Додека САД и Кина се натпреваруваат кој ќе направи помоќен модел на вештачка интелигенција, повешт хуманоиден робот и понапреден чип, Европската Унија од денеска, 12 август, отвора уште еден голем фронт – против кутиите, кесичките, шишенцата и празниот простор во амбалажата.

Новата европска Регулатива за пакување и отпад од пакување (PPWR) почнува да се применува, а дел од нејзините правила се разумни и тешко оспорливи, додека други се толку детални што повторно ќе им дадат материјал на критичарите на бриселската бирократија.

Бриселска регулаторна бирократија

Претходната европска Директива за пластика за еднократна употреба удри по пластичните сламки. Тој потег ја симболизира европската регулаторна филозофија – ако нешто се произведува во милијарди примероци и за неколку минути завршува во ѓубре, Брисел сака да го регулира. Новата регулатива ја продолжува таа логика и навлегува уште подлабоко во секојдневието: од кесичката кечап во ресторан до малото шишенце шампон во хотелска бања.

Најсериозната мерка што важи веднаш се однесува на пакувањата што доаѓаат во контакт со храна. Од 12 август се ограничува присуството на PFAS – група исклучително трајни хемикалии, познати и како „вечни хемикалии”, кои се користат, меѓу другото, за амбалажата да биде отпорна на масти и на влага. Станува збор за супстанции што се задржуваат во животната средина и се поврзуваат со ризици за здравјето, па ограничувањето има сериозна научна и здравствена основа.

Позабавниот дел почнува кога ќе се отвори списокот на она што Европа планира да го исфрли од употреба до 2030 година. Во рестораните и хотелите на удар се индивидуалните пластични пакувања со кечап, мајонез, сосови, шеќер, зачини и млеко за кафе. Постојат исклучоци – на пример, за храна за носење и за установи во кои индивидуалното пакување е потребно од здравствени и хигиенски причини. Но, класичната слика со десетина мали кесички кечап на ресторанска маса треба постепено да замине во историјата.

Ах, ќе го снема и сапунчето!

Ќе исчезнуваат и малите хотелски шишенца шампон, гел за туширање и лосион, како и поединечните пакувања сапун наменети за еден гостин. Идејата е хотелите да преминат на поголеми садови и дозери што се користат повеќепати.

Европратениците веќе бараа од Европската комисија дополнителни објаснувања што точно спаѓа во забраната и како хотелот треба да постапи ако гостин побара производ за лична хигиена што го заборавил дома. Кога за хотелското шампонче е потребно дополнително толкување на европското право, критичарите на претераната регулацијата добиваат прилично комичен аргумент.

Брисел ќе ја мери и – празнината. Од 2030 година, кај групното, транспортното и пакувањето за интернет-трговија, празниот простор во кутијата во принцип нема да смее да надминува 50 проценти. Значи, ако нарачате предмет со големина на мобилен телефон, трговецот нема да може бескрајно да го испраќа во кутија во која би можеле да се сместат и чевли. Уште поинтересно, хартијата, воздушните перничиња, стиропорот и другите материјали ставени само за пополнување се сметаат за празен простор. Комисијата до февруари 2028 година треба да ја утврди методологијата по која ќе се пресметува тој простор.

Ќе има кауција, како во комунизмот

Посебна судбина ги очекува овошјето и зеленчукот. Од 2030 година ќе се ограничува пластичното пакување за свежо, непреработено овошје и зеленчук во количества помали од 1,5 килограми – мрежи, кеси, садови и слична амбалажа. Но, како што често се случува со прописите на ЕУ, зад правилото веднаш следуваат исклучоци: пакувањето ќе може да остане ако е потребно за да се спречи губење вода, оштетување, микробиолошки ризик, оксидација или мешање органски со неоргански производи. Значи, и пластичната мрежичка околу неколку лимони може да стане предмет на сериозна европска правна анализа.

Новиот систем предвидува и поширока примена на кауција за пластични шишиња и метални лименки. До 2029 година земјите членки треба да обезбедат одделно собирање на најмалку 90 проценти од еднократните пластични шишиња и металните садови за пијалаци до 3 литри, а таму каде што целта не може да се постигне по друг пат, ќе бидат потребни системи за депозит и враќање. Практично, купувачот плаќа мал износ повеќе и го добива назад кога ќе ја врати амбалажата. Кога бевме деца и кога живеевме во комунизам, тоа се викаше кауција…

Во новата технолошка ера на европски начин

Сепак, зад дел од правилата има проблем што тешко може да се исмее. Просечниот Европеец создава речиси 190 килограми отпад од пакување годишно, а количината со години расте, особено со експанзијата на интернет-трговијата и храната за носење. ЕУ затоа постави цел отпадот од пакување да се намали за 5 проценти до 2030 година, за 10 проценти до 2035 и за 15 проценти до 2040 година, во споредба со 2018 година. До крајот на деценијата треба значително да се зголеми и можноста амбалажата навистина да се рециклира, наместо само формално да носи зелени симболи.

Така Европа влегува во новата технолошка ера на свој начин. Во Силициумската долина се расправа колку брзо вештачката интелигенција ќе стигне до човечките способности, во Кина фабриките се полнат со хуманоидни роботи, а во Брисел се пресметува колку воздух смее да има во кутијата со нарачани патики. Сепак, под комичната површина има реална дилема: Европа навистина произведува премногу отпад, само што нејзиниот омилен лек повторно е дебела регулатива со рокови, проценти, исклучоци и дополнителни акти. Дали резултатот ќе биде почиста Европа или уште поскапо и покомплицирано работење, ќе се гледа постепено, до 2030 година.

The post СВЕТОТ СЕ ФАТИ ЗА РОБОТИ И ЗА АИ, А ЕВРОПА ЗА ПЛАСТИЧНИ СЛАМКИ Нови и жестоки ЕУ правила за пакување и за амбалажа appeared first on plusinfo.mk.