Младите денес сѐ порано стануваат корисници на финансиски услуги, поради што финансиската едукација треба да биде системски интегрирана во образовниот процес, изјави гувернерот на Народната банка Трајко Славески, на настан посветен на финансиската едукација во образованието.

Според податоците на ОЕЦД, повеќе од две третини од 15-годишниците веќе користат финансиски производи, како што се платежните сметки или платежните картички, што ја нагласува важноста од нивното навремено финансиско едуцирање.

Славески посочи дека во услови на брз технолошки развој, дигитализација на финансиските услуги и сè посложените финансиски производи, финансиската писменост станува неопходна вештина за секој човек. Оттука, образовните системи сè повеќе треба да ја препознаваат финансиската едукација како важен дел од наставниот процес, бидејќи таа не претставува само дополнително знаење, туку основа за одговорно и свесно управување со личните финансии.

Според Славески, финансиската едукација е важна, но самата по себе не е доволна за да им овозможи на граѓаните поефикасно управување со доходите, поголема финансиска сигурност и подобро планирање на иднината, поради што Народната банка, во соработка со банките, ќе иницира и конкретни измени во финансискиот систем со цел тој да стане поправичен и посеопфатен.

За таа цел, до Министерството за финансии веќе е поднесена иницијатива за измени во Законот за платни системи и платежни услуги, со која се предлага проширување на опфатот на платежната сметка за основни функции, што ќе овозможи пониски трошоци и бесплатни основни трансакции за граѓаните. Исто така, заедно со банките ќе се разгледа и можноста за воведување посебна штедна сметка за вонредни потреби, со стимулативни услови, т. е. со цел да се поттикне создавање финансиска резерва кај граѓаните и да се зајакне културата на штедење.

Народната банка постојано спроведува бројни активности за унапредување на финансиската писменост, насочени кон учениците и студентите, како и кон пошироката јавност. Во изминатите години се одржани бројни едукативни предавања, изработени се печатени и електронски материјали, видеосодржини и едукативни игри, како и активности преку социјалните мрежи.

Гувернерот најави дека, и оваа година, Народната банка со повеќе едукативни активности ќе ја одбележи Глобалната недела на парите, насочена кон подигнување на финансиската свесност кај младите.

The post ФИНАНСИСКАТА ЕДУКАЦИЈА МОРА ДА БИДЕ ДЕЛ ОД ОБРАЗОВНИОТ ПРОЦЕС Славески најави новини во системот на платежни сметки и услуги appeared first on plusinfo.mk.

Се намалуваат административните документи со кои компаниите ќе можат да аплицираат за лиценца е една од новините на новиот Правилник за лиценци во енергетскиот сектор донесен од Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) и се применува од денеска.

Како што информираат од РКЕ, во новиот  Правилник за лиценци извршиле усогласување со обврските од Законот за енергетика и ги зајакнале условите за компаниите кои сакаат да поседуваат лиценци за трговија и снабдување со електрична енергија.

Тие ќе мора да обезбедат гаранција (доказ) дека на сметка поседуваат 100.000 евра или овие пари ги имаат во основните средства.

Во Правилникот за лиценци се воведуваат нови енергетски дејности: складирање на гас, производство на биометан, производство на водород, производство на биогорива, полнење и продажба на садови под притисок со течен нафтен гас и трговија на компримиран гас, течен гас и водород.

РКЕ напоменува дека за сите останати вршителите на енергетски дејности кои не се утврдени во Законот за енергетика (Член 4), може да продолжат да ја врши дејноста без лиценца најмногу до три месеци од донесување на Правилникот за лиценци и апелира овие компании да поднесат барање за лиценца за некоја од соодветните дејности кои се дефинирани согласно Законот за енергетика и Правилникот за лиценци.

-Штом бидат создадени технички услови целокупната постапка за добивање на лиценци ќе биде дигитализирана и ќе може да се разменуваат документи преку Националниот портал за електронска комуникација – информира РКЕ.

The post БЕЗ ГАРАНЦИЈА ОД 100.000 ЕВРА НЕМА ЛИЦЕНЦА ЗА СТРУЈА Што друго предвидува новиот Правилник за лиценци во енергетиката? appeared first on plusinfo.mk.

Со новиот Законот за енергетска ефикасност кој беше донесен на последната седница на собранието земјата добива уште една силна законска рамка, усогласена со европските стандарди, која директно ќе придонесе за пониски сметки за граѓаните, почиста животна средина и отворање на нови зелени работни места, велат од Министерството а енергетика и рударство.

-Законот обезбедува суштински исчекор во намалување на потрошувачката на енергија, интеграција на обновливи извори и намалување на емисиите на стакленички гасови. Со неговото спроведување ќе се создаде стабилен систем кој ќе ја приближи земјата до европските климатски цели и до концептот на зелена транзиција – велат оттаму.

Новиот закон за енергетска ефикасност донесува повеќе новини меѓу кои: воведување на европскиот принцип „Енергетска ефикасност на прво место“, донесување  долгорочна стратегија за реконструкција на станбени, јавни и комерцијални згради во енергетски ефикасни објекти како и тројно зголемена заштеда во јавниот сектор – задолжителна реконструкција на најмалку 3% од јавните згради годишно.

Се воведува обврска за задолжително поставување на соларни колектори при изградба или реконструкција на училишта, градинки и јавни институции како и се воведува финансиска поддршка за инвестиции во соларни панели, геотермални системи и паметни технологии.

Со новиот закон се воведуваат и високи стандарди во јавните набавки, дигитална транспарентност и професионализација на енергетските контроли како и се вклучуваат сертификатите за енергетски карактеристики во Катастарот на недвижности и се поттикнува меѓуопштинска соработка.

-Со усвојувањето на овој закон се воспоставува правна, економска и социјална рамка што ги намалува трошоците за граѓаните и бизнисите, ја забрзува интеграцијата на обновливите извори и овозможува креирање на одржлив енергетски систем – велат од Министерството за енергетика.

Законот за енергетска ефикасност, велат од Министерството, е дел од пакетот реформски закони кои го поставуваат темелот за стабилен, одржлив и конкурентен енергетски сектор – со енергетска сигурност, подобар квалитет на живот за граѓаните и забрзано приближување кон Европската Унија.

The post ДОНЕСЕН Е НОВИОТ ЗАКОН ЗА ЕНЕРГЕТСКА ЕФИКАСНОСТ Ќе овозможи пониски сметки, почист воздух и европски стандарди appeared first on plusinfo.mk.

Германија од овој месец ги зголемува пензиите, ги стабилизира придонесите за нега и воведе новини во однос на лицата кои прв пат одат во пензија.

Покрај тоа, новина е и тоа што надоместокот за пензионери со попреченост повеќе нема да се исплаќа дополнително по неколку месеци. Се утврдува и  датумот на исплата на законската пензија кој е последниот ден во месецот.

Пензионерите не треба да го заборават и писмото кое ги потсетува дека треба да обезбедат потврда за живот. ова праивло важи за пензионерите на кои пензијата им се исплаќа на сметка надвор од Германија.

Потврдата ја обработува пензиската служба на Deutsche Post AG и се испраќа во јуни и јули заедно со известувањето за усогласување на пензијата а пензионерите се должни да ја пополнат, да заверат од службено тело и да го вратат оригиналот. Без него, нивната пензија може привремено да биде суспендирана.

На почетокот на годината, Германија го зголеми придонесот за нега од 3,4% на 3,6% за пензионерите кои се родители и на 4% за оние без деца. Последователниот придонес за периодот од јануари до јуни беше пресметан во јули и август.

Од септември 2025 година, одбитокот се врши редовно и без последователни плаќања, директно преку пензијата. Оние кои сакаат да го проверат новиот износ на плаќање треба да ги проверат пресметките за пензиско осигурување. Ова има позитивен ефект врз зголемувањето на пензиите од 3,74%, кое стапи на сила од јули 2025 година.

Од септември, зголемувањето ќе им биде целосно исплатено на сите пензионери. Во моментов, просечната вредност на пензијата по бод е 40,79 евра.

Пензионерите кои аплицирале за пензија помеѓу 2001 и 2018 година поради намалена работна способност добиваат додаток до 7,5% од сопствената нето пензија. Тој сè уште се исплаќа одделно, обично помеѓу 10 и 20 септември. Од декември, додатокот автоматски ќе се интегрира во месечната пензија и повеќе нема да се исплаќа одделно.

Пензионерите кои сè уште не ја поднеле даночната пријава за 2024 година треба да го сторат тоа во септември.

Иако рокот за даночните обврзници без консултација истече на 31 јули 2025 година, подоцнежното поднесување може да спречи дополнителни проценки или такси. Приватно осигурените пензионери имаат рок до 30 септември да го променат осигурувањето, со оглед на договорната обврска за отказен рок, која може да се разликува од календарската година.

За новите пензионери се достапни  неколку висови на пензионирање. Четирите најважни старосни пензии се: редовна старосна пензија, старосна пензија за долгорочно осигурени лица, за лица со тешка попреченост и за лица со особено долготрочно осигурување. За секој од нив важат посебни услови за пензионирање со или без одбиток.

Редовна старосна пензија можат да добијат лицата родени помеѓу 2 јуни и 1 јули 1959 година имаат право на 66 години и 2 месеци, со минимум 5 години осигурување. Износот и можните одбитоци зависат од личното осигурување, па затоа е препорачливо да се провери сметката за пензиско осигурување.

Долгорочно осигурените лица можат да добијат старосна пензија ако се родени помеѓу 2 и 1 септември 1962 година. Можат да се пензионираат на 63 години, со минимум 35 години осигурување. Одбитокот е 13,2%.

Старосна пензија за лица со тешка попреченост можат да добијат оние кои родени помеѓу 2 октомври и 1 ноември 1963 година. Можат да одат во пензија на 61 година и 10 месеци. Потребни се 35 години осигурување и признат степен на инвалидност од најмалку 50%. Одбитокот е 10,8%.

Старосна пензија за лица особено долгорочно осигурени добиваат лицата родени помеѓу 2 февруари и 1 март 1961 година. Тие  можат да се пензионираат со минимум 45 години осигурување, без одбитоци. Најрана возраст за влез: 64 години и 6 месеци.

The post НОВИНИ ЗА ПЕНЗИОНЕРИТЕ СО ГЕРМАНСКИ ПЕНЗИИ Во септември добиваат покачување, но и предупредување за потврдата за живот appeared first on plusinfo.mk.

Хамза Дахдух, најстариот син на дописникот на Ал Џезира од Газа, Ваел Дахдух, е убиен во израелски ракетен напад врз западниот дел на Кан Јунис во Газа, пренесува Ал Џезира. Проектилот бил насочен кон автомобилот во кој тој патувал со уште двајца новинари. Почина и неговиот колега, фоторепортерот Мустафа Тураја. Третиот патник Хазем Раџаб е тешко повреден.

Тие отпатуваа во близина на Ал-Маваси, наводно безбедно подрачје, за да разговараат со цивилите раселени од воздушен напад во текот на ноќта врз станбена област во близина на патот што го поврзува Кан Јунис со Рафах. Ваел Дахдух претходно го загуби поголемиот дел од своето семејство – сопругата, ќерката, внукот и 15-годишниот син во октомври, за време на израелскиот воздушен напад што ја погоди куќата во која се засолниле. Тој исто така беше ранет минатиот месец во напад во кој беше убиен камерманот Самер Абудака.

– Хамза беше сè за мене, најстарото момче, тој беше душата на мојата душа … ова се солзите на разделување и загуба, солзите на човештвото – рече тој додека се збогуваше со синот.

Хамза беше новинар како неговиот татко, а според неговите колеги, загубата на неговото семејство го мотивираше да работи понапорно на известување од Газа.

Неговиот татко, Ваел, го утеши остатокот од семејството додека се обидоа да се помират со ненадејната загуба, велејќи дека тој се збогува со друг член на семејството „исто како што луѓето тука прават секој ден, час и секунда“.

– Јас, како и сите овие луѓе, се збогувам денес. Нека Алах нека ни даде сила, утеха и трпеливост. Ова е патот што свесно го избравме. Ние понудивме многу крв, затоа што ова е нашата судбина и ние ќе продолжиме – рече Ваел и вети дека ќе продолжи да известува за тоа што се случува во Газа, и покрај болката од загубата.

Медиумската мрежа Ал Џезира најостро го осуди нападот, додавајќи дека новинарите кои загинале се на пат да ја извршат својата должност.

„Ова уште еднаш ја потврдува потребата веднаш да се преземат неопходните законски мерки против окупаторските сили“, наведуваат тие.

Канцеларијата за медиуми во Газа, исто така, го осуди нападот, опишувајќи го како „грозоморно злосторство“. Десетици медиумски работници се убиени од почетокот на војната. Синдикатот на палестинските новинари го документираше убиството на 102 новинари и ранувањето на уште 71 од страна на израелските сили.

The post 📽 ЦЕЛОТО СЕМЕЈСТВО НА НОВИНАРОТ Е УБИЕНО ВО ГАЗА, А СЕГА ТОЈ ЈА ДОЖИВЕА НАЈГОЛЕМАТА БОЛКА! Не можеше да ги запре солзите „тој ми беше сѐ, душата на мојата душа“ appeared first on plusinfo.mk.

Ако трговецот ја условува продажбата со наплата на аванс и не се испорача производот во рок од 30 дена, што е случај при уплаќање мебел, бела техника, нова кола,  потрошувачот сега има право да наплати камата за доцнење. Доколку пак воопшто не се исполни договорот, односно трговецот не го испорача производот, тогаш потрошувачот има право на целосно исплатен аванс со пресметана казнена камата утврдена согласно Законот за облигациони односи.

Законот носи новини и во однос на попустите, промоциите, продажбата на стока пред истекот на рокот или на производи со производна грешка.

Според законот, трговците можат да направат сезонско намалување на стоките и услугите само два пати годишно, во лето и во зима, кое ќе трае по еден месец. Летниот попуст ќе се организираат од 25 август до 25 септември, а зимскиот од 25 декември до 25 јануари следната година. Почетокот на попустот мора да се означи со датум. За време на попустите производите можат да имаат залепено само две налепници со цена – највисоката и онаа на која се снижува.

Трговските ваучери, според законот сега ќе содржат пресметаната сума која се заштедува со нивното користење.

Стоките или услугите ставени на акциска продажба мораат да бидат јасно, видливо и читливо означени со зборовите „акција“ или „акциска продажба“. При огласувањето на акциската продажба, трговецот е должен да го наведе нејзиното траење. Промотивната продажба (промоција), може да трае само 8 дена.

Законот го доуредува и спроведувањето на посебните облици на ставање во промет на стоите за време на промоција и акција. Трговецот овие производи мора физички да ги одвои стоките опфатени со некој од посебните облици на ставање во промет.

Со овој закон се регулира и продажбата на производи со фабричка грешка и производите пред истекување на рокот.

Кога трговецот става во промет стоки со недостаток или грешка, должен е нив физички да ги одвои од останатите стоки. Треба јасно, видливо и читливо да ги означи како стоки со недостаток или грешка и да го напише видот на грешката.

Во однос на продажбата на производи пред истекот на рокот, трговецот е должен исто така физички да ги одвои произовдите од другите во продавницата и да означи дека тие се пред истекот на рокот.

Трговците имаат и обврска да заменат производ кој потрошувачот утврдил дека не соодветствува по форма, големина, модел, боја, број или од други причини. Трговецот ќе треба да го замени со производ кој има соодветен квалитет.

На 15 дена е ограничен рокот за замена на стоката, а тој рок се смета од денот кога стоката му е предадена на потрошувачот. Замената на стоката со соодветен квалитет се врши ако стоката не била употребувана, ако се сочувани нејзините изглед, употребни својства, пломби и фабрички означувања, како и сметката што на потрошувачот му била издадена заедно со стоката.

Ако во моментот на поднесувањето на барањето од страна на потрошувачот трговецот нема соодветна стока, во смисла на стока што ќе одговара на неговите потреби, потрошувачот има право, по свој избор, да  го раскине договорот и да бара враќање на платениот износ или да ја замени стоката со друга соодветна стока, кога трговецот ќе ја набави.

Трговецот е должен да го извести потрошувачот кој барал замена на стоката дека располага со таква стока во рок што не може да биде подолг од 30 дена од денот на приемот на барањето за замена.

Новиот закон има и построги казнени одредби. Покрај изречената глоба за констатиран прекршок кај правното лице од страна на надлежен орган, ќе се изрече и мерка забрана за вршење на дејност, а кај одговорното лице и забрана за вршење професија, дејност или должност.

Кај микро-трговец, кај правното лице , кај одговорното лице и физичко лице забраната трае од 15 до 30 дена. За мал, среден и голем трговец, прекршочната санкција привремена забрана за вршење дејност трае од три месеци до две години. Додека, за одговорното лице забраната трае од три месеци до една година, и се изрекува од страна на надлежен суд.

Новиот закон за заштита на потрошувачите е изработен според европските правила и ја заокружува проблематиката која во минатиот период беше регулирана со чести измени на законот што им правеше проблеми и на трговците и на потрошувачите.

The post ЌЕ ИМ СЕ СТАВИ КРАЈ НА ТРГОВСКИТЕ ТРИКОВИ СО ПОПУСТИТЕ Какви новини носи Законот за заштита на потрошувачите appeared first on plusinfo.mk.

Уште од почетокот на мојот мандат како министер за финансии, како јасна цел за развој на нашата економија го истакнувам забрзувањето на економскиот раст. Преку континуирано повисоки стапки на економски раст, од околу 5% годишно, ќе можеме да го постигнеме посакуваниот и потребниот економски развој и да обезбедиме подобар животен стандард за нашите граѓани.

Имаме јасна визија и план како да ја постигнеме целта. Станува збор за Планот за забрзување на економскиот раст, со кој предлагаме сеопфатна и издржана стратегија за побрз и одржлив економски раст.

Нова стратегија: Мобилизирање на капиталот за забрзување на економскиот раст

Во Планот за забрзан економски раст исклучително значајно место има пристапот до капитал, со кој би се финансирале проектите во јавниот и приватниот сектор, со цел да се зголемат вкупните инвестиции, да се подобри конкурентноста на економијата и да се стимулира растот.

Преку мобилизирање на капиталот и негово алоцирање кон попродуктивни позиции: нови проекти, стартапи, извозни компании, мали и средни претпријатија, се поддржува економската активност и поттикнува растот. Оттаму, развојот на пазарот на капитал ќе одигра многу важна улога во забрзувањето на економскиот раст.

Во тој контекст неделава, Владата, на предлог на Министерството за финансии, ја усвои Стратегијата за развој на финансиски пазари во земјава, со чие спроведување очекуваме креирање на повеќе можности за финансирање на проектите на компаниите, зголемување на понудата на инструменти за инвестирање, како и привлекување странски инвеститори. Стратегијата e подготвена низ инклузивен процес на размена на идеи и консултации во рамките на Советот за развој на пазарот на капитал, со кој раководи Министерството за финансии, а во кој членуваат и Министерството за економија, Народната банка, Комисијата за хартии од вредност, Централниот депозитар на хартии од вредност, Агенцијата за супервизија на осигурување, МАПАС, Македонската берза, Македонската банкарска асоцијација, како и претставници на инвестициски фондови, претставници од пензиски друштва од стопанските комори и инвеститорската јавност.

Стратегијата има за цел да го динамизира пазарот на капитал до ниво на просекот во ЕУ. Вакви стратегии имаат многу земји кои се развиени или пак се во развој. Во последните години, вакви стратегии во Европа имаат усвоено Ирска, Луксембург, Латвија, Унгарија, Словачка и Бугарија.

Ригиден пазар во окружување кое се менува

Пред да ја објаснам Стратегијата за развој на финансиските пазари, прво ќе се осврнам на финансискиот сектор во нашата земја – да се даде еден подетален приказ на тековната поставеност и поблиску да се објасни суштинската потреба од новоусвоената стратегија.

Како и кај останатите земји во развој, финансискиот сектор во нашата земја е банко-центричен, со недоволно развиен пазар на капитал, што произлегува од историјата на општествено-економско уредување.

Главен носител на економскиот раст е банкарскиот сектор, додека кредитите се основен извор за финансирање на развојот на компаниите. Средствата на банките во 2020 година, претставуваат 82,5% од вкупната актива на финансискиот сектор. Активата на банкарскиот систем просечно расте со 7%, додека пак кредитите учествуваат со нешто над 50% во БДП на земјата односно 56% во 2020 година.

Активностите на останатите сегменти од финансискиот систем, со исклучок на задолжителните капитално финансирани пензиски фондови, се прилично скромни. Сепак, просечниот годишен раст кај осигурителниот сектор изнесува 9% годишно и 28% кај инвестициските фондови, што говори за зголемена побарувачка за производите на небанкарските финансиски институции.

Пазарот на акции во Северна Македонија го карактеризираат изразена концентрација на прометот на неколку акции, неразвиен примарен пазар и отсуството на странски инвеститори. Македонска берза АД Скопје, како и останатите берзи во регионот, е производ на трансформацијата на стопанството во пазарна економија. Кус период за време на светската и регионална економска експанзија во периодот 2005-та до 2007-та година, берзата доживеа бум, односно прометот на класично тргување на Берзата во 2005 година изнесуваше околу 109 милиони евра, следната година се зголеми на 177 милиони евра, за во 2007 година да го достигне максимумот од околу 497 милиони евра (вкупниот промет таа година надмина 680 милиони евра), по што дојдоа светската финансиска и економска криза, што доведе до драстично намалување. Од 2012 година наваму прометот на Берзата забележува пикови и падови, со највисок промет минатата, 2021 година од 209 милиони евра, додека кризната 2020 година се заврши со промет од околу 133 милиони евра. За разлика од краткиот берзански бум, примарниот пазар на капитал во Република Северна Македонија не доживеа посебна експанзија. Новите емисии на акции од постојните акционерски друштва најчесто се спроведуваат во форма на приватен пласман, а многу поретко како јавни понуди.

Од аспект на структурата на инвеститорите, може да се каже дека интересот на странските инвеститори за нашиот пазар на капитал е занемарлив. Ако го гледаме процентуалното учество на странските инвеститори во вкупните куповни трансакции, забележуваме тренд на намалување, односно 15%, 6% и 1,2% учество, респективно во вкупните трансакции за 2018, 2019 и 2020 година. Дополнително може да се види тренд на намалување на учеството на странските инвеститори во куповните и продажните налози, што укажува на тоа дека интересот за нашиот пазар се намалува, а со тоа и капацитетот за мобилизирање на странски капитал.

Друг момент во структурата на учесниците во пазарите на капитал е доминацијата на повозрасната популација. Односно, во Централниот депозитар се регистрирани 60.907 сметки, од кои околу 84% отпаѓаат на лица постари од 50 години, додека само 1,4% се во сопственост на лица помлади од 30 години. Ова укажува на еден дисбаланс кој е спротивен на економската логика во поглед на преференциите за ризик, односно младите инвеститори да се ризико-посакувачки, односно постарите ризико-аверзнични.

Пазарот на обврзници во Северна Македонија се одликува со доминација на државните обврзници. Учесниците на овој пазар се институционални инвеститори, кои заради својата голема ликвидност, регулаторни ограничувања и ограничената понуда на дополнителни можности за инвестирање во должнички државни хартии од вредност, алоцираат големи износи на средства. Од друга страна, вложувањето на физичките лица во должничките хартии од вредност, издадени од државата речиси и да не постои. Секундарниот пазар е неразвиен, главно заради доминацијата на финансиските институции како доверители кај овие инструменти. Пазарот на корпоративни обврзници е многу мал сегмент од вкупниот пазар на должнички инструменти, со 19 милиони евра издадени обврзници од страна на банките за период од 2016 година до 2020 година. Општински обврзници не се издаваат.

Воочлив тренд е зголемениот интерес на домашните инвеститори во странски хартии од вредност, а особено на новите алтернативни инструменти како што се криптовалутите. Ова укажува на потребата за зголемување на понудата на нашиот пазар со иновативни решенија со цел провлекување на овој инвеститорски капацитет, но и поинтензивни напори за едукација на широката јавност во препознавањето на одликите на средствата во кои инвестираат.

Алтернативни извори-ги има, но недоволно се користат

Во Република Северна Македонија во последните години нема значаен напредок во организирањето на фондови за ризично финансирање или пак развојот на платформите за групно финансирање (краудфандинг).

Постои можноста за поврзување на компаниите кои сакаат да приберат средства и инвеститорите кои бараат можности за ризично вложување во компании во првите фази од својот развој. Таквата можност е достапна од 2016 година кога Македонската берза во соработка со Загрепската берза преку регионална платформа на Југоисточна Европа се приклучи кон една глобална платформа за алтернативен начин за прибирање на дополнителен капитал за стартапите и нивна потенцијална трансформација во друштва по години за идна котација на Берзата. Во оваа насока има напори од повеќе групи на домашни индивидуални субјекти, меѓу кои е и платформата за финансирање на креативноста во Северна Македонија. Сепак, покрај напорите кои се вложуваат за развој на овој сегмент сè уште не може да се поврзат со одредени поголеми успеси.

Фондовите за ризично финансирање не се препознатливи во домашната економија. До денес функционираат неколку приватни фондови, по принципите на организација на т.н. бизнис ангели, меѓутоа тоа се многу ретки и со ограничени технички, оперативни и финансиски услови, за да имаат некакво влијание врз развојот на овој сектор и врз економијата воопшто.

Со Стратегијата за развој на финансиските пазари до либерализација, иновативни решенија и нови инструменти

Од сето погоре изложено, потребата од динамизирање на финансиските пазари во земјава е несомнено. Во услови на ограничени финансиски ресурси, финансирањето на економскиот раст треба да произлезе од поефикасна алокација на средствата. Тоа значи зголемување на можностите за финансирање на поризични проекти, кои доколку банките (заради објективните ограничувања) не се во можност поинтензивно да се вклучат, напорите за развој треба да се насочат кон другите сегменти на финансиските пазари кои имаат развиени механизми за тоа. Колку е поразвиен националниот пазар на капитал, толку компаниите полесно и поуспешно ќе се справуваат со секоја нова ситуација, нема да зависат само од банкарското финансирање и ќе ја зајакнат својата меѓународна конкурентност.

Со Стратегијата идентификувавме четири стратегиски правци, кои ги преточивме во конкретни цели и мерки (од кои дел се веќе во фаза на подготовка). Тоа се 1.) Подигнувањето на учеството на индивидуалните и институционалните инвеститори преку зголемување на побарувачката за домашните хартии од вредност; 2.) Зголемување на инвестициските алтернативи преку зголемување на понудата на сопственички и должнички хартии од вредност, 3.) Унапредување на регулативата за усогласување со европските директиви и 4.) Подигнување на свеста и финансиската едукација на корпоративниот и секторот на домаќинства.

Во однос на првата насока на дејствување на Стратегијата – стимулирање на побарувачката – предвидено е да се поттикне преку повисоки приноси како резултат на мерките за намалување на трансакциските, информациските и даночните трошоци. Дополнително, планирани се промени во регулаторните ограничувања на достапноста на значајни информации во прилог на проширување на портфолио инвестиции на домашните и странските институционални инвеститори како и унапреденото корпоративно управување на котираните компании на нашата Берза.

Во поглед на зголемување на понудата – предвидуваме издавање нови инструменти од државата кои се во склоп на остварување на целите на Планот за забрзан раст, но, исто така, ќе бидат додадена вредност во понудата на нашиот пазар на капитал и начинот на финансирање на државата. Имено, подготвуваме воведување на развојни, инфлациски, зелени, проектни и регионални обврзници. Дополнително, предвидено е олеснување на процедурата, како и значителни регулаторни и даночни олеснувања и стимулации за зголемување на бројот на котирани компании на Берзата и извршување на иницијални јавни понуди вклучително на државни компании и нивна целосна или делумна приватизација.

Промените на регулаторната рамка се во насока на зголемување на ефикасноста на работењето на регулаторните тела, сеопфатност како и брзото приспособување во променливиот и иновативниот амбиент во финансискиот сектор. Во овој домен, следејќи ги добрите практики од развиените земји се увиде потреба на обединување на регулаторните тела на небанкарските институции, со цел зголемување на нивните капацитети и оперативната ефикасност.

Предвидени се и значаен број законски измени и нови законски решенија со цел олеснување на функционирањето и постигнувањето на целите предвидени со Стратегијата. Дел од тие законски решенија се во фаза на подготовка или веќе подготвени, како Законот за финансиски инструменти, Законот за проспекти и транспарентност, Закон за инвестициски фондови, законски решенија во областа на алтернативните инвестициски фондови, Законот за платежни услуги и платни системи, Законот за финансиски друштва, Законот за финансиска стабилност како и започнување на изготвување на законско решение за користење и инвестирање во криптосредства. Овие нови законски решенија покрај усогласувањето со добрите воспоставени практики од развиените земји и европските директиви, нудат и специфични решенија за адресирање на идентификуваните недостатоци.

Со новиот Предлог-закон за платежни услуги и платни системи се овозможува влез на нови институции на пазарот, особено од финтек секторот, кои нудат платежни услуги преку иновативни и дигитализирани решенија, со што ќе се засили конкуренцијата на пазарот од и од аспект на квалитет на услуга и од аспект на трошоци. Дополнително, тоа влијае и на намалување на готовинското циркулирање на парите, што значи подобра контрола и поефикасна борба со сивата економија. Во иста насока, се цели и со изготвување на законот за криптовалути, со кој ќе се воведе рамка за употреба и контрола на крипто-средствата, како нов иновативен финансиски производ, но и перспективите на развојот кон платежно средство на иднината.

Финансискиот сектор и инструментите кои се предмет на континуирано подобрување и приспособување одговарајќи на новите потреби, налагаат добро познавање од страна на инвеститорската јавност. За таа цел и последната дефинирана стратешка определба е унапредување на свеста на јавноста преку финансиска едукација. Предвидени се различни програми за унапредување на капацитетите, како формирање на меѓуинституционално тело за имплементирање на активностите за зголемување на нивото на финансиска едукација, како и долгорочно имплементирање на сеопфатни програми со посебен фокус на младите, а со цел поттикнување на нивното учество во пазарот на капитал.

Предизвици и перспективи

Комплексноста, поголемата динамика на промени, зголемената меѓународна интеграција и забрзаната дигитализација на пазарите на капитал, покрај придобивките носат и голем број предизвици. Прелевањето на шоковите од меѓународните пазари на капитал, регулаторните препреки, како и заштитата од сајбер-напади, се само дел од ризиците со кои пазарите се соочуваат. Ова укажува на потребата за зголемен капацитет и подготвеност на институциите во превенција и менаџирање на овие ризици.

Сепак, придобивките за стопанството и економијата од либерализацијата на пазарите и мобилизирање на средствата се огромни. Диверзифицирањето на изворите на финансирање за претпријатијата, овозможувањето на пристап до инструменти кои ќе бидат во прилог на политиките за менаџирање со ризик, креирањето на повеќе инвестициски алтернативи, привлекувањето на значителни нови свежи средства за инвестиции, ќе придонесат кон целите за забрзување на растот, зголемената вработеност и унапредувањето на животниот стандард на граѓаните.

Координираниот институционален пристап, инклузивноста и хармонизираноста со светските трендови според кои се водиме во конципирањето на решенијата предвидени со оваа стратегија како и силната определба на Министерството за финансии за нивна реализација, ќе бидат препознаени и ќе се одразат преку зголемена доверба кон финансиските пазари и ефектуирање на нивниот потенцијал во економијата.

The post Развој на финансиските пазари во функција на развојот на економијата и нови вработувања appeared first on plusinfo.mk.