Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини обезбедува директна финансиска поддршка за граѓаните и ги поттикнува инвестициите во поекономично, поефикасно и почисто греење. Во тек е јавниот повик за доделување субвенции за приклучување на природен гас и за набавка на котел на гас, преку кој домаќинствата можат да добијат финансиска поддршка до 30.000 денари, односно до 70 проценти од направените трошоци.

Министерството потсетува дека рокот за поднесување на барањата е 31 октомври 2026 година, а сите заинтересирани граѓани кои ги исполнуваат условите имаат доволно време да ја искористат оваа можност.

Со оваа мерка државата не само што им помага на семејствата да ги намалат сопствените трошоци за инвестиција, туку придонесува и за поголема енергетска ефикасност, користење почист енергенс и подобрување на квалитетот на животната средина. Право на финансиска поддршка имаат домаќинства кои во текот на 2026 година ќе направат куќен приклучок на системот за дистрибуција на природен гас, како и домаќинства кои ќе набават котел на природен гас за објект што бил приклучен на системот заклучно со 1 јануари 2026 година. За едно домаќинство може да се поднесе едно барање.

За оваа мерка се обезбедени 3 милиони денари, а средствата ќе се доделуваат согласно условите од јавниот повик. Средствата ќе се доделуваат по принципот „прв дојден – прв услужен“, до нивно исцрпување.

По завршувањето на рокот, комисија формирана од Министерството ќе ги разгледа доставените апликации, а финансиската поддршка ќе биде исплатена на сите корисници кои ги исполнуваат пропишаните услови.

Министерството ги повикува сите граѓани кои планираат приклучување на природен гас или набавка на котел на гас да не ја пропуштат можноста за државна поддршка и навремено да ја поднесат потребната документација.

Поддршката на граѓаните останува еден од приоритетите на Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини. Преку конкретни мерки и субвенции, Министерството продолжува да спроведува политики што носат директни придобивки за домаќинствата, ги намалуваат трошоците за енергија и го забрзуваат преминот кон поефикасни и поодржливи решенија за греење.

Повеќе информации ТУКА.

The post СУБВЕНЦИИ ДО 30.000 ДЕНАРИ ЗА ПРИКЛУЧОК ИЛИ КОТЕЛ НА ГАС Јавниот повик е отворен appeared first on plusinfo.mk.

Под површината на една држава се наоѓа дел од нејзината најмалку видлива, но стратешки најважна природна инфраструктура. Таму се подземните води, геотермалниот потенцијал, различните геолошки формации и минералните суровини што се користат во градежништвото, индустријата, енергетиката и современите технологии.

Но да се претпоставува дека одреден ресурс постои и да се располага со научно потврдени податоци за него се две сосема различни работи.

Токму тоа веројатно е суштината на новата постапка што ја започна Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини. Со јавниот повик 2/2026, отворен до 31 јули, се бара субјект што ќе врши проспекциски геолошки истражувања на металични минерални суровини. Во оваа фаза не се избира компанија што ќе отвора рудник, туку потенцијален изведувач на почетни истражувања со кои треба да се добие посовремена слика за геолошкиот и минералниот потенцијал на поширок простор.

Разликата е важна. Проспекцијата е потрага по геолошка информација. Рудникот е индустриски проект што може да се појави многу подоцна, само ако низ повеќе одделни постапки се докажат резерви, економска оправданост, техничка изводливост и еколошка прифатливост. Во најголем број случаи, почетните истражувања воопшто не стигнуваат до таква фаза.

Геолошкото истражување почнува од широка слика

Проспекцијата е првата фаза во која геолозите се обидуваат да утврдат дали на одреден простор постојат знаци што укажуваат на можност за минерализација. Нејзина задача не е да докаже колку руда има, каков е нејзиниот квалитет или дали може профитабилно да се експлоатира. За такви заклучоци во оваа фаза нема доволно податоци.

Затоа проспекциските подрачја обично се големи. Тоа често предизвикува погрешен впечаток дека целата опфатена територија е предвидена за идни рудници. Всушност, логиката е обратна: на почетокот се анализира поширок простор токму затоа што не се знае каде, и дали воопшто, постојат перспективни геолошки зони.

Од големата карта постепено се издвојуваат помали подрачја. Ако податоците не покажат ништо значајно, истражувањето завршува. Ако се регистрира геохемиска или геофизичка аномалија, таа станува предмет на дополнителна проверка. Аномалијата, сепак, не е наоѓалиште. Таа е само отстапување во податоците што може, но не мора, да има значење.

Ова е една од најважните разлики што исчезна во првите медиумски толкувања. Голем истражувачки опфат не значи дека на целата територија ќе има теренски интервенции, уште помалку дека целиот простор е определен за експлоатација. Проспекцијата служи токму за огромниот почетен опфат да се сведе на неколку точки што заслужуваат подетална анализа – или да се утврди дека такви точки воопшто нема.

Од сателитска снимка до примерок во лабораторија

Современата геолошка проспекција во голема мера се одвива далеку од сликата што вообичаено се поврзува со рударството. Таа започнува со анализа на постојните геолошки карти, архивски податоци и претходни истражувања. Потоа се користат сателитски снимки, аерофотограметрија и дигитални модели преку кои можат да се препознаат раседи, геолошки структури и промени во составот на површината.

Следуваат теренско картирање и геофизички мерења. Со магнетни, гравиметриски, електрични и електромагнетни методи може да се добие слика за својствата на подземните формации без тие непосредно да бидат отворени. Геолозите истовремено земаат ограничени примероци од почва, карпи или речни седименти, кои потоа се испитуваат во лабораторија. Резултатите се внесуваат во географски информациски системи и тридимензионални модели.

Најголем дел од овие методи се неинвазивни. Тоа, сепак, не значи дека секоја активност се одвива без физичко присуство на теренот. Може да има движење на истражувачки екипи и возила, поставување мерна опрема, земање примероци и, зависно од одобрената програма, ограничени површински или плитки ископи. Тие активности треба да бидат точно определени во програмата и да се изведуваат со обврска просторот да биде вратен во соодветна состојба.

Но таквата работа суштински се разликува од експлоатацијата. При проспекцијата нема комерцијално откопување руда, постојани индустриски објекти, флотација, јаловиште или рударско производство. Не се врши активност од која се создава производ за продажба, се создаваат податоци.

Концесија за знаење, а не право на рудник

Значителен дел од недоразбирањето произлегува од зборот „концесија“. Во јавниот јазик тој често се разбира како државата веќе да отстапила природно богатство на приватна компанија. Во правна смисла, меѓутоа, содржината на концесијата зависи од правото што се доделува.

Во актуелниот случај станува збор за концесија за проспекциски геолошки истражувања. Таа му овозможува на избраниот субјект, во определен рок и на утврден простор, да изведе одобрена програма за прибирање геолошки информации. Не му дава право да отвори рудник, да започне комерцијално откопување или да гради капацитети за преработка.

Дури и ако истражувањето открие перспективна минерална појава, концесионерот не може врз основа на истиот документ да премине кон експлоатација. Следната фаза – деталните геолошки истражувања – бара нова постапка, дополнителна документација и поинаков обем на работа. Дури тогаш, преку подетални мерења и истражувачки бушења, може да се утврдуваат формата, длабочината, количеството и квалитетот на минерализацијата.

И таму процесот не завршува. Потребно е резервите да бидат стручно пресметани и потврдени, да се изработат економски и технички студии, да се избере можен метод на работа и да се оцени неговото влијание врз водите, воздухот, почвата, природата и населението. Потоа следуваат просторни и еколошки постапки, јавни расправи, институционални согласности и евентуално посебна концесија за експлоатација.

Токму поради оваа сложеност, патот од првата геолошка индикација до евентуалното производство трае со години, а кај нови металични наоѓалишта често и повеќе од една деценија. Многу локалитети отпаѓаат уште во раните фази. На други се утврдува минерализација, но не и доволни резерви. Трети се покажуваат како технички сложени, економски неисплатливи или еколошки неприфатливи.

Оттука, проспекцијата не е ветување дека ќе има рудник. Таа е проверка дали воопшто постои основа прашањето да биде поставено во некоја идна постапка.

Што добива државата ако истражувањето не открие рудник?

Во јавноста вредноста на геолошките истражувања често се мери само преку тоа дали ќе биде откриено економски исплатливо наоѓалиште. Но податоците имаат поширока вредност.

Геолошките карти се користат при планирањето патишта, железници, тунели, брани и други инфраструктурни објекти. Податоците за составот и стабилноста на теренот се важни за процена на свлечишта и ерозија. Истражувањата можат да дадат информации за подземните води, геотермалната енергија и просторите што поради своите природни карактеристики треба да бидат заштитени.

Тоа значи дека и негативниот резултат е резултат. Ако на одреден простор нема значаен минерален потенцијал, државата добива потврда што може да се користи во идното просторно и развојно планирање. Ако потенцијал постои, таа добива информација врз која може да одлучува дали ресурсот треба дополнително да се истражува, да се остави за иднината или воопшто да не се користи.

Дел од геолошките податоци со кои располага Македонија се создадени пред повеќе децении. Тоа не значи дека старите карти немаат вредност, туку дека денешните сателитски, геофизички, лабораториски и дигитални технологии можат значително да ја зголемат нивната прецизност.

Оттука произлегува и суштинскиот јавен интерес: државата да знае со што располага, без тоа знаење однапред да ја обврзува на експлоатација.

Приватен трошок, но податоци од јавен интерес

Современите геолошки истражувања се скапи. Тие бараат лиценцирани геолози и геофизичари, специјализирана опрема, акредитирани лаборатории, софтвер и тимови способни да поврзат различни видови информации. Зависно од големината на просторот и применетите методи, почетните истражувања можат да чинат од неколку стотици илјади до повеќе милиони евра.

Кога програмата ја финансира приватен инвеститор, тој го презема ризикот истражувањето да не открие ништо што би имало економска вредност. Тоа е вообичаен модел и во други држави, бидејќи почетната геолошка неизвесност е голема, а јавните буџети ретко можат сами да ги финансираат сите можни истражувања.

Но приватното финансирање не ја намалува одговорноста на државата. Напротив, ја прави уште поважна. Институциите треба да ја контролираат одобрената програма, начинот на работа и исполнувањето на еколошките и техничките услови. Податоците добиени од истражувањето треба да влезат во националната геолошка база, бидејќи се однесуваат на природните ресурси на државата.

Тука се наоѓа рамнотежата: инвеститорот го финансира ризичното истражување, но државата не му ја препушта одлуката што ќе се случува со просторот.

Министерство за енергетика: Секоја следна фаза е посебна постапка

Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини во своето објаснување нагласува дека актуелната постапка треба да се разбере како прибирање знаење, а не како одлука за индустриска експлоатација.

– Проспекциското геолошко истражување не е одлука за отворање рудник. Тоа е процес на прибирање знаење. Секоја евентуална следна фаза, доколку воопшто дојде до неа, би била предмет на посебни постапки, посебни дозволи, дополнителни анализи, еколошки оценки и јавни консултации – наведуваат од Министерството.

Од Министерството посочуваат дека заштитата на животната средина, здравјето на граѓаните, интересот на локалните заедници и транспарентноста треба да останат основни принципи на сите постапки.

Оваа позиција ја поставува точната институционална граница: проспекцијата може да создаде нови податоци, но не може однапред да го определи исходот на постапките што би следувале по неа.

Балканот ја применува истата основна поделба

Споредбата со земјите од регионот покажува дека геолошкото истражување е редовна државна активност, а раздвојувањето на истражувањето од експлоатацијата е вообичаен правен принцип.

Бугарија има особено развиен систем. Нејзиниот Закон за подземните богатства посебно ги уредува дозволите за проспекција и истражување, а посебно концесиите за експлоатација. Земјата води Национален геолошки фонд, регистар на истражувачките дозволи, карта на концесиските подрачја, регистар на откритијата и национален биланс на резервите. Доделените права се објавуваат во „Државен весник“, на интернет-страницата на Министерството за енергетика и во засегнатите општини.

Во Србија, Законот за рударство и геолошки истражувања исто така ги третира геолошките истражувања како посебна фаза. Одобрението за истражување служи за прибирање информации и утврдување ресурси и резерви, додека експлоатацијата и изведувањето рударски работи бараат други одобренија.

Хрватска, пак, го поврзува целиот процес преку Единствен информациски систем за минералните суровини. Во него се водат истражните простори, одобренијата за истражување, експлоатациските полиња и концесиите. Ова овозможува една локација административно да се следи од почетната истражувачка фаза до евентуалната експлоатација.

И Албанија применува одделни лиценци за истражување и производство, а податоците за лиценцираните простори се организираат преку рударски катастар.

Правните системи не се идентични, но нивната заедничка логика е јасна: најнапред се прибираат податоци, потоа се утврдува дали постои наоѓалиште, а дури по посебна оценка може да се разгледува експлоатација.

Геологијата повторно станува европско стратешко прашање

Интересот за нови геолошки податоци не е ограничен на Балканот. Европа повторно го поставува прашањето за сопствените минерални ресурси поради растечката зависност од увоз на суровини потребни за енергетиката, дигитализацијата и индустријата.

Бакарот е неопходен за електричните мрежи и обновливите извори. Литиумот, никелот и кобалтот се важни за батериите. Ретките земни елементи се користат во електромоторите, електрониката, телекомуникациите и одбранбената индустрија. Зелената транзиција, иако треба да ја намали употребата на фосилни горива, значително ја зголемува потребата од определени минерали.

Европскиот акт за критични суровини затоа не се занимава само со отворање нови капацитети, туку и со подобрување на геолошкото знаење, мапирањето и националните програми за истражување. Целта е Европа да знае со каков потенцијал располага пред да одлучува кои проекти се економски, еколошки и општествено прифатливи.

Оттука, македонските истражувања се дел од поширок тренд во кој геолошката информација повторно станува елемент на економската и енергетската безбедност. Прашањето повеќе не е само дали една држава има руди, туку дали има доволно точни информации за да ја процени нивната важност и да донесе суверена одлука што ќе прави со нив.

Има ли простор за стравувања?

Актуелната постапка очекувано предизвика реакции кај дел од еколошките здруженија. Тие предупредија дека истражувањата на широк простор може да бидат почеток на процес што подоцна би водел кон нови рударски проекти. Во медиумите беа пренесени и формулации дека со опфатот се засегнати 27 општини во источниот дел од државата.

Таквата недоверба е поврзана со старите индустриски жаришта и со впечатокот дека локалните заедници во минатото доцна биле вклучувани во одлучувањето.

Стравувањето од можен иден рудник и проспекциското истражување не се ист факт. Првото е политичка и еколошка грижа за можниот исход; второто е сегашна постапка за создавање геолошки податоци.

Европа повторно отвора рудници

Европа навистина влегува во нов инвестициски циклус во минералниот сектор, но бројките треба внимателно да се читаат. Европската комисија во 2025 година прогласи 47 проекти во 13 земји членки за стратешки. Од нив, 25 вклучуваат екстракција, додека другите се однесуваат на преработка, рециклирање или замена на критичните суровини. Дел се нови рудници, дел се проширувања на постојни капацитети, а повеќето сè уште се во фаза на дозволи, проектирање или обезбедување финансии.

Новите европски проекти се насочени пред сè кон минералите потребни за батерии, електрични мрежи, обновлива енергија и современа индустрија. Меѓу стратешките проекти, 22 се поврзани со литиум, 12 со никел, 11 со графит, 10 со кобалт и седум со манган, при што дел од нив опфаќаат повеќе суровини и повеќе фази од производството.

Меѓу најнапредните е „Келибер“ во Финска, интегриран проект што поврзува рудник, концентратор и рафинерија. Проектиран е да произведува околу 15.000 тони литиум хидроксид со батериски квалитет годишно. Во Португалија, проектот „Баросо“ за литиум има европски стратешки статус, но сè уште не е во производство: според сегашниот распоред, изградбата треба да почне во 2027, а производството во 2028 година.

На Балканот најголемиот проект што непосредно влегува во производство е „Скуриес“ во северна Грција, рудник за бакар и злато што комбинира површинска и подземна експлоатација. Комерцијалното производство е предвидено за последниот квартал од 2026 година. Во Босна и Херцеговина, „Вареш“ веќе работи како нов подземен рудник за сребро, олово, цинк и злато и постепено го зголемува производството.

Другите познати балкански проекти се во порана фаза. „Чока Ракита“ во Србија се развива како можен подземен рудник за злато со планирано производство во 2029 година, додека „Јадар“, и покрај европскиот стратешки статус, во моментов не е рудник во изградба.

Европа забрзано создава портфолио на проекти за литиум, бакар, графит, никел, кобалт, злато и полиметалични руди, од кои до сега само неколку веќе стигнале до изградба или производство. Тој процес повторно ја зголемува вредноста на геолошките истражувања: без современи податоци, државите не можат да проценат дали воопшто имаат ресурси што би можеле да бидат економски значајни.

Да се знае не значи да се експлоатира

На крајот, суштината на проспекциските истражувања може да се сведе на едно едноставно разграничување: знаењето за постоење одреден ресурс не претставува одлука тој ресурс да се користи.

Државата може да утврди дека има минерален потенцијал и сепак да одлучи дека просторот има повисока вредност за водоснабдувањето, земјоделството, природата или локалниот развој. Може да оцени дека наоѓалиштето не е економски исплатливо или дека ризиците се поголеми од можните придобивки. Но не може сериозно да ги носи тие одлуки ако не знае што се наоѓа под површината и какви се реалните карактеристики на просторот.

Затоа вистинскиот резултат од актуелната постапка не треба однапред да се мери со бројот на можни рудници. Нејзиниот прв резултат треба да бидат посовремени геолошки карти, проверливи податоци и попрецизно познавање на територијата.

Проспекцијата не ја одзема одлуката од државата. Ако е правилно уредена и контролирана, таа ѝ дава подобра основа да одлучи – што може да се развива, што нема економска смисла и што треба да остане недопрено.

The post ШТО СЀ ИМА ПОД МАКЕДОНСКАТА ПОЧВА? Геолошки истражувања ќе откријат какви богатства од минерални суровини поседуваме appeared first on plusinfo.mk.

Собранието го усвои новиот Закон за користење на енергијата од обновливи извори, со што Македонија направи еден од најзначајните реформски чекори во енергетиката во последните децении. За првпат обновливите извори на енергија се уредуваат со посебен закон (Lex specialis), со кој се воспоставува современа, европски усогласена и предвидлива правна рамка за развој на чистата енергија, соопшти Министерството за енергетика.

-Новото законско решение има цел да ја зајакне сигурноста во снабдувањето со енергија, да овозможи исполнување на обврските преземени со ратификацијата на Договорот од Париз, да придонесе кон постигнување на националните задолжителни цели за учеството на енергијата произведена од обновливи извори во бруто финалната потрошувачка на енергија, како и да обезбеди усогласеност со националните стратешки и плански документи од областа на енергетиката, вклучително и Интегрираниот национален план за енергија и клима – посочуваат од Министерството за енергетика.

Меѓу најзначајните новини кои ги носи овој закон  е воведувањето на современиот европски механизам двонасочен договор за пазарно порамнување на разликата (Two-way Contract for Difference).

Овој модел обезбедува финансиска предвидливост за инвеститорите, гарантира минимален приход за производителите, а истовремено овозможува ограничување на прекумерните добивки во услови на високи пазарни цени, со што се создава дополнителна заштита за граѓаните и стопанството.

Според Министерството, со законот се  воспоставува транспарентен, недискриминаторен и конкурентен систем за доделување мерки за поддршка преку повластена тарифа и пазарна премија, овозможувајќи поефикасно користење на обновливите ресурси, привлекување нови инвестиции, поттикнување на претприемништвото, отворање нови работни места и воведување современи технологии.

Законот првпат ги уредува и механизмите за нето-мерење (Net metering) и нето-пресметка (Net billing), со што се создаваат услови домаќинствата, компаниите и институциите активно да произведуваат, користат и управуваат со електрична енергија од обновливи извори.

За првпат се воспоставува и јасна правна рамка за формирање и функционирање на граѓанските енергетски заедници.

-Преку неа, граѓаните, општините и компаниите ќе можат доброволно да се здружуваат за заедничко производство, складирање, потрошувачка и продажба на електрична енергија, како и за реализација на локални енергетски проекти што ќе носат директни економски, еколошки и социјални придобивки- велат од Министерството за енергетика.

Законот дополнително ја зајакнува националната рамка за гаранции за потекло на електричната енергија произведена од обновливи извори.

-Со неговото донесување се создаваат услови националниот оператор на пазарот на електрична енергија МЕМО ДООЕЛ да стане полноправна членка на европската Асоцијација на издавачки тела (AIB) и да се приклучи кон AIB HUB – европската мрежа за прекугранична трговија со гаранции за потекло. Со тоа македонските производители на зелена енергија ќе добијат можност нивните гаранции за потекло да бидат признаени и тргувани на европскиот пазар, што претставува значаен чекор кон поголема конкурентност и интеграција во европскиот енергетски систем – велат од Министерството.

Воедно, по стапувањето во сила на Законот, ќе започнат активностите за воспоставување аукциска платформа за тргување со гаранции за потекло, со што системот ќе стане целосно функционален.

Законот се очекува да се обезбеди:

1. долгорочно намалување на зависноста од увоз на енергија и енергенти;
2. зголемување на уделот на ОИЕ во бруто финалната потрошувачка на енергија;
3. зголемување на сигурноста во снабдувањето со енергија на крајните потрошувачи;
4. диверзификација на производството на енергија;
5. постигнување на климатските и енергетски цели за определени периоди од Интегрираниот национален план за енергија и клима;
6. намалување на употребата на фосилни горива и емисиите на стакленички гасови и зголемување на искористеноста на ОИЕ заради заштита на животната средина и ублажување на климатските промени;
7. доделување на мерките на поддршка за инвестиции за производство на енергија од обновливи извори на транспарентен, недискриминаторен, конкурентен, економичен и ефикасен начин, усогласени со стратешко-планските документи од областа на енергетиката;
8. развој на претприемништвото и создавање нови работни места поврзани со производството на енергија од ОИЕ;
9. поддршка на развојот и користењето на нови технологии и поттикнување на потрошувачите за поголемо користење и производство на енергија од обновливи извори за сопствени потреби.

The post РЕФОРМА ШТО ЈА МЕНУВА ЕНЕРГЕТСКАТА ИДНИНА Усвоен нов закон за обновливи извори appeared first on plusinfo.mk.

Министерката за енергетика Сања Божиновска денеска соопшти дека пристигнало решението со кое и официјално се заштитува македонскиот рубин како наш, уникатен полускапоцен камен.

Со ова, македонскиот рубин добива статус на заштитено национално минерално наследство.

– Го заштитивме македонскиот рубин. Му благодарам на Геолошкиот завод за соработката. Веќе имаме нешто македонско заштитено. Продолжуваме понатаму со заштита и на одредени видови мермер – рече министерката на брифинг со новинарите.

Рубинот што се вади во Македонија е геолошки и естетски уникат: познат е како корунд со карактеристична малиново-розева боја, што се јавува поради присуството на хром во неговата кристална структура. Се наоѓа исклучиво во околината на Прилеп и во планините на Мариово, што го прави единствен природен рубин во копнената Европа што се обработува локално. Покрај својата естетска и колекционерска вредност, македонскиот рубин претставува дел од културното и историското наследство на земјата – симбол на природната убавина и националната гордост.

Активностите за заштита на македонскиот рубин почнаа во септември 2025 година.

The post МАКЕДОНСКИОТ РУБИН Е ЗАШТИТЕН, НА РЕД Е МЕРМЕРОТ Рубинот доби статус на заштитено национално минерално наследство appeared first on plusinfo.mk.

Дигитализацијата, вештачката интелигенција и паметните енергетски системи ќе имаат клучна улога во создавањето сигурен, одржлив и конкурентен енергетски сектор, порача министерката за енергетика, рударство и минерални суровини Сања Божиновска на настанот „Дигитализација и иновации за сигурна и одржлива енергетска транзиција“, организиран од Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини во соработка со Машинскиот факултет – Скопје и во партнерство со Факултетот за електротехника и информациски технологии (ФЕИТ).

Присутните гости при влезот на настанот имаа можност да се запознаат со иновативно технолошко решение развиено од студентите и истражувачите на Факултетот за информатички науки и компјутерско инженерство (ФИНКИ). Робот, програмиран на ФИНКИ, ги пречекуваше и ги поздравуваше учесниците, симболично претставувајќи ја поврзаноста меѓу дигиталните технологии, иновациите и иднината на енергетскиот сектор, што беше и една од централните теми на настанот.

Настанот обедини претставници на академската заедница, енергетските компании, ИТ секторот и институциите, во заедничка дискусија за улогата на современите технологии во енергетската трансформација на државата и регионот.

Во своето обраќање министерката Божиновска истакна дека енергетската транзиција денес не претставува само замена на традиционалните извори на енергија со обновливи извори, туку длабока трансформација на целиот енергетски систем.

– Дигиталните технологии, автоматизацијата, анализата на податоци и вештачката интелигенција стануваат неопходен предуслов за создавање модерен, ефикасен и отпорен енергетски систем. Но, ако има еден ресурс што е поважен од секоја технологија, инфраструктура или инвестиција, тоа се луѓето. Најголемиот капитал на една држава е знаењето – нагласи Божиновска.

Таа посочи дека Македонија е цврсто определена кон изградба на одржлив енергетски сектор кој ќе обезбеди сигурно снабдување со енергија, ќе ја зајакне конкурентноста на економијата и ќе придонесе за исполнување на климатските и европските обврски на државата.

Во панел-дискусијата „Од иновација до имплементација: дигитални и инженериски решенија за сигурна енергетска транзиција“, министерката истакна дека Македонија денес поминува низ една од најзначајните трансформации во својата енергетска историја.

– Нашата цел не е само да ги следиме европските трендови, туку активно да се позиционираме како земја која создава услови за модерна, одржлива и конкурентна енергетика. Во последните години значително се зголемија капацитетите од сонце и од ветер, а интересот на инвеститорите продолжува да расте. Тоа е доказ дека Македонија станува препознатлива како сигурна дестинација за инвестиции во чиста енергија – истакна Божиновска.

Таа нагласи дека следната фаза од транзицијата подразбира многу повеќе од изградба на нови производствени капацитети.

– Вистинскиот предизвик е интеграцијата на обновливите извори во електроенергетскиот систем. Затоа фокусот денес е ставен на батериските системи за складирање на енергија, паметните мрежи, дигитализацијата и модернизацијата на инфраструктурата – рече Божиновска.

Осврнувајќи се на законските реформи, Божиновска посочи дека новиот Закон за енергетика претставува историски чекор со кој државата добива современа регулаторна рамка усогласена со европското законодавство.

– Законот отвора простор за развој на батериски системи за складирање на енергија, паметни мрежи, дигитални услуги, активни потрошувачи и енергетски заедници. Во тек е подготовка на подзаконските акти кои ќе овозможат целосна имплементација на тие решенија – истакна таа.

Говорејќи за предизвиците со кои се соочува енергетскиот систем, министерката нагласи дека државата паралелно работи на зголемување на домашното производство на електрична енергија, модернизација на преносната и дистрибутивната мрежа и на зајакнување на регионалната енергетска поврзаност.

– Голем дел од инфраструктурата е изграден пред повеќе децении и потребни се сериозни инвестиции за да може системот безбедно да ги прифати новите производствени капацитети. Паметните мерни уреди, напредните системи за управување со мрежата и новите дигитални технологии ќе имаат клучна улога во одржувањето на стабилноста и сигурноста на снабдувањето – рече Божиновска.

Таа потсети и на стратешките инфраструктурни проекти што се реализираат, меѓу кои интерконекторот за природен гас со Грција и електроенергетската интерконекција Битола-Елбасан со Албанија, кои ќе придонесат за поголема енергетска безбедност, диверзификација на изворите и за подобра интеграција на регионалниот енергетски пазар.

Посебен акцент беше ставен и на улогата на образованието, науката и развојот на човечкиот капитал.

– Иднината на енергетиката ќе ја водат луѓе кои подеднакво ги разбираат инженерството, дигиталните технологии и потребите на современото општество. Затоа инвестициите во знаење се инвестиции со најголем поврат. Токму младите инженери, истражувачи и иноватори ќе бидат носители на енергетската трансформација во наредните децении – порача Божиновска.

Учесниците на настанот се согласија дека .дигитализацијата повеќе не е избор, туку предуслов за успешна енергетска транзиција, а соработката меѓу институциите, академската заедница, енергетскиот и ИТ секторот ќе биде клучна за создавање сигурен, отпорен и конкурентен енергетски систем подготвен за предизвиците на иднината, соопшти Министерство за енергетика, рударство и минерални суровини.

The post РОБОТ ПРЕЧЕКУВАШЕ ГОСТИ НА НАСТАН ЗА ЕНЕРГЕТСКАТА ТРАНЗИЦИЈА Иднината на енергетиката се луѓето кои подеднакво ги разбираат и инженерството и дигиталните технологии appeared first on plusinfo.mk.

Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини објави јавен повик за ваучери за купување и вградување на инвертер клима уреди, наменет за заштита на ранливите потрошувачи на енергија за 2026 година.

Рокот за поднесување на барања изнесува 30 дена од денот на објавување на јавниот повик.

Како што е најавено, процесот на аплицирање ќе се одвива целосно електронски, преку веб-страницата на Министерството www.aplikanti.energy.gov.mk,  со што значително се поедноставува постапката за граѓаните.

-Наместо досегашното доставување документи во хартиена форма и чекање пред архиви, апликантите ќе можат да го завршат целиот процес онлајн – брзо, едноставно и без непотребни административни бариери. Ова претставува конкретен чекор кон дигитализација и модернизација на јавните услуги, со јасна цел – институциите да бидат поблиску до граѓаните и нивните реални потреби. Начинот на аплицирање ќе биде детално објаснет и јавно достапен, за да се обезбеди еднаков пристап за сите заинтересирани- велат од Министерството за енергетика.

Според објавата, ќе се доделуваат на ваучери за набавка и вградување на инвертер клима уреди со моќност од 3,5 kW и најмалку енергетска класа А+..

Право на учество имаат домаќинства во кои живеат лица корисници на надоместок заради попреченост, како и домаќинства со деца со попреченост кои користат посебен додаток до 26 години, при што се утврдени јасни доходни критериуми за 2025 година. При пресметката на вкупниот доход не се земаат предвид надоместоците за попреченост, со цел поддршката да стигне до оние на кои им е најпотребна.

Право на учество имаат:

1. Домаќинства со лица корисници на надоместок заради попреченост, чиј вкупен месечен нето доход во 2025 година не надминува:

• 30.000 денари за едночлено домаќинство
• 45.000 денари за домаќинство со два члена
• 63.000 денари за домаќинство со три члена
• 83.000 денари за домаќинство со четири и повеќе члена

2. Домаќинства со деца со попреченост (до 26 години), корисници на посебен додаток, со месечен доход во 2025 година до:

• 45.000 денари за домаќинство со два члена
• 63.000 денари за домаќинство со три члена
• 83.000 денари за домаќинство со четири и повеќе члена

Едно лице може да поднесе само едно барање по домаќинство, не се опфатени лица кои користат цивилна или воена инвалиднина, корисници на гарантирана минимална помош и додаток за енергенси

Изборот на корисници ќе се врши врз основа на уредни и комплетни апликации, сè до исцрпување на предвидените средства, а Министерството по службена должност ќе врши проверка на податоците преку надлежните институции. Листите на корисници и донесените решенија ќе бидат јавно објавени и доставени по електронски пат.

The post НОВ ПОВИК ЗА КУПУВАЊЕ ИНВЕРТЕР КЛИМА УРЕДИ Аплицирањето е електронски, а рокот е еден месец appeared first on plusinfo.mk.

Над половина од ваучерите за инвертер клими веќе се подигнати, а процесот се одвива со засилена динамика низ цела држава, информираа од Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини.

Од вкупно 4.070 доделени ваучери, во периодот од 18 до 25 март подигнати се 2.084, што претставува повеќе од 50 проценти од предвидените, покажуваат податоците добиени од меѓуопштинските центри за социјална работа.

„Процесот на подигнување на ваучерите се одвива непречено и со засилена динамика на терен. Дневната динамика покажува континуиран интерес и зголемена активност кај граѓаните во сите општини низ државата“, информираат од Министерството.

Оттаму посочуваат дека податоците потврдуваат ефикасна реализација без застои и во согласност со предвидената динамика.

Граѓаните кои се наоѓаат на објавениот список можат да ги подигнат ваучерите во меѓуопштинските центри за социјална работа во општината каде што живеат најдоцна до 17 април 2026 година. По подигнувањето, тие ќе може да се искористат кај компаниите со кои Министерството има склучено договори.

„Со ваучерот граѓаните добиваат можност за набавка и вградување на инвертер клима уред со моќност од 3,5 kW и најмалку енергетска класа А+, во вредност до 28.000 денари, без дополнителна доплата“, наведуваат од Министерството.

https://energy.gov.mk/mk-MK/odnosi-so-javnost/rezultati-i-spisoci

Ваучерите може да се искористат најдоцна до 15 октомври 2026 година, а мерката е дел од Програмата за заштита на ранливи потрошувачи на енергија.

„Продолжуваме со интензивна реализација на мерките за поддршка на ранливите категории граѓани, со цел намалување на трошоците за енергија и подобрување на енергетската ефикасност во домаќинствата“, додаваат од Министерството.

The post БЕЗ ДОПЛАТА ДО НОВА КЛИМА Над 50 проценти од ваучерите веќе подигнати appeared first on plusinfo.mk.

На 29 март 2026 започнува летното сметање на времето, соопшти Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини. Владата донела Одлука за утврдување на почетокот и завршувањето на летното сметање на времето во 2026 година, објавена во „Службен весник на Република Северна Македонија“ бр. 58 од 19 март 2026 година.

Согласно донесената Одлука, летното сметање на времето започнува на 29 март 2026 година во 02:00 часот, со поместување на стрелките на часовникот за еден час нанапред, односно времето од 02:00 часот се смета како 03:00 часот.

Летното сметање на времето завршува на 25 октомври 2026 година во 03:00 часот, со поместување на стрелките на часовникот за еден час наназад, односно времето од 03:00 часот се смета како 02:00 часот.

Донесувањето на оваа Одлука е во согласност со утврдената годишна практика за регулирање на сметањето на времето, како и со обврските за усогласување со европската регулатива во оваа област.

The post ВО НЕДЕЛА ПОЧНУВА ЛЕТНОТО СМЕТАЊЕ НА ВРЕМЕТО Часовникот оди еден час нанапред appeared first on plusinfo.mk.

Започна распределбата на ваучерите за набавка и вградување на инвертер клима уреди за граѓаните кои се стекнале со право по Јавниот оглас за 2025 година. Од денеска до 17 април 2026 година, лицата кои се наоѓаат на списокот ќе можат да ги подигнат ваучерите во меѓуопштинските центри за социјална работа во општината каде што живеат.

Ваучерот овозможува набавка и вградување на инвертер клима уред со моќност од 3,5 киловати и најмалку енергетска класа А+, а може да се искористи најдоцна до 15 октомври годинава. Вредноста на ваучерот изнесува до 28.000 денари, без дополнителна доплата од страна на корисниците.

На веб-страницата на Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини (МЕРМС) објавени се сите детали за потребната документација и постапката за подигнување, како и списокот на компании со кои се склучени договори, од кои граѓаните ќе можат да ги набават инвертер клима уредите користејќи го ваучерот.

– Станува збор за втора фаза од веќе завршената постапка, во која право на поддршка имаа исклучиво домаќинствата кои најдоцна до 5 октомври 2025 година поднеле барање, доставиле комплетна документација и ги исполниле условите утврдени во Програмата за заштита на ранливи потрошувачи на енергија – информира прес-службата на МЕРМС.

Списокот на граѓани кои се стекнале со право, како и списокот на компании, се достапни на веб-страницата на Министерството: https://energy.gov.mk/mk-MK/odnosi-so-javnost/rezultati-i-spisoci

Министерството нагласува дека оваа фаза се однесува исклучиво на граѓаните кои веќе аплицирале во 2025 година и претставува финализација на постапката, во рамки на која се доделуваат вкупно 4.070 ваучери.

– Со оваа мерка државата продолжува со конкретна поддршка на ранливите категории граѓани, обезбедувајќи пониски трошоци за енергија и повисока енергетска ефикасност во домаќинствата – информира МЕРМС.

The post ПОЧНА ПОДЕЛБАТА НА ВАУЧЕРИ До 28.000 денари за инвертер клима без доплата appeared first on plusinfo.mk.

Министерството за енергетика го објави списокот на граѓани кои ќе добијат ваучер за купување и вградување инвертер клима уред и соопшти дека од 18 март до 17 април е рокот за нивно подигање.

На списокот се 4.070 граѓани од целата земја.

Ваучерите се подигаат во меѓуопштинските центри за социјална работа во општината каде што живеат, а потребните документи за подигање на ваучерите се објавени на страната на Министерството за енергетика.

Ваучерот овозможува набавка и вградување на инвертер клима уред со моќност од 3,5 kW и најмалку енергетска класа А+, а може да се искористи најдоцна до 15 октомври 2026 година.

Дополнително Министерството во наредните денови ќе објави и список на компании со кои се склучени договори, каде граѓаните ќе можат да ги искористат своите ваучери. Ранливите потрошувачи ќе избираат клима уред од понудите на овие компании, без дополнителна доплата, а вредноста на ваучерот изнесува до 28.000 денари.

Министерството уште еднаш нагласува дека оваа објава се однесува само на граѓаните кои веќе аплицирале на јавниот оглас во 2025 година, и претставува завршна постапка за реализирање на поддршката.

Станува збор за втора фаза од веќе завршената постапка. Право на оваа поддршка имаа исклучиво домаќинствата кои најдоцна до 5 октомври 2025 година поднеле барање, доставиле комплетна документација и ги исполнија условите утврдени во Програмата за заштита на ранливи потрошувачи на енергија.

За дополнителни информации, доколку е потребно, лицата што се стекнале со право можат да се обратат и на следните телефонски броеви 071-391-187 и 071-391 169 и на емаил на министерството.

The post ОБЈАВЕН Е СПИСОКОТ НА ГРАЃАНИ КОИ ДОБИЈА ВАУЧЕРИ ЗА ИНВЕРТЕР КЛИМИ Тече рокот за 4.070 граѓани за нивно подигање appeared first on plusinfo.mk.