САД и Иран електронски потпишаа меморандум за разбирање кој предвидува завршување на војната и повторно отворање на Ормускиот Теснец, а договорот веќе стапил во сила, потврдија за „Аксиос“ двајца американски претставници.

Според извори од американската администрација, документот е потпишан лично од претседателот Доналд Трамп.

Потпишувањето првично беше закажано за петок во Швајцарија, но дипломатски извори велат дека во последните денови се дискутирало за можноста да се забрза целиот процес и порано да стапи договорот во сила.

President Donald J. Trump has SIGNED the Iran Memorandum of Understanding at Versailles in France. pic.twitter.com/JQ6qlbvFAF

— The White House (@WhiteHouse) June 17, 2026

Дипломат од земјата посредник изјавил дека главната причина за забрзувањето е што е можно поскоро повторно отворање на Ормускиот теснец, нешто за што двете страни веќе се согласиле. Други извори велат дека дополнителен фактор бил растечкиот политички притисок врз Белата куќа за јавно објавување на меморандумот со Техеран.

Извор запознаен со преговорите, пак, тврди дека токму Иран инсистирал текстот на договорот да не биде објавен пред формалното потпишување и ги отфрла тврдењата дека Вашингтон попуштил пред политичкиот притисок.

По денови шпекулации и неизвесност околу содржината на договорот, висок функционер на американската администрација го прочита целиот текст на меморандумот пред новинарите за време на телефонски брифинг во среда.

Иран го потврдува договорот

Иранското Министерство за надворешни работи објави дека двете страни се согласиле меморандумот да го потпишат електронски, без да чекаат формална церемонија.

Сепак, состанокот на делегациите на САД и Иран, предводени од потпретседателот на САД Џеј Ди Венс и претседателот на иранскиот парламент Мохамед Багер Галибаф е закажан да се одржи во петок во Швајцарија.

Се очекува главната тема на разговорите да биде почнувањето преговори за иднината на нуклеарната програма на Иран и изготвувањето конечен договор меѓу Вашингтон и Техеран.

Забуна околу датумот на потпишување

Дополнителна забуна предизвикаа различните извештаи за тоа кога всушност бил потпишан меморандумот.

Висок американски функционер изјави дека документот бил електронски потпишан во неделата од страна на Доналд Трамп, Џеј Ди Венс и Мохамед Багер Галибаф.

Од друга страна, дипломатски извор вклучен во преговорите тврди дека такво потпишување не се случило во тоа време.

Друг извор запознаен со разговорите вели дека потпишувањето во неделата навистина се случило и дека најновиот електронски потпис всушност е „второ потпишување“ на документот. Сè уште не е јасно зошто биле потребни две одделни процедури за потпишување.

Според истите информации, Трамп го потпиша меморандумот за време на официјална вечера во Франција, каде што престојувал во друштво на францускиот претседател Емануел Макрон.

Прекин на војната и преговори за траен договор

Првата точка од меморандумот предвидува итно и трајно прекинување на сите воени операции меѓу двете земји и нивните сојузници, вклучително и на територијата на Либан. Двете страни се обврзуваат да не почнуваат нови воени дејствија ниту да се закануваат со употреба на сила.

Вашингтон и Техеран, исто така, се обврзаа да го почитуваат суверенитетот и територијалниот интегритет еден на друг и да не се мешаат во внатрешните работи еден на друг.

Конечниот договор треба да се договори во рок од 60 дена, со можност за продолжување доколку двете страни се согласат.

Отворање на Ормускиот Теснец

Една од клучните одредби се однесува на враќањето на слободната пловидба низ Ормускиот Теснец, еден од најважните енергетски коридори во светот низ кој минува околу една петтина од глобалната трговија со нафта.

Соединетите Американски Држави ветија постепено да ја укинат поморската блокада на Иран и да ги повлечат воените сили од непосредната близина на земјата по постигнувањето конечен договор.

За возврат, Иран вети дека ќе овозможи безбеден премин на трговските бродови помеѓу Персискиот Залив и Оманскиот Залив без наплата на такси во преодниот период од 60 дена.

300 милијарди долари за Техеран и укинати санкции

Меѓу најинтересните одредби од договорот е обврската на Соединетите Американски Држави да развијат, заедно со регионалните партнери, план за економска реконструкција на Иран вреден најмалку 300 милијарди долари.

Механизмот за спроведување на овој план треба да се дефинира за време на преговорите за конечниот договор. Вашингтон е посветен на обезбедување на сите потребни дозволи и ослободувања за спроведување на финансиските трансакции.

Меморандумот, исто така, предвидува постепено укинување на сите санкции против Иран, вклучувајќи ги и оние наметнати од Обединетите нации, Меѓународната агенција за атомска енергија и едностраните санкции на САД.

Во исто време, САД се согласија да овозможат користење на замрзнатите ирански финансиски средства и државен имот. Методот на ослободување на овие средства треба да се дефинира за време на последователните преговори.

Веднаш по потпишувањето на меморандумот, Министерството за финансии на САД треба да издаде посебни дозволи за извоз на иранска нафта, нафтени производи и сродни финансиски средства.

Нуклеарната програма останува клучно прашање

Со договорот, Иран потврди дека нема да развива или да стекнува нуклеарно оружје.

Двете страни се согласија дека за време на идните преговори ќе го дефинираат начинот за неутрализирање на постојните залихи на високо збогатен ураниум. Во официјалниот текст се наведува дека минималниот услов е разредување на ураниумот на иранска територија под надзор на Меѓународната агенција за атомска енергија.

Прашањето за идното збогатување на ураниум и другите аспекти на нуклеарната програма на Иран, исто така, ќе бидат предмет на преговори во следните 60 дена.

Разлики помеѓу нацрт-верзијата и официјалната верзија

Пред објавувањето на официјалниот документ, американската Си-Ен-ЕН објави нацрт-верзија на договорот. Официјалната верзија во голема мера се совпаѓа со претходно протечениот текст, но содржи неколку важни промени.

Најзначајната меѓу нив се однесува токму на постапката за неутрализирање на залихите на високо збогатениот ураниум на Иран, која не беше прецизно дефинирана во претходната нацрт-верзија.

Американските претставници нагласуваат дека меморандумот е првенствено политичка рамка за понатамошни преговори и не ги вклучува сите детали и обврски за кои двете страни наводно се согласиле преку посебни дипломатски канали.

Формалното потпишување на меморандумот е закажано за петок во Швајцарија, по што треба да почне 60-дневен процес на преговори за конечен договор меѓу Вашингтон и Техеран.

The post ЗАВРШИ ВОЈНАТА МЕЃУ САД И ИРАН Светот го доби Ормус, Техеран доби многу пари appeared first on plusinfo.mk.