Трагедијата во дискотеката „Пулс“ останува една од најболните теми во јавноста. Токму затоа, секоја анализа на судската постапка мора да почне од едно основно прашање: кој орган имал каква законска надлежност, каква обврска, каква можност за постапување и дали таа можност навистина постоела во конкретниот момент?

Во текот на судската постапка Обвинителството презентираше голем број материјални докази: урбанистички планови, геодетски елаборати, барања за легализација, инспекциски извештаи, службени дописи, документи за правниот статус на објектот и кореспонденција поврзана со постапувањето на повеќе институции. Дел од тие документи се однесуваат и на Општина Кочани, што во јавноста повторно го отвори прашањето дали локалната самоуправа имала реална законска моќ да влијае врз работењето на дискотеката.

Од досега презентираните докази, сепак, произлегува една важна точка: Општина Кочани немала законско овластување да води постапка, да контролира угостителска дејност, да проверува противпожарни услови или да утврдува дали еден објект смее да работи како дискотека.

Таа точка е суштинска. Без неа, секој документ може погрешно да се толкува како доказ за одговорност, иако во правна смисла може да биде само доказ дека институцијата била известена, дала мислење, доставила забелешка или постапувала во рамките на сосема друга област.

Надлежноста на Општината не произлегува од локација, туку од закони

Во јавноста често се поистоветуваат повеќе различни прашања: урбанизмот, градењето, комуналниот ред, угостителската дејност, јавната безбедност, противпожарната заштита и инспекцискиот надзор. Но тие не се едно исто. Секое од овие прашања е уредено со различни прописи и е ставено во надлежност на различни органи.

Фактот што еден објект се наоѓа на територијата на една општина не значи дека општината автоматски има надлежност за сите аспекти од неговото работење. Надлежноста не произлегува од географијата, туку од закон.

Законот за локалната самоуправа ги определува надлежностите на општините во области како урбанизмот, градежното земјиште, комуналните дејности, локалниот економски развој, локалните јавни служби и други прашања од локален карактер. Но во тие надлежности не спаѓа издавањето лиценца за ноќен бар, кабаре, дискоклуб или дискотека.

Посебно значајни се документите од пред повеќе од десет години, кои покажуваат дека Општина Кочани реагирала во однос на најавеното работење на дискотеката. Според досега презентираните материјали, Општината доставувала барања и забелешки со кои укажувала дека не треба да се издаде документација за спорниот објект.

Дополнително, Општината го поништила известувањето за користење јавен паркинг откако било увидено дека тоа се користи во контекст на отворање дискотека. Тоа е важен факт. Ако Општината сакала да го овозможи работењето на објектот, тогаш не би испраќала дописи, не би барала да не се издаде лиценца и не би го поништувала претходно даденото известување за користење јавна површина.

Овие постапки, независно како на крај ќе ги оцени судот, упатуваат на сосема поинаква слика од онаа што понекогаш се создава во јавноста. Тие покажуваат дека Општината не била пасивна, туку реагирала во рамките на она што можела да го направи. Но не можела да го направи она што законот не ѝ го дозволувал: да ја одземе лиценцата или да ја затвори дискотеката по основ на угостителска дејност.

Без прецизност судската постапка ќе се разлее

Правото не познава одговорност врз основа на впечаток. Правото бара конкретна надлежност, конкретна обврска, конкретно пропуштање и конкретна причинска врска. Во спротивно, одговорноста се претвора во широка политичка претпоставка, а не во правно докажан факт.

Во досегашната доказна постапка беше отворено и прашањето за локациите на кои се однесувале дел од лиценците. Тоа прашање не е технички детал, туку суштински факт.

Според претходно изведените и јавно коментирани материјали, лиценцата од 2012 година не се однесувала на објектот во кој подоцна се случи трагедијата, туку на друг угостителски објект, на друга адреса. Во претходните текстови беше нагласено дека станува збор за локација на ул. Димитар Влахов бб, а не за објектот каде што се случи пожарот на улица Крижевска.

Тоа значи дека секој доказ поврзан со лиценца мора да се чита преку точна адреса, точен објект и точна временска рамка. Не може механички да се земе еден документ, да се извади од контекст и да се прикаже како доказ за одговорност во однос на друг објект, друга локација или друга правна ситуација.

Во предмет како „Пулс“, каде што се испреплетени години, адреси, правни лица, лиценци, урбанистички документи, инспекциски надзори и различни институции, токму прецизноста е клучна. Без прецизност, судската постапка ризикува да се претвори во широка институционална магла, наместо во процес што ќе утврди кој конкретно, кога, за што и со каква законска обврска пропуштил да постапи.

Една од честите забуни во јавноста е прашањето за надоместокот што се плаќа за лиценци. Во дел од досегашните материјали беше појаснето дека улогата на општината во овој дел е ограничена на утврдување или примање дел од надоместокот, но не и на одлучување за самата лиценца.

Тоа е суштинска разлика.

Тоа што Општината прима дел од надоместокот за лиценца, не ја прави надлежна за лиценците

Фактот што одреден дел од средствата може да завршат на сметка поврзана со општината не значи дека општината има надлежност за работењето на дискотеката. Уште помалку значи дека општината имала право да ја контролира дејноста, да ја одземе лиценцата или да го затвори објектот.

Претходно беше посочено дека ваквите уплати се вршат преку систем во кој средствата се распределуваат според законски утврдени правила, а општината не мора да има увид во секоја поединечна лиценца како предметна постапка, туку може да гледа само агрегирани износи. Ако тоа е така, тогаш е погрешно да се извлекува заклучок дека секој примен надоместок значи знаење, одобрување или контрола врз конкретната лиценца.

Правно гледано, надоместокот не создава надлежност. Надлежност создава закон. А ако законот не ѝ дал на Општината право да лиценцира, тогаш не може подоцна да ѝ се припише одговорност како да била орган што ја водел лиценцната постапка.

Слично разграничување е потребно и кај улогата на општинските инспектори. Во судницата беа презентирани овластувања за работа на градежни инспектори, извештаи од инспекциски надзори, комунални записници и друга документација поврзана со работата на општинските служби.

Но, постоењето на општински инспектор не значи дека тој инспектор има надлежност за сите аспекти од еден објект.

Општинскиот градежен инспектор постапува во рамки на прописите за градење и урбанизам. Неговата работа е поврзана со прашања како бесправна градба, реконструкција, доградба, надградба, пренамена, употреба на објектот во градежно-правна смисла и други прашања од таа област.

Тој не е орган што ја контролира угостителската дејност. Тој не е орган за јавен ред и мир. Тој не е орган за противпожарна исправност. Тој не е орган што проверува дали настан со публика е безбедно организиран. Тој не е орган што врши оперативна контрола на внесување пиротехника, евакуациски проток или безбедносен режим за време на концерт.

Ова не е формална игра со зборови, туку суштинско правно прашање. Едно е состојба на градбата. Друго е дејноста што се врши во објектот. Трето е јавната безбедност. Четврто е противпожарната заштита. Петто е организацијата на конкретен настан. Шесто е однесувањето на сопственикот, организаторот, обезбедувањето, изведувачите и другите лица кои биле директно вклучени во вечерта на трагедијата.

Сите овие сегменти не можат да се стават во една иста правна кошница и да се припишат на Општината само затоа што објектот се наоѓал на нејзина територија.

Да не се мешаат непосредните причинители за пожарот со институции со ограничена моќ

Во претходно презентираните доказни материјали беше нагласена и уште една важна линија: инспекторите во своето службено постапување не се обична политичка продолжена рака на градоначалникот или на општината како политичка институција. Тие постапуваат според закон, со службени овластувања, во рамки на инспекциски постапки и со надзор што е уреден преку повисоки инспекциски и државни механизми.

Тоа значи дека не може секое постапување или непостапување на поединечен инспектор автоматски да се претвори во одговорност на целата општина, а уште помалку во одговорност на лице кое немало директна законска надлежност за конкретниот предмет.

Ако некој инспектор постапувал, треба да се утврди во која постапка постапувал. Ако направил записник, треба да се види за што бил записникот. Ако утврдил состојба, треба да се види во која област ја утврдил. Ако не постапил, треба да се утврди дали имал законска обврска да постапи токму во тој случај.

До сега за случајот на пожарот во дискотеката „Пулс“ беше слушната една важна теза: трагедијата мора да се чита преку конкретни факти, не преку функции и титули. Тоа значи дека судот мора да утврди кои дејствија непосредно довеле до трагедијата, кој ги презел, кој ги дозволил, кој знаел, кој морал да знае и кој имал реална можност да спречи.

Во јавноста веќе се отворија прашања за пиротехниката, организацијата на настанот, материјалите во објектот, функционалноста на излезите, евакуацијата, обезбедувањето, контролите, реконструкциите и начинот на кој објектот фактички работел. Тоа се прашања што мора да се расчистат до крај.

Но токму затоа е важно да не се мешаат непосредните причинители со институции кои имале ограничени, административни или урбанистички допирни точки со објектот.

Ако пиротехниката била непосредниот ризичен елемент, треба да се утврди кој ја внел, кој ја одобрил, кој ја користел и кој требало да го спречи тоа. Ако евакуацијата била проблем, треба да се утврди кој бил должен да обезбеди функционални излези и безбеден режим на движење. Ако објектот бил менуван, реконструиран или адаптиран, треба да се утврди кој ги извршил тие интервенции и во кој момент.

Правдата мора да биде темелна, точна и издржана

Семејствата имаат право на вистина. Но вистината не се добива со проширување на вината до секоја институција што некогаш имала документ за објектот. Вистината се добива кога секој доказ ќе се поврзе со конкретно лице, конкретна должност, конкретна надлежност и конкретна можност за спречување.

Ако обвинението се постави премногу широко, ризикот е двоен. Прво, може да се замагли вистинската одговорност на оние кои директно учествувале во настаните што довеле до трагедијата. Второ, може да се создаде впечаток на институционална вина без доволно цврста правна основа, што подоцна може да ја ослаби постапката.

Таквиот исход не би бил во интерес ниту на обвинетите, ниту на институциите, ниту на јавноста, а најмалку на семејствата кои очекуваат правдата да биде темелна, точна и издржана.

Случајот „Пулс“ мора да се расчисти до крај. Но токму затоа мора да се расчисти прецизно, а не произволно. Трагедијата е премногу голема за да биде претворена во општа институционална вина без јасна правна структура.

Од досега презентираните докази произлегува дека Општина Кочани имала допир со објектот преку урбанистички, административни, комунални и службени постапки. Но истите докази покажуваат и дека клучните овластувања за контрола на угостителската дејност, безбедносна проверка и противпожарна заштита не биле во нејзина надлежност.

Општината не може да биде третирана како орган што одлучувал за дискотеката ако не била орган што ја водел постапката. Не може да биде третирана како орган што контролирал дискотека ако немала надлежност за контрола на таква дејност. Не може да биде третирана како орган што гарантирал противпожарна безбедност ако таквата контрола била во надлежност на други институции.

Правдата во „Пулс“ нема да се добие со ширење на одговорноста. Во случајот „Пулс“, таа разлика не е технички детал. Таа е суштината на правдата.

The post ПРАВДАТА ВО СЛУЧАЈОТ „ПУЛС“ НЕМА ДА СЕ ДОБИЕ СО ШИРЕЊЕ НА ОДГОВОРНОСТА Општина не може да контролира дискотека ако законот не ѝ дал такво овластување appeared first on plusinfo.mk.

The post НЕ БИЛ ГОСТИН, НЕКА КАЖЕ ЗОШТО ЗАГЛАВИ ПРАВОСУДНИОТ ИСПИТ Валдет Џафери од ДУИ прозван од ВРЕДИ appeared first on plusinfo.mk.

До кога СДСМ ќе размислува, дејствува и ќе реагира на ваков начин како што реагира цело време откако Венко Филипче е на чело на партијата? Секогаш кога ќе се отвори прашањето за криминал, корупција и барања судиите и обвинителите професионално, одговорно и согласно законот да си ја вршат работата, веднаш почнуваат приказните за „притисок врз обвинителството“ и „загрозена независност на судството“.

Па што треба да значи тоа? Дека предметите треба повторно да собираат прашина по фиоки, а криминалот да останува неказнет поради застарување или пак тешките кривични дела да завршуваат со благи казни како што беше во нивното време?

Граѓаните не заборавија колку случаи поминаа неказнето додека СДСМ беше на власт. Не заборавија како големи афери се развлекуваа со години, како предмети застаруваа, како обвинети функционери се спасуваа со процедурни игри, а правдата никако да стигне до тие што го оштетија народот и државата. Наместо одговорност, гледавме политички калкулации, селективна правда и заштита на блиски луѓе.

Доста ни е од судии и обвинители кои дресовите ги пресоблекуваа на дневна основа, зависно од тоа кој е на власт. Доста ни е од неказнивост на тие што треба да ја делат правдата. Не може во оваа држава драстично построго да биде казнет човек што украл 100 ќебапи, а да биде ослободен некој што го ограбил народот за стотици милиони евра.

Токму затоа, пораката дека „трпението е при крај“ не е ништо страшно, туку сосема оправдано и нормално предупредување дека институциите конечно мора да си ја работат работата. Мицкоски и досега покажа преголема трпеливост кон дел од обвинителите и судиите, но вакви и слични свесно сторени неправди повеќе не смеат да се премолчуваат, а најмалку за нив да не се одговара.

Не смее повеќе да се толерираат несовесни, некадарни и корумпирани судии и обвинители кои со години дозволуваа криминалот да остане неказнет, а довербата на граѓаните во правосудниот систем целосно да биде уништена. Народот е уморен од двојни аршини, селективна правда и институции што молчат пред моќниците, а се строги само кон обичниот човек.

И сега, кога некој јавно зборува дека институциите не смеат да молчат, дека предметите не смеат да собираат прашина, а судиите и обвинителите конечно треба да постапуваат професионално и непристрасно, СДСМ повторно се крие зад приказните за „загрозена независност“ на правосудството, истото она судство и обвинителство што токму тие го дорастурија и го доведоа до ова дереџе додека беа на власт. Наместо да поддржат расчистување на криминалот и јавно да кажат стоп на криминалот и корупцијата тие повторно ја вртат приказната за наводни политички притисоци, напади и дефокусирање.

Целата оваа нервоза и паника што јавно ја демонстрираат СДСМ и Филипче секогаш кога ќе се повикаат судиите и обвинителите на совесно работење и да не потпаѓаат под политички влијанија, најверојатно е резултат на стравот дека правдата конечно може да стигне и до нив. Јас барем не можам поинаку да ги протолкувам ваквите нивни реакции. Претпоставувам дека и затоа е толкава нервозата и паничните обиди секоја критика кон нефункционалниот систем да се претстави како притисок врз независноста на судството и обвинителството.

И затоа со полно право го поставувам прашањето. Во што е поентата? Дали треба арамиите да останат неказнети? Дали треба и понатаму судиите и обвинителите на арамиите да им го легализираат украденото од народот? Дали повторно треба да гледаме како милиони народни пари исчезнуваат, а никој да не одговара?

Е, малку морген Филипче и компанија. Народот не е наивен и добро памети. Луѓето сакаат правда, а не нови изговори. Ако некој крадел, злоупотребувал функција или се богател на грбот на граѓаните, треба да одговара, без разлика дали е од ВМРО-ДПМНЕ, СДСМ, ДУИ или ВЛЕН или која било друга политичка партија.

Конечно дојде време да се стави крај на овој неправен башибозук во кој криминалците се чувствуваа недопирливи, а правдата беше резервирана само за слабите и незаштитените. Државата мора да покаже дека законот важи за сите подеднакво и дека никој повеќе нема да биде над правдата.

Посебно загрижува улогата на дел од медиумите кои без никаква анализа и критичка дистанца пренесуваат вакви политички конструкции, обидувајќи се секое барање за правда и одговорност да го претстават како закана за демократијата и независноста на правосудството. Наместо да бараат одговори зошто толку предмети останаа без разрешница и зошто криминалот со години не добиваше судски епилог, дел од медиумите свесно или несвесно стануваат заштитници на оние што стравуваат од соочување со правдата.

Но народот веќе не верува во тие приказни. Луѓето сакаат правда, одговорност и еднаквост пред законот. Ако некој крадел, злоупотребувал функција и се богател на грбот на граѓаните мора да одговара, без разлика на функцијата, партијата или презимето. Само така државата може да врати доверба кај народот и конечно да покаже дека законот важи подеднакво за сите.

Затоа е потребно уште поголемо и секојдневно потсетување до судиите и обвинителите дека имаат обврска својата работа да ја вршат совесно, законски и во интерес на правдата, а не во интерес на партии, бизнис-центри и политички ментори. Независно судство не значи молк, замижување и заштита на криминалот, туку бескомпромисна и неселективна правда и одговорност за сите кои се огрешиле од Уставот и законите.

The post Дали правдата тропа на вратата на СДСМ – На што се должи паниката и хистеријата? appeared first on plusinfo.mk.

Премиерот Христијан Мицкоски денеска од Охрид испрати порака дека трпението за борбата против корупцијата е при крај, порачувајќи дека правдата мора да стигне до сите што, како што рече, „ѝ се смеат на државата и на законите“.

Во обраќањето на свечената академија „Од слово до вечност“, што се одржа во црквата Света Софија по повод Денот на сесловенските просветители Свети Кирил и Методиј, Мицкоски се осврна и на незадоволството кај граѓаните од бавната испорака на правда.

– Го разбирам незадоволството и негодувањето кај луѓето кои сè повеќе губат трпение. И јас не сум до крај задоволен и сметам дека може многу подобро и со многу побрзи резултати. Немојте да мислите дека не ги слушам криците на луѓето кои гледаат како некои ѝ се смеат на правдата и мислат дека се недопирливи – порача Мицкоски.

Премиерот упати критики и до дел од обвинителството, оценувајќи дека институциите мора побрзо да постапуваат.

– На оние што денес се најгласни критичари, а вчера ја злоупотребувале државата, како и на дел од обвинителството кое сè почесто бара изговори, им порачувам дека трпението е при крај. Правдата ќе ги стигне сите. Внимателно следам што се случува – истакна премиерот.

Тој додаде дека нема да молчи кога смета дека институциите грешат или кога, како што рече, предметите стојат во фиоки без реакција.

– Не влегов во политика за да смислувам изговори, туку за да воведеме ред, правда и владеење на законите. Нема да отстапам од намерата да им дишеме во врат на оние што се богатат на маката на народот. Ова е последна шанса на оваа генерација да остави нешто вредно зад себе – порача Мицкоски.

The post ТРПЕНИЕТО Е ПРИ КРАЈ, ПРАВДАТА ЌЕ ГИ СТИГНЕ СИТЕ Мицкоски со остра порака до дел од обвинителството appeared first on plusinfo.mk.

Без сериозна, детална и болна анализа за причините што доведоа до драматичниот пад на довербата кај граѓаните, СДСМ нема да може да понуди одговор како повторно да ја врати поддршката“ – рече поранешниот министерот за внатрешни работи во владата на СДСМ – Оливер Спасовски, во интервју на 4ТВ.

Спасовски рече дека партијата направила сериозни пропусти – од кадровската политика, па сè до неисполнетите очекувања за правда и длабоки реформи во правосудството.

– Некој ќе рече дека фактор беше коалицискиот партнер, и тоа е точно. Но мислам дека и самите ние, преку кадровската политика и одредени одлуки кои се носеа, влијаевме на ваквиот исход. Најмногу фалеше правда, поголема реформа во правосудниот систем и поинаков начин на функционирање. Граѓаните го очекуваа тоа по рушењето на претходниот режим, а големите очекувања секогаш резултираат со големи разочарувања – изјави Спасовски.

Поранешниот министер оцени дека проблемот не е само кај една политичка структура, туку во целиот политички систем во Македонија, кој со години функционира врз основа на клиентелизам и партиски интереси.

– Сите партии, без исклучок, страдаат од истата болест – клиентелизам. Се решаваат проблеми на поединци, се пазари со вработувања, се договара кој на која функција ќе седне. Тоа носи краткорочни политички поени, но долгорочно ја уништува државата – рече Спасовски.

Според него, најголемиот дел од граѓаните не се партиски определени и токму тие го носат конечниот суд на изборите. Потенцираше дека државата мора конечно да престане да функционира како механизам за задоволување на теснопартиски интереси.

Тој очекува во земјава да има предвремени парламентарни избори и порача дека СДСМ мора сериозно да се подготви за секој можен изборен циклус.

– Факт е дека ќе има предвремени парламентарни избори. Тоа го најавував и претходно повеќепати. Партијата мора да биде подготвена секогаш за какви било избори што ќе ги имаме, без разлика дали станува збор за редовни или предвремени парламентарни избори – рече Спасовски.

Според него, партиското раководство треба уште поинтензивно да работи на организациско и програмско консолидирање на партијата, со цел да се изгради сериозна алтернатива на актуелната власт. Тој смета дека партијата треба да биде отворена за соработка со сите политички субјекти кои ги делат истите принципи и вредности како СДСМ.

– Треба да бидеме отворени за сите прогресивни сили кои ги делат вредностите на солидарност, правда и еднаквост и заеднички да ја градиме државата како дом на сите граѓани – порача Спасовски во интервју за 4ТВ.

The post ПО ПАЃАЊЕТО НА РЕЖИМОТ НА ГРУЕВСКИ, ГРАЃАНИТЕ ОЧЕКУВАА ПРАВДА, НО ТУКА НАЈМНОГУ РАЗОЧАРАВМЕ Оливер Спасовски за грешките на СДСМ appeared first on plusinfo.mk.

Случајот со условниот отпуст на поранешниот судија Наќе Георгиев не е само уште еден доказ за тоа како функционира нашето судство, туку дијагноза на систем што одамна престанал да се коригира и почнал да се штити сам себе. Кога ваква одлука се поврзува со највисоките судски инстанци, вклучително и Врховен суд на Република Македонија, веќе не станува збор за пропуст. Станува збор за модел на однесување.

Судиите со години бараат доверба од граѓаните, повикуваат на почит и се кријат зад зборот „независност“. Но независност без одговорност не е принцип, туку алиби, и тоа алиби зад кое удобно се кријат кога треба да си подадат рака меѓу себе.

Кога судија ќе биде фатен во мито, тоа не е „грешка“. Тоа е свесно газење на функцијата и дадената доверба. Во нормален систем, тоа значи примерна казна и јасна порака. Кај нас, значи простор за попуст.

И тука паѓа маската: истите тие судии што знаат да бидат немилосрдни кон обичниот човек, одеднаш стануваат флексибилни, разбирливи и „хумани“ кога пред нив стои нивен колега. Тоа не е случајност, туку двоен аршин во чиста форма.

Можеби, и најверојатно, во овој случај сè е формално законски. Но проблемот не е во постоењето на условниот отпуст, туку во начинот на кој се применува. Кога станува збор за влијателни и „свои“ луѓе, критериумите очигледно се толкуваат пошироко, аргументите како здравје, возраст или примерно однесување полесно поминуваат, а одлуките оставаат впечаток дека и кога се во рамки на законот, не се во рамки на правдата и правичноста. И токму тука е најопасното: кристално јасна слика и недвосмислено чувство дека системот е формално еднаков, но практично селективен.

Од правен аспект, во случајов сè изгледа чисто, но морално отвора сериозни дилеми, кои во јавноста се претвораат во нешто многу поконкретно, во ерозија на довербата. А без доверба, секој систем почнува да го губи својот легитимитет. Законот во вакви случаи не служи како инструмент на правда, туку како параван за привилегија. Се витка кога треба да се заштити „свој“, а се затега кога пред системот стои обичен граѓанин.

Се поставува едно едноставно, но непријатно прашање: дали судиите кои ја донеле оваа одлука воопшто се запрашале колку други осуденици се однесуваат примерно, а сепак остануваат зад решетки без шанса за условен отпуст? Или тие случаи едноставно не се гледаат затоа што не припаѓаат на истиот круг?

Ова не е само лоша одлука. Ова е порака дека системот не само што не се прочистува, туку активно се брани од одговорност. Дека постои затворен круг во кој правилата се толкуваат поинаку и дека таа привилегија не е случајна, туку структурна.

Рејтингот на судството не го руши перцепцијата. Го рушат одлуките што ги носат судиите. Тој паѓа затоа што граѓаните веќе не веруваат во она што го гледаат. Гледаат систем што не казнува еднакво, туку селективно, и извлекуваат единствен логичен заклучок: правдата не е слепа, таа многу добро гледа кој стои пред неа.

И тука е најболното: за мнозинството граѓани, правдата повеќе не е надеж. Таа е предупредување дека правилата важат само до одредена точка и дека таа точка не е иста за сите.

Затоа, ова не е само случај на условен отпуст. Ова е потсетник дека системот си остава простор за себе. Денес за еден, утре за друг, од ист круг.

И додека тоа останува така, секоја приказна за правна држава звучи како празна фабула. Бидејќи таму каде што правдата е селективна, таа веќе не е правда, туку привилегија за блиските, своите, заштитените и оние што однапред знаат како, со кои начини и средства, да ја заобиколат одговорноста и да избегаат од правдата за стореното.

Вака повеќе не оди. Ние, граѓаните, одамна го знаеме тоа.

The post Правдата не е слепа – таа препознава „свои“ appeared first on plusinfo.mk.

Јавното обраќање на министерот за правда Игор Филков, со кое тој побара објаснување за одлуката со која притвор беше заменет со куќен притвор во предмет од висок јавен интерес, отвори едно многу длабоко прашање. Дали институциите во правосудниот систем навистина ја разбираат својата улога кога јавноста и министеорт бараат одговорност?

Министерот не побара пресуда, ниту пак побара влијание врз конкретна судска одлука. Тој побара нешто што е сосема нормално и разбирливо, објаснување и евентуално утврдување одговорност. Побара институциите, во рамките на своите законски надлежности, да утврдат дали во конкретното постапување на надлежните органи при определувањето куќен притвор наместо притвор за бегалецот Груби, постои основ за одговорност.

Во правна држава, тоа не треба да биде проблем. Напротив, тоа треба да биде нормална институционална реакција на министер за правда. Наместо тоа, (ако добро ме држи сеќавањето) јавноста се соочи со молк од Судски совет на Република Македонија и формално соопштение од Совет на јавни обвинители во кое се наведува дека тие немаат надлежност да вршат надзор во оваа фаза од постапката, повикувајќи се на член 28 од Законот за јавното обвинителство. Формално-правно, ваквото толкување е точно. Но суштински тоа не е одговор на поставеното прашање на министерот за правда Игор Филков. Прашањето не беше кој врши процесен надзор врз постапката, туку дали постои основ за утврдување одговорност. Повикувањето односно одговорот за процесна ненадлежност не е одговор на прашањето за одговорност.

Разграничувањето меѓу „надзор“ и „одговорност“ е клучно. Надзорот над постапувањето на обвинителот во конкретен предмет може да биде во надлежност на повисокото обвинителство. Но утврдувањето на дисциплинска одговорност на јавен обвинител е во рамките на надлежностите на Советот на јавни обвинители. Токму затоа повикувањето исклучиво на процесна ненадлежност остава впечаток дека институцијата одговара на прашање кое никој не го поставил, а го избегнува она што навистина се бара, прашањето за евентуална институционална и лична одговорност.

Во предмет во кој станува збор за обвинение за милионска штета, лице кое 14 или повеќе месеци било во бегство и одлука која отвора сериозни дилеми во јавноста, институциите не можат да си дозволат луксуз да бидат само формални толкувачи на надлежности. Тие имаат обврска да покажат дека системот функционира.

Кога тоа изостанува, се создава опасна перцепција: дека во системот постои детална распределба на надлежности, но и колективна неподготвеност некој навистина да ја преземе одговорноста.

А токму тука се поставува суштинското прашање: Што значи да се биде министер за правда во ваков систем?

Ако министерот нема право ниту да побара отчетност од институциите, тогаш неговата функција се сведува на административен координатор без вистинска можност да реагира кога довербата во правниот систем е сериозно разнишана.

Но ако министерот има право да бара одговори (што е суштински дел од политичката, институционалната и личната одговорност) тогаш молкот и формализмот на институциите не можат да бидат одговор.

Сите ние мора да разбереме и да имаме на ум дека правната држава не се брани со молк, а уште помалку со тесно толкување на надлежностите односно со повикување на одредби кои никој не им побарал да ги толкуваат.

Правната држава се брани со транспарентност, со подготвеност да се утврдат фактите и со јасна порака дека во системот постои одговорност како институционална така и лична. Во спротивно, јавноста ќе продолжи да добива впечаток дека системот е строго организиран кога станува збор за формата, но изненадувачки празен кога станува збор за суштината односно за одговорноста.

Ако овие институции сметаат дека министерот за правда не треба да поставува прашања кога тој и јавноста бара објаснување и евентуална одговорност, тогаш тие треба јасно да кажат што всушност значи таа функција во системот.

Затоа сакам да јавно да прашам: Дали министерот за правда е институција што треба да реагира кога довербата во правосудството е разнишана, кога некој ги пречекорил или пак замижал пред надлежностите и обврските или само административен декор во системот? Ако барање на министер за правда се доживува како проблем, или пак неговото барање се игнорира или формализира, тогаш вистинскиот проблем не е во прашањето. Вистинскиот проблем е во системот кој дозволил институциите да молчат, премолчуваат и да не бидат санцонирани тогаш кога јавноста најмногу бара јасни и децидни одговори.

Правната држава не се брани со повикување на ненадлежност туку таа се брани со подготвеност некој да преземе одговорност.

The post Кога министерот за правда бара објаснување и одговорност, а институциите молчат appeared first on plusinfo.mk.

По година и пол бегство, денеска на граничниот премин Блаце уапсен е Артан Груби, поранешен прв вицепремиер и министер во владата на СДСМ и ДУИ. Артан Груби кој важи за олицетворение на криминалот и корупцијата предводена од СДСМ и ДУИ, конечно ќе се соочи со правдата, рече денеска на прес-конференција Бране Петрушевски, пратеник на ВМРО-ДПМНЕ.

– За потсетување на јавноста, криминалот на бегалецот од правдата, Груби достигна вредност од минимум 500 милиони денари или над 8 милиони евра, а има индиции дека оваа сума може да надмине десетици милиони евра, пари украдени од граѓаните.

Дополнителен криминал на Груби заедно со неговиот другар Бајрами, тогашен директор на Државната лотарија, освен што местеле милионски тендери, е исплаќање на аванси на деловни соработници.

За целиот овој милионски криминал на Груби знаеше и СДСМ, но само за да не му пропадне коалицијата и да му потрае власта, молчеше и го одобруваше, со што стана соучесник.

Груби крадеше, СДСМ молчеше и одобруваше. Сега е време на одговорност.

Борбата против криминалот и корупцијата е приоритет за ВМРО-ДПМНЕ, таа ќе продолжи и секој кој го кршел законот, порано или подоцна, ќе се соочи со правдата – рече Петрушевски.

The post АРТАН ГРУБИ ЌЕ СЕ СООЧИ СО ПРАВДАТА Има индиции за сторен криминал од најмалку 8 милиони евра appeared first on plusinfo.mk.

Во својата неодамнешна колумна, новинарот Љупчо Поповски го интерпретира процесот на дискредитација на Специјалното јавно обвинителство како резултат на политичка реставрација и обид за враќање на моделот на „заробена држава“. Според неговата теза, актуелните случувања претставуваат „втор атентат“ врз институцијата, односно настојување да се избрише не само нејзиното институционално постоење, туку и самата идеја за независна правда. Аналогијата со damnatio memoriae се користи како метафора за бришење на историската и правната меморија.

Иако оваа интерпретација има наративна кохерентност и реторичка сила, реториката не смее да ја замени структурната и објективна анализа. Поповски ја редуцира сложеноста на проблемот на политичка дихотомија: прогресивна правда наспроти реставраторска реакција. Ваквата рамка го занемарува клучното прашање за структурната ранливост на институциите и моралните дефицити што овозможија автономијата да се трансформира во правно-политичка инструментализација.

Автономија без механизми на контрола

СЈО беше воспоставено како коректив на систем во кој политичкото влијание врз правосудството беше длабоко вкоренето. Неговата мисија беше да воспостави пресек со моделот на дотогашната селективна правда. Но институционалната автономија сама по себе не гарантира правна непристрасност. Таа бара јасни механизми на отчетност, внатрешна и екстерна контрола и етичка дисциплина.

Во отсуство на овие компоненти, секоја институција, па и СЈО, без оглед на иницијалната легитимација, останува подложна на злоупотреба и создавање нов центар на моќ. Токму тука лежи првиот системски дефект: институционалната архитектура не беше редизајнирана, туку само привремено заобиколена.

Затоа проблемот со СЈО не може да се сведе на дихотомијата „прогрес наспроти реставрација“. Институцијата не пропадна затоа што некој сакал да ја избрише правдата од меморијата, туку затоа што ја изгуби моралната и институционалната височина што ѝ беше доверена. Кога довербата еродира одвнатре, надворешната критика не е атентат, таа е последица.

Прва фаза: концентрација на моќ и усогласени исходи

Во почетната фаза постоеше силна концентрација на политичка моќ со директно или индиректно влијание врз обвинителството и судството. Во таков амбиент се оформил механизам на т.н. „усогласени спогодби“ – модел во кој правните постапки и политичко-финансиските интереси влегуваат во неформална интеракција.

Конфискацијата на имот, можностите за негов откуп, селективните обвиненија и контролираните постапки создадоа систем во кој законот не беше единствен критериум. Правната сигурност се замени со преговарачка логика, а законитоста стана зависна од политичка и финансиска калкулација на одредени инволвирани персони во случаите.

Институционалните празнини, недоволно јасните процедури, слаб надзор и недефинирани одговорности во комбинација со морални дефицити ја направија правдата ранлива на инструментализација. Аферата што ја потресе јавноста и апсењето на првиот човек на СЈО не беа изолиран инцидент, туку симптом на подлабока структурна слабост.

Втора фаза: адаптација на истиот модел

По укинувањето на СЈО и интеграцијата во ОЈО ГОКК, автономијата формално се зголеми. Но не следеше суштинска институционална реконструкција. Наместо демонтажа на претходниот модел, се случи негово инкорпорирање. Можеби целта беше дометастазирање на и онака метастазираниот систем.

Празнините што претходно овозможуваа политичка инструментализација сега овозможија селективност во нова конфигурација на моќ. Механизмите на неформални договори продолжија да функционираат, но со нови актери.

Ова укажува дека проблемот не е персонален, туку архитектонски. Институцијата не беше само жртва на притисоци, туку и носител на сопствени структурни слабости. Институциите не се самокоригираат, тие се приспособуваат на доминантната моќ доколку нема вградени ограничувачки механизми. А факт е дека тие не постоеа.

Улогата на меѓународниот фактор

Во овој период меѓународната поддршка беше повеќе насочена кон одржување на политичка стабилност отколку кон темелна институционална реконструкција. Овој нивен пристап не ги адресираше доволно јавно структурните слабости ниту инсистираше на јасна одговорност за злоупотребата на неконтролираната моќ и чудните неформални контакти и механизмот на усогласени спогодби.

Заклучок

Да се сведува судбината на СЈО на наратив за политичка реставрација значи да се игнорира суштинскиот дефект: слабата институционална архитектура и недоволната етичка одговорност. Проблемот не е само во тоа кој ја контролира институцијата. Проблемот е што институцијата дозволува да биде контролирана. Додека тие празнини останат, ќе се менуваат политичките гарнитури и наративите, но механизмот ќе остане ист.

Слабите институции и законските празнини создаваат простор за манипулација и селективна правда. Финансиските интереси овозможуваат повторување на селективните постапки, а моралните празнини ја олеснуваат злоупотребата на автономијата. Додека тие структурни дефекти не бидат надминати, секое сторено зло мора да биде именувано, санкционирано и институционално онеможено да се повтори.

The post СЈО меѓу митот и реалноста appeared first on plusinfo.mk.

Обезбедувањето целосна независност и зголемувањето на ефикасноста на правосудството се јасен приоритет на Владата и на Министерството за правда, при што во подготовката на новите законски решенија посебен фокус е ставен на изборните и дисциплинските механизми, во согласност со европските стандарди.

Министерот за правда Игор Филков денеска се обрати на настанот „Европски стандарди за дисциплински и изборни механизми во правосудството“, во организација на НКЕУ-МК, нагласувајќи дека развојот на квалитетни и транспарентни механизми за избор, унапредување и дисциплинска одговорност претставува клучен предуслов за ефикасен судски систем кој работи во служба на граѓаните.

– Непристрасноста и независноста на судиите се централни столбови на владеењето на правото. Само преку нивно доследно почитување можеме да обезбедиме правна сигурност, заштита на човековите права и зголемување на довербата на јавноста во институциите – истакна Филков.

Филков информираше дека реформите во Судскиот совет веќе се реализираат. Со новиот закон се утврдени јасни критериуми за избор и за разрешување, заострени се условите за професионално искуство и прецизиран е терминот „истакнат правник“.

Воведени се јавни расправи при изборот на несудските членови, како и јавен и транспарентен оглас за членовите што ги избира Собранието. Детално е уредена дисциплинската постапка за членовите на Советот, со јасно дефинирани основи за одговорност и состав на дисциплинската комисија.

Предвидена е и итна постапка за утврдување одговорност на судија или претседател на суд, која не може да трае подолго од шест месеци.

Министерот изрази очекување дека Законот за јавно обвинителство наскоро ќе биде усвоен во Собранието. Во него се вградени европски препораки, воведен е јасен мерит-систем за избор, унапредување и оценување на јавните обвинители, како и прецизни рокови за постапките.

– Ги зајакнуваме гаранциите за самостојноста на обвинителите и прецизно ги ограничуваме условите под кои може да се даваат задолжителни писмени упатства. Надзорот го уредуваме системски, без мешање во конкретни предмети – нагласи Филков.

Со законските измени се предвидуваат и прецизни основи за престанок на функцијата, вклучително и во случаи на правосилна осуда за кривично дело против службената должност. Дисциплинската постапка ќе мора да заврши во рок од шест месеци, а во посложени случаи најдоцна до девет месеци. Согласно препораките на ГРЕКО, се воведува градација на дисциплинските повреди на лесни, потешки и најтешки.

На последната седница Владата го усвои и новиот Закон за Советот на јавни обвинители. Со него се воведува повисок цензус и јасни критериуми за избор на членови од редот на обвинителите, како и транспарентна и инклузивна постапка за членовите што ги избира Собранието.

– Изборот на јавните обвинители повеќе нема да биде формалност или резултат на затворени договори, туку процес заснован на заслуги, интегритет и професионалност – порача министерот.

Секоја одлука на Советот за избор, унапредување, дисциплинска одговорност или разрешување ќе биде задолжително образложена и јавно објавена, со што транспарентноста станува законска обврска.

Министерот истакна дека измените се резултат на констатирани слабости во правосудниот систем во изминатиот период, како што се долготрајни постапки, случаи на корупција, недоволна транспарентност и отсуство на ефективна одговорност.

– Со овие законски решенија директно ги адресираме овие проблеми. Подготвивме измени на триесеттина закони, од кои најголемиот дел се од суштинска важност за правосудството. Имаме можност да создадеме правосудство на кое сите ќе можеме да се потпреме, транспарентно, професионално и непристрасно – истакна Филков.

The post СО ИТНА ПОСТАПКА ЌЕ СЕ УТВРДУВА ОДГОВОРНОСТ НА СУДИЈА Филков ги појасни новите критериуми за избор и за разрешување на судии и обвинители appeared first on plusinfo.mk.