мозочни клетки Archives - plusinfo.mk

НА ГРАНИЦА ПОМЕЃУ СОНОТ И ЈАВЕТО Колку долго луѓето можат да издржат без спиење?

плусинфо — Thu, 19 Feb 2026 11:33:48 +0000

Лишувањето од сон го зголемува ризикот од низа здравствени проблеми, вклучувајќи дијабетес, срцеви заболувања, дебелина и депресија, предупредува американскиот Центар за контрола и превенција на болести.

Затоа, на човек му требаат шест до осум часа сон секоја ноќ. Сепак, не е невообичаено луѓето, особено студентите, да останат будни цела ноќ, т.е. 24 часа.

Но, колку долго луѓето можат да издржат без сон? Во 1963 година, 17-годишниот Ренди Гарднер од САД не спиел 11 дена и 25 минути. Тој останал буден за проект на научен саем во Калифорнија, поставувајќи светски рекорд. Но, Гинисовата книга на рекорди веќе не ги следи тие „подвизи“ – престанале да прифаќаат пријави во 1997., поради, како што објасниле, „значајните опасности поврзани со недостатокот од сон“, пренесува Livescience.

Што се случува со луѓето кои страдаат од хроничен недостаток од сон? Спиењето е неопходно за физичката, менталната, како и емоционалната стабилност на телото.

Според д-р Орен Коен, лекар за медицина на спиењето во болница „Маунт Синај“ во Њујорк, САД, кога сте будни 24 часа на ден, мозочната активност покажува знаци дека е „на границата меѓу спиењето и будноста“, иако изгледате будни.

– Ова се нарекува „микроспиење“. Луѓето кои не спијат подолги временски периоди може да изгледаат будни, но нивниот мозок несвесно се лизга во состојба на абнормален сон, што вклучува слаба концентрација, па дури и халуцинации. Тешко е да се поверува дека некој може да остане буден повеќе од 24 часа без вакви епизоди – вели Коен.

Тој вели и оти не е лесно точно да се одреди колку долго некој може да остане буден и кои се несаканите последици. Подолгото неспиење е толку разорно, што се смета за неетички да се проучува кај луѓето, велат лекарите. Присилната будност се користи како психолошка тортура.

Но, постојат докази за луѓе со ретка наследна состојба, наречена фатална фамилијарна несоница (Fatal Familial Insomnia – ФФИ). Овие пациенти имаат генетска мутација што предизвикува абнормална акумулација на протеини во мозокот, што го влошува сонот. При оваа состојба, телото се соочува со прогресивна слабост и на крајот умира од протеинските наслаги кои ги оштетуваат мозочните клетки. Повеќето пациенти со ова нарушување умираат во просек за 18 месеци.

Испитувањата врз стаорци во 1989 година покажале дека животните може да поминат без сон меѓу 11 и 32 дена, пред да умрат. Студија од 2019. спроведена со луѓе, објавена во списанието „Природата и науката за спиењето“ (Nature and Science of Sleep), открива дека учесниците можеле да одржат релативно нормално ниво на будност до 16 часа. Но, по 16-от час, се случува значително намалување на вниманието, коешто пак, се влошува кај учесниците кои страдале од хронична несоница.

– Ограничувањето на спиењето е исто така ризично: Иако влијанието врз концентрацијата може да биде сериозно, понекогаш луѓето не го забележуваат, исто како кога некој е под дејство на алкохол, но мисли дека е способен да вози. Овие луѓе не знаат дека не можат доволно добро да се фокусираат – додава Коен.

Неспиењето полни 24 часа ја намалува координацијата рака-око исто колку и 0,1 промил алкохол во крвта. Тоа предизвикува забавеност, нејасен говор, нарушено донесување одлуки, намалена меморија и координација, раздразливост и нарушен вид и слух, според истражувањето на „Клиниката во Кливленд“. Заклучоците се совпаѓаат и со други научни трудови.

По 36 часа будност, луѓето имаат зголемени маркери на воспаление во крвта, хормонска нерамнотежа и побавен метаболизам, се наведува.

Има малку научни наоди и наводи за тоа што се случува по 72 часа без спиење, но познато е дека луѓето стануваат вознемирени, анксиозни, депресивни, почнуваат да халуцинираат и имаат сѐ поголеми проблеми со основните функции.

The post НА ГРАНИЦА ПОМЕЃУ СОНОТ И ЈАВЕТО Колку долго луѓето можат да издржат без спиење? appeared first on plusinfo.mk.

🎥 ХАНТИНГТОНОВАТА БОЛЕСТ Е УСПЕШНО ИЗЛЕКУВАНА ЗА ПРВПАТ Болеста наликува на комбинација од деменција, Паркинсонова и болест на моторните неврони

плусинфо — Thu, 25 Sep 2025 09:11:30 +0000

Хантингтоновата болест се пренесува низ семејствата, немилосрдно ги убива мозочните клетки и наликува на комбинација од деменција, Паркинсонова болест и болест на моторните неврони.

Емоционалниот истражувачки тим се расплака додека опишуваше како податоците покажуваат дека болеста е забавена за 75% кај пациентите.

Тоа значи дека опаѓањето што нормално би го очекувале за една година, по лекувањето би траело четири години, давајќи им на пациентите децении „квалитетен живот“, изјавила проф. Сара Табризи за BBC News.

Новиот третман е вид на генска терапија што се дава за време на 12 до 18 часа деликатната операција на мозокот.

Првите симптоми на Хантингтоновата болест имаат тенденција да се појават во 30-тите или 40-тите години и обично се фатални во рок од две децении – што ја отвора можноста дека раното лекување би можело да ја спречи појавата на симптоми.

Проф. Табризи, директорка на Центарот за Хантингтонова болест на Универзитетскиот колеџ во Лондон, ги опишала резултатите како „спектакуларни“.

– Никогаш, ни во најлудите соништа не би очекувале забавување на клиничката прогресија од 75% – рекла таа.

Ниту еден од пациентите кои биле лекувани не е идентификуван, но еден бил медицински пензиониран и се вратил на работа. Другите во испитувањето сè уште одат и покрај тоа што се очекувало дека ќе им биде потребна инвалидска количка.

Лекувањето веројатно ќе биде многу скапо. Сепак, ова е момент на вистинска надеж во болеста што ги погодува луѓето во нивниот најубав период и ги уништува семејствата.

Хантингтоновата болест се провлекува низ семејството на Џек Меј-Дејвис. Тој го има неисправниот ген што ја предизвикува болеста, како и неговиот татко, Фред, и неговата баба, Џојс.

Џек рекол дека било „навистина страшно и ужасно“ да се гледа неумоливото опаѓање на неговиот татко.

Првите симптоми се појавиле во доцните 30-ти години на Фред, вклучувајќи промени во однесувањето и начинот на кој се движел. На крајот му била потребна палијативна нега 24/7 пред да почине на 54-годишна возраст, во 2016 година.

Џек има 30 години, адвокатски службеник е, неодамна е свршен со Кло и учествувал во истражувањето на UCL за да ја претвори својата дијагноза во позитивна.

Но, тој отсекогаш знаел дека е предодреден да ја сподели судбината на својот татко, сè до денес.

Сега тој вели дека „апсолутно неверојатниот“ пробив го преплавил и сега е способен да гледа кон иднината што „изгледа малку посветла, ми дозволува да мислам дека мојот живот би можел да биде толку подолг“.
Хантингтоновата болест е предизвикана од грешка во дел од нашата ДНК наречен хантингтин ген.

Ако еден од вашите родители има Хантингтонова болест, постои 50% шанса дека ќе го наследите изменетиот ген и на крајот ќе ја развиете и Хантингтоновата болест.

Оваа мутација го претвора нормалниот протеин потребен во мозокот – наречен протеин хантингтин – во убиец на неврони.

Целта на третманот е трајно да се намалат нивоата на овој токсичен протеин, со една доза.

Терапијата користи најсовремена генетска медицина која комбинира генска терапија и технологии за стивнување на гените.

Инаку, најраните симптоми на Хантингтоновата болест се: општ недостиг на координација и несигурен од. Како што болеста се развива, некоординираните, грчевити движења на телото стануваат поочигледни заедно со пад во менталните способности и бихејвиорални и психијатриски проблеми. Физичките способности постепено се нарушуваат додека координираното движење станува многу тешко и менталните способности општо опаѓаат во деменција. Иако нарушувањето само од себе не е фатално, компликации од типот на пневмонија, срцево заболување и физички повреди од паѓања го намалуваат очекуваниот животен век на околу дваесет години откако ќе започнат симптомите.

The post 🎥 ХАНТИНГТОНОВАТА БОЛЕСТ Е УСПЕШНО ИЗЛЕКУВАНА ЗА ПРВПАТ Болеста наликува на комбинација од деменција, Паркинсонова и болест на моторните неврони appeared first on plusinfo.mk.