„Ние ќе победиме! Ние ќе победиме!“ бил последниот извик на Вера Циривири-Трена, пред нејзиниот живот да згасне меѓу штипските куќи во ноќта спроти 15 јули 1944 година.

Бугарската полиција ја опколила куќата во која се криела. Таа побегнала боса, прескокнувала дворови и барала излез од обрачот.

Куршум ја погодил во грб додека прескокнувала ограда. Соочена со можноста да биде заробена, Вера го вперила сопствениот пиштол кон себе.

Имала само 24 години.

Историските извори се согласуваат дека Вера Циривири-Трена била македонска партизанка и учесничка во Народноослободителната борба. Загинала во Штип на 15 јули 1944 година, а нејзиниот живот и денес се одбележува преку споменици, училишта и јавни манифестации.

Вера е родена во Прилеп, во семејство во кое политичките идеи биле дел од секојдневието. Дел од изворите ја наведуваат 1920 година, а други 1921 година како година на нејзиното раѓање.

Семејството подоцна заминало во Белград. Таму нејзиниот татко Коста работел како кројач, а неговиот дуќан станал собиралиште на македонски револуционери, поети и политички активисти.

Меѓу посетителите биле Мирче Ацев, Страшо Пинџур, Борка Талески, Кузман Јосифоски-Питу и Кочо Рацин. Средбите со нив силно влијаеле врз нејзините политички убедувања.

Вера се приклучила кон комунистичкото движење пред почетокот на војната. Подоцна станала една од активните организаторки на Народноослободителната борба.

Партијата ѝ доверувала отворање месни комитети, поврзување на илегалните мрежи и испраќање нови борци. Таа патувала со лажни документи и минувала низ полициски контроли.

Според биографските записи, бугарските окупаторски власти понудиле 20.000 лева за нејзиното фаќање.

Штипската задача завршила во опколена куќа

Вера добила задача да замине во Штип. Таму работела на регрутирање борци и на подготовка делегати за Првото заседание на АСНОМ.

Според достапните биографии, таа успеала да поврзе околу 80 борци. Потоа штипската илегална мрежа била пробиена, а полицијата веќе имала нејзин детален опис.

Опсадата почнала во ноќта на 14 јули 1944 година. Полицијата ја блокирала куќата во која престојувала.

Вера ја почувствувала опасноста и тргнала кон соседните дворови. Бегала боса, додека агентите го стегале обрачот.

Кога куршумот ја погодил, извикала кон гонителите.

– Ние ќе победиме! Ние ќе победиме! – извикала Вера, според биографските записи за нејзината смрт.

Потоа се самоубила за да не падне жива во рацете на полицијата.

Телото исчезнало, трагата останала

Еден дел од подоцнежните записи тврди дека полицајците го сквернавеле нејзиното тело, го избоделе со бајонети и го фрлиле во Брегалница.

Според истите сведоштва, овчар го забележал телото, го извадил од водата и го погребал покрај брегот. Овие детали се пренесуваат во локални и семејни извори, но не се еднакво документирани во сите достапни биографии.

Членови на семејството подоцна изнесле и потешки обвинувања за постапувањето со телото. Тие тврдења се дел од семејното сведоштво и треба јасно да се одделат од целосно потврдените историски факти.

Посмртните останки биле откопани во декември 1944 година. На настанот присуствувале граѓани, борци, претставници на власта и членови на семејството.

Во тогашен весник бил пренесен говорот на нејзината мајка Васка. Таа изгубила 2 ќерки, а нејзиниот 18-годишен син бил ранет.

„Горда сум дека во оваа света борба дадов две ќерки и еден ранет 18-годишен син. Не плачам и се заветувам дека ќе дадам сè за борбата“, стои во пренесениот запис од нејзиното обраќање.

Име впишано во колективната меморија

Вера Циривири-Трена денес се памети како една од жените организаторки на Народноослободителната борба. Нејзиното име го носат училишта и детски установи, а нејзиниот лик се појавува и во музејски поставки посветени на жените во македонската историја.

И покрај широкото користење на определбата „народен херој“ во јавните чествувања, повеќе извори наведуваат дека таа формално не била прогласена за народен херој. Иницијативи за нејзино постхумно одликување продолжиле и децении подоцна.

The post НИЕ ЌЕ ПОБЕДИМЕ, ВИКНАЛА ВЕРА ПРЕД ДА СЕ САМОУБИЕ Бугарските фашисти го сквернавеле телото и го избоделе со бајонети appeared first on plusinfo.mk.

На денешен ден пред 105 години, на 28 јуни 1921 година, во Софија беше убиен Ѓорче Петров – еден од најзначајните македонски револуционери, публицисти, учители и идеолози на македонското националноослободително движење. Неговата смрт претставува една од најтрагичните страници во историјата на македонската револуционерна борба, бидејќи дојде во време на длабоки поделби и судири меѓу самите македонски дејци.

Ѓорче Петров е роден на 2 април 1865 година во Варош, Прилепско. Уште како млад се истакнал како образован интелектуалец, а подоцна станал еден од најблиските соработници на Гоце Делчев. Заедно со него работел на организациското зацврстување на Внатрешната македонска револуционерна организација и на ширењето на нејзината идеја за ослободување на Македонија.

Покрај револуционерната дејност, Ѓорче Петров оставил значајна трага и како научник и публицист. Неговите географски, етнографски и историски записи за Македонија се сметаат за едни од највредните извори за состојбите во земјата на крајот на XIX и почетокот на XX век. Особено е познато неговото дело „Материјали по изучувањето на Македонија“, кое и денес претставува важен историски документ.

Иако бил резервиран кон идејата за предвремено кревање востание, сметајќи дека условите не се доволно зрели, Ѓорче Петров активно се вклучил во подготовките и текот на Илинденското востание во 1903 година. Неговите ставови често се темелеле на прагматизам и внимателно проценување на политичките и воените околности.

По Првата светска војна, политичките и идеолошките разлики во македонското револуционерно движење дополнително се продлабочиле. Ѓорче Петров бил меѓу оние кои застапувале поинаков пристап кон решавањето на македонското прашање, што довело до остри конфликти со дел од тогашното раководство на ВМРО.

На 28 јуни 1921 година, откако излегол од кафеана во Софија и се упатил кон својот дом, Ѓорче Петров бил застрелан пред влезот на куќата. Атентатот го извршил Турчинот Реџеп, припадник на ВМРО, а во историската литература најчесто се наведува дека зад ликвидацијата стоело тогашното раководство на организацијата, под раководство на Тодор Александров, иако тоа никогаш официјално не ја презело одговорноста.

Неговото убиство предизвикало силен одек меѓу македонската емиграција и пошироката јавност. На погребот присуствувале бројни македонски дејци, пријатели и политички истомисленици, но и луѓе кои претходно биле негови политички противници. Во говорите било истакнато дека Македонија изгубила еден од своите најобразовани и најпосветени синови.

Историчарите денес оценуваат дека Ѓорче Петров бил една од најкомплексните личности во македонското револуционерно движење. Тој не бил само организатор и револуционер, туку и мислител кој настојувал борбата за слобода да ја темели врз јасна политичка стратегија, образование и национална свест.

Неговото име денес го носат скопската општина Ѓорче Петров, бројни улици, училишта и други институции. Со тоа, споменот за неговиот живот и дело останува трајно вграден во колективната меморија на Македонија.

По 105 години од неговото убиство, Ѓорче Петров останува една од клучните личности во македонската историја. Без оглед на различните толкувања на одделни историски настани, неговата улога како интелектуалец, револуционер и борец за слободата на Македонија продолжува да биде предмет на научни истражувања и јавни одбележувања.

The post 105 ГОДИНИ ОД АТЕНТАТОТ ВРЗ ЃОРЧЕ ПЕТРОВ Македонскиот револуционер чие дело ја надживеа смртта appeared first on plusinfo.mk.

Светите Кирил и Методиј во Православната црква се прославуваат како „Свети рамноапостолни Кирил и Методиј, учители словенски“.

Кои се Светите Кирил и Методиј? Тие се еден владика и еден калуѓер: Кирил бил монах, а Методиј епископ и архиепископ. И двајцата биле многу учени луѓе. Вброени се меѓу најучените во цела Византиска империја.

Нивното потекло било од Македонија. Тие го познавале својот народ и мајчиниот јазик. Затоа, на тој јазик го создале и првото писмо, азбуката и ги поставиле правилата за пишување.

Зошто создале азбука и писмо? Браќата го направиле тоа, со мисла за подобро да ја исполнат својата желба, а нивната желба била да Му служат на Бога, проповедајќи го Неговото спасително учење меѓу својот народ и тоа, на разбирлив народен јазик и писмо. Само така може да се објасни и да се сфати делото што го правеле овие Свети мажи.

И прво нешто што напишале со новите букви било Евангелието. Тие го превеле Светото писмо на мајчин јазик, на старомакедонскиот словенски јазик со македонско наречје. А по Библијата, ги превеле и богослужбените книги, за да воведат богослужби на словенски јазик и да го зајакнуваат народниот дух на словенскиот род.

Кон тоа можел да ги повлече само патриотизмот, како родољубиви Словени. Дека, пак, Светите Кирил и Методиј својата родна земја Македонија ја чувствувале како своја татковина, а Македонците за свој род, говорат и текстовите од Службата на Свети Методиј, во која се вели дека „остави род и татковина“ и замина да живее со „светите отци“.

Константин или со монашкото име Кирил, поради големата ученост бил наречен филозоф, а станал и учител во тогаш најпознатата Магнаурска школа во Цариград, а царицата кај него го дала на школување царскиот син.

Тој високо се издигнал и во богомудрието. Затоа бил назначен и за библиотекар на Патријаршијата во Цариград, што подразбира хартофилакс, односно доверлив секретар на патријархот, со големи права и овластувања. Што би значело, уста и рака на патријархот. Знаел многу јазици: грчки, латински, словенски, еврејски, самарјански и други.

Застанал во одбрана на иконите и бил против иконоборците. Кога требало да се брани христијанството и од другите вери, во земјите близу до Византија, и таму биле испраќани Светите браќа Кирил и Методиј. Нивната прва верска и политичка мисија била кај Хазарите, која ја завршиле успешно и се вратиле триумфално во Цариград.

Таму, на островот Крим, Свети Кирил и Методиј ги пронашле моштите на Свети Климент Римски папа и ги зеле со себеси. Свети Климент Римски бил ученик на Свети апостол Петар и римски епископ, кој умрел во прогонство на Крим, каде бил фрлен в море, со котва околу вратот.

Неговите мошти, на чуден начин Бог им ги открил на Светите браќа, кога се почувствувал мирис на „големо благоухание – како од многу кандила и потоа се појавиле светите мошти.“ Тогаш Свети Кирил напишал поетска творба со која го опеал Свети Климента.

И на Кримјаните им станал мил кога им кажал дека во Библијата е запишано нивното име и дипломатски ги придобил луѓето.

Претходно, Свети Кирил имал и уште една мисија кај Сарацените и ја завршиле со успех.

Од секаде, како се враќале, си оделе в манастир, каде што главна работа им била: „да се молат на Бога, беседејќи само со книгите“.

Се смета дека заедно со нив во манастирот бил и Свети Климент и таму ја започнале подготовката за третата и најважна мисија меѓу Словените.

Тогаш, Моравскиот кнез Ростислав, побарал од Византија мисионери кои ќе го шират зборот Божји и ќе богослужат на словенски јазик, бидејќи проповедниците од Запад им служеле на латински јазик, а проповедале на германски.

Во писмото се вели: „Кај нас се дојдени мнозина учители, христијани од Италија, од Грција и од Германија, кои нè учат различно… За нашите луѓе, кои се откажаа од паганството и го примија христијанството, потребен ни е таков учител, кој ќе им ја објасни вистинската христијанска вера на наш јазик, па и другите земји кога ќе го видат тоа, да постапат како нас. Затоа, господару, испрати ни таков епископ и учител…“

Ростослав, всушност, сакал независноста на својата држава да ја осигура преку формирањето на независна црква во Моравија и затоа правел сè да дојде до формирање на словенска народна црква. Мудро сакал мечот да го замени со крст, па затоа побарал во својата земја да доведе мисионери од словенски род кои ќе му проповедаат на народот Евангелие на мајчин јазик. Со тоа би ја остварил замислата за независна моравска држава и самостојна народна црква.

Веројатно тој чул дека Христовата вера веќе се проповеда меѓу Македонските Словени на свој јазик. Имал некои известија за тоа дека некаде на југ, меѓу Словените богослужбата или барем дел од неа, се врши на словенски јазик и се проповеда на јазикот на народот. Убеден бил дека Цариград има учени луѓе кои зборуваат словенски јазик и затоа такви побарал оттаму.

Византискиот цар и цариградскиот патријарх со радост ја прифатиле молбата и веднаш ги определиле браќата Кирил и Методиј за мисионери во Моравија.

По една година, во 863 Господово лето, Свети Кирил и Методиј веќе тргнале за Моравија, а претходно, ги превеле потребните книги и одбрале соработници и ученици. Тие отишле кај Моравските Словени (денешните Чеси и Словаци), во Панонија, кај Панонските Словени и кај (најзападните Словени – Словенците или Словинците).

Што направиле во Моравија? Во беседите, и во богослужбата го вовеле словенскиот говорен јазик. Тоа претставувало голема радост за Моравските Словени и вистинско доближување на Христа и Неговата наука до душите на луѓето. Постапно, се ширела употребата на словенскиот јазик, освен во црковната служба и во проповедта, и во учителството и во просветата.

Народот го засакал тоа и со љубов ги слушал богослужбите, проповедниците и учителите. Набргу, црквите на латинското царство почнале да се празнат, а црквите на словенските мисионери да се полнат со луѓе жедни да го слушнат богослужението и поуката на свој словенски разбирлив јазик.

Свети Кирил и Методиј гледале, што е можно повеќе, да подготват луѓе учени за учители и за свештенослужители од тамошното население, бидејќи знаеле дека без тоа, словенскиот јазик и словенското писмо брзо ќе исчезнат. Тие сакале да создадат трајни услови за своето дело за да се задржи словенската писменост во Божјите храмови и да се формира Словенска црква.

Браќата имале голем успех, но се зголемувала и зависта и злобата кон нив, па ги обвинувале дека се еретици, затоа што богослужат на несвештен, варварски јазик, каков што го сметале словенскиот. Тие велеле дека Светото писмо – Божјото слово, христијанската вера и молитвите – богослужбите, можат да се извршуваат само на три јазици: грчки, еврејски и латински, на јазиците на кои бил испишан текстот на Христовиот крст на Голгота. Ги обвинувале и дека се агенти на Цариград и најпосле, дека богослужеле во област, која не била под јурисдикција на Цариградската патријаршија, туку на Римската црква.

Појавата на Светото писмо и богослужението на новиот словенски јазик за нив станал необичен настан, бидејќи од почетокот на Црквата Христова, до Свети Кирил и Методиј, Евангелието и христијанството се распространувало меѓу елинизираните и латинизираните народи, за кои не бил потребен нов превод. Отпорот на тријазичниците, наречени Пилатовци, се зголемил особено по заострувањето на односите меѓу Рим и Цариград.

Кон нив Свети Кирил го пројавил целиот свој полемички дар и своето боговдахновено остроумие, па, покажувајќи го и сето свое знаење и познавањето на христијанството, прекрасно ги одбранил ортодоксните вистини. На тријазичниците, меѓу другото, им рекол: „Не врне ли дожд од Бога еднакво врз сите? А сонцето не грее ли исто така за сите? Зар не дишиме воздух сите еднакво? Па тогаш, како не се срамите да признаете само три јазика, а сите други народи сакате да бидат слепи и глупави?“

Со овие зборови Свети Кирил јасно и убедливо ја докажал потребата на секој народ да му се овозможи со Господа да разговара на својот јазик. „Кажете ми, дали Господа го сметате толку немоќен тоа да не може да го даде, или завидлив, па тоа да не го сака?“, им велел тој. А Господ рекол: „Одете и научете ги сите народи…“ (Матеј 28,19). Апостол Павле, пак, вели: „В црква повеќе сакам да кажам пет збора разбирливи, за да поучам и други, отколку илјадници зборови на непознат јазик“ (1. Кор. 14,19).

Со победата над тријазичниците, Светите Кирил и Методиј ја заштитиле словенската мисија, го одбраниле словенското богослужение, словенската писменост и правото на секој народ да пишува и да Му се моли на Господа на својот мајчин јазик.

Тријазичништвото, всушност, било користено како орудие за да не се создаде нова црква и самостоен црковен живот на словенски јазик.

Во мисијата, пак, на Светите браќа ќе им било многу полесно, доколку имале со нив и епископ. Тогаш ќе можеле да ракополагаат тамошни ученици за свештеници и на тој начин, ќе ги поставеле основите на словенската Црква, а потоа, заедно со тамошното свештенство полесно ќе се бореле со непријателите. Но, епископ немале, туку само свештеномонаси.

Сфаќајќи ја тешкотијата во која се наоѓале, Свети Кирил и Методиј отишле во Рим. А таму биле свечено пречекани од новиот папа Адријан Втори и од римските граѓани, затоа што ги носеле со себе и моштите на Свети Климент Римски. Папата дури одобрил да се постави словенското Евангелие во олтарот на Катедралата „Свети Петар“. А во црквата „Света Дева Марија“, која и денес постои под името Санта Мариа Маџиоре, била отслужена и света Литургија на словенски јазик.

Папата се сретнал со основачите на словенската литургија, писменост и книжевност. Ги примил како светии, со голема почит, го одобрил и го благословил нивното дело и ги осветил словенските книги. Со тоа, тој го признал словенското писмо за свето и допуштил да се употребува на богослужбите.

Тој им го исполнил и барањето некои нивни ученици да бидат ракоположени, а Свети Методиј бил хиротонисан за епископ. Најстариот од мисионерите станал владика. Но, таа радост ја следела и жалоста, затоа што во тоа време во Рим починал Свети Кирил.

Откако ја одржал последната служба за Божик, тој легнал в постела и по еден месец, се упокоул, на 14 февруари 869 лето Господово. Погребан бил во базиликата „Свети Климент Римски“, каде што и денес се наоѓа неговиот гроб. Таму, Македонската православна црква и држава оди катагодина на поклонение пред Светиот Учител.

По смртта на Свети Кирил мисионерите се вратиле во Панонија. Папата Адријан го испратил Свети Методија „за учител од Бога“ во сите словенски области. Тој станал архиепископ на тие земји и во диецезата на неговата епархија влегувале: Панонија, Словачка, Славонија, Моравија и дел од Хрватска.

Ова е значаен историски и црковен факт во културата и во историјата на Словените бидејќи во западните словенски земји првпат се основа народна словенска Црква.

Како благословен од папата и канонски киријарх на Панонско-моравската архиепископија, архиепископот Методиј, прво си поставил за задача насекаде во Панонија да постави свештенослужители и учители и да воведе богослужение на народен, мајчин, словенски јазик. Затоа, веднаш почнал да подготвува ученици-клирици од тамошното население.

Како архиепископ Моравски и Панонски Свети Методиј поминал 12 години. Во тоа време делото Божјо во Моравија растело и давало значајни плодови.

Но, непријателите се побуниле и Свети Методиј бил одведен в затвор, дури во најзападниот дел на Баварија, во градот Елванген, само за да биде што подалеку од границата на својата диецеза. Затворот почнал од есента 870, па до почетокот на 874 година.

На 6 април 885 година и Свети Методиј се упокоил, оставајќи во Моравија околу 200 свои ученици: свештеници, ѓакони и ипоѓакони.

На крајот од житието на Свети Методиј се вели: „Почина на рацете од свештениците…“

И покрај сè, мисионерското дело успеало таму да опстои четвртина век.

Од Светите Кирил и Методиј, сите Словени го примија Господа Исуса Христа на свој остана близок на словенската душа, јазик и на сопствен начин.

А што пишувале Светите Кирил и Методиј и какво е нивното книжевно дело? Тоа се само црковни книги: Библија, Евангелие, Апостол, Псалтир, Номоканон и „Избрани служби“, односно Молитвослов што ги содржи молитвите од Служебникот и Требникот. Со нивното дело старомакедонскиот словенски јазик стана првиот книжевен јазик на сите Словени.

Македонската православна црква на Свети Кирил и Методиј им посветила многу храмови низ Македонија и во странство, меѓу иселениците во Америка, Канада, Австралија и Европа.

The post МАКЕДОНИЈА ГИ ЧЕСТВУВА СВЕТИТЕ КИРИЛ И МЕТОДИЈ Браќата оставија наследство што го користиме и денес appeared first on plusinfo.mk.

Екс-лидерот на СДСМ Зоран Заев го бришеше зборот „македонски“ од институциите, додека уценетиот Венко Филипче е спремен да го доврши бришењето на македонскиот идентитет, обвинува ВМРО-ДПМНЕ во соопштение.

СДСМ не само што не се срами кога Македонците се нарекуваат „северномакедонци“, туку и е горда на тоа, се вели во написот.

Срамот одамна не е присутен кај СДСМ и затоа бесрамно се обидуваат да избришат сè македонско, односно тоа што Зоран Заев го започна, како продажба на националните и државни интереси, Венко Филипче секој ден како папагал повторува дека е спремен да го доврши.

Воедно бесрамно лажат дека ги заштитиле идентитетот и историјата, а на институциите им ги менуваа имињата од македонски во национални, така на пример Македонска опера и балет стана Национална опера и балет, дури одеа дотаму што вршеа притисоци Фудбалската федерација на Македонија да го смени името, иако тоа е независна организација.

Да не се заборави и дека пред споменици на македонски историски личности, ставаа табли дека се дел од хеленска што значи старогрчка историја, а не хеленистичка, што е сосема различно и не значи грчко туку според историчарите ја означува космополитската култура на сите народи кои биле под владение на македонската империја на Александар Македонски.

Но, терминологијата секогаш е слаба страна на СДСМ, па така српскиот пиар на Башановиќ, сега го тера Филипче да се резили со напади врз терминот „промакедонски” кој во политичкиот и општествениот дискурс е прифатен како термин кој се однесува на застапување на македонските национални и државни интереси и се кажува дека приоритет се става на Македонија.

Затоа само СДСМ и Филипче немаат проблем кога некој не нарекува северномакедонци, тие се горди на тоа, затоа само тие сметаат дека Бугарија не го негира македонскиот идентитет.

Но, на сите им е јасно дека СДСМ има проблем со македонските интереси. Тие работат за туѓите антинационални и антидржавни интереси, па затоа барањата на Венко Филипче не се разликуваат од барањата на Бугарија која го негира македонското постоење пред 1944 година, ги бугаризира македонските револуционери, македонските дејци, викаат дека македонскиот јазик е произлезен од бугарскиот.

Не се Бугарите во Уставот проблемот за нив, тие се само маската и тоа и бугарските политичари јасно го кажале дека само вака полесно пред европските политичари можат да го оправдаат блокирањето на Македонија во ЕУ. Во Уставот јасно стои покрај наведените, дел од граѓаните на Македонија се и другите народи и заедници и нивните права се загарантирани.

Токму затоа како што Бугарија се противи на гаранции дека нема да блокира и да бара отстапки од македонскиот идентитет и историја, на истото се противи и Филипче.

Повеќе од очигледно е дека заевиот пиун, Венко Филипче, е добро уценет и мора да одработува за бугарските позиции, но лошата вест за Филипче е што тоа нема да му успее, а ова одработување против државата го носи кон исчезнување од политичката сцена во Македонија“.

The post ЗАЕВ ГО БРИШЕШЕ „МАКЕДОНСКИ“ ОД ИНСТИТУЦИИТЕ Филипче е горд на „северномакедонци“? appeared first on plusinfo.mk.

Државниот архив на Македонија годинава одбележува 75 години од своето основање, јубилеј што ја потврдува неговата исклучителна улога во заштитата, чувањето и афирмацијата на националната историја и на културно-историското наследство на државата.

Државниот архив е формиран на 1 април 1951 година со указ на тогашната Влада на НР Македонија, а низ децениите прерасна во еден од најзначајните столбови на македонскиот идентитет и културно наследство.

На пригодна церемонија по повод јубилејот, директорот на Државниот архив, Димитар Богески, посочи дека 75 години од основањето на институцијата не се само бројка, туку доказ за долгогодишната работа и посветеност на многу генерации архивисти и вработени. Воедно, беше нагласена и важната улога на Архивот како чувар на државната меморија и идентитет.

На церемонијата им беа врачени пригодни плакети на неколку субјекти од земјава, меѓу кои и „Алкалоид“. Благодарницата за континуираната поддршка и придонес во развојот и афирмацијата на Државниот архив, во име на компанијата, ја прими генералниот директор и претседател на УО на „Алкалоид“, Живко Мукаетов.

Мукаетов истакна дека Архивот не е само збир на документи, туку жив доказ за постоењето, континуитетот и за идентитетот на една држава. Тој посочи дека при неодамнешното истражување за потеклото на документацијата на „Алкалоид“ се увериле во исклучителната вредност на фондот што го поседува Државниот архив, оценувајќи дека станува збор за институција со богато историско и документарно наследство.

Државниот архив функционира преку девет подрачни одделенија и девет подрачни архиви, во кои се чуваат околу 8.000 архивски фондови, односно приближно девет километри архивски материјал.

The post 75 ГОДИНИ ДРЖАВЕН АРХИВ Алкалоид награден за афирмација на културното наследство appeared first on plusinfo.mk.

Изложбата „Лазар Соколов – живот и дело“, на авторот м-р Илија Василески, ќе биде отворена во среда, 18 март, со почеток во 19:30 часот во Музејот на македонската борба за самостојност.

Лазар Соколов е учесник во Народноослободителната и антифашистичка војна на Македонија (1941-1945) и еден од втемелувачите на современата македонска држава на Првото заседание на Антифашистичкото собрание на народното ослободување на Македонија.

Преку богат музејски материјал што содржи фотографии, документи, лични предмети, но и досието водено од Управата за државна безбедност на Социјалистичка Република Македонија, изложбата го документира животниот пат на македонскиот интелектуалец кој оставил силен белег врз политичките и економско-социјалните прилики во периодот на создавањето на македонската држава.

Експозицијата опфаќа повеќе аспекти од активизмот на Лазар Соколов, како доктор по економски науки образован на Универзитетот во Загреб, учесник во Народно-ослободителната и антифашистичка војна на Македонија (1941-1945), член на Централниот комитет на Комунистичката партија на Југославија и на Комунистичката партија на Македонија, делегат на Првото заседание на Антифашистичкото собрание на народното ослободување на Македонија, повереник на народното стопанство и економска обнова, пратеник во Народното собрание на Македонија и плоден научник оставајќи зад себе голем опус од областа на економските науки.

Изложбата ќе биде отворена за посетителите до средината на април.

The post ОД БОРЕЦ ДО НАУЧНИК, ИЗЛОЖБА ЗА ДЕЛОТО НА ЛАЗАР СКОЛОВ Музејот на македонската борба со нова поставка appeared first on plusinfo.mk.

На денешен ден, 3 февруари 1977 година, под неразјаснети околности, животот го загубил Васко Карангелески, народен херој на СФР Југославија и генерал-полковник на Југословенската народна армија. Веста за неговата смрт ја потресла јавноста, не само поради високата функција што ја извршувал, туку и поради фактот што официјалните информации биле оскудни и недоречени.

Карангелески загинал во реонот на Македонски Брод, а во јавноста тогаш била пласирана верзија дека станува збор за несреќен случај при лов. Формулацијата „трагично загинал во несреќа“ доминирала во официјалните соопштенија и во комеморативните текстови, без конкретни детали за тоа како точно се случил инцидентот.

Роден на 7 јули 1921 година во битолското село Брусник, Карангелески уште во младоста се приклучил на антифашистичкото движење. Во Народноослободителната борба се истакнал како храбар и дисциплиниран старешина, напредувајќи од командант на чета до повисоки командни функции во партизанските единици.

По ослободувањето, неговата воена кариера продолжила со забрзано темпо. Завршил воена академија во СССР, а подоцна и највисоки воени школи во ЈНА. Карангелески извршувал низа значајни командни и штабни должности, а на врвот на кариерата бил командант на Скопската армиска област, со чин генерал-пуковник.

За исклучителните заслуги во војната, на 29 ноември 1953 година бил прогласен за народен херој на Југославија – признание што го вбројува меѓу најистакнатите личности на тогашниот воено-политички систем. Во јавноста бил перцепиран како авторитетна, но и принципиелна фигура.

Токму таа принципиелност, според дел од подоцнежните сведоштва и анализи, го довела Карангелески во судир со дел од југословенската воена и политичка елита. Во неформални кругови се зборувало дека бил обвинуван за „национализам“, односно за преголема грижа и застапување на македонските интереси во рамки на федерацијата.

Особено внимание привлекува сведоштвото објавено години подоцна, според кое трагедијата при ловот не била едноставна и случајна. Во таа верзија се наведува дека Карангелески бил сам на чека, дека најпрвин бил повреден, а потоа и смртно погоден, при што околностите оставаат простор за сериозни сомнежи и прашања.

За неговата смрт пишува Ламбе Михајловски во своето дело „На генералски должности во скопска армиска област“. Според Михајловски, oпштинското раководство на Македонски Брод повеќе пати го повикувалo Васко да ги посети, со намера да го запознаат со своите проблеми и да бараат помош од Армијата. Тој проблем се однесувал на изградбата на мостот на реката Треска и на водоводот во градот. По тој повод бил организиран и дводневен лов на дивеч.

„Првиот ден од ловот – сведочи генералот Ламбе МИхајловски – кој траеше два дена, немаа успех, не се појави дивеч, освен една дива свиња на која стрелал Васко и ја ранил, но не така силно за да ја собори  Останаа уште еден ден и се обидоа да ја остварат целта. На местото на несреќата затекната е следната состојба: телото на Васко со две прострелани рани нанесени од непосредна близина. Со пушката е повредена ногата над коленото, а со пиштолот смртно е повредена главата. Тука, покрај пушката и пиштолот е најден чатал и нож со кој истиот е изделкан. Васко беше тој ден сам на чеката. Десетарот од воената полиција, што го замена со Аѓутантот уште во Скопје, првиот ден беше со него на чеката, но ненадејно се прехлади и многу кашлаше, што би му пречело на чеката па затоа го оставил во градот со колата и возачот. Можел да го земе со себе возачот кој беше секогаш вооружен, но тој веројатно ценеше дека не му е неопходен.

Претпоставката на истражните органи беше дека до случајот веројатно дошло на овој неможен начин. Откако се распоредија по предвидени чеки и почнаа да се подготвуваат за стрелање, Васко, од неутврдени причини, можеби насетил приближување на дивечот, ја наполнил пушката, но не го испукал куршумот, ниту ја закочил, туку ја обесил со цевката надолу на гранката што претходно ја скршил од блиското стебло. Потоа пресекол друго стебло од која си направил чатал за наслон на пушката при испукувањето. Откако го направил чаталот, ја фаќа пушката со намера да го испроба. Пушката закачена со чкрапалецот за гранка од стеблото, испукала во неговата нога.

Ударот бил страотен зашто беше во прашање куршум со голем калибар за дивеч, а ударот е нанесен на коската од што таа го разнесе мекото ткиво на бутот. Поблизу поставените ловџии го чуја офкањето заедно со пукотот и пристапија кон чеката на Васко и кога пристигнаа чуја уште еден пукот. Со него Васко истрелал во себе од пиштолот што го носеше секогаш во својата опрема.

Тоа е оцената за смрта на Васко која е дадена на органите на секретаријатот за внатрешни работи на Република Македонија и од командата на Скопската армиска област. За случајот бев известен од органот на секретаријатот за внатрешни работи околу 10 часот дента, со навод декка имало несреќен случај во текот на ловот, во кој е повреден генералот Васко. За 20-30 минути потоа, од истиот извор бевме известени дека Васко загинал. За случајот да биде по трагичен, за целото време додека примав информации и се обидував да организирам прелет со хелихоптер до местото на несреќниот случај, покрај некои од соработниците, во мојата канцеларија беше и сопругата на генералот Васко, Јованка, која заедно со нас го следеше настанот. Таа дојде случајно во мојата кнацеларија, а повод беше информирањето за некоја зделка на органите на командата со работната организација во која таа работеше. Заедно со нас и со своите колеги, таа го следеше информирањето за несреќата“.

Иако официјалната верзија никогаш не е ревидирана, сомнежите со децении не стивнуваат. Дел од авторите и истражувачите внимателно, но упорно ја отвораат можноста дека смртта на Карангелески не била обична несреќа, туку можеби прикриена ликвидација во контекст на внатрешни политички пресметки.

Државата никогаш нема понудено детална реконструкција на настанот, ниту се објавени истражни или судско-медицински документи. Токму тој молк дополнително ја храни мистеријата што ја следи оваа смрт повеќе од четири децении.

Денес, Васко Карангелески останува запаметен како херој, генерал и трагична фигура од југословенската историја – човек чиј живот бил посветен на војската и државата, а чија смрт и натаму поставува прашања на кои нема официјален одговор.

The post МИСТЕРИЈАТА ЗА ТРАГИЧНАТА СМРТ НА ГЕНЕРАЛОТ ВАСКО КАРАНГЕЛЕСКИ И НАТАМУ НЕРАСВЕТЛЕНА Случајна несреќа во лов или подмолна ликвидација? appeared first on plusinfo.mk.

На Универзитетот „Скопје“ денеска беше промовиран јубилејниот македонски буквар „Абецедарот – сто години потоа (1925–2025)“, капитално издание кое ја одбележува стогодишнината од печатењето на „Абецедарот“ во Атина. Книгата содржи авторски текстови од проф. д-р Нада Јурукова, проф. д-р Виолета Ачкоска и проф. д-р Елка Јачева Улчар.

Јубилејното издание е составено од два дела. Во првиот дел се поместени научни статии кои го анализираат историскиот, политичкиот и јазичниот контекст на „Абецедарот“, додека во вториот дел целосно е објавен оригиналниот буквар – на левата страна во изворната форма, а на десната страна во транскрипција на кирилично писмо.

Претседателот на Светскиот македонски конгрес, Тодор Петров, потсети дека „Абецедарот“ за првпат бил отпечатен во Атина во 1925 година, како директно сведоштво за постоењето на Македонците во Грција и во светот.

Промоторот, проф. д-р Никола Жежов, истакна дека ова издание претставува примарен историски документ со исклучително значење.

– Денес, во новата историска реалност, ние како Македонци имаме неспорен и вреден историски документ од пред еден век, кој директно сведочи дека Грција во 1925 година планирала настава на македонски јазик за македонските деца во својот образовен систем. Уште поголема важност има фактот што авторите на учебникот се Грци и што тој бил изготвен по налог на грчкото Министерство за образование – нагласи Жежов.

Според него, токму овие факти треба да бидат клучен аргумент пред меѓународната јавност во дебатите за македонското прашање, правата на Македонците во Егејскиот дел на Македонија и грчката негаторска политика.

Проф. д-р Виолета Ачкоска појасни дека „Абецедарот“ е специфичен поради азбуката на која е напишан – латиница.

– Тоа е грчки политички маневар за да се избегне и бугарската и српската кирилица, бидејќи Грција тврдеше дека не станува збор ниту за бугарско, ниту за српско малцинство, туку за автохтоно славоговорно население. Букварот го изразува јазикот на тоа население, но со латиница, поради тогашниот политички контекст – истакна Ачкоска.

Таа потсети дека „Абецедарот“ никогаш не бил применет во наставата и дека грчката држава набргу ги уништила примероците, иако дел од нив биле видени од македонското население. Првото реиздание се случило дури во 1985 година, а ова јубилејно издание е најкомплетното досега.

Претседателот на Сојузот на здруженијата на Македонците и децата бегалци од Егејскиот дел на Македонија „Македон“, Александар Јаневски, нагласи дека иницијативата за јубилејното издание е прифатена во 2023 година во МАНУ.

– Оваа година одбележуваме и 77 години од егзодусот на децата Македонци од Егејска Македонија. Остануваме посветени на трајно решение на македонското прашање, врз основа на правото на самоопределување и самоидентификација – рече Јаневски.

Тој побара итно раскинување на договорите со Бугарија и Грција, продолжување на членството во Обединетите нации под името Македонија и распуштање на историските комисии.

На промоцијата присуствуваа архиепископот Охридски и Македонски г.г. Стефан, универзитетски професори, писатели и бројни гости.

The post АБЕЦЕДАРОТ КАКО ДОКАЗ ЗА МАКЕДОНСКИОТ ИДЕНТИТЕТ Јубилејно издание открива што признала Грција во 1925 година appeared first on plusinfo.mk.

Амбасадата на САД во Македонија вчера имаше свои претставници на речиси сите локации каде се слави Илинден, а испратија и честитка до македонските граѓамни.

Високата претставничка на амбасадата на САД во Македонија, Никол Варнес и претставници на Амбасадата присуствуваа на настани во Пелинце, Скопје и во Крушево во чест на Илинден.

За овој наш голем празник тие велат дека е камен-темелник на македонската историја што ја одбележува борбата за независност и демократија.

The post 📷 ИЛИНДЕН Е КАМЕН ТЕМЕЛНИК НА МАКЕДОНСКАТА ИСТОРИЈА Членови на Амбасадата на САД се поклонија пред споменици на илинденците appeared first on plusinfo.mk.

Законските пропусти со кои се овозможува странски туристички водичи да ја кажуваат македонската култура и истирија конечно дојдоа на ред во државните институции. Проблемот беше издвоен како приоритетен на денешната седница на работната група која е формирана во рами  на Министерството за култура и туризам. Групата треба да ги идентификува и да предложи решенија на сите проблеми со кои се соочуваат туристичките водичи.

Работна група е составена од претставници од секторот туризам вои Министерството, Македонска асоцијација на туристички водичи и продружници, Здружението на туристички водичи (ЗТВПМ), како и од експерти и претставници од високообразовните институции кои стручно ќе ги квалификуваат идните туристички водичи и придружници.

Туристичките водичи од Македонија, на седницата, изнесоа јасни и конкретни барања за подобрување на условите за работа, со цел стандардизација на дејноста и унапредување на туристичката понуда на државата.

Министерот Зоран Љутков кој учествуваше во дискусијата нагласи дека инвестирањето во квалитетот и професионалноста на туристичките водичи е еден од најважните чекори за развој и позиционирање на Македонија како конкурентна и атрактивна туристичка дестинација.

-Акцентиравме проблеми кои се резултат на одредени слабости во регулативата поради кои професијата туристички водич не е на нивото кое го заслужува, а со тоа квалитетот и конкурентноста на туристичкиот производ не достигнува задоволителен стандард. Овие слабости овозможуваат водичи од различни држави да ги презентираат културните добра, традиционалните културни вредности гледани низ нивните наочари, тука е и слабата заштита на домашните туристички водичи. Одлучивме да ги отстраниме овие слабости и да ги заштитиме домашните туристички водичи, за таа цел формирани се стручни работни групи – рече Љутков.

Меѓу приоритетните задачи на кои се работи во министерството околу оваа дејност се усвојување поквалитетни стандарди за едукација на стручни и професионални водичи, подигнување на квалитетот на туристичките услуги и  основање на туристичка инспекција со широки надлежности која ќе ги спречи нелиценцираните водичи и неовластеното вршење на дејноста, со што ќе се заштитат професионалците и ќе се зачува угледот на туристичката индустрија.

Приоритет е и координација и усогласување на законската регулатива во насока на јасен и ефикасен правен систем за унапредување и заштита на професијата туристички водич, какои заштита на државата од ширење на невистини и искривување на историјата и културното наследство, со цел зачувување на веродостојноста и интегритетот на културните вредности.

The post ЉУТКОВ НАЈАВИ ДЕКА ЌЕ СПРЕЧИ СТРАНСКИ ТУРИСТИЧКИ ВОДИЧИ ДА ЈА КАЖУВААТ НАШАТА ИСТОРИЈА Формирана е работна група која ќе нуди решенија за проблемите на водичите appeared first on plusinfo.mk.