Македонија бележи историски раст на производството на струја од сонце и бум на инвестициите во фотоволтаици, но институциите не успеале да воспостават ефикасен, координиран и целосно законски усогласен систем за издавање дозволи, утврдува Државниот завод за ревизија (ДЗР).

Во конечниот извештај за успешност, објавен во јули 2026 година, ревизорите констатираат сериозни системски слабости, недоволна координација и надзор, како и случаи на незаконско постапување при одобрувањето на фотоволтаични електроцентрали (ФЕЦ).

Податоците на Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) покажуваат дека во 2025 година обновливите извори првпат стануваат доминантни според инсталираниот капацитет – 58 проценти, односно 1.842 мегавати во 1.606 централи. Во вкупното производство на струја ОИЕ учествуваат со 46 проценти, наспроти 54 проценти од термоелектроцентралите и комбинираните постројки.

Најголем раст има кај фотоволтаиците: производството во 2025 година е 15 пати поголемо од 2022 и 38 проценти повисоко од 2024 година. Фотоволтаиците сочинуваат 81 процент од објектите од обновливи извори и 48 проценти од нивната вкупна инсталирана моќност. Во плановите сѐ поголемо место имаат и ветерните електроцентрали.

Ревизијата го опфаќа периодот од 2022 до мај 2025 година и утврдува дека системот не обезбедил целосна законска усогласеност, навремено планирање и координирано постапување. Дел од процедурите биле неефикасни, создавајќи правна несигурност за инвеститорите и простор за различно толкување на прописите.

Иако новиот Закон за енергетика од мај 2025 година носи подобрувања во планирањето, ревизорите предупредуваат дека доцнењето на подзаконските акти и недостигот од надзор го загрозуваат неговото спроведување.

Фотоволтаици без индикативен план

Еден од главните наоди е дека до мај 2025 година фотоволтаиците се градат без донесен Индикативен план за изградба на капацитети од обновливи извори. Планот требало да биде основа за утврдување на потребите на системот и можностите за приклучување нови производители.

Поради неговото недонесување, дел од одобренијата за градење се издаваат само врз основа на Законот за градење, без предвидените согласности од енергетската регулатива.

Најсериозните забелешки се однесуваат на три фотонапонски централи со моќност од 19, 174 и 337 мегавати. Станува збор за објекти од прва категорија и од државно значење, за кои надлежност има Министерството за транспорт, а потребна е и одлука од Владата.

Сепак, дозволите се издадени на локално ниво, што според ДЗР е спротивно на законските прописи. Во еден случај инвеститорот платил над 112 милиони денари комуналии, а Владата подоцна го одбила барањето за овластување за изградба. Ревизорите предупредуваат на можни сериозни правни и финансиски последици за државата.

Стотици лиценци, проблеми со приклучувањето на мрежата

РКЕ од 2022 до 2025 година издала 19 привремени и 937 трајни лиценци за производство на струја од фотоволтаични централи, со вкупна инсталирана моќност од 682 мегавати.

Но, дел од инвеститорите се соочиле со проблеми при приклучувањето на мрежата. До РКЕ се доставени 106 приговори против одлуки на мрежните оператори, а половина се уважени. Ревизорите утврдиле и случаи на издавање формални мислења за можност за приклучување без целосна анализа на техничките услови на терен.

Нецелосни регистри и недостиг од кадар

Дополнителен проблем е нецелосниот Регистар на електроцентрали. Иако лиценци добиле повеќе од 1.040 производители на струја од фотоволтаици, во официјалниот регистар се заведени само околу 525. ДЗР предупредува дека тоа го отежнува планирањето, мониторингот и контролата. Проблем е и слабата интероперабилност меѓу институциите, која го забавува прибирањето документација и издавањето дозволи.

Ревизијата констатира и сериозен недостиг од стручен кадар. Во 2022-2023 година секторот за енергетика во тогашното Министерство за економија бил пополнет со само 34 проценти од предвидените места, а соодветниот сектор во Министерството за транспорт со 42 проценти.

На локално ниво состојбата е уште полоша. Во Демир Капија и Илинден немало градежен инспектор во периодот 2022-2025 година, а во Илинден местото е непополнето уште од 2017 година. Во Свети Николе, по март 2025 година, немало ниту еден градежен инспектор, па не бил спроведен ниту еден надзор според Законот за градење.

На централно ниво биле извршени само 47 контроли на техничката опрема во фотоволтаичните централи, што ревизорите го оценуваат како недоволно со оглед на брзиот раст на секторот.

Отпадот од панелите – нов ризик

ДЗР предупредува и на потенцијален еколошки проблем. Сончевите панели имаат животен век од 15 до 30 години, по што стануваат електронски отпад кој мора соодветно да се третира.

Иако во земјата веќе се инсталирани значителни капацитети, сѐ уште нема целосно регулиран систем за управување со овој отпад. Министерството за животна средина и просторно планирање нема донесено конечна категоризација за отпадот од фотоволтаичните панели и батериските системи за складирање електрична енергија.

The post ФОТОВОЛТАИЦИТЕ СЕ ВО ПОДЕМ, НО СИСТЕМОТ НА ДОЗВОЛИ Е ХАОТИЧЕН Три големи централи работеле без дозволи од централната власт appeared first on plusinfo.mk.

– Со цел да им овозможиме на што поголем број потрошувачи да ги користат придобивките на системот за централното греење, се одвива акција за бесплатно приклучување за исклучените потрошувачи кои ќе се одлучат да се приклучат на системот за централно греење. Акцијата за приклучување се спроведува по принципот „прв пријавен, прв услужен“, а важи за сите заинтересирани корисници кои имаат техничка можност, но не се приклучени на системот за топлинска енергија. Поволностите од акцијата за бесплатно приклучување важат само во објектите кои се приклучени на централниот систем за греење и каде има техничка можност за приклучување на станот или деловниот простор – соопштуваат од ЕСМ.

За да ја искористат можноста за бесплатно приклучување, заинтересираните потрошувачи треба што поскоро, а најдоцна до 31 август, да поднесат писмено барање за приклучување во некој од пунктовите за потрошувачи на ЕСМ Снабдување со топлина.

– По завршување на акцијата, односно од 1 септември 2023 година, приклучувањето ќе се наплаќа во целост согласно важечкиот ценовник – нагласуваат од ЕСМ Снабдување со топлина.

За да се информираат за постапката за приклучување, потрошувачите можат да се јават во Центарот за грижа за потрошувачи на телефонските броеви 02/3076-200 и 075/400-100.

The post БЕСПЛАТНО ПРИКЛУЧЕТЕ СЕ НА ПАРНО! Рокот е до 31 август appeared first on plusinfo.mk.

Бројот на потрошувачи кои се приклучуваат на централниот систем за топлинска енергија, со кој управуваат новите компании на АД ЕСМ, се наведува во соопштението, е во постојан пораст.

– Откога ЕСМ Снабдување ја има лиценцата за снабдување со топлинска енергија во градот Скопје, до денес, околу 1.640 потрошувачи со вкупна инсталирана топлинска моќност од 10 МW се приклучиле на системот за централно греење од кои 150 се претходно исклучени потрошувачи – појаснуваат од ЕСМ Снабдување со топлина.

Трендот на пораст на бројот на потрошувачи кои се приклучуваат, подвлекуваат, покажува дека кај жителите на градот Скопје расте свесноста за бројните придобивки и комфорот што го нуди централниот системот за греење. Дополнителен фактор за растечкиот тренд на нови потрошувачи, се додава во соопштението, е и акцијата за бесплатно приклучување на исклучените потрошувачи на системот за централно греење која е во тек и важи за сите потрошувачи каде има техничка можност за приклучување.

Сите неопходни информации за постапката за приклучување заинтересираните потрошувачи можат да ги добијат во Центарот за грижа за потрошувачи на телефонските броеви 02/3076-200 и 075/400-100.

The post СКОПЈАНИ САКААТ ДА УЖИВААТ ВО ТОПЛИОТ ДОМ Расте бројот на граѓани кои се приклучуваат на парно, бесплатно може да се стори до 31 август appeared first on plusinfo.mk.

Според известувачот, 58,2 отсто од испитаниците сега би гласале за повторно поврзување, објави „Гардијан“.

Рекорден процент од Британците сметаат дека е малку веројатно другите земји да го следат примерот и да ја напуштат Европската унија во следната деценија.

Четириесет и два отсто рекле дека тоа е малку веројатно, во споредба со 26 отсто пред три години, додека 40 отсто рекле дека е веројатно, што е пад од 58 отсто.

Од друга страна, мнозинството граѓани (51 процент) од земјите – членки сметаат дека е малку веројатно Велика Британија повторно да влезе во Унијата.

Истовремено, истражувањето покажува дека ниту една од земјите со најголем евроскептицизам не би гласала за излез од Европската унија, па така во Франција и Италија 62 и 63 отсто од испитаниците изјавиле дека би гласале за останување во ЕУ.

The post ГО ПОДДРЖАА БРЕГЗИТ, НО СЕГА СЕ КААТ Расте бројот на Британци кои сакаат враќање во ЕУ appeared first on plusinfo.mk.

Турција ги блокираше кандидатурите на Шведска и Финска за влез во НАТО, обвинувајќи ги дека ја поддржуваат Курдската работничка партија (ПКК), која Анкара ја смета за терористичка организација.

Се очекува лидерите на НАТО на тридневниот самит во Мадрид да го повикаат турскиот претседател Таип Ер доган да го укине ветото на нивните кандидатури, бидејќи Западот се обидува да испрати сигнал за решителност до Русија и Кина.

– Подготвени сме за можноста дека нешто позитивно може да се случи денеска, но може да потрае подолго – изјави Линде за дневниот весник „Свенска дагбладет“ (СвД).

Ниинисто беше малку повнимателен. Тој рече дека има повеќе меѓусебно разбирање во разговорите, но дека не е ниту оптимист, ниту песимист, за решавање на кризата пред неговиот вечерен состанок во Мадрид со Ердоган, лидерот на НАТО Јенс Столтенберг и шведската премиерка Магдалена Андерсон.

– Општиот став е дека дискусиите поминаа малку подобро, што треба да значи дека разбирањето е донекаде зголемено од двете страни – им кажа Ниинисто на новинарите, мислејќи на претходните разговори меѓу дипломатите.

Говорејќи пред да оди на самитот на НАТО во Мадрид, Ердоган рече дека скандинавските земји мора да ги земат предвид грижите на Турција и да понудат дела, а не зборови, доколку сакаат да станат членки на НАТО.

The post ТРОНКА НАДЕЖ ЗА ШВЕДСКА И ФИНСКА Две земји најавија придвижување во преговорите со Турција appeared first on plusinfo.mk.

Така, Франција станува 20-та земја (по Канада, Јапонија, Обединетото Кралство, Украина, Израел, Обединетите Арапски Емирати, Бразил итн.) која се приклучува на овој нов бран на пацифистички вселенски истражувања, прецизира Националниот центар за вселенски студии (ЦНЕС), Француската вселенска агенција. Нејзиниот извршен директор Филип Баптист приклучувањето на Франција го потпиша во Вашингтон, текстот на декларацијата позната како „Артемис договори“ во присуство на претставникот на НАСА, Бил Нелсон.

Американската програма има за цел да ги врати астронаутите на Месечината околу 2025 година, повеќе од 50 години по историското слетување на Месечината на мисијата Аполо 11, за на крај да воспостави трајно човечко присуство таму. Исто така, предвидува изградба на станица која ќе се составува во орбитата на Месечината од 2024 година, Лунарната порта, идна отскочна штица за подалечни летови со екипаж.

Договорите на Артемис се збир од билатерални договори со Соединетите Американски Држави, кои се надоврзуваат на меѓународниот договор од 1967 година за регулирање на вселената, за да се соочат со нови предизвици и да продолжат да се вбројуваат меѓу големите вселенски сили, изјави Филип Баптист, цитиран во соопштение за печатот.

Земјите потписнички се придржуваат до десетина принципи кои се однесуваат на нивните идни активности на Месечината, но и на Марс или астероидите: транспарентност на мисиите, интероперабилност на системите, помош на персоналот во случај на неволја, споделување на научни податоци, зачувување на историски места. Поконтроверзна мерка предвидува можност за разграничување на „безбедните зони“ за да се избегне „штетно мешање“ од трета страна, особено за заштита на експлоатација на ресурси, како што е лунарната вода.

The post НАСА ДОБИВА НОВА ЧЛЕНКА Франција стана дел од програмата за истражување на Месечината appeared first on plusinfo.mk.

– Турција не ја затвори вратата за влез на Шведска и на Финска во НАТО, но сака да преговори со тие нордиски земји и сузбивање на терористичките активности, посебно во Стокхолм, наведе Калин.

Тој додаде дека тоа е значително прашање за безбедноста на Турција.

Претседателот на Турција, Реџеп Тајип Ердоган вчера изјави дека внимателно ги следи случувањата во врска со можното членство на Финска и Шведска во НАТО, но оти нема позитивно мислење за тоа.

– Немаме позитивно мислење. Скандинавските земји се како гостинска куќа за терористички организации, истакна Ердоган.

Иако Турција вообичаено одржува добри односи со Финска, таа имаше некои несогласувања со Шведска поради поддршката на скандинавската земја на сирискиот огранок на Курдската работничка партија и нејзиното спротивставување на турските прекугранични операции против терористичката група во северна Сирија.

Турција традиционално ја поддржува политиката на отворени врати на НАТО за натамошно проширување. Сепак, Анкара задржа неутрална позиција во украинската криза и ја презеде улогата на посредник одржувајќи канали за комуникација со двете завојувани страни.

Од почетокот на конфликтот, Анкара понуди да посредува меѓу двете страни и да биде домаќин на мировните преговори, нагласувајќи ја својата поддршка за територијалниот интегритет и суверенитет на Украина.

The post ТУРЦИЈА НЕ ЈА ЗАТВОРА ВРАТАТА Потребни се преговори пред Шведска и Финска да се приклучат кон НАТО appeared first on plusinfo.mk.

Близината на нивните воени бази претставува огромна опасност за Руската Федерација, објаснува експертот, додавајќи дека хиперсонична ракета истрелана оттаму би можела да стигне до границите на Санкт Петербург за пет до седум минути и дека траењето на летот на оружјето од Украина би бил краток.

– Разбирате дека барањата на Путин е да се запре ширењето на НАТО, да не се распоредува офанзивно оружје на територијата на Украина и во земјите на Алијансата, особено Литванија, Латвија, Естонија, Романија и Бугарија, а што е се сосема логично – изјави Енчев за бТВ.

Сепак, тешко дека рускиот претседател ќе направи фатална грешка во однос на инвазијата на Украина.

– И покрај тоа, украинскиот народ е дел од рускиот народ – истакна новинарот.

Во исто време, Енчев ги спореди руско-украинските односи со ситуацијата меѓу Бугарија и Македонија.

– Украинците се, така да се каже, руски Македонци – смета експертот.

Според него, со барањето од соседите да ги вклучат македонските Бугари во Уставот на Македонија, заедно со другите етнички групи, Бугарија не добила ништо. Прво, ваквата уставна промена треба да ја поддржат и македонските пратеници, додаде тој.

– Вицепремиерот на македонската Влада, министерот за европски прашања Бојан Маричиќ, претходно изјави дека веќе се разговарало со ВМРО-ДПМНЕ да се даде согласност и Бугарите да бидат внесени во Уставот заедно со народите како Египќаните, Ромите, Црногорците и Србите. Според мене, тоа ќе биде целосно неисплатливо за Бугарија, бидејќи историските проблеми во овој случај ќе останат во втор план. За жал, ова е еден вид капитулација – заклучи новинарот.

Во последно време, Западот ја обвинува Русија дека наводно подготвува инвазија на Украина и дека Москва значително го зголемува своето воено присуство во близина на границите на Украина. Русија решително ги отфрла овие обвинувања како неосновани и опасни и нагласува дека ги преместува воените сили на своја територија во согласност со Уставот и дека Западот сето тоа го користи како изговор за натамошно проширување на Исток.

The post ДАЛИ БУГАРИЈА СЕ ПРИКЛУЧУВА КОН РУСИЈА? Енчев смета дека политиката на Путин е оправдана, Украинците ги спореди со Македонците appeared first on plusinfo.mk.