Пораката на пратеникот Фатмир Битиќи дека критиката во партиите не смее да се третира како предавство доаѓа во вистински момент, но и отвора многу подлабока рана во македонската политика, проблемот не е само во односите меѓу партиите, проблемот е што сè почесто несогласувањето внатре во партиите се доживува како закана, наместо како потребен коректив.

Во демократски систем, различното мислење е знак на живот, кај нас пречесто е сигнал за прогон. Штом некој ќе се осмели да постави прашање, да укаже на погрешна одлука или да понуди поинаков правец, следува добро познатата шема, наместо расправа за аргументите почнува расправа за мотивите, критичарот станува „непријател одвнатре“, „човек на други центри“, „предавник“, со тоа дебатата умира уште пред да почне.

Видовме што им се случи и што им се случува на Шилегов, Деспотовски, Куновска, но и на сите други во СДСМ што се осмелија јавно да го критикуваат и поранешното и сегашното раководство, наместо аргументите да им се слушнат, тие беа јавно жигосани, прогласувани за проблем, а не за совест на партијата, не беа третирани како луѓе што предупредуваат, туку како луѓе што треба да се замолчат, тоа не беше политичка дебата, туку дисциплинирање преку страв, јасна порака до сите останати, секој што ќе крене глас, ќе биде ставен на столбот на срамот, во таква атмосфера различното мислење не се побива со аргументи, туку се казнува со изолација и етикети.

Ова не е идеолошки проблем, ова е проблем на политичка култура.

Кога лидерот се поистоветува со партијата

Коренот на оваа појава лежи во моделот на лидерство што доминира со децении, лидерот не е прв меѓу еднаквите, туку станува мерка за лојалност, кога една партија ќе се сведе на волјата на еден човек или на тесен круг околу него, секоја критика на одлука автоматски се толкува како напад врз авторитетот.

Но, партиите не се приватни фирми, тие се организирани заедници на луѓе со различни искуства, ставови и визии, обединети околу заеднички политички цели и идеологија, во кои внатрешниот дијалог и различното мислење се природен дел од демократското функционирање, кога тие разлики се замолчуваат, партијата престанува да се развива и почнува да стагнира, нема ништо поштетно од моментот кога лојалноста кон една индивидуа ќе стане поважна од компетентноста, а дисциплината и покорноста поважни од вистината.

Стравот зад тишината

Зад задушувањето на критиката ретко стои сила, почесто стои страв, страв од губење контрола, од внатрешна конкуренција, од можноста дека некој друг можеби има подобар аргумент, наместо да се соочи со тие аргументи, лидерите односно раководството избираат полесен пат, дискредитација. Но. да не заборавиме дека заканите од ,,анонимни’’ сопартијци се составен дел на оваа одамна вткаена патрица.

Така се создава атмосфера во која луѓето не молчат затоа што се согласуваат, туку затоа што се плашат, таму каде што владее страв нема искрен совет, нема предупредување дека нешто оди во погрешна насока, нема корекција на време, партијата почнува да живее во сопствена реалност.

Етикетата како средство за контрола

Етикетирањето не служи само за да се замолчи еден глас, тоа служи како порака до сите останати, кога ќе видат што му се случува на оној што зборувал гласно, другите учат лекција, „подобро да молчам“, така постепено се губат најискрените и најкритичките луѓе, токму тие што најмногу ѝ се потребни на една организација.

Околу лидерот остануваат тие што никогаш не поставуваат незгодни прашања, на краток рок тоа создава привид на единство, а на долг рок тоа е рецепт за сериозни грешки и тешки порази.

Лично искуство со двојни аршини

Ова не го зборувам како апстрактна анализа, ова сум го почувствувал лично, во периодот кога ВМРО-ДПМНЕ беше под раководство на Никола Груевски, само затоа што имав поинакви ставови и укажував на одредени погрешни политики и незаконити дејствија на дел од првите чуѓе во партијата. Тогаш бев изложен на обид за нестатутарно исклучување од партијата, не поради штета што сум ја направил, туку поради став што не се вклопуваше во тогашната линија. Пораката беше недвосмислена, критиката е непожелна, а лојалноста кон првите луѓе е над сè.

Кратко време по овие ,,демократски изливи на партиски вредности и правила’’ јавноста сведочеше на сериозни политички потреси, поделби и историски одлуки што доведоа пратеници од нашите редови да гласаат за промена на името на државата и за Преспанскиот договор. Дел од луѓето што имаа надреална моќ во тие процеси и кои беа креатори, мотиватори и наредбодатели за гласањето на пратениците, никогаш не беа јавно етикетирани како „предавници“ од сопствените редови. За нив важеше молк или внимателно одбирање зборови. Одговорноста на поранешните први луѓе на партијата за жал не беше именувана со истата жестина со која се напаѓаа внатрешните критичари, иако за воља на вистината извршителите и наредбодавачите на одлуката за гласање за промена на името и за Преспанскиот договор го извршија најголемото предавство не само на партијата, туку пред сè на државата и народот.

Од овој пример јасно може да се види и заклучи дека суштина на лесно залепливата етикета „предавник“ не се дели според тежината на последиците, туку според степенот на послушност.

Молкот како најголема опасност

Задушената дебата може краткорочно да донесе мир во „куќата“, нема јавни судири, нема отворени расправии, сè изгледа под контрола, но цената се плаќа подоцна, кога никој не смее да каже дека стратегијата е погрешна, дека луѓето се оддалечуваат или дека теренот испраќа лоши сигнали, грешките стануваат системски. Тогаш поразите доаѓаат како „изненадување“, иако предупредувањата одамна постоеле, но биле замолчени.

Критиката може да биде непријатна за лидерот и раководството, но молкот е опасен за иднината на партијата.

Демократијата почнува во сопствениот двор

Партиите често повикуваат на дијалог во општеството, на толеранција и почитување различни мислења, но тие вредности не можат да се бранат надвор ако не се живеат внатре, ако во партиските простории владее страв од збор, тогаш повиците за демократија звучат празно.

Вистинската зрелост на една политичка организација и нејзиниот лидер не се мери по тоа колку силно сите аплаудираат, туку по тоа колку слободно и гласно некој може да каже „Не се согласувам“ без да биде прогласен за непријател.

Во здрава партија, критичарот не е предавник, тој е сигнал дека сè уште постојат луѓе што размислуваат, што се грижат и што сакаат работите да бидат подобри, мудрите лидери не го казнуваат тој сигнал, тие го слушаат.

Досегашната историја на политичките партии недвосмислено покажа едно правило без исклучок, партиите не се распаѓаат од премногу зборување, туку од предолго и недозволиво молчење. Вистинската критика, онаа што предупредува и укажува на грешки, не е закана за партијата, туку нејзина крв и душа, без која секоја организација станува мртво тело. Лидерството без способност да слуша забелешки и аргументи е рецепт за побрзо фаќање удолница. Вистинската моќ не се мери со тоа кој молчи, туку со тоа кој има храброст да зборува и кој е спремен да ги слушне тие гласови, дури и кога тие гласови се непријатни, но неопходни.

The post Кога критиката станува „предавство“, а молкот – доблест appeared first on plusinfo.mk.

За да се согледа која е главната карактеристика во однесувањето на народот по историските катастрофи, за „колективната терапија“ во Западна Германија беа суштествени погледите на интелектуалците кои пред Хитлерова Германија беа емигрирале во Америка. Тие во американскиот егзил се беа стекнале со искуство во слободната парламентарна демократија. Најголемиот дел од нив беа германски Евреи. Тие се вратија во Германија и по една деценија го поттикнаа соочувањето со минатото. Една од клучните студии за германскиот „национален карактер“ беше книгата на психијатрите Маргарете и Александар Мичерлих, „Неспособноста да се тагува“. (Die Unfähigkeit zu trauern).

Според двајцата Мичерлих, Германците, наместо по војната да тагуваат за тоа што се случило, го „потиснаа“ сеќавањето на минатото, и јавно и приватно, со преголемиот елан за обнова на земјата. Тоа сознание беше едно од многуте кое ги мотивираше Западните Германци критички да ги рефлектираат менталните урнеци низ кои се објаснувале и доживувале историските порази и траумите во своето минато.

Кога се работи за Србија, Ѓинѓиќ вели дека „Србите треба тоа соочување да го сторат самите“. Соочувањето со минатото значи самите себеси да се ставиме „под лупата на критичкиот разум“. Зоран Ѓинѓиќ, најевропскиот српски премиер, убиен во атентат 2003, беше мој колега, филозоф од мојата генерација во Југославија, кого го запознав уште како студентка на собирот на студентите по филозофија од југословенските универзитети во Скопје 1973. Една година подоцна и двајцата ги завршивме студиите по филозофија и се запишавме на постдипломските студии во Белград. Двајцата нѐ привлекуваше германската филозофија, пред сѐ „критичката теорија“. Зоран го сакаше Хабермас, јас Адорно. Тој на постдипломските во Белград често споменуваше дека сака да замине на докторски студии во Германија, кај Хабермас, како што и стори, во 1977. Неколку години подоцна и јас заминав во Германија од семејни причини. Обајцата дефинитивно нѐ обликуваше германската култура и општество. Без критичкото соочување со траумата од војната во филозофијата на Адорно, немаше никогаш да ја најдам парадигмата да ја промислам траумата од војната во мојата семејна биографија, што го сторив 1999-тата во книгата „Егејци“.

Соочување со минатото

Вратен во Србија во деведесеттите, Ѓинѓиќ истакнува дека доколку не дојде до таква „колективна терапија“ на српскиот народ, тој постојано ќе ги повторува грешките од минатото и ќе ги зголемува „колективните“ трауми. Тоа сознание го имам со години и за македонскиот народ. Затоа од почетокот на мојот живот во Германија ме фасцинира сложениот процес во германското општество наречен „Vergangenheitsbеwältigung“. Овој типично германски јазичен композитум го опишува процесот на критичко соочување со минатото, сознавање на сопствените историски и национални грешки и надминување на минатото преку промена на свеста, со помош на критичкото промислување на типичните мисловни шеми и националните митови.

Сиве овие години, врз примерот на Германците, постојано и јас размислував за неопходноста од таква „колективна терапија“ и за Македонците. Во Македонија еден ден мора да започне тој критички проект на соочување со нашата слика за минатото. Треба да се анализира македонскиот начин на доживување на поразите и на историските трауми. Промената во мислењето и однесувањето на една заедница, општество и народ, се одвива преку индивидуалното соочување, меѓутоа, како составен дел на еден општествен, културен и интелектуален критички дијалог на сегашноста со минатото.

Тоа е белегот на модерните демократски општества како германското. Патријархалните и авторитарните општества не гледаат критички на минатото, зашто тоа им треба како инструмент во манипулацијата со сегашноста. Минатото за нив станува мера за сегашноста не како критичко сознание, туку како идеализиран мит и култ, во кои сегашноста е заробена и осудена слепо да ги повторува постојано истите грешки. Секој народ може да ја промени сегашноста само кога ќе сознае што било погрешно во постапувањето и мислењето во минатите порази и историски трауми кај предците. „Колективната терапија“ помага еден народ да почне да извлекува критички поуки од минатото, за да почне да постапува поинаку во сегашноста. Меѓутоа, за да се лекуваат „раните“ од минатото, тие треба да се сознаат и да се „отворат“. Тие треба да станат јасна критичка свест, без емоции, без патос, туку со голема одговорност.

„Предавници и патриоти“

Во македонски контекст, треба да нѐ замисли зошто во критични историски моменти Македонците секогаш одново се делат на „предавници и патриоти“. Современата наука би ни рекла дека таа шема се наоѓа во „епигентската меморија” на Македонците. Таа се пренесува како ненадмината траума на нашите предци, од генерација на генерација. Ние го повторуваме истото однесување, речиси, без да сакаме, затоа што уште не сме успеале критички да го рефлектираме однесувањето на предците.

Во најважните историски мигови во минатото, Македонците навистина биле „предавани“ од своите. Тоа е „општо место“ во македонската историја, кое Славко Јаневски го претопи во поетска слика, во која кај што има тројца Македонци, двајцата го јадат третиот. Зошто оваа „слика“ никогаш досега не е рефлектирана критички како погубна за Македонците? Зошто бегаме од тоа да признаеме дека Македонци имало не само во НОБ, туку и како учесници во бугарската администрација во Македонија во Втората светска војна? Зошто не се прашуваме какво е однесувањето на народот кој со децении говори за бугарофилите, гркоманите и србоманите во своето минато? Дека ги имало, сведочат овие историски поими. Освен тоа, тие постојат во историјата и на многу македонски фамилии, во кои често имало некој србоман или бугарофил.

Кога прабаба ми од Костурско ќе речеше дека „филан човек тргаше на гр‘цко“, тоа значеше дека бил гркоман. А така било многу често во сложената историја на Македонците. Зошто тоа го потиснуваме? Затоа што тоа сознание е болно, па поради вината ја префрламе на другите – на соседите, на „Големите сили“, на „блудницата Европа“. Во таа шема мислиме и ден-денес. Затоа не ја прифаќаме одговорноста за нашите сопствени слабости.

Критичкото соочување со историските констелации на Македонците во минатото би ги демистифицирало овие феномени, би ги ставило во конкретни, реални, а не митски контексти. Тоа би ни помогнало да сознаеме дека, кога немале своја држава, многумина од Макединците станувале „предавници“ на своите сонародници од различни причини. Најмногу по силата на „менталитетот“ на Македонците, формиран во минатото, кои морале да се прилагодуваат на  секоја власт. За да преживеат!

Јасно е дека херои и бунтовници биле малкумина, поголемиот дел се „прилагодувале“ на власта. Така се создавале сликите за „предавниците“ и за „патриотите“. Не би ме изненадило овие слики да ги создавале токму „предавниците“, затоа што хероите гинеле и не можеле да сведочат. Но, како може уште да мисли низ такви анахрони дихотомии еден народ, кој одамна живее во своја држава?

The post „Колективна терапија“ за Македонците (прв дел) appeared first on plusinfo.mk.

– Ќе ги казниме без временско ограничување, каде и да се – рече Путин, додавајќи дека Русија нема да ги заборави предавниците кои извршија злосторства против државата.

Забележани се повеќе случаи на убиства на Руси, некои од нив додека биле во странство, или смртни случаи во неразјаснети околности.

Путин конкретно се осврна на украинските напади на пограничниот регион Белгород, каде неодамна имаше цивилни жртви. Интензивни напади се случија во регионот за време на претседателските избори меѓу петокот и неделата.

Рускиот претседател зборуваше за тероризам чија цел била да се наруши гласањето. Тој обвини „терористички и диверзантски групи“ кои дејствуваат заедно со украинските сили, нарекувајќи ги „платеници“  и „ѓубриња“. Тоа особено се однесува на руски државјани кои пребегнале на украинската страна.

Путин исто така ја повика ФСБ да соработува со другите разузнавачки служби во зајакнувањето на антитерористичките операции.

– Се соочуваме со силен и опасен противник кој има широк опсег на информации, технички и финансиски ресурси во својот арсенал – рече Путин.

Тој потсети на експлозиите на гасоводите Северен тек 1 и 2 во Балтичкото Море во 2022 година.

-Исто така, неопходно е да се зајакне безбедноста на границите, на пример со зголемување на ефикасноста на мобилните единици – истакна рускиот претседател.

Во обраќањето пред челниците на ФСБ, Путин се осврна на копнените и поморските граници, вклучувајќи го и Црното Море, каде што украинските сили беа успешни против руската морнарица. ФСБ, меѓу другото, е одговорна за заштита на границите на Русија.

The post ПУТИН НАРЕДИ ЛОВ НА ПРЕДАВНИЦИТЕ Ќе ги казниме каде и да се! appeared first on plusinfo.mk.

Тој се осврна на вчерашниот коментар на Путин дека Русија ќе претрпи природно и неопходно „самочистење“ бидејќи луѓето ќе можат „да ги разликуваат вистинските патриоти од ѓубрињата и предавниците“.

– Во вакви тешки времиња… многу луѓе го покажуваат своето вистинско лице. Многу луѓе се разоткрија, како што велиме на руски, како „предавници“. Тие исчезнуваат од општеството. Некои луѓе ги напуштаат своите места, некои го напуштаат активниот работен век, некои ја напуштаат земјата и се преселуваат во други држави. Така се одвива чистењето – изјави Песков.

The post ПРЕДАВНИЦИТЕ И ЃУБРИЊАТА ИЗЛЕГУВААТ НА ВИДЕЛИНА Песков зборуваше за „самочистењето“ на Русија appeared first on plusinfo.mk.