛАТАТА ВО РУДАРСТВОТО СЕ ИСКАЧИ НА 1.000 ЕВРА Стотици нови работни места во Иловица и други инвестиции чекаат зелено светло appeared first on plusinfo.mk.

Државничка работа не е резервирана само за политичарите. Таа се однесува на сите граѓани на нашата Македонија и таа носи обврска дека никој нема право да манипулира и да дезинформира. Во минатото премногу јавно искажани зборови првично од устите на политичарите, а подоцна и од самопрогласени екологисти ја доведоа Македонија во положба на инвестициска несигурност, поточно држава која не дека не може, туку не сака да напредува и да се грижи за потребите на граѓаните. Згора на сѐ, се употребуваа квалификации кон рударството кои слободно може да ги карактеризирам како сатанизација.

Сатанизацијата која без ниту малку чувство се спроведуваше од погоре наведените, врз една благородна професија како што е рударството е само израз на неспособност, безидејност и промоција на финансиска лукративност чија последна цел е комплетна зависност на Македонија од туѓи моментални интереси.

Со развој на рударството се добива можност да се развие образованието, а тоа ќе донесе нови работни места и демографски позитивен просперитет преку индустријализација, инфраструктурно поврзување и модерно земјоделие.

За жал, граѓаните на Македонија мора да добијат одговор на следново прашање: Како се одвиваше сатанизацијата на рударството?

Рударството во Македонија не е непозната професија. Тоа води потекло од пред 5.000 години, антички период, римско царство, па преку германските племиња Шлезите (село Шлегово, Кратово) и Сасите (рудник Саса, постоечки) па сѐ до денес. Самото рударство е интересно поделено во Македонија. Неметалните руди се наоѓаат пред сѐ во западниот и во средишниот дел на Македонија, а металичните руди во Источниот дел. Тука постои рударската металична жица која води од Крива Паланка, Куманово итн. до Валандово и Струмица каде во целиот потег има значителни количини на бакар, но и злато и сребро. Најголем откриен рудник поточно негово наоѓалиште за бакар и злато е Иловица-Штука во општините Босилово и Ново Село.

Сатанизацијата започна со кампања како да ја измислил лично „Луцифер“, а ја спроведуваа еко активисти од различни здруженија на граѓани, па и измислени Зелени институти и нормално партии кои наводно биле загрижени за здравјето на луѓето и се со некаква зелена агенда.

Трите примери за дезинформации кои ќе ги споменам се 100-процентна вистина.

Првата дезинформација се водеше од ултра националистички побуди. Поради тоа што во одредени моменти министерствата за економија и за животна средина и просторно планирање по некое непишано правило им припаѓаа на политички партии кои се со доминантно членство од наши сограѓани (комшии) Албанци се користеше следнава кампања: Албанците намерно даваат концесии за геолошки истражувања за металични руди и концесии/дозволи за работа на рудници само во источна Македонија за да ги отрујат Македонците. И тука се употребуваат разни метали кои се наоѓаат во Менделеевиот периодичен систем на елементи како што се арсен, кадмиум итн. дека ќе влезат во почвата и водата и дека сите ќе умрат, дека ќе се користела киселина која ќе течела во наредните петстотини години итн.

Втората дезинформација кој е уште пострашна е дека при копањето на рудата ќе се користеле експлозиви (во монструозната кампања само додаваш) кои најверојатно ги замислувале како во цртаните стрипови со Капетан Мики, нели се поставува ТНТ и се криеш позади некоја карпа и во исто време добиваш повреди на слухот и целото тело ти вибрира од самиот чин. Аргументите кои се користеа не правеа разлика што модерната технологија користи „имплозија“ и која согласно законот на Европска Унија звукот кој се произведува при чинот е во рамките на здравствено дозволени децибели кои нашето уво природно ги прима и земјата само се растресува.

Третата дезинформација која е непосредно поврзана со втората, а е во содејство со првата е дека во рамките на целото Струмичко поле од рудникот Иловица-Штука и Валндовското поле од рудникот Казандол ќе биле покриени со 5 сантиметри прашина и целиот земјоделски принос ќе бил загаден и сите граѓани кои живеат во Југоситокот ќе морале да се отселат и целиот тој крај ќе бил контаминиран во наредните стотици години.

Би сакал да објаснам дека во Македонија има факултети каде сериозно се учи математика и каде и на најголемите противници за рударство овој тип на дезинформација не само што не им е верен и веродостоен, туку започнаа и да се подбиваат со промоторите на овие дезинформации.

На оваа луда теорија металург и рудар ќе реагираат на следниов начин со овој карактеристичен одговор: Сѐ уште не се родил и не се образовал наш колега кој ќе дозволи да му избега прашината надвор од предвидениот периметар согласно проектната скица во внатрешноста на индустрискиот комплекс од едноставна причина, целиот метал е во прашината, а начинот на дробење и мелење е на принципот мелница за кафе и ова се учи во прва година средно образование за рудари и металурзи.

Морам да признам дека лично не сум запрепастен од злобните дезинформации туку од храброста и леснотијата со која се искажани и како одредена група безмилосно ги промовираше.

Можеби за некого е излитена фразата на Џон Кенеди во која упатува да размислуваш што ти лично можеш да направиш за државата, ама има многу вистина во неа ако сакаме да си ја сочуваме нашата мила Македонија. Затоа секој од нас мора да се насочи кон она што го знае, а не кон она што ни во сон не му се јавило. За да може да се зборува за рударство бара првенствено знаење за да имаш капацитет да го разбереш концепсиски пристапот од потребата за истото, а подоцна и да коментираш за технологии и техники.

И покрај сите дезинформации кои се пласираат во јавноста од елементарно необразовани личности и од нивните промотори кои работат за туѓи бели дворови, науката секогаш победува на крајот.

П.С. Премногу сум убеден дека кога Луцифер ја следел кампањата за сатанизација на рударството во Македонија, гарант си рекол: Уби ме туѓа срамота.

Да живее Македонија!

The post Рударството е државничка работа appeared first on plusinfo.mk.

Експертската и научна јавност е согласна дека проектот за рудник за бакар „Иловица-Штука“ останува неискористена економска можност, особено во период кога Европа бара сѐ повеќе критични минерали за да ја постигне зелената транзиција. Наспроти нападите кон проектот од дел од активисти, инженерите и геолозите велат дека технологиите кои сега ги користи рударската индустрија се современи и го минимизираат влијанието врз животната средина, па на овој начин се надминати старите практики кои можеа да бидат предизвик за екологијата. Претседателката на Македонското геолошко друштво и универзитетска професорка Соња Лепиткова, како пример го посочи „сувото одлагалиште“ како современ метод на третирање на јаловината, кој е предвиден во рудникот во Иловица.

– Технологиите за ископ и преработка на метали со годините значително напредуваа. Таков пример е сувото одлагалиште, кое е современо решение за складирање на рударската јаловина – истакна професорката Лепиткова во изјава за Канал 5 ТВ.

Таа додава дека Македонија има стручни кадри кои можат да ги имплементираат ваквите нови практики во домашните рударски капацитети.

– Нашите инженери од сферата на геологијата, рударството, металургијата и останатите инженерски области коишто треба да вклучени во работата на овие капацитети имаат висок потенцијал – научен, професионален, експертски и стручен – тврди Лепиткова.

Според неа, реализацијата на инвестицијата во Иловица ќе доведе до развој на целиот регион и на другите економски сектори. Директни придобивки би се почувствувале од новите работни места, приходите во локалните буџети, како и соработката со останатите бизниси. Претходно и во Стратегијата за минерални суровини 2026-2046, беше истакнато дека многу средини како Македонска Каменица, Крива Паланка, Пробиштип, Злетово, Радовиш, Новаци и други, веројатно одамна би биле напуштени и згаснати поради миграцијата на населението, доколку не постојат рудниците.

– Низ годините наназад се гледа дека во одредени делови на Македонија рударските капацитети придонеле, не само за местата каде што постојат, туку за целиот регион и за целата држава. Ова е моментот кога Европа и целиот свет кубурат со ретки, расеани, критични минерали коишто ние ги имаме и ние тој момент треба да го искористиме. Секако, сѐ она што се работи да биде со високи перформанси, еколошки запазени стандарди и од тоа да нема никаква отстапка – заклучува професорката по геологија Лепиткова.

Претходно и универзитетскиот професор Благој Голомеов, коментирајќи го проектот за рудник за бакар во Иловица, потенцира дека современите технологии овозможуваат целосно безбедна работа на рудниците. Тој истакна дека сега веќе постои технологија која може да биде сосема безбедна за примена. Професорот и геолог Ѓорѓи Димов пак, нагласи дека денешното рударство се разликува од некогашното по примената на современи технологии и строгите европски стандарди за заштита на животната средина. Но, освен од стручната јавност, проектот во Иловица добива поддршка и од локалната иницијатива „И здравје и работа“. Оттаму неодамна истакнаа дека е време Македонија да избере развој заснован на знаење и да се реализира проектот за рудникот „Иловица – Штука“.

„Во изминатиот период бројни професори, геолози, инженери и други експерти јавно зборуваа за современите технологии што денес се применуваат во рударството и за високите европски стандарди за заштита на животната средина. Нивните ставови заслужуваат внимание и почит, бидејќи се темелат на знаење, долгогодишно искуство и научни факти. Веруваме дека државата треба да ги слуша токму тие гласови. Одлуките за стратешки проекти не смеат да зависат од притисок од мала група на луѓе кои немаат ниту некакво образование, ниту некакво искуство во рударството, туку од законите, стручните анализи и институциите. Само така може истовремено да се заштитат природата, здравјето на граѓаните и јавниот интерес“, посочија од „И здравје и работа“.

Од иницијативата дополнија дека доколку проектот не ги исполнува пропишаните еколошки и технички критериуми не треба да биде реализиран, но доколку ги исполнува сите стандарди, тогаш Македонија не смее да ја пропушти можноста за една од најголемите инвестиции во поновата историја.

The post РУДАРСКИТЕ ТЕХНОЛОГИИ ЗНАЧИТЕЛНО НАПРЕДНАА Професорката Лепиткова ги „одобрува“ современите методи предвидени во рудникот во Иловица appeared first on plusinfo.mk.

Одамна затворениот рудник на ридовите во областа Галиција во Шпанија е на чекор да биде единствениот домашен извор на тантал и ниобиум во Европската Унија, откако компанијата „Енерџи транзишн минералс“ објави дека ја обезбедила регионалната дозвола за ископ. Како современ проект, инвеститорот предност во вработувањето во рудникот „Пенута“ ќе даде на локалното население, нешто што кај нас го ветуваше инвеститорот во рудникот за бакар во Иловица.

– ETM има намера одговорно да го реактивира рудникот, задржувајќи искусен локален персонал, давајќи приоритет на локалното вработување и тесно соработувајќи со Градскиот совет на Вијана до Боло, локалните граѓански и деловни здруженија и производствените сектори низ целиот регион. Реактивирањето на рудникот „Пенута“ ќе генерира опипливи придобивки низ целиот регион – изјави извршниот директор на ETM, Даниел Мамаду.

Слични намери сподели и компанијата „Еуромакс Ресурсис“, кога го најави проектот во Иловица и Штука, а најголеми придобивки би имале Босилово и Ново Село, но и поширокиот струмички регион. Предвидени се 500 директни и над 2.000 индиректни вработувања. Од компанијата тогаш нагласија дека ќе помогнат посебно на локалните кандидати со тоа што ќе организираат и финансираат ефикасни и сеопфатни, теоретски и практични обуки за сите работни позиции, придржувајќи се стриктно на приоритетот за локалните жители од под Огражденскиот и Струмичкиот регион. Исто така, беше потенцирано и дека над три милиони евра ќе се влеваат директно во локалните општини по основ за концесиски надоместок, што претставува 40 проценти зголемување на општинскиот буџет.

Сепак, додека кај нас инвестиции во рударството не се реализираат, шпанскиот рудник е дел од проектите кои ќе бидат помогнати и од Европската Унија, со цел контитентот да обезбеди сигурно снабдување со критични минерали.

– Европа се активираше, откако со години зборуваше за намалување на својата зависност од неколку далечни добавувачи за металите без кои нејзините индустрии не можат да живеат. „Пенута“ е едно од ретките места на континентот каде што таа амбиција всушност може да се исполни – и тоа наскоро. Оваа дозвола ни го отвора патот за одговорно враќање во живот, со реални придобивки за заедницата во Галиција и за пошироката отпорност на синџирот на снабдување во Европа – додаде директорот на ЕТМ, Даниел Мамаду.

Рудникот се простира на 282 хектари, а минералните ресурси во областа биле експлоатирани од почетокот на 20 век до 1980-тите години. ETM соопшти дека го задржува својот рудник со отворен коп, фабрика за преработка прилагодена на нејзината руда и придружна инфраструктура – остатоци од историска инвестиција од околу 28 милиони евра.

Европа не експлоатира речиси ниту еден од металите што ги поседува шпанскиот рудник, а над 80% од светскиот ниобиум доаѓа од Бразил. Најголемиот дел од танталот се ископува во афричките земји, а преработката на критични минерали е доминирана од Кина. Танталот и ниобиумот се означени како критични суровини од страна на Европската Унија, а сите три метали на „Пенута“ се појавуваат и на листите на критични минерали на САД и Австралија.

Директивата за критични минерали на ЕУ има за цел да ја намали зависноста на блокот од кој било поединечен странски добавувач, поставувајќи таргет дека не повеќе од 65% од годишната побарувачка на ЕУ за стратешка суровина треба да доаѓа од трета земја и се инсистира на обнова на екстракцијата и преработката во Европа до 2030 година.

The post ШПАНИЈА РЕСТАРТИРА РУДНИК СТАР 40 ГОДИНИ Предност за локалните вработувања како што беше најавено и за Иловица appeared first on plusinfo.mk.

Локалната иницијатива „И здравје и работа“ смета дека јавната дебата за проектот за рудникот за бакар „Иловица–Штука“ предолго е заложник на стравови, шпекулации и дезинформации, наместо на научни факти, современи технологии и институционални процедури.

Денес современото рударство нема ништо заедничко со практиките од минатото. Технологиите што се применуваат во најразвиените земји овозможуваат високо ниво на заштита на животната средина и значително ги намалуваат потенцијалните ризици.

Проектот „Иловица–Штука“ предвидува примена на технологијата Dry Stack Tailings – суво одлагање на јаловината, која е препознаена како едно од најсовремените решенија во рударската индустрија. Тоа значи дека не е предвидено класично хидројаловиште со брана, туку филтрирана јаловина со минимална содржина на вода, со што се намалуваат ризиците поврзани со складирањето на рударскиот отпад.

Покрај тоа, проектот предвидува системи за управување, контрола и мониторинг на површинските и подземните води, како и мерки за нивна заштита во согласност со законските барања и еколошките стандарди. Токму затоа, доколку проектот ги исполни сите пропишани услови и ги добие потребните одобренија од надлежните институции, нема основ однапред да се отфрла неговата реализација.

Сметаме дека никој нема право да ја игнорира науката, мислењето на стручната јавност и законските процедури само затоа што тоа одговара на однапред создадени ставови. Одлуките за инвестиции од вакво значење мора да се носат врз основа на докази, стручни анализи и институционални проценки, а не под притисок на дезинформации или политички калкулации.

Во време кога Европа обезбедува сопствени извори на критични минерали, а соседните држави отвораат нови можности за инвестиции и развој, Македонија не смее да си дозволи да остане настрана поради неосновани стравови. Нашата држава има потреба од нови инвестиции, добро платени работни места и развојни проекти кои ќе создадат перспектива за младите луѓе.

Секоја одлука што би значела отфрлање на ваков проект без да се темели на законските процедури, стручните анализи и научните докази, би била спротивна на долгорочниот интерес на државата и на граѓаните кои очекуваат економски развој, повисок животен стандард, нови можности за вработување и услови својата иднина да ја градат дома, а не надвор од Македонија.

Затоа ја повикуваме Владата да не ја пропушти можноста Македонија да стане дел од европскиот синџир за снабдување со критични минерали, кои денес се од стратешко значење за економијата, енергетската транзиција и индустрискиот развој на Европа. Веруваме дека институциите имаат обврска да донесуваат одлуки врз основа на законите, научните докази и стручните проценки, а не под влијание на дезинформации или неосновани стравови.

Доколку проектот ги исполни сите законски, технички и еколошки услови, неговата реализација треба да биде поддржана како инвестиција од национален интерес. Тоа би значело нови работни места, поголеми приходи за локалната економија, подобар животен стандард и реална можност повеќе млади луѓе да ја гледаат својата иднина во Македонија, наместо надвор од неа. Во спротивно, ризикуваме повторно да ја пропуштиме шансата за значајна инвестиција и економски развој, додека другите земји во регионот ги користат своите природни ресурси за да создадат нови можности за своите граѓани.

The post РУДНИКОТ ЗА БАКАР „ИЛОВИЦА-ШТУКА“ Е ИНВЕСТИЦИЈА ОД НАЦИОНАЛЕН ИНТЕРЕС Со суво одлагање на јаловината нема опасност од загадување appeared first on plusinfo.mk.

Снемува бакар, потврди Меѓународната агенција за енергетика во последниот извештај „Глобални перспективи за критични минерали 2026“. Според извештајот, еден од клучните предизвици во развојот на нови резерви и наоѓалишта на бакар е намалувањето на количините на бакарна руда, при што просекот на рудници за ископ на бакар се намалил за 40% од 1991 година.

„Од сите наоѓалишта на бакар откриени во последните 35 години, само 5% се откриени во последната деценија. Времето на подготовка за нови проекти за бакар е долго, околу 17 години од откривањето до производството, а многу големи проекти неодамна доживеаја значителни одложувања и пречекорувања на трошоците“, се истакнува во анализата на Меѓународната агенција за енергетика.

Од друга страна, Македонија може да се пофали дека поседува бакар, но не и дека го експлоатира и заработува. Една од гринфилд инвестициите во рудник за бакар која со години не се реализира е во Иловица. Раните геолошки истражувања на ресурсите во проектот „Иловица“ се спроведени од Геолошкиот завод во 1973 година, односно пред 53 години. Сепак, дури во 2011 година компанијата „Еуромакс Ресоурцес“ започнува да инвестира во дополнителни истражувања на наоѓалиштето, кои се завршени во 2015-тата година. Тие покажале дека овој рудник би можел да произведува над десет илјади тони бакар годишно во период од 23 години.

Инаку, според Агенцијата, предизвиците со бакарот на светско ниво се усложнуваат од големиот пад на стапката на откривање на нови ресурси. Односно, актуелната динамика сугерира структурно потесен пазар за бакарен концентрат, зголемувајќи ги ризиците за сигурноста во снабдувањето и нагласувајќи ја потребата од мерки на страната на понудата и на страната на побарувачката.

„Цените на бакарот нагло пораснаа во текот на 2025 година, надминувајќи 12.000 американски долари за тон за првпат во декември, и дополнително скокнаа до рекордни максимуми во мај 2026 година, надминувајќи 14.000 американски долари за тон. Ценовните рекорди беа поттикнати од неколку важни краткорочни настани, вклучувајќи прекини во снабдувањето во повеќе големи рудници, како и зголемувањето на залихите на бакар во САД поради неизвесноста на тарифите во 2025 година. Сепак, тие беа поткрепени и од основни фактори, како што се предизвиците во развојот на нови рудници за бакар и очекувањето на силен раст на побарувачката поради електрификацијата и изградба на центри за податоци“, се додава во анализата.

Како што се наведува, глобалната побарувачка за преработен бакар достигнала речиси 28 милиони тони во 2025 година, што е силно зголемување од 3,7% во однос на 2024 година. Индија, Саудиска Арабија и Малезија продолжиле да бележат силен раст на побарувачката, додека Виетнам, исто така, забележал големо зголемување на побарувачката, поттикнато од брзиот индустриски и инфраструктурен развој. Побарувачката во Кина пораснала за речиси 5%, предводена од индустрискиот и производствениот сектор.

„Од страна на понудата, имаше големи прекини во снабдувањето од 1,5 милиони тони во 2025 година, што е еднакво на над 6% од глобалната понуда од рудниците за годината. Ова го постави пазарот во бакарен дефицит и тоа беше главен двигател на исклучителниот пораст на цената на бакарот. Цените на бакарот се повторно близу до рекордното високо ниво, а понатамошните притисоци во снабдувањето веројатно ќе ги зголемат цените, со влијание врз низа стратешки сектори и електрични технологии кои зависат од бакарот, вклучувајќи мрежи, енергетски технологии, транспорт, центри за податоци, индустриска опрема, одбрана и градежништво“, оценува Меѓународната агенција за енергетика.

Оттаму заклучуваат дека бакарот е еден од стратешки најважните метали, кој има фундаментална улога во стратешките сектори, вклучувајќи енергетика, транспорт, градежништво, центри за податоци и одбрана. Сепак, како што додаваат, и покрај силните изгледи за побарувачка, клучен предизвик за пазарот на бакар остануваат потешкотиите за развој на нови рудници. Односно, и покрај рекордно високите цени на бакарот, развојот на проекти останува недоволен. Врз основа на прогнозите, ако се задржи моменталната состојба глобалното снабдување со примарен бакар би можело да се соочи со дефицит од 25% во 2035 година.

The post СЕ ПРОГНОЗИРА ГОЛЕМ НЕДОСТИГ НА БАКАР ВО СВЕТОТ Нема нови наоѓалишта, цените ќе растат, Македонија засега не ги чепка ресурсите во Иловица appeared first on plusinfo.mk.

Критичните минерали се од централна важност за економската конкурентност, технолошкото лидерство и геополитичката стабилност – ова се наведува во најновата анализа на Европскиот парламент насловена „Политиките на САД за критични минерали и импликациите за стратешката автономија на ЕУ“. Од друга страна, домашните власти допрва се очекува да создадат Листа на критични минерални суровини. Од оние руди за коишто е познато дека Македонија ги поседува и се очекува да бидат експлоатирани е бакарот. Големо наоѓалиште од кое пак сѐ уште нема ископ е во Иловица-Штука.

Проектот беше споменат во Стратегијата за минерални суровини 2026-2046. Носител на текстот е МАНУ и во него се наведуваат повеќе мерки за развој на одговорното рударство и заштитата на животната средина. Авторите предвиделе овие сектори да се развиваат со пари од државниот буџет, но и со финансии од нови инвестиции, како на пример од потенцијалното отворање на Иловица и Плавица, кое би го наполнило буџетот со дополнителни 770 милиони евра. Според инвеститорот во Иловица, компанијата „Еуромакс ресоурцес“, нивниот проект би претставувал најголема гринфилд инвестиција во Македонија, во вредност од околу 350 милиони евра и ќе ги вброи во топ-три извозни компании на земјава.

Инаку, според анализата од Европарламентот во однос на финансирањето на мерките од стратегиите за критични минерали, САД обезбедуваат значително повеќе јавно финансирање од ЕУ.

„Федералните агенции на САД мобилизираат околу 46 милијарди евра, нудејќи флексибилна и широка поддршка. ЕУ обезбедува 5–6 милијарди евра за финансирање на Директивата за критични минерали, потпирајќи се главно на грантови и заеми. Пристапот на ЕУ е исто така побавен и потесен, со ограничено споделување на ризикот и постојани одложувања на проекти што произлегуваат од сложени процедури и тесни грла во процесот на издавање на дозволи“, се потенцира во анализата.

Глобалната конкуренција за критични минерали, како што се додава, ја издига анализата за синџирот на снабдување до стратешки императив.

„Владите, мултилатералните институции и приватните инвеститори сè повеќе признаваат дека можноста за обезбедување и преработка на минерали е прашање на индустриски суверенитет, технолошка конкурентност и геополитичко позиционирање. Растечките геополитички тензии, ограничувањата на извозот и доминацијата на клучните актери, особено Кина, дополнително ги зајакнуваат ризиците од снабдувањето, особено во фазите на обработка. Како одговор, креаторите на политики од двете страни на Атлантикот усвојуваат сè поинтервенционистички пристапи“, се нагласува во текстот.

Во заклучоците е акцентирано дека за разлика од САД, на ЕУ сè уште ѝ недостасува наменски инструмент за гарантирање долгорочни приходи за рудниците и инвеститорите во центрите за преработка. Значаен предизвик се и долгите временски периоди помеѓу геолошките истражувања и производството.

Во случајот со САД пак, се пријавува сериозен недостиг на работна сила. Повеќе од половина од моменталната домашна работна сила во рударството (приближно 221 000 работници) ќе се пензионираат и ќе треба да бидат заменети до 2029 година, додека во 2020 година, имало само 327 дипломирани во областа низ целата земја.

The post САД И ЕУ СИ ПОМАГААТ ЗА ИСКОПОТ НА МИНЕРАЛИ Кај нас единствената рударска инвестиција во Иловица е во застој appeared first on plusinfo.mk.

Голем дел од научната фела го поддржува развојот на рударството, кое истовремено е безопасно по животната средина. Професорот Благој Голомеов од Факултетот за природни и технички науки во Штип, истакнува дека современите технологии овозможуваат безбедна експлоатација на минерали, со контролирани процеси и заштита на природата. Во изјава за ТВ Канал 5, тој го коментира технолошкиот процес предвиден во засега единствената сериозна инвестиција во металичен рудник – за ископ на бакар во Иловица-Штука.

– Постојат технолошки процеси кои се бенигни, кои се недеструктивни кон природата. На пример, за бакарот технолошкиот процес е многу едноставен, се користат само ксантати, пеначи и регулатори на средината, односно вар. Околу 90 проценти од тие реагенси се извлекуваат заедно со концентратот, а малото количество што останува за кратко време се разградува и станува целосно безопасно за пошироката околина – изјави професорот Голомеов.

Од друга страна, металуршкиот инженер Виктор Грозданов, во неодамнешна колумна, оцени дека јавноста е под силен наплив на дезинформации околу технолошкиот процес во проектот во Иловица. Според него, дезинформациите доаѓаат од личности кои за тоа имаат некаков надоместок.

„Јас сум убеден дека овие личности не разбираат ниту тронка од научниот процес за добивање на метали. И кога користат зборови дека ќе се употребува цијанид, јавно кажувам дека со закон е забранета неговата употреба и тоа значи дека сите нѐ дезинформираат и шират невистини. Цијанид или цијанидни супстанци нема и не смеат да се користат во ниту еден новоотворен рудник во Македонија и тоа е затворено прашање за сите во индустријата и науката, освен за оние кои немаат други аргументи ‘против’, па упорно се држат до своите манипулации“, истакнува металургот Грозданов.

Претходно и професорот и геолог Ѓорѓи Димов ги коментираше инвестициите во рударството, истакнувајќи дека рударството сега е многу развиено и старите практики се одамна надминати. Тој додаде дека Македонија и стручната фела имаат искуство и знаење, односно имаме домашни капацитети за големи проекти. Како позитивен пример, Димов го посочи рудникот за бакар „Скуриес“ на Халкидики во Грција.

– Не гледам зошто не би можеле и ние да го следиме тој пример. Ако отидете да видите во „Скуриес“ веќе две години се подготвува таа нова технологија, која овозможува многу мала емисија, практично нула емисија на загадување, ако можеме така да кажеме. Сите патишта на емисиите се следат, има постојан мониторинг – изјави Димов.

Инаку, покрај коментарите за методите на експлоатација на бакар, професорот Голомеов нагласи и дека Македонија има две значајни економски предности – земјоделството и минералните суровини, но економскиот ефект кај двете гранки е различен.

– Рударството може да создаде значаен економски придонес без долгорочни државни субвенции како кај земјоделството. Но, минералното богатство е необновлив ресурс и мора да се користи внимателно. Приходите од него треба да бидат насочени кон развој на инфраструктурата, образованието и енергетската независност, за придобивките да останат и за идните генерации. Треба да се напомене дека 120.000 луѓе вработени во земјоделието даваат ист економски ефект како 6.000 луѓе вработени во рударството. Притоа, за субвенционирање на земјоделството се трошат некаде сто милиони евра од буџетот, додека во рударството не се вложува ништо дополнително и не треба – потенцира Голомеов.

Неодамна и универзитетскиот професор Горан Начевски потенцира дека доколку инвеститорот во рудникот за бакар во „Иловица-Штука“ вложи во најсовремени технологии за заштита, проектот може да биде во функција на економијата без да ја загрози животната средина.

The post РУДАРСТВОТО ГИ НАДМИНА СТАРИТЕ ПРАКТИКИ, ПРОЦЕСОТ Е БЕЗОПАСЕН ЗА ОКОЛИНАТА Коментари на експерти за методите за ископ на бакар во Иловица appeared first on plusinfo.mk.