Илија Андонов Ченто беше градежен инжeнер по професија и е запаметен по изградбата на браната Калиманци.

Тој беше најстариот син на Методија Андонов Ченто, првиот претседател на Президиумот на АСНОМ.

Посмртните останки на Илија Андонов Ченто утре во 14 часот ќе бидат изложени во капелата на гробиштата Бутел во Скопје, а погребот ќе се изврши во 15 часот.

The post ПОЧИНА СИНОТ НА МЕТОДИЈА АНДОНОВ-ЧЕНТО Илија беше министер во првата влада на Република Македонија appeared first on plusinfo.mk.

Тогаш, Врховниот суд на Република Македонија го рехабилитираше Ченто како жртва на монтиран процес во 1946 година, судење во кое иронично бил наречен „ванчомихајловист“ и „бугарофил“.

Методија бил роден на денешниот стадион во Прилеп. Неговите родители, Андон и Заха потекнувале од селата Леништа и од Плетвар. Уште од млад ја бранел македонската кауза. Завршува средно трговско училиште и отвора бакалско-угостителски дуќан да си обезбеди егзистенција. Во 1930 година се жени со Василка Спирова Поп-Атанасова, а прилепчани не прифаќаат оти тој претходно живеел со неа.

Во 1935 учестува на изборите како заменик-кандидат, а во 1938 како кандидат на листата на Здружената опозиција, залагајќи се за поголема слобода на Македонците и отворање на училишта на македонски јазик. Иако добил најмногу гласови, сепак поради државната манипулација со изборниот систем, Ченто не бил избран за пратеник.

Одбил да соработува со Бугарите, станал комунист

Уште на почетокот на бугарската окупација, Ченто, како и многу други Македонци, добива покана да соработува со бугарската власт. Тој оваа покана ја одбива и започнува соработка со Македонското движење за ослободување на Македонија. Неговата продавница во Прилеп станала свратилиште на македонските комунисти од градот.

Србите го затвориле оти организирал Илинденски демонстрации

Неговиот прв судир со српските власти бил кога во 1940 година, како организатор на Илинденските демонстрации во Прилеп и бил затворен во Велика Кикинда. Поради своите залагања за воведување на македонски јазик во наставата во училиштата, повторно бил затворен во затворот Баина Башта. Бил осуден на смрт, но бил ослободен во последен момент на 15 април 1941 година.

Македонија да им се остави на Македонците

Пред Втората светска војна, бидејќи бил многу почитуван во прилепската чаршија, бил претставник на прилепскиот трговски еснаф, а во периодот од 1935 до 1940 година бил претставник на прилепските трговци во Индустриско-трговската комора во Скопје.

Тука повторно дошол во конфликт со српската власт, велејќи дека Македонија треба да се остави на Македонците и дека тие од неа ќе направеле развиена економска земја. Ваквите негови изјави биле пренесени во Белград и оценети како сепаратистички и автономистички.

Во 1942 година повторно бил уапсен, бил интерниран прво во с. Мелница (близу бугарско-турската граница), а потоа во логорот Чучучигово, Петрич (пиринска Македонија). По неговото ослободување од интернација, Главниот Штаб на НОВ и ПОМ на 21 август 1943 година, му исраќа писмо во кое го повикува да се приклучи на НОБ. На иницијатива на Кузман Јосифовски – Питу, Ченто се приклучил на Народноосободителното движење на Македонија.

Лазар Мојсов, Марин и Чашуле му пресудиле

Кога во 2013 година беа отворени архивите на АСНОМ од страна на Комисијата за верификација на фактите беше увидено дека членови на тогашниот судски совет на Окружниот народен суд во Скопје,  кои му пресудиле на Ченто биле Панта Марина, Лазар Мојсов и Коле Чашуле.

Комисијата тогаш изјави дека можно е да ги лустрира и погорните ешалони кои можеби биле вмешани во процесот, како што е Лазар Колишевски.

Бил против праќање на Македонците на Сремскиот фронт

Ченто тогаш се залагал за обединување на Македонија. Тој за време на Втората светска војна за време на антифашистичката војна често не се согласувал со одлуките на тогашниот југословенски и македонски раководен врв. Тој бил против праќањето на македонските партизани на Сремскиот фронт. Ченто цело време дејствувал и се залагал за обединување и за поголема самостојност на Македонија.

Се разболел во затвор, не добил пасош од Тито

Ченто бил уапсен на 14 јули 1946 година пред својата куќа во Прилеп, а во јавноста  било соопштено дека Ченто бил фатен на границата со Грција во обид да избега од татковината. На 8 август против него е поднесен обвинителен акт, а на 19 ноември е изведен пред суд по што доби затворска казна во затворот во Идризово во Скопје.

Девет години и четири месеци одлежа во Идризово. Поради нарушено здравје бил пуштен дома. Од Тито побарал да му дадат пасош за да отиде да се лекува во Швајцарија. Пасош не добил, а на 24 јули 1957 умира од во Прилеп од рак на желудникот.

The post 22 ФУНКЦИОНЕРИ МУ „ПУКАЛЕ ВО ГРБОТ“ На денешен ден пред 120 години е роден Методија Андонов-Ченто appeared first on plusinfo.mk.

Тој е син на Андон, кој бил по потекло од прилепското село Леништа, и Захарија (Зака), која била по потекло од прилепското село Плетвар. Во младоста бил одличен гимнастичар, завршил средно трговско училиште во Прилеп и во 1926 година отвориле бакалско-угостителски дуќан со што си обезбедил пристојна егзистенција. На 25 март 1930 година, во Нови Сад, склучил граѓански брак со Василка Спирова Поп-Атанасова што предизвикало бурни реакции во конзервативната прилепска средина. И, по враќањето во Прилеп, на 5 мај биле казнети со по 20 дена затвор поради вонбрачно живеење. Со Василка, Ченто има четири деца, а нивниот најстар син, Илија Андонов – Ченто, во 1990-те напишал биографија за својот татко. Ченто ја бранел македонската национална кауза уште од раната младост.

Учествувал на изборите во 1935 година како заменик кандидат, а на изборите во 1938 година и како кандидат на листата на Здружената опозиција, бранејќи ја македонската национална кауза и залагајќи се за поголема слобода на Македонците и отворање на училишта на македонски јазик. На изборите во 1938 година од вкупниот број гласови дадени за кандидатите на опозицијата, Ченто добива најмногу, но не бил избран за пратеник поради државната манипулација со изборниот систем.

Организатор на Илинденските демонстрации

Ченто бил еден од организаторите на Илинденските демонстрации во Прилеп (1940), за што бил затворен во затворот во Велика Кикинда. Во 1940 година се залагал за воведување на мајчин македонски јазик во наставата во училиштата и повторно бил затворен и интерниран во Баина Башта. Тој бил осуден на смрт, дури и бил одведен на стрелање, но бил ослободен во последен момент на 15 април 1941 година. Пред Втората светска војна повеќе пати бил претставник на прилепскиот трговски еснаф, а во периодот 1935 – 1940 бил претставник на прилепските трговци во Индустриско-трговската комора во Скопје, каде што јавно истапил пред нападите на српската влада дека народот во Македонија не е благодарен на сите добродети што ги направила владата, велејќи дека доколку Македонија им се остави на Македонците, тие од нејзе ќе направат цветна градина и развиена економска земја. За ваквите изјави бил известено Белград од каде биле оценети како сепаратистички и автономистички.

Ченто бил многу почитувана личност во прилепската чаршија

Уште на почетокот на бугарската окупација, на 26 април, Ченто добил покана да соработува со бугарските окупаторски власти. Тој ја одбил поканата и наместо тоа одбрал да соработува со тие што се залагаат за ослободување на Македонија од нејзините нови окупатори кои ги замениле српските. Бугарските власти во 1942 година го интернирале прво во селото Мелницаф, близу бугарско-турската граница, а потоа во логорот Чучулигово, Петричко во Пиринска Македонија. По неговото ослободување од интернација, Главниот штаб на НОВ и ПОМ на 21 август 1943 година му испраќа писмо во кое го повикува да се приклучи на НОБ. Во септември се среќава со својот сограѓанин Кузман Јосифоски – Питу, по што Ченто се приклучил на НОБ. Како дел од Одборот учествува во подготовките и организацијата на свикувањето на АСНОМ.

На почетокот од мај 1944 година тој, Емануел Чучков и Кирил Петрушев заминуваат за Вис на средба со Народниот комитет за ослободување на Југославија на чело со Јосип Броз Тито. Средбата се одржала на 24 јуни при што македонската делегација го поставила прашањето за обединување на Македонија по ослободувањето од окупацијата. По враќањето на делегацијата од Вис, се привршуваат подготовките околу АСНОМ и на 2 август се одржува Првото заседание на кое Ченто е избран за претседател на Президиумот на АСНОМ на ова највисоко државно тело на Демократска Федерална Македонија (подоцна НР Македонија). За време на извршување на својата функција, Ченто бил многу почитуван од народот зашто се залагал власта целосно да биде народна и народот да може слободно и преку истата врата преку која влегуваат службениците, да влегува во институциите.

Првите несогласици на Ченто со комунистите, особено со Светозар Вукмановиќ – Темпо, почнале многу брзо по неговото преминување на слободна територија. По ослободувањето на Македонија несогласиците со тогашниот македонски врв продолжиле. Ченто бил против тоа 15 македонски корпус да оди на Сремскиот фронт, се залагал за обединување и поголема самостојност на Македонија, а бил против враќање на имотот на избеганите српски колонисти од Мaкeдонија и се залагал за поголема финансиска независност и за сопствен буџет на Македонија. Комунистите полека му ја одземале реалната власт и поради несогласувањето со мерките што ги преземале комунистите, Ченто на 14 март 1946 година поднесол оставка на функцијата претседател на Президиумот на Народното Собрание на Македонија.

Неправдата кон Ченто е исправена по 44 години

Сакал да се повлече од политиката и мирно да живее во Прилеп, но на 14 јули бил уапсен пред својата куќа во Прилеп, а на 31 јули Министерството за внатрешни работи објавува дека Ченто бил уапсен поради обид за бегство во Грција. На 8 август против него било покренато обвинение, а на 19 ноември бил изведен пред суд во состав: Панта Марина (претседател), а Лазар Мојсов и Коле Чашуле, членови.

Судењето траело доста кратко и по два дена, на 21 ноември, Ченто бил осуден на 11 години затвор. Казната ја издржувал во скопскиот затвор Идризово, каде во најтешки услови бил во „специјалната ќелија“ и бил чуван од посебна стража. Му биле дозволувани само 30 минутни прошетки на одредено место во затворот и еднаш неделно посети на членовите на неговото семејство. Додека бил во затвор, властите често му нуделе да признае и да потпише дека згрешил и дека се покајува, а потоа животот да му биде целосно обезбеден. Но, Ченто ја одбивал оваа непристојна понуда од комунистичките власти.

По поминати речиси 9,5 години во затвор условно бил пуштен на 4 септември 1955 година, со длабоки траги од затворскиот живoт врз неговото здравје. Побарал од Тито да му дадат пасош за да замине да се лекува во Швајцарија, но бил одбиен и починал на 24 јули 1957 година во својот дом во Прилеп. Но, и по излегувањето од затворот не се откажал од идеите за самостојна и обединета Македонија.

Долги години по смртта, Ченто бил табу тема и ретко бил спомнуван во историските книги и учебници, а и јавните разговори поврзани со него биле строго контролирани. Во 1990 година, на барање на неговиот син Илија, бил обновен судскиот процес против Ченто и на 22 октомври, по повторената кривична пресуда, Окружниот суд во Скопје ја укинал пресудата од 1946 година. На 22 октомври 2010 година, Претседателот на Република Македонија Ѓорге Иванов постхумно го одликувал Ченто со Орден на Република Македонија.

The post ПРЕД 65 ГОДИНИ ПОЧИНА МЕТОДИЈА АНДОНОВ ЧЕНТО „Верував во сѐ, но не верував дека Македонците ќе ме судат за Македонија“ appeared first on plusinfo.mk.

Во 20.54 часот вчера во СВР Скопје, Б.Х.(41) од село Сингелиќ, скопско, пријавил дека во 19.30 часот забележал дека неговото патничко возило „Бе-Ем-Ве“ со скопски регистарски ознаки, кое било паркирано на улица „Методија Андонов Ченто“, било оштетено од залутано зрно од огнено оружје.

Увид на местото извршила екипа од СВР Скопје. Се преземаат мерки за расчистување на случајот.

The post ВО ЧЕНТО ПАК СЕ ПУКАЛО Скопјанец пријавил дека куршум му оштетил „бе-ем-ве“ appeared first on plusinfo.mk.

Јас не можам и не сакам да тврдам ништо во врска со евентуалната вина на Миле Јанакиески, на Спиро Ристовски и на тој Владимир Атанасовски (кого ни површно не го познавам) за организирањето на насилствата во македонскиот парламент на 27 април 2017 година. Би можел само да го споделам мојот впечаток, кој е поблиску до тврдењето на сведокот Зоран Заев, дека Миле и Спиро сепак не биле организатори на обидот за пуч. Но, велам, не сакам да обзнанам личен суд само врз основа на написите на пословично површните и неретко навивачки настроени известувачи од македонските медиуми од Вашата судница.

Сепак, кога станува збор за Трајко Вељаноски и за неговата улога во настаните, се сметам за квалификуван набљудувач на процесот. Единствената „вина“ на Вељаноски, всушност, е што цврсто и доследно се држел до словото и до духот на собранискиот деловник и не прифатил да воведе нова пракса да ја укине дебатата во парламентот, за да се реализира планот за „мирен трансфер“ на власта, на фамозната конститутивна седница со која тој претседавал. Трајко, всушност, е „виновен“ што не се согласил да го прекрши деловникот (како што било барано од него и како што веројатно било опортуно) и тоа е единствената причина поради која сега, со Вашата пресуда, друже судија, тој официјално е прогласен за – терорист.

Кога прв пат го сретнав Вељаноски, за да се запознаам со детаљите на предметот „Организатори на 27 април“, од него побарав да ги прочитам и обвинението и неговата одбрана. Нашиот договор беше мошне едноставен – ако јас се посомневам дека човекот можеби е жртва на нефер прогон, тој ја презема обврската да ми ги даде на увид списите и записниците од текот на сите судски расправи. Ќе си земам слобода да претпоставам дека за овој случај можеби имам прочитано повеќе од Вас, друже судија – сите записници за текот на „спорната“ собраниска седница, сите записници од сведочењата и вкрстените испитувања на сведоците и уште мал милион други „папири“. И затоа, велам, се сметам за квалификуван посматрач на судењето на мојот „клиент“ Вељаноски.

Од таа неформална позиција, значи, со сиот мој капацитет да ги разберам релативно едноставните правни квалификации во скудното обвинение и одговорите на одбраната, како и изјавите на сведоците (безмалку сите се во прилог на  невиноста на обвинетиот, вклучително и исказите на Заев, Оливер Спасовски, Талат Џафери и на други пратеници од тогашната опозиција, но и од тогашната власт), сакам уште еднаш да ја опоменам македонската јавност дека поранешниот собраниски спикер Трајко Вељаноски е осуден без вина!

Повторувам јасно и гласно, Трајко Вељаноски е осуден без никаква вина!

Конститутивната седница човекот ја водел беспрекорно. Немал апсолутно никакви контакти со насилниците и никакви суштински контакти со лица за кои обвинителството се сомнева дека биле организатори на насилствата во парламентот. Тој е жртва на едно лажно сведочење на сведок чија ролја во овој процес е демаскирана и сведокот успешно и уверливо е дискредитиран. Па дури и тоа сведочење да е точно, на никој начин не го поврзуваат обвинетиот со активности кои можат да се доведат во врска со битието на кривичното дело „терористичко загрозување на уставниот поредок и безбедноста”.

Се согласувам јас, друже судија, со Вашето тврдење дека „државата се брани со срце со ум, со државни потези, а не со насилно влегување во парламентот и со тепање пратеници“. Се согласувам и со Вашето тврдење дека на 27 април уставниот поредок бил загрозен. Јас своевремено за тој чин кажав многу потешки зборови. Државен удар, на пример. Но, Трајко Вељаноски нема врска со сето тоа, тој не е учесник во никаков план за спречување на мирниот трансфер на власта. Доказната постапка покажа дека било сосема обратно – собранискиот спикер вложил огромен труд, време и трпение и ја употребил сета своја вештина за да спречи тензиите на конститутивната седница да ескалираат. За жал, на 27 април 2017 година бил немоќен.

Државата се брани со државни потези, а правдата со докази, со непристрасност и со принципиелност, друже судија!

Вашата осудителна пресуда е политичка. Можеби Вие и не сте сосема виновни за тоа, но дилеми нема – ова е класичен политички реваншизам и брутална одмазда спакувани во вид на судска пресуда!

Трајко Вељаноски е „виновен“ исто толку колку што бил „виновен“ и Методија Андонов Ченто, првиот претседател на Президиумот на АСНОМ, во 1946 година осуден на 11-годишна затворска казна поради наводен обид за бегство во Грција. Ако Апелацискиот суд не ја собори Вашата пресуда, друже судија, Трајко Вељаноски ќе лежи во истиот затвор во кој лежеше и Ченто, а Вие ќе ја понесете „славата“ на судиите што го осудија првиот претседател на Президиумот на АСНОМ – Панта Марина, Коле Чашуле (постариот) и Лазар Мојсов.

А јас сум сигурен дека и Вашата пресуда, друже судија, еден ден ќе биде укината како што беше укината и пресудата за Ченто и дека за тоа нема да мора да чекаме половина век.

Како и да е, од денеска, 26 јули 2021 година, Трајко Вељаноски е најмаркантната фигура на македонската политика којашто неформално, а верувам наскоро и формално, ќе го понесе епитетот политички осуденик и жртва на политички прогон. Останува само пустата надеж дека некој во последен момент ќе се сепне и нема да дозволи тој да стане и политички затвореник.

Ги пишувам овие редови свесен за фактот дека сум безнадежно осамен во мојот отпор против сфаќањето на правдата како одмазда, против политиката „че си лежите“ како суштина на „реформите“во ресорот правосудство, против апсанџиството како политичка филозофија и против сеирот и злорадоста како доминантен дух на македонското „граџанство“, инволвирано во политиката на најбрутален можен начин – преку еден организиран линч на политичките неистомисленици, во медиумите и на социјалните мрежи.

Но, не е важно кој е осамен, а зад кого клика толпата и во едно заглушувачко стампедо гази се пред себе, друже судија. За мене осаменоста е природна „агрегатна“ состојба. Не знам за вас. И не е ни битно.

Битно е само едно, друже судија – Вие и јас знаеме дека денеска осудивте невин човек…

The post Осудивте невин човек, друже судија! appeared first on plusinfo.mk.