Дека проблемот станува алармантен покажаа и последните огласи за вработување кои ги распиша конзорциумот „Бехтел и Енка“. За 2.000 работни места конкурирале само 360 луѓе, а на конзорциумот му се потребни 8.000 работници.

Градежниците велат дека проблемот може да се реши со увоз на работници од странство и насочување на младите во стручно образование, како и поголем ангажман на домашните компании во реализација на капиталните инвестиции на земјата, што ќе овозможи компаниите да можат да даваат повисоки плати за да го запрат заминувањето на работниците во странство.

Никола Велковски од Здружението за градежништво вели дека проблемот е актуелен веќе 10 години, но нема мерки од државата кои би им помогнале на компаниите.

– Во градежништвото стандардно работат од 45.000 до 55.000 работници, но компаниите имаат потреба од дополнителен кадар кој ќе работи на реализација на сегашни и идни проекти, ако сакаме да се подобри обемот на работа кој во последните месеци рапидно опаѓа. Потребите од квалификувана работна рака се поголеми во високоградбата, наспроти нискоградбата каде што се потребни други работници и добар инженерски кадар кој ја врши работата. Во високоградбата е потребен пообичен кадар и занаетчиски кадар кој се помалку го има во земјава, а мислам дека го нема и пошироко во регионот и ЕУ. 70% од потребите од нови работници во градежништвото се за квалификувани кадри и затоа се случува тој недостиг од работници во овој сектор. Пример ќе ви дадам со мојата фирма. Три години бараме работници и досега се јавил само еден – вели Велковски.

Тој се сомнева дека и преку најавениот увоз на работници ќе може да се обезбеди квалификуван градежен кадар, бидејќи таков веќе нема на пазарот, а земјава не е конкурентна со условите кои ги нуди.

– Овој кадар, ако што реков, е дефицитарен и во Европа и во регионот, па се сомневам дека ќе можеме да го привлечеме во земјава, со оглед на условите кои ги нудиме и платите кои се понеконкурентни во однос на други земји. Сега се вработуваат само оние странски работници кои инвеститорите го носат со себе од земјата од каде што доаѓаат. На пример, турските инвеститори си носат сопствен обучен кадар, бидејќи овде не можат да го најдат – вели Велковски.

Според него, решение на проблемот е во обуката на домашен кадар кој ќе се обезбеди преку зголемен број на ученици во стручните училишта и преквалификација на луѓето кои се на списокот на невработени во Агенцијата за вработување.

– Ова е проблем за кој говориме веќе 10 години, меѓутоа, младите тешко сфаќаат дека без работа не може да се живее, а во градежништвото има квалификувани места каде што може добро да се заработи. Ме радува фактот што веќе годинава гледаме поголем интерес кај децата за запишување во стручните училиште од каде ќе можат директно да се вработат во домашните компании. Од друга страна, ние имаме 110.000 невработени кои не можат да работат во градежништвото бидејќи не се квалификувани за таква работа – вели тој.

Андреа Серафимовски, претседател на Здружението за градежништво во Стопанската комора, смета дека проблемот со недостиг на кадар во овој сектор може да се реши само со увоз на работна сила од странство, што ќе овозможи поголема конкуренција меѓу работниците и затоа државата треба да го реши прашањето со квотите кои се далеку од потребите бидејќи само во градежништвото се потребни 20.000 работници.

– Состојбата не е таква како што се прикажува, дека во земјава се увезува нестручен градежен кадар. Она што веќе го имаме најавено како квалификации во биографиите на работниците од Индија и Пакистан говори дека тие се можеби и поквалификувани од нашите работници. Дел од овие луѓе веќе работеле на градежни објекти во Дубаи и имаат по 10 години работно искуство. Тоа, верувам, ќе внесе поголема конкуренција кај нашите работници да покажат дека и тие можат да дадат сè од себе во работата, а не само да бараат поголеми права – вели Серафимовски.

Според него, државата води погрешна политика во градежништвото, што се одразува со па на обемот на работа.

– Најголемиот дел од инвестициите ги реализираат странски компании. Од 2 милијарди евра капитални инвестиции на странците им се дадени 1,2 милијарди, а остатокот од 800 милиони го реализираат домашните компании. Дополнително, проблем за компаниите е тоа што државата ништо не прави за на компаниите да им помогне, но затоа пак бара да им се зголемат правата на работниците и да им се даваат повисоки плати за да се задржат во земјата. Се прашувам како тоа да го направиме? – вели Серафимовски.

Според податоците на државниот завод за статистика во вториот квартал од годинава обемот на работа во градежништвото се намалил за 21,8%, а бројот на работници во овој квартал во градежништвото се зголемил за 7.000 работници.

– Бројките се интересни и мислам дека се должат на промените во методологијата кои ги направи Заводот за статистика. Стандардно, во земјава има до 55.000 работници во градежништвото, а треба да има 70.000 работници за да се зголеми обемот на работа. Со новата методологија наеднаш падна бројот на работници во градежништвото на 44.000 и сега повторно порасна. Мислам дека ова е резултат на вработувањата во странките компании кои работат на градежни проекти во земјава кои се увезени, зашто кај домашните компании сме имале огласи на кои скоро и да не се јавуваат работници – вели Серафимовски.

Статистика пресмета и дека платите во градежништвото за една година пораснале за 19,5%. Просечна плата во градежништвото, според овие податоци е 36.807 денари. Во нискоградбата таа изнесува 34.729 денари, а во високоградбата 41.579 денари.

The post НЕМА КОЈ ДА РАБОТИ НА ГРАДЕЖНИТЕ ПРОЕКТИ На земјава ѝ се потребни 20.000 градежници appeared first on plusinfo.mk.

Цената на становите нема да се намалува, но дали ќе се стабилизира на одредено ниво до крајот на годината не може да се каже, бидејќи голем број фактори влијаат на состојбите во градежништвото, велат градежници.

Според нив, најсилен фактор е зголемената побарувачка и намалената понуда, како и неизвесноста и несигурноста во однос н цената на градежните материјали, потоа цената на градежните парцели, бидејќи главно се гради на приватни имоти, повисокиот надоместок за комуналии, цената на работната рака која расте, но и зголемената побарувачка за станови која е актуелна со последните години бидејќи граѓаните парите ги инвестираат во недвижнини.

Ново поместување на цената на становите, велат градежниците, може да се очекува на крајот на годината кога престанува да важи повластениот данок од 5 отсто за продажба на станови.

– Многу фактори влијаат на цената на становите. Од почетокот на годината нема некое големо намалување на цените на градежните материјали, освен на арматурата која речиси се врати на нивото од пред ковид-кризата на 500 до 600 евра по тон. Дополнително, за 50 отсто се зголемени комуналиите во некои општини, а како резултат на сè  помалите парцели за градба, сопствениците бараат поголемо учество во квадратурата. Така, за 1.000 квадратни метри сега сопственикот бара 30 до 40 отсто за себе, односно 350 до 400 квадратни метри. Во овој период поради недостиг на работници и платите се зголемени за да се задржат дел од работниците. Просекот сега изнесува 36.500 денари. Сето ова не ветува дека ќе имаме стабилизирање или намалување на цените на станбениот квадрат – вели Андреја Серафимовски, претседател на Здружението за градежништво во стопанската комора.

Според него, на високата цена на становите влијае и малата понуда на станови и несигурноста на инвеститорите во однос на трошоците што влијае тие уште на стартот на градбата фиктивно да ја зголемуваат цената.

– Поради несигурноста, ако инвеститорот планирал да ја гради зградата за 1.600 евра, тој во старт  фиктивно ја зголемува цената на 2.000 евра за да нема загуба во работењето, ако се промени некој од параметрите кои учествуваат во формирањето на цената и таа цена ја нуди на граѓаните  – вели Серафимовски.

Тој смета дека нова неизвесност за градежните компании кои градат станови е тоа што на крајот на годината завршува повластената стапка од 5 отсто на ДДВ за продажба на станови.

– Дали оваа мерка ќе биде продолжена или не, не можам да кажам. Претходно беше продолжена во последен момент, но и ова ќе има силно влијание на состојбите во градежништвото и поместувања кај цените на становите – вели тој.

Од здружението велат дека во овој период е забележан понизок квалитет на градбата како резултат на малата конкуренција.

– Понудата на станови се намалува, а со тоа опаѓа и квалитетот на градбите, а не се знае до каде ќе се толерира оваа состојба. Намалената конкуренција ги опушта инвеститорите, а тоа резултира со понизок квалитетот на градбите – вели Серафимовски.

Урбанистичкиот архитект Никола Велковски, пак, опаѓањето на квалитетот на градбите го гледа во неквалификуваната работна сила која работи на објектите, како и на слабиот надзор.

– Сега веќе немаме квалитетни мајстори. Работниците си заминаа од земјава, а на објектите работат неквалификувани и необучени луѓе. Немаме технички кадар. Порано градбата се оставаше на палирот кој се грижеше квалитетно да се работи. Не велам дека сегашниот опаднат квалитет на градбите се однесува на статиката, бидејќи од периодот по земјотресот на овој дел се внимава, но неквалитетот на другиот дел од градбата се гледа и со голо око, па неразбирливо е зошто граѓаните купуваат неквалитет. Затоа апелирам да се зајакне надзорот со лиценциран технички кадар кој ќе биде присутен секојдневно на градбата. Инаку, ќе се доведеме до состојба на целосно неквалитетно градење поради отсуството на надзорот. Често се случува да имаме фиктивен надзор, што е лош симптом за квалитетот во градежништвото – вели Велковски.

Според него, Градот и државата мора да размислат каде ќе оди Скопје и што ќе се случува во наредниот период со градежната офанзива на малите инвеститори и алчните сопственици на парцели.

– Градот има интензивна градба, но нема соодветна инфраструктура која ја следи таа градба. Мора да се поработи на ова поле и одново да се разгледаат генералниот и деталниот план на градот за да се овозможи поголем јавен простор и повисоки градби со соодветна инфраструктура. Со еден збор, да се поработи на нов концепт на урбанизирање на просторот на градот и неговата намена. Ако не се направи нешто на тоа поле ќе бидеме доведени во состојба инфраструктурата – водоводи и канализациска мрежа, како и сообраќајот, да бидат тесни грла, а животот во Скопје да се влошува – додава Велковски.

Во земјава од јануари до април се издадени 713 одобренија за градби. Речиси половина од овие одобренија се однесуваат на објекти од високоградба меѓу кои и станбени згради во кои ќе бидат сместени 2.842 стана. Само во Скопје и скопските општини се издадени 289 одобренија за градби.

Во Скопје најмногу одобренија за градба и натаму се издаваат во централните општини Карпош и Центар, но последните месеци се актуализираат и општините Илинден и Петровец.

Според податоците на Народната банка, цената на становите во првиот квартал од годинава, споредено со ланскиот прв квартал, пораснала за 18,8%. Во однос, пак, на крајот на годината цената на становите пораснала за 1,3%

Податоците од пописот покажуваат дека една третина или 307.187 станови се празни, што говори дека се купени од луѓе кои своите пари одлучиле да ги вложуваат во недвижнини.

Според податоците на агенциите за недвижности, цените на становите се движат од 1.800 до 2.200 евра за квадратен метар во центарот и околу центарот на Скопје.

The post КУПУВАМЕ СКАПИ И НЕКВАЛИТЕТНИ СТАНОВИ Цената на станбениот квадрат ќе се билда и по декември appeared first on plusinfo.mk.

Податоците на Државниот завод на статистка, достапни само за јануари годинава, покажуваат дека во овој месец биле издадени 390 одобренија за градење, што е за 50.6% повеќе во однос на истиот месец лани. Од нив 169 се наменети за објекти од високоградба, а била предвидена изградба на 677 станови.

Во последното тримесечје од ланската година, пак, се издадени 1.035 одобренија за градење. Од нив 492 одобренија се за градење на објекти во високоградба. Во последниот квартал од годината била предвидена изградба на 2.048 станови.

Од градежниот сектор велат дека по стабилизацијата на цените на градежните материјали, порастот на цените на становите овојпат е предизвикан од зголемената цена на работната рака за која во земјава има огромен недостиг.

– Во порастот на цената на станбениот квадратен метар во овој период најголем удел има работната рака на која цената ѝ порасна за 50 отсто и веројатно уште ќе расте бидејќи градежниот сектор нема работници занаетчии. Просекот на возраст кај нив е 50 години, а млади кадри речиси и нема. Принудени сме да вработуваме и пензионирани занаетчии, бидејќи младите ниту сакаат за учат занаети, ниту пак како невработени прифаќаат да се преквалификуваат за некој од бараните занаети. Еве како стојат работите – на оглас за обука на ваков кадар кај нас од агенцијата за вработување ни дадоа список од 51 невработен, а на повикот се јави само еден, кој не издржа обука ни 3 дена и си замина – вели Никола Велковски од Групацијата за градежништво во Стопанската комора.

Според него, обемот на градба на станови и цените на становите се диктирани и од сопствениците на парцели за градба и инвеститори кои имаат пари, но немаат градежно искуство.

– Скопје нема стратегија за градба која со години не успеваме како фела да наметнеме да се направи. Имаме стихијна градба која ја диктираат сопствениците на градежните парцели и финансиски јаки поединци, кои не ги интересира дали тие што ќе живеат во становите ќе имаат инфраструктура и пропрати сервиси за да им биде живеењето удобно. Па така, имаме само станови за спиење, а не и за удобно живеење кое подразбира и паркови, образовни институции, здравствени и згрижувачки институции, трговски објекти и слично – вели Велковски.

Тој бара градот, но и архитектонската и градежната фела, да се одважат и конечно да направат стратегија за градба на Скопје која ќе покаже како ќе се развива градот и во која насока.

Градежниците велат дека продажбата на станови оди вообичаено, како и секоја година, но немаат објаснување зошто расте издавањето на станови под кирија. Од јули до декември лани базата на регистарот на цени и закупнини на Агенцијата за катастар на недвижности се внесени 17.583 трансакции на купопродажба и закупи на станови. Од нив 12.997 се купопродажби на недвижности, а 4.586 се за закупи на недвижен имот.

– Оваа состојба може да е резултат на високите цени на становите, а непроменетите износи на кириите или неможноста граѓаните веќе да земаат поволни кредити за купување стан. Можно е да е резултат на зголемен број на доселени од странство, зашто доселените од внатрешноста повеќе купуваат станови отколку што сакаат да одат под кирија. Можно е и да е резултат на издавањето на станови кои потоа се користат како деловен простор, бидејќи трошоците за струја вода и комуналии се пониски кај становите отколку кај деловниот простор. Дополнително, веќе е намален бројот на нов изграден деловен простор бидејќи при изградба на станбен простор веќе не се одредува и деловен простор, освен на фреквентни улици – појаснува Велковски.

Просечно годишно во земјава се градат околу 5.000 станови, а една третина од нив остануваат празни. Најмногу се гради во Скопје, а општините Аеродром и Карпош предничат во тоа. Тоа го покажаа податоците од последниот попис на населението спроведен во 2021 година, кога се попишани вкупно 839.174 станови во земјава. Од нив во 531.987 станови се живее, а останатите 307.187 станови се празни, меѓу кои речиси 60.000 се во Скопје.

Според податоците на синдикатот за градежништво во секторот недостигаат 12.622 работника.

The post НЕДОСТИГОТ ОД РАБОТНИЦИ ГИ ПОСКАПЕ СТАНОВИТЕ Младите не издржуваат ниту 3 дена обука за градежен занаетчија appeared first on plusinfo.mk.

Меѓу 15.000 и 20.000 работници недостигаат во градежниот сектор. Дел од нив веќе ја напуштија земјава и заминаа во регионот и во Европа каде што условите за работа се подобри, а платите се далеку повисоки. Поради ваквата состојба забавено се одвива градењето на објектите, а конкуренцијата од соседите од Отворен Балкан – Србија и Албанија, каде што овој сектор е подобар, ќе ја влоши дополнително работата со недостиг на кадар.

Дополнително, државата не води грижа за градежниот сектор со тоа што најголемите капитални проекти ги дава на странски фирми, а работниците се третираат како сезонци со ниски плати, се жалат градежниците.

Според нив, излезот се бара во системско решение кое ќе овозможи образување на кадар, моментална преквалификација на невработените за кои не може да се обезбеди работа, но и да се овозможи увоз на стручен и инженерски кадар.

– Треба стратешки да се работи на обезбедување кадар за овој сектор, но и секторот да се поддржува. Решение е и отворањето на пазарот на труд за увоз на работници, но работите одат бавно, а ние ја губиме конкуренцијата со градежништвото во регионот и пошироко. Во Србија и во Бугарија, до некаде и во Албанија, многу се повисоки и цените на деловните и станбените објекти, па и работниците можат да бидат далеку поплатени отколку кај нас. Но не е сè во платата, работниците одат бидејќи и другите услови и амбиент во овие земји се подобри од овде – вели Ивица Јакимоски, претседател на градежната комора на Сојузот на стопански комори.

Тој смета дека со Отворен Балкан за градежниците ќе се продлабочи кризата со кадар и конкуренцијата.

– Условите за работа и заработка во земјите од овој проект се подобри од нашите, па очекувам во наредниот период да има дополнителен одлив на кадар во овие земји. Затоа државата треба побрзо да реагира на нашите барања за отворен пазар на труд и да ни се даде можност да уверуваме кадар за да ја забрзаме работата и да се подобриме како конкуренција – вели тој.

Податоците на градежната комора укажуваат на тоа дека кај турските градежници кои градат во земјава и дел од нашите градежни фирми се увезени околу 4.000 работници.

– Тоа не е доволно, ако се знае дека во секторот недостигаат 15.000 до 20.000 работници. Ова го забавува нашето работење, па наместо за една година ние проектите ги завршуваме за две и повеќе години. Сето тоа нѐ чини приходи кои и онака се помали од соседството бидејќи цените на квадратот кај нас се пониски од 2.000 односно 3.000 евра како што е во Србија и во Бугарија – додава Јакимоски.

Андреа Серафимовски од градежната комора на Стопанската комора вели дека политиката на државата која подолг период е свртена кон социјалата наместо кон развојот влијае на состојбите во градежништвото.

– Но, главен проблем е тоа што нашите градежни фирми постепено умираат, а работите ги добиваат странски фирми, што дава впечаток дека некој сака градежниот сектор полека да пропадне. Работниците кај странските фирми кои работат на проектите се третираат како сезонски работници без никакви бенефиции, а таа несигурност прави тие да бараат подобри услови за работа и да заминуваат во странство. Нашите компании и покрај зголемувањето на платите несразмерно со профдуктивноста трпат загуби и полека се затвораат. На пример, продуктивноста во градежништвото во ЕУ е 97.000 долари по човек, а кај нас е 45.000 долари. Тоа говори каква е состојбата и кон што таа води – вели Серафимовски.

Проблемот со кадарот во градежништвото ќе се продлабочува и следните години и во однос на високостручниот инженерски кадар. На Факултетот за градежништво секоја година има сѐ помалку студенти.

Професорот д-р Горан Марковски од Катедрата за бетонски и дрвени конструкции на Градежниот факултет во изјава за МИА вели дека за квалитетот на градба е потребно во земјата да има квалитетен домашен кадар.

– Не може држава да се потпре само на странски компании и инженери бидејќи не се работи само за изградба на нови објекти, туку и за нивно одржување, контроли, реконструкции, санации и сл. А за тоа се потребни домашни кадри. Претпоставувам на сите им е јасно дека функционирањето на многу институции и јавни претпријатија без градежни инженери е практично невозможно. И така доаѓаме до она што според мене е најкритично во моментов, а тоа е сè послабиот интерес на младите за изучување на градежништвото. Бројот на новозапишани студенти на Градежниот факултет сериозно се намалува од година во година. Интересот е толку мал што градежништвото почнува да станува неодржливо. Причини за ваквиот тренд има повеќе. Дел од нив се познати, за дел можеме само да се нагаѓаме. Но едно е сигурно – ако ваквата стихија при запишувањето во високото образование продолжи, во не толку далечна иднина ќе се соочиме со сериозен недостиг од инженерски кадар. А, тоа значи градби со помал квалитет, поголеми ризици од уривање и сл. – вели тој.

Никола Велковски, архитект, смета дека проблемот со кадарот најпрво треба да пробаме да го решиме преку квалификации и доквалификации на невработените.

– Ние имаме 110.000 невработени. За дел од нив нема да се отворат работни места и затоа треба да се стимулираат да се преквалификуваат за одредени работни места и да се вработат. Подолгорочно државата треба да има стратегија на поттикнување на младите да учат занаети бидејќи не секогаш со високо образование може да се најде работа. Во однос на инженерскиот кадар, покрај тоа што имаме намален број на студенти има уште еден проблем. Дел од нив и кога ќе завршат или одат во странство или пак се преквалификуваат во информатичари и работат во тој сектор. Сето ова треба да се има предвид и да се реагира навремено – вели Велковски.

Според него, идејата за увоз на полуквалификувани работници од странство е ризична за квалитетот на градбите.

– Сѐ што ќе дојде да работи тука е полуквалификувани работник, обучуван во други системи и правила на градење. Затоа е потребно доколку се овозможи увоз на работници да се обезбеди силен контролен механизам за да се зачува и високиот квалитет на градби кој го имаме моментално во земјава – додава тој.

Синдикатите, пак, велат дека вината за заминувањето на градежните работници во странство покрај ниските плати и условите за работа е тоа што нашите градежни компании немаат работа за да можат да им ги зголемуваат платите бидејќи државата капитланите проекти ги дава на странци.

– Сите големи капитални проекти државата ги дава на странски фирми. Нашите фирми немаат големи ангажмани за да можат да овозможат поголеми плати за работниците. Податоците се алармантни, а ние како синдикат подготвуваме детален извештај за оваа состојба кој ќе го обелодениме наскоро. Што се однесува до платите и условите за работа, веќе се знае дека кај нас платите се ниски, а условите за работа се полоши од регионот, па одењето во странство во една насока е многу често. Фактот што 12.600 работници во градежништвото изминатиот период заминаа, говори многу. Еве какви се просечните плати. Во секторот производство на градежни материјали просечната плата е 27.000 денари, а во градежништвото 24.000 денари – вели претседателот на Синдикатот на градежништво Иван Пешевски.

Владата најави дека има намера да почне да го отвора пазарот на труд и за странски работници, а што планира со големиот број невработени лица кои се главно со основно или без образование, не се знае.

The post КОЈ САКА ДА МЕША МАЛТЕР И ДА ВИСИ НА СКЕЛЕ ЗА СМЕШНА ПЛАТА? Градежниците си го фаќаат патот, секторот има потреба од 20.000 работници appeared first on plusinfo.mk.

Во меѓувреме, Скопје живее во контрасти и во орбан хаос. Контрастот што се создава во Скопје помеѓу модерните згради и стари руинирани градби и напуштени куќи може да се реши, но само со јасно изразена желба на сопствениците да ги вклопат сопствените објекти во новиот амбиент, а општините да ги променат урбанистичките планови и да планираат изградба на еден објект на повеќе катастарски парцели, со што би се добил хуман урбан простор за живеење.

Општините објаснуваат дека немаат надлежност да работат на старите објекти, бидејќи тие се приватна сопственост, но можат да им помогнат со субвенции на станарите во руинираните згради да ги реновираат фасадите. Граѓаните, пак, не се одлучуваат да вложуваат – од една страна бидејќи немаат пари, а од друга страна, затоа што чекаат да профитираат од инвеститорите кои бараат парцели за градење.

И јавниот интерес е важен исто толку колку и интересите на приватните сопственици

Архитектот Никола Велковски, поранешен градски архитект на Скопје, смета дека токму на просторот на старите руинирани куќи треба да се реализира идејата за здружување на повеќе градежни парцели во една, со што може да се подобри не само изгледот на градот, туку и квалитетот на живеење на сопствениците на парцелите.

– Мојата идеја да се отворат урбанистичките планови на општините во Скопје и да се одлучи на секоја катастарска градежна парцела да не се гради, се однесува и на овој проблем. Овие куќи се опфатени со сегашните планови и за секоја од нив има маркица. Со групирањето на овие парцели може да се добие убав урбан простор, кој би содржел една зграда како и сите пропратни инфраструктурни објекти, паркови, зеленило, игралишта и лично. Но, при промена на урбанистичкиот план треба да се има предвид интересот на приватните сопственици, кој е дел од јавниот интерес, кој исто така треба да се почитува при донесувањето на урбанистичките планови – вели Велковски.

Според него, проблем се таканаречените нерешени објекти, бидејќи кај нив има повеќе наследници на објектот кои не можат да се договорат.

– Тоа се напуштените куќи кои ги има во Центар, во Мал Ринг, во Буњаковец и во Дебар Маало, на кои сопственичко право имаат поголем број наследници и сите сакаат да земат стан за објект кој имал, на пример, 57 квадратни метри. За ваквите објекти нема брзо, а може да се рече дека нема и никакво решение. Тие ќе останат такви, сè додека не се договорат сопствениците – додава тој.

Јавна тајна е дека сопствениците на стари куќи во градот, кои не се вклопуваат во урбаниот изглед, наместо да ги реновираат или одново да ги изградат своите објекти, чекаат инвеститори за да ја дадат парцелата за градење зграда, за што за возврат би добиле еден или повеќе станови, зависно од квадратурата и договорот со инвеститорот.

На општините им се врзани рацете

Градоначалникот на општина Карпош Стевчо Јакимовски вели дека општините не можат да направат ништо во однос на изгледот на старите руинирани куќи во приватна сопственост, ако сопствениците не сакаат да ги реновираат или да изградат нови.

– Тука ние немаме никакви ингеренции и тие такви ќе останат, затоа пак законски и сега ние можеме, доколку сакаат сопствениците, да здружиме повеќе плацови на кои се наоѓаат ваквите мали и руинирани објекти и на тој простор да дозволиме да се изградат згради во кои ќе се обезбедат станови за сите нив, но и за инвеститорите, за и тие да имаат профит од вложувањето. Тоа го дозволува законот, но секако треба да има и согласност од сопствениците на тие стари објекти – објаснува Јакимовски.

Јакимовски појаснува дека општините се расположени да ги помогнат со субвенции граѓаните во реновирање на фасадите на старите згради, но нивните пари се ограничени.

– Оваа година помагаме реновирање на пет до осум згради. Има интерес за добивање субвенции, но проблем е тоа што граѓаните немаат волја да вложуваат самите во реновирање на објектите. Општините, пак, се ограничени финансиски за да можат да ги помогнат со субвенции сите кои сакаат да го подобрат изгледот и функционалноста на објектите – вели Јакимовски.

Од општина Центар, пак, велат дека освен желбата на приватните сопственици на старите руинирани објекти за нивно реновирање, општината има проблем и со старите објекти кои се заштитени со закон.

– Општината има надлежност само во случаи кога тие руинирани објекти претставуваат опасност за околината, за што соодветно постапува Секторот за инспекциски работи на општина Центар. Дел од објектите во централното градско подрачје, кои се постари,  се под заштита која со соодветен елаборат ја одредува НУ Конзерваторски центар Скопје, а со решение ја повредува со Управата за културно наследство при Министерството за култура и тие одлуки потоа се запишуваат во имотен лист. Доколку се работи за заштитен објект, а сопственикот на објектот сака да интервенира врз нив или да бара одобрение, пред сè, потребно е тие институции да дадат мислење, па дури потоа да се достави барање до општината. Доколку станува збор за јавни објекти во државна сопственост (министерство, агенција, државна институција), повторно надлежен е сопственикот на објектот – велат од општина Центар.

Ни треба поттик да ги фатиме новите трендови

Што се однесува до руинираните стари згради, Велковски смета дека сопствениците на становите треба да се свесни дека и нивните објекти треба да се усогласат со новите трендови.

– Кај овие згради е потребен поттик сопствениците да постават енергетско ефикасни фасади, да ги заменаат прозорците и редовно да ги одржуваат, за да одговараат на стандардите за удобно живеење. Во тој контекст треба да помогнат и општините, парично или на друг начин. Тука влегува и обврската за изградба и реновирање улици, тротоари и зелени појаси, се со цел да се обезбеди прво удобен живот на станарите, но и да се задржи убав урбан изглед на зградите – вели Велковски.

За проблемот на старите руинирани згради во центарот на Скопје, свое мислење во еден од коментарот текстовите кои Плусинфо посветени на урбаниот хаос во Скопје даде и Зоран Вучев.

– Во Скопје старите станбени објекти се запоставуваат, не се реновираат и не се осовременуваат согласно новите услови за модерно живеење. Затоа имаме таканаречени супстандардни згради, кои личат на фавели, кои ги познаваме од урбаните средини од Јужна Америка, кои се со руинирани фасади, покриви, влезови, супстандардни услови во становите (нереновирани бањи, кујни), кои последици се видливи на надворешните ѕидови и во самите влезови. Овие објекти на иста локација со условно новите згради имаат и драстично намалени цени на чинење – вели Вучев.

Граѓаните од своја страна тврдат дека проблемот со реновирањето на зградите е во тоа што дел од станарите не се во состојба да вложуваат.

– Не можеме да се договориме за реновирање на фасадата која е од периодот по земјотресот, иако општината на неколку пати објавува огласи за субвенција. Дел од станарите немаат доволно пари за да вложат во тоа. Затоа нашата зграда е шарена. На неа има дел стари прозорци и по некој ПВЦ прозорец што го замениле самоиницијативно дел од сопствениците на становите. Ова е проблем кој тешко се решава и затоа дел од зградите во Скопје изгледаат така. Посебен проблем се фасадите во центарот на градот, што беа реновирани во времето на проектот Скопје 2014. Тие имаат само лице, а другите страни од зградите се како да се излезени од војна – вели жител на општина Центар.

The post ДАЛИ СКОПЈЕ СЕ ПРЕТВОРА ВО ГРАД НА ФАВЕЛИ? Старите и запуштени градби одолеваат дури и на апетитите на инвеститорите гладни за високи профити appeared first on plusinfo.mk.

Сопствениците на градежни парцели бесрамно профитираат од ваквата состојба, велат познавачи на состојбите и градежници. Тие очекуваат стабилизирање на цените на ниво повисоко за 20 отсто во однос на годините пред пандемијата, но притоа треба да се реши и урбанистичкиот хаос што владее во Скопје.

– Очекуваме цените да бидат одраз на пазарот и да се стабилизираат, но на повисоко ниво од она што го имавме пред пандемијата, за околу 20 отсто. Цените на градежните материјали веќе се стабилизирани, но затоа повисоки се трошоците за комуналиите за околу 50 отсто. Тоа влијае на цената на становите. Дополнително, имаме висока побарувачка, а намалена понуда на квалитетни станови. Некои инвеститори, кои немаат ништо со градежништвото, сакаат да профитираат и затиоа се нудат екстремно високи цени – вели Андреа Серафимовски, претседател на Здружението за градежништво на  Стопанската комора.

Не фрлајте пари, купувајте квалитет!

Има инвеститори коишто ја користат високата побарувачка на станови и во некои региони, како на пример во општина Центар, нудат станови со екстремна цена од 2.500 евра за квадрат, која реално не соодветствуваа на квалитетот. Ние немаме информација дека таква цена е наплатена за некој станбен објект, но кружат информации за тоа. Забележани се и екстремно високи проценти на отстапување на квадрати на сопственици на земјиштето во однос на периодот пред пандемијата, кога највисокиот процент беше 25 отсто, а сега надминува 35 отсто. Мислам дека сето ова ќе се надмине во наредниот период и очекувам конечно граѓаните да разберат дека треба да купуваат квалитетен стан – вели Серафимовски.

Архитектот Никола Велковски, кој е и поранешен градски архитект на Скопје, вели дека градежниците веќе немаат оправдување да ја зголемуваат цената како резултат на високите цени на струјата и на градежните материјали.

– Сега главен збор ќе има побарувачката на станови која расте во последните години, како резултат на кризата. Граѓаните сметаат дека вложувањето во недвижнини е добра опција. Скопје и Охрид се избираат како најповолни градови. Секако, на цената на станбениот квадрат влијае и високиот раст на цената на градежните парцели, односно желбата на сопствениците на овие парцели да профитираат од фактот што во Скопје веќе нема атрактивни места за градење – вели Велковски.

Време е да се отвори Генералниот урбанистички план

Токму односот на сопствениците на парцелите и на градежните компании е причина за порастот на цената на становите во Скопје од 18 отсто за трите квартали лани.

– Порано, за изградени 1.000 квадратни метри станбена површина, на сопственикот на градежната парцела му се отстапуваа 250 квадратни мети. Сега, во Скопје, на сопственикот му се отстапуваат дури и 40 отсто од изграденото. Тоа директно влијае на цената на квадратот што ќе ја платат граѓаните кои ги купуваат останатите станови. Ова ќе потрае и во наредниот период, бидејќи во Скопје веќе нема атрактивни градежни локации – вели Велковски.

Со урбанизмот во Градот не смеат да управуваат сопствениците на градежни парцели. Таа улога да ја преземат урбанистичките власти, преку воведување на критериумот јавен интерес и квалитет на урбано живеење на прво место.

Никола Велковски поранешен Градски архитект

Според него, урбанистичкиот хаос и профитерство во градењето, посебно во Скопје, може да се спречи. Со урбанизмот во Градот не смеат да управуваат сопствениците на градежни парцели. Таа улога  да ја преземат урбанистичките власти, преку воведување на критериумот јавен интерес и квалитет на урбано живеење на прво место.

– Aко тоа не се случи, урбаниот хаос ќе го задуши градот. Време е да запре практиката на секоја катастарска градежна парцела да се гради објект, Време е да почне да се планира изградба на еден објект на повеќе парцели, со што би се пропишале и исполниле сите критериуми за урбано живеење, што подразбира освен и паркинг простор, зеленило, објекти за одмор и рекреација, градинки, училишта … Тоа може да се направи со отворање на Генералниот урбанистички план за Скопје и секако со почитување на мислењето на стручната јавност, кое досега го немаше – вели Велковски.

Скопје мора да стане затворен град

Според него, урбанистичките власти треба да размислуваат да го затворат Скопје за доселување, што подразбира воведување критериуми кој ќе може да се досели во градот.

– Скопје веќе нема инфраструктура да го издржи ова зголемувањето на жители. Нема јавен превоз, нема доволно објекти за сместување и образование на децата, за спорт и рекреација, а за зеленило и да не зборуваме. Да бидам појасен, оваа состојба на отворени градови ја имаа скоро сите градови, но потребата да се направи град хуман за живеење е да се почитува јавниот пред приватниот интерес и Скопје да стане затворен град, како што тоа веќе го направија повеќе градови кои се соочија со ваква состојба многу пред нас – вели тој.

The post ДАЛИ ДА СЕ ЗАТВОРИ СКОПЈЕ ЗА ДОСЕЛУВАЊЕ? Ова не е градежништво, ова е профитерство и создавање урбанистички хаос! appeared first on plusinfo.mk.

Слична е состојбата и во другите градови во земјава.

Граѓаните кои сакаат да купат гаража негодуваат бидејќи цените се изедначуваат со цена на квадратен метар од стан во центарот на Скопје, а во дел од новите згради нема доволно паркинг простор иако законски секој стан треба да има обезбеден простор за паркирање.

– Кога се договарав со инвеститорот за купување на станот, ми понуди и паркинг место, но не кажа по која цена. Сега кога се вселив, гледам нема доволен број паркинзи за сите станови. Скоро половината од становите немаат паркинг, па имаме проблем каде да ги оставиме колите. Реагирав кај инвеститорот и побарав да ми обезбеди паркинг, а тој вели требало да го купам заедно со станот, бидејќи веќе сите места се продадени. Сега мора да купам гаража или да изнајмам во некоја од зградите, а цените квадратот стигнаа како да купуваш стан. Има огласи со цени и од 1.000 квадрат за обичен паркинг во згради или за издвоена гаража – вели револтиран граѓанин.

Градежни експерти велат дека доколку не се стави ред во надзорот и во техничкиот прием на новоизградените згради цените на гаражите ќе стигнат и до 50.000 евра, бидејќи цената на кавадратот гаражно место ќе ја формира побарувачката која во централните градски подрачја станува се поголема.

– Законот за градење предвидува секоја нова зграда да обезбеди и паркинг простор за стан од 60 квадрати и за секој деловен простор. Така за стан од 60 квадратни метри се обезбедува еден паркинг и зависно од големината на станот треба да има и повеќе паркинг места. Но, проблемот настанува при изведување на градбите и при техничкиот прием и надзорот на градбата. Во поголемиот дел од зградите на ова прашање малку се води сметка и така дел од зградите немаат соодветен простор иако имаат добиено градежна дозвола во која е предвидено тие да постојат. Дел од зградите кои имаат мал простор предвидуваат гаражи на две нивоа кои лоши ги изведуваат и нема услови да ги користат жителите на становите. Во некои делови од градот дури ги градиме зградите без обезбедена улица, зеленило, и без простор за паркирање. Затоа цените на изнајмување и купување на ваков простор ќе растат, а инвеститорите го злоупотребуваат ова и ги зголемуваат цените – вели архитектот Никола Велковски.

Според него, проблемот е во тоа што нема контрола на надзорот, а него го вршат приванти компании и поединци.

– Во законот е предвидено компании и поединци да вршат надзор, но не е предвидено кој ќе ги контролира. Затоа сметам дека во општините треба да има посебни сектори кои ќе се грижат за надзорот како што тоа беше порано – додава тој.

Цената на квадратен метар паркинг место, според него, во затворен простор треба да се движи од 350 до 400 евра, а на отворен уреден простор до 250 евра.

– Вообичаена големина на паркинг простор е 15 квадратни метри односно 3 со 5 метри во затворен простор и 2,5 со 5 метри на отворен простор. Тоа би значело вкупна цена од 6.000 евра за паркинг во затворен простор и 3.750 евра за паркинг на отворено. Но ова се злоупотребува и паркинзите се продаваат по многу повисока цена – вели Велковски.

Тој смета дека во вакви услови општините самите треба да планираат изградба на јавни паркиралишта кои би ја пополниле празнината која се создава со изградба на згради на мал простор и без извдени гаражни и паркинг простори според стандардите кои немаат испланирани зелени површини па дури се и без пристапни улици.

– Освен потребата општините да обезбедат јавен паркинг простор, потребно ќе биде да се направат законски измени со кои при купување стан ќе се купува и паркинг место, што значи за секој стан ќе треба да се обезбеди и паркинг место – вели Велковски.

Проблем за обезбедување гаражен простор имаат и голем број граѓани на другите градови во земјава.

Купување гаража, на пример, во Тетово, каде што тешко може да се најде и паркинг простор на отворено чини повеќе од 10.000 евра. Во Штип, пак, може да се купи гаража за 6.000 до 8.000 евра. Слични се цените и во другите поголеми градови.

The post ДА СЕ КУПИ ГАРАЖА ТРЕБА ПАРИ КОЛКУ ЗА СТАН Во Скопје цената на гаражите достигна до 16.000 евра appeared first on plusinfo.mk.

Според нив, сегашната цена во одделни делови на Скопје е енормно зголемена како резултат на големата побарувачка, на која нема соодветна и квалитетна понуда.

Цената на квадратен метар, според она што може да се види во огласите во Центар и Карпош во просек е од 1.700 до 1.800 евра некаде достигнува и до 2.000 евра. На продажба во овие населби главно се стари станови, но има и новоградби. Во другите делови од Скопје цените се малку пониски и се движат од 950 до 1.600 евра.

Трендот на високи цени на недвижнините не ги одминува ниту другите градови во земјава. Квадратот најскап е во Охрид каде што достигна 1.450 евра, барем според она што се нуди од агенциите за недвижнини.

Градежниците велат дека цените ги билдаат високите трошоци за репроматеријали, енергија и транспорт кои ги имаат, но и интересот на потрошувачите да инвестираат во недвижнини.

– Цените се во нагорна линија, но со забавено темпо во овој период. Тоа што мислевме во почетокот на годинава ќе се стабилизираат цените, веќе не важи бидејќи трошоците на компаниите растат. На кое ниво и кога ќе се стабилизираат цените на квадратниот метар ќе зависи од траењето на кризата, трошоците на компаниите, но и од однесувањето на потрошувачите и дали тие ќе почнат да купуваат квалитет, наместо местоположба на градбата – вели Андреа Серафимовски, претседател на Градежната асоцијација во Стопанската комора.

Пресметките направени во ова здружение, неодамна говорат дека дел од репроматеријалите кои ги користат градежниците имаат пораст и од 200 отсто поради цената на струјата и горивата, а не се знае уште колку ќе растат.

– Како пример би навел дека цената на цементот е зголемена од 70 евра на 108 евра за тон, бетонот не може да се набави под 23.000 евра, а цената на струјата со која работиме е 900 евра и ќе расте. Дел од производителите на репроматеријали поради цената на струјата ги затворија погоните и набавуваат на пазар производи бидејќи им е поевтино да ги купат отколку да ги произведат. Посебно драстичен скок на цените ќе има кај челичните конструкции каде што огромен процент во цената влегува струјата која се користи во нивно производство – вели Серафимовски.

Тој вели дека ако државата сака да ги одржи одделни бизниси ќе треба да ја субвенционира или ограничи цената на струјата на одредено ниво.

– Грција, на пример, ја ограничи цената на струјата на 110 евра, во услови кога на слободниот пазар таа е 900 евра. Дали тоа ќе го направи и државава ќе зависи од волјата и можностите – додава тој.

Серафимовски не крие дека одделни градежници и трговци со недвижнини ја злоупотребуваат ситуацијата и нудат енормно високи цени за недвижнини кои немаат квалитет соодветен на цената. Такви се цените во Центар и Карпош каде што нема голема понуда на станови.

– Цената во Центар и Карпош во просек е од 1.700 до 1.800 евра за квадрат и е енормно висока бидејќи не е соодветна на квалитетот на градбите во овој дел од Скопје. Имавме таква состојба и во Аеродром, но по зголемувањето на одобренијата за градба цената се стабилизира. Дали овој начин на градење на цената на становите ќе продолжи во овие делови од градот ќе зависи од однесувањето на потрошувачите кои сега купуваат локација, а не гледаат каков квалитет добиваат. Апелираме граѓаните да размислуваат за квалитетот, а не за локацијата на која се продава градбата – вели Серафимовски.

Неговиот колега Никола Велковски, неодамна за Плусинфо изјави дека, високите цени на становите ќе останат високи и поради фактот што дел од градежниците кои располагаат со високи суми на пари градат продаваат и заминуваат.

– Во градежниот сектор последниве години влегоа трговци кои внесоа огромни пари, градат и си заминуваат. Во борбата за добивање локација за градење овие трговци им нудат високи цени на сопствениците на парцелите кај кои, пак, во меѓувреме сè повеќе растат апетитите. Па така, цената сега од 25 отсто нето изградена станбена површина од пред една година порасна на 30 отсто. Конкретна цена за градежен квадрат, меѓутоа, не може да се каже бидејќи од парцела до парцела таа се менува според желбите и апетитот на сопственикот на парцелата и желбата на градежниците да ја добијат. Но, ова зголемување секако го плаќа крајниот купувач на станот со тоа што ќе плати 1.800 или 2.000 евра за квадрат во која не добива и соодветен квалитет на градбата – изјави Велковски.

Дека цените на становите не запираат да растат покажуваат и податоците на Народна банка кои се однесуваат на период од шест месеци. Во вториот квартал, според овие податоци растот на цената на становите е за 16,5 отсто.

Според податоците на Државниот завод за статистика, во јуни 2022 година се издадени 277 одобренија за градење, од кои 132 или скоро половина се за објекти од високоградба. Најмногу од нив во скопскиот регион 78 од кои во Центар се дадени само 3 одобренија за градба, а во Карпош се издадени 16 одобренија за градба.

The post ДВАПАТИ ПРОВЕРИ СИ ГО ЏЕБОТ ПРЕД ДА РЕШИШ ДА КУПИШ СТАН Цената на квадратот расте ли расте appeared first on plusinfo.mk.

Колку во Скопје и во земјава се гради сеизмички? Ова прашање посебно се поставува денеска на годишнината од скопскиот земјотрес од 1963 година кога во урнатините од зградите загинаа 1070 жители, беа урнати 15.800 станови, а оштетени 28.000.

Поучени од оваа голема несреќа, градежниците велат дека посебно внимание посветуваат на стандардите кои треба да ги исполнат при градење на конструкцијата. Архитектите велат дека многу е важен надзорот при градбата во сите фази, посебно на конструкцијата, да не се брза со роковите и да се почитуваат стандардите при вградување на секој градежен материјал. Важна е и совеста и знаењето на лицата вклучени во процесот на контрола на градбата.

Земјава има и одредби во Законот за градење во кои на инвеститорите им се дава обврска да го градат објектот според одредени стандарди кои треба да обезбедат механичката отпорност, стабилност и сеизмичка заштита на објектот. Процесот на градење се следи од проектирање до завршување на објектите, и нема употребна дозвола без соодветно стручно мислење на стручни лица од инженерската сеизмологија.

Но, регулативата треба да се почитува во целост за да може објектите кои се проектираат и градат да се сметаат за сеизмички отпорни. Дали сето ова се почитува на терен?

Архитектот Никола Велковски сопственик на компанијата „Инком инженеринг“ кој е член на Градежната комора која дејствува во рамките на Стопанската комора, вели дека нема градежник кој не сака да изгради безбеден објект, но смета дека дел од градежните инвеститори не ја сфаќаат добро надзорната улога во процесот на градба главно на конструкцијата, а таа е најважна за стабилноста на конструкцијата на објектот што се гради.

– Секој објект се проектира со стручно мислење од Институтот за земјотресно инженерство и инженерска сеизмологија (ИЗИИС) и на уште еден субјект. После тоа во текот на изведување на објектот овие институти издаваат мислење од самото место. Но во законот има една фалинка, според која надзорниот одбор дава мислење пред ИЗИИС дека објектот се изведува според стандардите, бидејќи луѓе од институтите не можат дневно да бидат присутни на објектите и да гледаат како се реализира градењето. Затоа сметам дека на надзорот треба да му се пристапи многу сериозно, а не паушално, како што се прави кај некои инвеститори. Надзорниот орган мора да биде присутен на објектот во текот на целиот период на изградба на конструкцијата. Притоа треба да се почитуваат роковите и квалитетот на материјалите кои се вградуваат во конструкцијата – вели Велковски.

Според него, поучени од минатото, инвеститорите сега повеќе внимаваат како градат и дали ги задоволуваат стандардите при градење на конструкцијата.

– Ниту еден инвеститор не смее да ризикува со градењето на конструкцијата која е најважна за стабилноста на објектот. Но, би апелирал младите инвеститори кои немаат соодветно образование да не брзаат со градење на објектите и да ги почитуваат роковите на зреење на материјалите кои се вградуваат за да не се случат несакани пропусти кои подоцна би биле кобни за објектот. Пропишани се стандарди, на пример, за квалитетот на бетонот што се вградува. Од секој процес на вградување бетон треба да се има коцка која треба да оди на испитување. Има стандарди и за другите материјали кои треба да се почитуваат и рокови за нивно зреење пред почеток на нова фаза во градењето и тоа треба да се почитува. Тука главна улога има надзорниот орган. Мислам дека ниту еден градежен инженер не би сакал да потпише нешто што знае дека подоцна ќе влијае на квалитетот на изведената конструкција на објектот на кој врши надзор – додава Велковски.

Тој предупредува навреме да се реагира при пропусти во градбата за да не мора подоцна објектот кој покажува фалинки да се санира или руши.

– Знаете, санацијата подоцна е поскапа од градбата и во случај на поголем проблем при градењето на конструкцијата подобро е таа да се сруши отколку да се санира. Затоа, како што реков, е најважно да се прави вистински, а не паушален надзор на градбата. И би ги советувал инвеститорите кои не се стручни лица да не штедат на овој сегмент, бидејќи од стручноста и знаењето на надзорот зависи безбедноста на градбата. Сметам дека ниту еден инвеститор не би сакал да гради објект кој подоцна ќе мора да го санира или руши, бидејќи на сите им е целта да заработат од објекот, а не да вложуваат дополнително за санација или рушење – додава тој.

За испитување на стабилноста и цврстината на градежната конструкција, вели Велковски, иако законски не е дадено како обврска, по желба на инвеститорот може објектот да се изложи на еден вид земјотрес и да се увери дали притоа ќе се појават одредени пукнатини во конструкцијата сѐ со цел да се обезбеди сигурност на луѓето кои ќе живеат во тој објект.

Од Сојузот на стопански комори во која е активна и Градежната комора велат дека како деловна мрежа е насочена кон промоција на највисоки стандарди за проектирање и градење.

– Без следење и имплементација на најновите трендови и стандарди не може да се постигне квалитет кој е клучен за одржливо и континуирано зголемување на конкурентноста на компаниите. Ние веруваме дека сите компании во нивните деловни политики како врвен приоритет го поставуваат квалитетот на градбата, кој е регулиран и загарантиран и со соодветни правни прописи кои посебен акцент ставаат на безбедноста на градбите – велат од ССК.

Оттаму додаваат дека Потврда за безбедноста даваат институциите кои согласно законската регулатива ја вршат контролата и тие би требало одговорно да ја вршат работата.

Според Законот за градење (член 4), секоја градба треба да е проектирана и изведена на таков начин што во текот на градежните работи и во текот на употребата нема да дојде до нарушување на механичката отпорност, стабилност и сеизмичката заштита, а особено до: уривање на целата или дел од градбата, оштетување на делови од градбата, темелната основа или опремата како резултат на големи деформации на конструкција на градбата и несразмерно големи деформации и оштетувања во однос на причината од која настанале.

Секој инвеститор треба да има поднесено сеизмичко мислење за да може да добие дозвола за употреба на објектот. Оваа обврска ја имаат сите градежници за објекти поголеми од 300 метри квадратни. Вакво мислење не треба да се обезбедува за градби наменети за индивидуално домување со бруто развиена површина до 300 м². Но тоа не значи, според Велковски, дека овие градби треба да се изведуваат паушално и без надзор на конструкцијата.

За утврдување на исполнетоста на овие услови, законот предвидува секој инвеститор да обезбеди позитивно мислење за проектираниот и изведениот степен на механичка отпорност, стабилност и сеизмичка заштита на градбата, од страна на субјект кој врши научноистражувачка дејност – научен институт специјализиран во областа на заштита на градби од сеизмички влијанија.

„Мислењето за изведениот степен на механичка отпорност, стабилност и сеизмичка заштита на градбата се обезбедува од страна на изведувачот во текот на изградбата и по изградба на целиот конструктивен систем на градбата“ се наведува во законот.

Според законот, доколку по завршувањето со изградбата и ставањето во употреба на градбата дојде до оштетување на градбата поради неисполнетост на условите за механичка отпорност, стабилност и сеизмичка заштита на градбата, обврската за надомест на штета ќе биде на товар на субјектот кој врши научноистражувачка дејност.

Во земјава мислење за механичка отпорност, стабилност и сеизмичка заштита даваат Институтот за земјотресно инженерство и инженерска сеизмологија (ИЗИИС), а контрола на квалитетот на проектирање и на материјалите дава Заводот за испитување на материјали и развој на нови технологии „Скопје“.

The post ДАЛИ МОЖЕМЕ ДА СПИЕМЕ МИРНО? Градежниците тврдат дека градат според сеизмички стандарди appeared first on plusinfo.mk.

Крајниот потрошувач ќе ги плати каматите на кредитите кои ги земаат бизнисите, коментираат бизнисмени по зголемувањето на основната каматна стапка на 2 отсто од страна на Народната банка и во очекување банките да ги зголемат своите камати на кредитите. Сепак, тие додаваат дека мерката за стабилизирање на инфлацијата негативно ќе се одрази на ликвидноста на компаниите, со оглед дека тие веќе се финансиски исцрпени поради кризата и ако нема можности Владата да ги помогне, тогаш последиците ќе бидат далекусежни.

Статистиката на Народната банка за мај покажува дека бизнис секторот на годишна основа се задолжил за 11,9 отсто повеќе кај банките, а само за еден месец долгот пораснал за 0,5 отсто.

И покрај ваквото задолжување кај банките, бизнисмените велат дека не е можно, посебно во сегашни услови кога цените на енергенсите и суровините брзо се менуваат, да работат без да земаат кредити. Но, повисоките камати на позајменото, ќе значи удар врз ликвидноста на компаниите.

– Во градежништвото, па мислам и во другите сектори во услови на сегашната криза, не може да се работи без кредити. Секој објект поголем од 5.000 квадратни метри, и посебно над 15.000 квадратни метри не може да се гради без кредит. Состојбата е уште посложена сега кога цените на градежните материјали се менуваат многу често, па за да се почне објект и да се гарантира одредена цена, мора основните градежни материјали да се купат однапред. Нема компанија која може сето тоа да го покрие од сопствени пари, а тоа значи дека мора да земе кредит по која и да е цена. Но, како и секаде така и во градежништвото каматата на тој кредит ќе мора да ја плати крајниот потрошувач во повисока цена на станот. Колку ќе биде успешна продажбата толку ќе биде полесно и плаќањето на ратите – вели Никола Велковски од Инком инженеринг.

Велковски вели дека најчесто компаниите имаат кредити кои се со променлива каматна стапка.

– Лошо е тоа што кога земаш кредит со одредена каматна стапка не си сигурен дали кога ќе го завршиш кредитот ќе имаш неколкукратно повисока камата. Но бизнисот мора да работи за да опстане, а потребата од пари е секојдневие во овој сектор – додава тој.

Велковски смета дека нашиот банкарски систем е премногу заштитен.

– Банките имаат изградено заштитен штит и секоја промена која се случува во општеството, па и оваа со кризата, секогаш завршува на грбот на компаниите бидејќи се оставени на ветрометина без никаква заштита- додава тој.

Од Комората на северозападна Македонија, пак, велат дека владата мора да размислува за мерки со кои ќе ја помогне ликвидноста на компаниите и да внимава кога носи одредени мерки колку тие ќе влијаат на работата на компаниите и нивните финансиски можности.

– Секако дека зголемувањето на каматните стапки е една од мерките против инфлацијата преку која се цели да се постигне намалување или стабилизирање на потрошувачката која потоа директно ќе влијае врз степенот на побарувачката со што понудата ќе ги ублажи цените. Но, ситуацијата со кризата е многу сложена бидејќи инфлацијата е како последица на конфликтот во Украина и глобалната криза на енергенси, што значи дека Владата ќе треба да ги помогне компаниите да ја одржат ликвидноста, бидејќи сите мерки и ограничувања се ставени во грбот на компаниите а од друга страна тие не се помагаат доволно и соодветно со цел тие да ги зачуваат работните места, нивната оперативна способност, но и зачувување на позициите во домашниот но и странските пазари – вели Дурим Зеќири, управител на Стопанската комора на северозападна Македонија,

Тој додава дека Владата доколку е потребно, треба да најде решенија и алтернативи за ликвидни средства за компаниите, особено кога станува збор за производителите, бидејќи тие можат да имаат последици кои може да бидат долгорочни и ненадоместливи.

Економисти, пак, очекуваат поради поскапите кредити, компаниите да го намалат задолжувањето кај банките за инвестиции и развој, но затоа, пак, и натаму ќе се задолжуваат за да ја преживеат неизвесноста поврзана со растот на цените на енергенсите и на суровините.

Според нив, од повисоките камати на кредитите во ризик ќе бидат оние компании кои имаат кредити со променливи каматни стапки со што и нивното задолжување ќе порасне.

Досега само две од комерцијалните банки во земјава најавија зголемување на каматните стапки на депозитите, без да прецизираат дали и каматите на кредитите ќе претрпат нагорна промена, како резултат на зголемувањето на основната каматна стапка.

The post КОЈ ЌЕ ЌАРИ ОД ПОВИСОКИТЕ КАМАТИ? Бизнисите се задолжуваат за преживување, после ќе мислат на развојот appeared first on plusinfo.mk.