Експертската јавност препорачува Македонија да ги користи природните минерални богатства на ефикасен начин и во хармонија со еколошките, културните и природните вредности со што ќе се овозможи и создавање работни места. Ваквата констатација е наведена и во новата Стратегија за минерални суровини 2026-2046, на која работеше Македонската академија за науки и уметности, а вклучени беа и факултети, Геолошкиот завод, Здружението на рударски инженери, геолошки друштва, како и голем број на невладини организации од областа на животната средина.

„Република Северна Македонија не само што има ресурси во форма на руда и минерали, туку има и рамка во форма на цврста и недвосмислена еколошка законска регулатива, силна клима за иновации, но таа треба и да има и отвореност во однос на нашите геолошки ресурси, истражувањата да бидат на високо ниво и да има добро образована работна сила. Проширувањето на рударската и минералната индустрија вклучува огромни инвестиции во делови од земјата каде што таквите инвестиции беа долго време видливо отсутни. Ова е добредојден развој, но исто така со себе носи суштински барања“, се наведува во текстот.

Во Стратегијата на МАНУ се додава дека придонесот на рударството е изразен преку бројот на работни места кои ги креира, бидејќи обезбедува многу различни можности за работа, од оператори и техничари до геодети и професионалци за животна средина, што влијае на пораст на националниот доход (преку платите кои им ги исплаќа на своите вработени) и воедно на намалување на стапката на сиромаштија.

„Многу средини, како: Македонска Каменица, Крива Паланка, Пробиштип, Злетово, Радовиш, Новаци и други, доколку не постојат рудниците, постои голема веројатност дека одамна би биле напуштени и згаснати поради миграцијата на населението“, се истакнува во документот.

Според Стратегијата, производството на минерални суровини треба да се зголеми без да се загрози исполнувањето на целите за квалитет на животната средина на Македонија,

„Република Северна Македонија треба да се промовира како лидер во овој дел на Европа во полето на рударството и истражувањето на минералите, а македонските претпријатија треба да работат во многу ефикасни кластери во партнерство со универзитети и истражувачки институти“, пишува во Стратегијата за минерални суровини.

Претходно, голем број претставници на фелата во јавноста порачуваа дека во рударството треба да се инвестира. Претседателот на Здружението на рударски и геолошки инженери, Горан Сарафимов на последното стручно советување, нагласи дека оваа гранка не е само индустриска активност, туку и значаен двигател на економијата во Македонија.

– Да го направиме рударството да биде мост, мост којшто од индустријата од минатото ќе се стреми кон иновации, зелена транзиција и економска отпорност. Сигурен сум дека ќе ги искористиме нашите економски и геолошки рудни резерви коишто ги имаме во Македонија и ќе овозможиме додадена вредност. Односно, да имаме развој на циркуларни решенија за повторно користење на метали, наместо само извлекување и извоз на суровини. Тоа значи директно отворање на повеќе работни места, да имаме поголем број на приходи и технолошки напредок за цели региони – порача Сарафимов.

Од друга страна, деканот на Факултетот за природни и технички науки на Универзитетот во Штип, Ѓорѓи Димов го потенцираше значењето на металите и минералите за современиот свет.

– Живееме во ера на вештачка интелигенција, брз технолошки развој, дигитализација, обновливи извори на енергија, електрични возила, напредна електроника. Сите овие достигнувања имаат една заедничка основа, а тоа се минералните суровини. Модерното рударство претставува темел без кој нема напредни технологии, нема енергетска транзиција, нема одржлив развој. Но, ова рударство мора да биде интелигентно, еколошки одговорно и насочено кон иднината. Металите и минералите се срж на енергетската транзиција, дигиталната економија и инфраструктурниот развој. Во иднина на рударството нема да се гледа како на тешка индустрија, туку како на стратешки партнер за одржлива и технолошки напредна цивилизација – истакна универзитетскиот професор Димов.

Претходно и претседателката на Друштвото на геолози, Соња Лепиткова, во гостување на Телма ТВ, истакна дека отворањето на рудници е политика и на Европската Унија и тие можат да и овозможат економска стабилност на Македонија.

– Во Македонија 40 години немаме отворено рудник. Факт е дека треба да инвестираме во нови технологии, во нови истражувања за да можеме и да побараме нови технологии коишто ќе вршат екстракција на одредени руди… Како би се работело во металната индустрија ако нема елементи како железото, никелот, хромот, титанот и другите елементи коишто се потребни. Како ќе работиме ние воопшто во развојот на било што ако немаме минерали. Чипови нема да имаме и нема да постои ништо во светот ако нема минерали, нема да има фотоволтаици. Сите тежнееме кон зелена енергија, а за таа зелена енергија, за батериите во кои се складира, е потребен литиум. Тој литиум од некаде треба да се експлоатира и вади. Ако е потребно да имаме бакар за пренос на енергија, па тој бакар од некаде треба да се извади – оцени Лепиткова.

Според Стратегијата, клучен правец на делување треба да биде постојаното усогласување на правната и институционалната рамка со прописите на Европската Унија, вклучително и обврските што произлегуваат од европската регулатива за критични минерални суровини. Како што се додава, политиките во оваа област имаат за цел да обезбедат интеграција на еколошките барања во сите фази од животниот циклус на рударските активности, како и навремено идентификување и управување со потенцијалните ризици врз животната средина.

The post МАКЕДОНИЈА ДА СЕ ПРОМОВИРА КАКО ЛИДЕР ВО РУДАРСТВОТО ВО РЕГИОНОТ Што порачува Стратегијата на МАНУ? appeared first on plusinfo.mk.

Велика Британија бара партнери за ископ и преработка на критичните минерали, како што се бакар, литиум и други. Британската министерка за клима, Кејти Вајт истакна дека Лондон ќе биде добар партнер.

– Велика Британија сака да соработува со сите во однос на ова. Ги имаме нашиот калај и литиум, но мислам дека обемот тука е доста голем – изјави Вајт за Политико за време на посетата на еден од најголемите рудници за бакар во Чиле, кој моментално го извезува минералот за Кина, Кореја и САД.

За време на посетата таа истакна дека треба да се отклучи пристапот до повеќе места, нагласувајќи дека засега договор за критични минерали Велика Британија има постигнато со САД и со Казахстан.

– Една од моите најголеми фрустрации е што требаше да размислуваме постратешки пред 15 години за насоката и изгубивме дел од конкурентната предност. Поголемата разновидност во нашиот синџир на снабдување ќе нè направи посилни. Повеќе земји ќе имаат улога во ова, па затоа сакаме да можеме да седнеме како чесен посредник помеѓу некои од овие земји и да видиме дали можеме да отклучиме некои од синџирите на снабдување, што ќе биде добро за нашата економија и за нашата земја, за нашата енергетска безбедност – додаде британската министерка.

Велика Британија започна забрзано да се залага за домашното рударство и за снабдување со минерали од партнерски земји, по усвојувањето на минатогодишната стратегија која беше ревидирана на почетокот на 2026 година.

„Само во Велика Британија, очекуваме дека до 2035 година годишната побарувачка за бакар ќе се удвои, додека побарувачката за литиум ќе се зголеми за 1.100%. Како што економиите низ целиот свет ја спроведуваат зелената транзиција, побарувачката за овие минерали само ќе се зголемува, бидејќи енергетските извори и транспортот стануваат сè позависни од технологијата со ниски јаглеродни емисии. На глобалниот пазар, во последниве години сме сведоци на сè поконцентрирани синџири на снабдување со преработка и рударство. Таквата концентрација значи дека синџирот на снабдување е особено ранлив на шокови како што се природни катастрофи, војна или геополитички последици“, се истакнува во „Визија 2035 – Стратегија за критични минерали“.

Во текстот се наведува дека критичните минерали се од суштинско значење за економијата на Велика Британија, за националната безбедност и транзицијата кон чиста енергија, па оттаму ќе се зајакнуваат сопствените капацитети за рударство, преработка и рециклирање. Фокусот ќе биде кон југозападниот и североисточниот дел, кои, како што се додава, би можеле да доживеат индустриска ренесанса преку рударството.

„Имаме различни џебови на минерално богатство со длабока рударска историја, како што се: волфрам и калај во Корнвол, литиум во Корнвол и округот Дарам, истражување во тек за бакар и цинк во Англси, истражување во тек за телуриум и антимон во Мид-Тирон и истражување во тек за никел и кобалт во Абердиншир“, се истакнува во Стратегијата.

Покрај домашното производство, акцент се става и на поддршка на проекти надвор. Лондон најавува продлабочување на односите со клучните трговски партнери и развивање меѓународни партнерства со земји богати со ресурси, кои ќе ги надополнат домашните иницијативи.

„Имаме силна дипломатска мрежа со експертиза за комерцијални и развојни прашања за поддршка на инвестициите, извозот и локалниот развој. Нашите мрежи и експертизата за рударски услуги во Велика Британија ни овозможуваат да ја поддржиме испораката на критични проекти за минерали од страна на земјите, помагајќи во намалувањето на негативните влијанија врз локалните заедници, штетите врз животната средина и ризиците околу започнувањето или влошувањето на конфликтот“, пишува во текстот.

Клучен сегмент во Стратегијата е и работата на Лондонската берза на метали (LME), која е глобален центар за тргување со метали како алуминиум, кобалт, никел, бакар, калај, цинк…

„Планираме да лансираме проширен пазар за метали од одржливо снабдување, кој ќе поддржи одговорни и транспарентни синџири на снабдување. Берзата тесно се консултира со засегнатите страни за предлозите за 4 клучни метали: алуминиум, цинк, бакар и никел“, се потенцира во Стратегијата.

Великa Британија очекува најмалку 10% од годишната побарувачката за критични минерали да се задоволува преку домашно производство до 2035 година. За оваа цел се работи на намалување на високите трошоци за енергија, за олеснување на издавањето дозволи и пристап до финансии.

The post БРИТАНИЈА БАРА БАКАР И ДРУГИ РУДИ ОД ЗЕМЈИ-ПАРТНЕРИ Очекува побарувачката за литиум да се зголеми за 1.100% appeared first on plusinfo.mk.

Истражувачите веќе развија батерија направена од натриум-сулфур. Тоа е хемиско соединение што се добива од морска вода. Таквата батерија не само што е поевтина, туку е и поеколошка од постојните литиум-јонски батерии. Одговорниот истражувач Шенглонг Жао од австралиискиот Универзитет на Сиднеј, верува дека оваа батерија може да биде пресвртница во поглед на обновливите извори на енергија. Сепак, според него, има и неколку финансиски препреки за развој на батерии со морска сол.

Со оглед на климатско-еколошките услови, на планетава се зголемува потребата од префрлање на обновливи извори на енергија, како што се ветерот и Сонцето. Сепак, имајќи предвид дека обновливите извори не се толку конзистентни, тука е и потребата од складирање енергија, за што се користат батериите.

Многу батерии кои моментално се достапни се направени од ретки материјали, како што се литиум, јаглен и кобалт. За да може Европската Унија да постигне климатска неутралност, до 2030 година ќе треба да троши 18 пати повеќе литиум, а до 2050 година речиси 60 пати повеќе.

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен во септември оваа година најави дека ретките метали наскоро ќе бидат исто толку важни како нафтата и гасот. Сепак, и тие имаат своја цена. Ископувањето литиум може да резултира со недостиг на вода, уништување на биолошката разновидност и загадување на почвата. Покрај тоа, пронаоѓањето и обработката се многу скапи. Имајќи предвид дека морската сол е сеприсутна, батеријата од морска сол би можела да биде далеку поисплатлива алтернатива за литиум-јонските батерии.

Што се батерии од морска сол? Тие не се новина „од вчера”, велат научниците. Како концепт постојат 50 години, но не се сметаа за доволно корисни поради кусиот период на употребливост. Сепак, батериите со морска сол што сега се развиваат се различни од своите претходници.

Научниците ги модифицирале електродите за да ја подобрат реактивноста на сулфурот, клучен елемент за капацитетот на складирање енергија. Резултатот е – батерија со „супер-висок капацитет и ултра-долг животен век на собна температура”, објаснуваат истражувачите од Универзитетот во Синдеј.

The post ДОСТОЈНА ЗАМЕНА ЗА РЕТКИОТ И СКАП ЛИТИУМ? Батерии од морска сол можна корисна алтернатива за металот appeared first on plusinfo.mk.