Песната „А бре Македонче“, која со децении се пее како еден од најпознатите македонски патриотски напеви, настанала по необична партизанска задача: да го подигне духот на борците и населението и да ја разбие гласината дека партизаните исчезнале по востанието во Прилеп.

Нејзината прва изведба се случила на денешен ден, пред 85 години, на 8 ноември 1941 година, на митинг во прилепското село Царевиќ, тогашна слободна партизанска територија. Песната ја испеале борците од одредот „Гоце Делчев“, формиран на 23 октомври истата година.

Иако долго време се сметала за народна песна, „А бре Македонче“ има тројца автори: Крсте Црвенкоски, Коле Чашуле и Ордан Михајлоски – Оцка.

Историчарот Рубин Белчески од прилепскиот Завод и музеј, кој со години го истражува потеклото на песната, објаснува дека тројцата борци добиле задача да создадат песна што ќе ја врати вербата во партизанското движење.

– Тројцата борци добиле партизанска задача да создадат песна што ќе го подигне духот на борците и на населението зашто се проширил глас, по нападот на 11 Октомври, дека ги нема партизаните – објаснува Белчески.

Тројца автори, една партизанска задача

Крсте Црвенкоски бил комесар на одредот, Коле Чашуле бил писател и учесник во настаните поврзани со востанието, додека Ордан Михајлоски – Оцка бил борец и музичар. Денес основното музичко училиште во Прилеп го носи името на Михајлоски.

Песната била создадена меѓу 23 октомври, кога официјално бил формиран одредот, и 8 ноември, кога за првпат била изведена пред населението во Царевиќ, на празникот Митровден.

Нејзиното појавување имало непосредна цел. По нападот на полициската станица во Прилеп на 11 октомври 1941 година, се ширеле гласини дека партизаните повеќе ги нема. Новата песна требало да испрати спротивна порака – дека отпорот продолжува.

Набргу „А бре Македонче“ станала химна на одредот „Гоце Делчев“, а потоа се проширила низ целото партизанско движење во Македонија.

– Песната била присутна дури и во борбените моменти, кога борците поради повисоки цели, за слобода, за патриотизам, за љубов, влегувале во битките и свесно го давале својот живот – вели Белчески.

Од Рацин и Конески до „Фросина“

Истражувањата на Белчески откриваат и важни траги за патот на песната низ македонската книжевност.

Коста Солев Рацин ја вклучил во збирката „Македонски народно-ослободителни песни“, која ја редактирал во 1943 година. Меѓу дваесетината собрани песни се нашла и „А бре Македонче“.

Четири години подоцна, во 1947 година, Блаже Конески ја вклучил во збирката „Од борбата – народни песни“, а во 1950 година направил и анализа на нејзините мотиви.

Песната добила место и во македонската кинематографија. Во 1952 година била употребена во музичката подлога на „Фросина“, првиот македонски игран филм.

Низ децениите стиховите претрпеле измени, а песната добила многубројни аранжмани – од изведби на народни пејачи до современи музички обработки.

„А бре Македонче“ е дел и од постојаната поставка на Меморијалниот музеј „11 Октомври“ во Прилеп, сместен во некогашната полициска станица, чиј напад го означил почетокот на востанието во 1941 година.

The post ТРОЈЦА ЈА СОЗДАЛЕ ПЕСНАТА ДА ПОКАЖАТ ДЕКА ОТПОРОТ Е ЖИВ Рацин ја вклучил во своја збирка во 1943 година appeared first on plusinfo.mk.