Рано наутро во понеделникот на 60-годишна возраст почина Арсим Зеколи, македонски политички аналитичар и колумнист.

Тажната вест ја објави неговиот брат, д-р Шефкет Зеколи, преку јавно соопштение на социјалните мрежи, информирајќи го семејството, пријателите и најблиските за загубата на нивниот близок.

„Со длабока болка и голема тага, ве известуваме дека денеска, на 8 јуни 2026 година, во раните утрински часови, ненадејно почина нашиот брат, Арсим Сулејман Зеколи (1966-2026)“, се наведува во соопштението.

Арсим Зеколи во пошироката јавност во Македонија и регионот беше препознатлив како истакнат колумнист и коментатор на општествено-политичките процеси, а во својата кариера ја извршуваше и функцијата амбасадор на Северна Македонија при ОБСЕ во Виена.

The post НЕНАДЕЈНО ПОЧИНА АРСИМ ЗЕКОЛИ Остави трага во јавниот и политичкиот живот appeared first on plusinfo.mk.

Ја пишувам својата последна колумна. Првата ја објавив пред една година, но мислам дека го кажав своето. Во време на раѓање на третата светска војна, да не кобам, ова прашање е неважно, но за мене – најважно. Да образложам.

Во теоријата на правото, Уставот не е обичен закон. Тој е алфа и омега на една држава: највисокиот правен акт, штитот на суверенитетот и гаранцијата дека ниедна минлива политичка гарнитура нема да може да го прекрои темелот на државата според сопствените дневни потреби. Токму затоа, неговата измена не е оставена на проста парламентарна математика, туку на квалификувано мнозинство – две третини од пратениците, осумдесет гласа, како симбол и реална потврда на широк национален консензус.

Но, во македонската политичка лабораторија одамна функционира една чудна равенка во која 61 е поголемо од 80.

Рецептот за „Уставна стапица“

Механизмот е едноставен и затоа опасен.

Власт што располага со својот „биолошки минимум“ од 61 пратеник седнува на маса со друга држава и таму потпишува меѓународен договор со кој се обврзува дека ќе го измени сопствениот Устав. Договорот потоа се ратификува со истото тоа тенко мнозинство и, согласно член 118 од Уставот, станува дел од внатрешниот правен поредок.

Кога ќе дојде редот за вистинската уставна измена – онаа за која Уставот бара 80 гласа – квалификуваното мнозинство престанува да биде заштитен механизам и се претвора во формална пречка под политички и меѓународен притисок. Пратениците веќе не се прашуваат дали промената е исправна или штетна; тие се ставаат пред ултиматум:

„Или гласајте, или државата ќе прекрши меѓународен договор.“

Така, индиректно, 61 пратеник ја заложуваат државата на нешто за што директно немаат уставна надлежност. Го „уловиле уставот“ со закон, владина одлука или подзаконски акт. Да не беше трагично ќе беше смешно.

Зошто ова не е „европска практика“

За да не останеме само на домашен терен, а воедно и за да видиме како е кај оние кои инсистираат на уставна промена, вреди да се погледне како ова прашање е решено во сериозни уставни системи.

Во Германија, Основниот закон (Grundgesetz) експлицитно забранува меѓународен договор да наложи уставна измена ако таа измена не може да се изгласа со потребното квалификувано мнозинство. Договорот не смее да се потпише – додека Уставот не се смени по внатрешна процедура. Надворешната обврска не смее да ја заобиколи внатрешната заштита.

Во Шпанија, Уставниот суд има јасна пракса: меѓународен договор што имплицира уставна промена мора прво да помине уставна ревизија, па дури потоа да се ратификува. Обратниот редослед се смета за повреда на уставниот поредок.

Во Франција, пак, ако договорот е во судир со Уставот, тој не може да се ратификува без претходна уставна измена која доаѓа по референдум. Нема „правна шизофренија“ во која договорот станува повисок од Уставот само затоа што е потпишан.

Само кај нас, уставната заштита се третира како бирократска формалност што може да се прегази ако надворешниот притисок е доволно силен.

Султанскиот декрет и современиот апсурд

За да се сфати длабочината на оваа правна бесмислица, мора да се вратиме во април 1903 година. Тогаш османлискиот султан Абдул Хамид II издава декрет со кој строго ја забранува употребата на терминот „Македонија“ – во секој официјален и приватен контекст. Ако мислевте дека први се Грците што ни забранија, еве ви понова информација. А, ако сега мислите дека Грците се првите – не, не се. Први се римјаните, кои подоцна го вратиле името на провинцијата во „Македонија“ (прва и втора) од административна практичност. Но, да се вратиме на „пусто турско“.

Денес, наследниците на Османлиската империја се современите Турци и државата Турција. А Турција, како што е познато, има редовно комплицирани односи со Грција. Сега замислете една хипотетички невозможна, но правно целосно дозволена ситуација: Турција, како наш стратешки партнер, во име на „духот на пријателството“ и како официјално извинување за неправдата од 1903 година, ѝ нуди на Македонија билатерален договор. Бара во тој договор само едно – државата да си го врати уставното име кое султанот го забранил: Македонија. Договорот, како и секој друг, би бил ратификуван со просто мнозинство и, согласно член 118 од Уставот, би станал дел од внатрешниот правен поредок.

Ако логиката што денес ни се сервира е исправна – дека секоја ратификувана меѓународна обврска мора да се исполни без оглед на уставната процедура – тогаш и оваа промена би била „неминовна“. Ако, пак, одговорот е дека таков договор не може да произведе уставно дејство без двотретинско мнозинство, тогаш паѓа тезата дека меѓународниот договор може индиректно да го заобиколи Уставот. Во двата случаи, проблемот не е во примерот, туку во логиката што се обидува да се прогласи за европски стандард.

Смртта на суверенитетот

Кога Уставот ќе го изнесете на пазар и ќе го понудите како гаранција во меѓународни зделки, вие го претворате во обична салфетка на која секој посилен играч може да си ги допише своите желби. Директно пукате во Македонскиот суверенитет. Ако 61 глас можат да ја врзат државата со обврска што бара 80, тогаш улогата на квалификуваното мнозинство е исмеана и девалвирана.

Во таков систем, државата повеќе не се води по волјата на народот, туку по логиката на „потпишаното“. Македонија престанува да биде суверена уставна држава и станува правен полигон во кој меѓународните договори се судираат меѓу себе – врз грбот на домашното право. Математиката во која 61 е поголемо од 80 не е креативност во политиката. Таа е правна глупост која води во капитулација.

Затоа е неопходно јасно и недвосмислено преиспитување и поништување на тој опасен преседан – не од дневната политика, туку од институцијата што единствено има задача да го чува уставниот поредок, дури и кога сите други молчат: Уставниот суд.

Резиме

Се прашувате некогаш зошто народот бега од државата? Да ви одговорам – бега од изигрување. Бега зошто наместо стабилност, менуваме правила во лет. Бега затоа што општеството ни е глуво за интелигенцијата. Зошто чуварите на законите се прекршители, чуварите на уставот го третираат како тоалетна хартија за плата која обичниот човек може да ја сонува.  Ете затоа драги мои читатели народот бега. Во земја во која се купуваат станови за 2000 евра по квадрат, со просечна плата од 700 евра, очигледно проблемот не се парите.

Личната обврска „една година да пишувам колумни во јавно гласило“ – исполнета. Со почит, ваш Методија Анѓелкоски

The post Устав на тоалетна хартија appeared first on plusinfo.mk.

Во колумни за „Дојче Веле“ Дичев, меѓу другото, ги анализираше начините да се помират Македонците и Бугарите, можното симетрично решавање на спорот меѓу Скопје и Софија, асиметричноста на францускиот предлог и други прашања. Национал-популистите во Бугарија често го критикуваа во врска со ова.

Насловите на некои од неговите написи за Дојче Веле гласеа: „За Бугарија е акт на агресија самото постоење на Северна Македонија“, „Софија и Скопје: Што бараш, тоа ќе добиеш“, „С.Македонија и Бугарија ќе се разберат за историјата само ако секој почен да ги гледа сопствените грешки“…

„Како точно си го замислувате историското зближување? Што да се случи? Да излезат сите Македонци на плоштад и да почнат да викаат ‘Гоце Делчев е Бугарин’”?, прашуваше Дичев во своите колумни по повод формирањето на македонско-бугарската историска комисија.

Дичев во Бугарија ќе остане запаметен како предводник на европските граѓански вредности, пишуваат медиумите во Софија, „најважниот учител по критичко пишување“. Неговите колеги и јавноста на него ќе се сеќава како на човек со многу таленти. Пишувал песни, опери, рок-драми…

The post ПОЧИНА ИВАЈЛО ДИЧЕВ Бугарскиот професор кој беспоштедно ја критикуваше бугарската политика кон Македонија appeared first on plusinfo.mk.

Оти, дојдено е времето кога е извонредно тешко да се биде среќен. Дојдено е времето кога секоја вечер заспиваме со отворени очи поради секирациите никнати во изминатиот ден, а секое утро се будиме со затворени очни капаци и одбиваме да се соочиме со новородениот ден. Оти се плашиме од реалноста и оти знаеме дека вечерта пак ќе легнеме со грутка на душата.

Едноставно, такви се времињата – непредвидливи. Денеска стравуваме од опасноста за почеток на Трета светска војна, утре се плашиме од евентуална експлозија на нуклеарна бомба, а нема ден кога не си ги подгризуваме прстите кога ќе ни помине мислата низ глава како да ја преживееме зимата со оглед на сериозните најави за енергетска и економска криза во коишто западна светот, а и ние.

Насекаде околу нас преовладува безнадежност и бесцелност, луѓето стануваат депресивни и анксиозни. Па, одговор на прашањето: „како сите лоши вести и состојби влијаат врз психолошкото здравје на човекот, но и како да се справиме со стравовите?“, побаравме од личности кои успеваат на некој начин да го задржат ведриот дух во себе, но и од личности чија професија им овозможува да го одржуваат ведриот дух кај другите.

Смртта е непријател со кого нема помирување

Отец Милан Ѓорѓевиќ, православен свештеник, универзитетски професор, истражувач на средновековната теологија, философија и култура, вели дека кризата низ којашто поминуваме може да се покаже како исцелителна.

– Прашање е што воопшто значи да се живее „нормално“ и дали би можеле со сигурност да тврдиме дека некогаш сме живееле така? Ако ова статус-кво на нашето нарушено консумеристичко секојдневие ни е критериум за нормалност, тогаш имаме сериозен аксиолошки проблем. Во таа смисла, кризата низ која поминуваме може да се покаже како исцелителна. Обземени од светот на комодитетите и непрестаната трка по нив, човекот на нашето време како да ја има заборавено незаобиколната стварност на минливоста и смртта, а со самото тоа и се има помирено со нив. Ние ја загубивме основната христијанска интуиција за тоа дека смртта е непријател со кого нема и не може да има помирување, дека отфрлањето на диктатот на телесноста е императив на аскетското разбирање за животот според светите отци. Животот е тука да ја надмине смртта, да ја остави зад себе поразена и понижена, фрлена во вителот на гнилежот и заборавот. Со други зборови, животот е тука за да остане, а не да се мири со она што неминовно ќе заврши и ќе пропадне. Во основата на кажаното стои незаобиколната и сепрегрнувачка стварност на Христовото Воскресение, на неговата победа над смртта извојувана преку самата негова смрт на крстот – објаснува отец Милан.

Денешното поколение, додава тој, речиси го загубило овој аскетски рефлекс, благодарение на кој светите не само што прифаќале, туку и посакувале и се молеле да излезат на мегдан со смртта.

– Всушност, континуираната криза низ којашто поминуваме изминативе 2-3 години го нарушува невротичниот баланс на нашата глобална култура. Се наоѓаме во точка во која веќе не можеме да останеме, точка во која мораме да направиме избор. Еден можен пат е оној што го посочувате – да им се предадеме на безнадежноста и бесцелноста. Во таков случај, ќе побрзаме да ги избегнеме сите непријатности, пред сѐ неспокојот и стравот – кои, всушност, имаат функција да ни алармираат дека нешто не е во ред со нашиот однос кон стварноста. Помислата на смртта, вклучително и на можноста човекот да го опустоши светот што од Бога му е доверен, може да ја обнови во нас речиси потполно потиснатата есхатолошка свест, сознанието за тоа дека драмата на светот и историјата неминовно ќе има своја разврска. Она што има почеток мора некогаш и да заврши. Ова не го кажувам за да внесам дополнителен немир, туку за да потсетам дека христијаните од минатите поколенија исчекувале и посакувале оваа разврска што поскоро да се збидне (1. Сол 1,10; 4,16-17). Уште помалку имам намера да „предвидувам“ што кога ќе се случува – Светото писмо јасно вели дека не го знаеме денот и часот кога ќе дојде Синот Човечки (Матеј 25,13; 1. Сол. 5,1-2). Копнежот по исполнувањето на времето, пак, не доаѓа од некој мрачен деструктивен порив, туку од стремежната љубов по Христа и неговото Воскресение, по неговото Царство кое е отаде времето и светот што го познаваме. Божествената љубов го изгонува стравот од срцето на човекот (1. Јован 4,18). Последниве зборови не служат да нѐ „смират“ и да нѐ „успокојат“, туку напротив, да ја покажат смислата на немирот и неспокојот со чија помош Бог нѐ изведува од дремежот и досадата на баналното „нормално“ и нѐ упатува отаде сите оние нешта што по својата тварна природа ги познаваме и ги искусуваме – објаснува нашиот соговорник.

Сфатете дека сте немоќни да ја запрете војната

Стравот и анксиозноста потекнуваат од желбата да се има гаранција дека ништо лошо нема да се случи и дека сѐ ќе заврши добро, вели психологот Ангела Будиноска.

Таа објаснува дека во ова време-невреме тешко е да се замисли како е да живееме во состојба на постојана смиреност и безбедност, ослободени од каква било несигурност, ризик, опасност или закани.

– Стравот и вознемиреноста се дел од животот, а често и корисен дел. Стравот нѐ предупредува за претстојна опасност, исто како во моментот кога ќе почувствуваме дека автомобилот ни се лизга на замрзнат пат. Чувството на вознемиреност може да ја мотивира личноста да се подготви за важен деловен состанок или да преземе дополнителни мерки на претпазливост кога патува во непознато место. Факт е дека ни треба малку страв и вознемиреност во нашите животи, но не сите искуства на анксиозност и страв се добри за нас. Анксиозноста е пролонгирана, сложена емоционална состојба која најчесто е предизвикана од страв. Се работи за физичка вознемиреност каде што веруваме дека не можеме да ги предвидиме и исконтролираме потенцијалните лоши идни настани – вели Будиноска.

Анксиозноста, додава психологот, е секогаш насочена кон иднината.

– Сите настани на глобално ниво во последниве две и пол години предизвикаа низа психолошки промени кај луѓето од целиот свет. Почнувајќи од пандемијата со коронавирусот која нѐ зафати во 2020 година, па сѐ до војната во Украина во 2022 година, народот почна да живее во страв за сопствената егзистенција. Стравот и анксиозноста потекнуваат од желбата да се има гаранција дека ништо лошо нема да се случи и дека сѐ ќе заврши добро. Таа гаранција никој не може да ни ја даде, како што никој не може да ни гарантира и дека при секојдневно преминување улица на пешачки премин нема да нѐ удри автомобил. Се работи сепак за желба за контрола врз работи врз кои се нема контрола. Тоа е исто како да сме вознемирени затоа што можеби утре ќе врне дожд и ќе биде студено, иако не можеме да го исконтролираме тоа – објаснува Будиноска.

Таа вели дека можеме да имаме контрола врз нашите реакции.

Факт е дека ни треба малку страв и вознемиреност во нашите животи, но не сите искуства на анксиозност и страв се добри за нас.

Ангела Будиноска Психолог

– Настаните не се причина за побудување емоција кај нас, туку начинот на кој ние размислуваме за нештата околу нас. Медиумите играат дополнителна улога во целиот процес на несигурност и страв, што впрочем е и можеби нечија главна цел – да го заплашат народот за да можат полесно да применат најразлични маркетиншки трикови и кампањи. Но, настрана од тоа, никој не може да присили некого да гледа и слуша вести или да чита весници. Тука е моментот кајшто ние самите имаме контрола и моќ да слушаме, гледаме и да читаме содржини по наш избор. Доколку избереме да поминеме квалитетно време со најблиските, да спортуваме, да прочитаме некоја убава книга или да погледнеме некој интересен филм, со сигурност ќе се дистанцираме од негативните моментални или потенцијални настани и приказни околу нас. Негативноста и неизвесноста нема да се намали, таа и понатаму ќе биде тука и можеби ќе расте. Она што можеме ние да смениме е како ќе се поставиме кон таа општа реалност и како ќе ја изградиме сопствената реалност – објаснува Будиноска.

Среќата е оргазам кој трае со секунди

Колумнистот и писател Божидар Божиновски, пак, смета дека никогаш не сме ни живееле нормално и дека нормалното е само општествена конструкција за некој просек.

Како да живееме среќно? Никако. Среќата е само оргазмично чувство кое трае со секунди. Она што треба е задоволство од животот.

Божидар Божиновски Колумнист и писател

– Секој кој е под или над е осуден дека е надвор од таа златна линија која не е златна воопшто, ама ако им е убаво таму, тогаш тоа е нивeн проблем. Откако установивме некоја дефиниција за нормално, пак е никако. Општата психоза е дека ќе го снема светот. Прилично егоцентрична претпоставка дека светот е Европа и дека без нас нема свет. Човек има на секој континент, веројатно ќе преживее Централно Африканска Република или Наруру. Или тоа не се луѓе, само ние во Европа сме? Кога воспоставивме дека нема човечкиот род да го снема, која е наредна грижа. Немаштија? Логично. Ние што немаме ќе немаме повеќе, тие коишто имаат ќе имаат уште повеќе. Маркс го предвиде ова, само дали пролетаријатот и лумпен пролетаријатот ќе се свестат дека се мнозинство, останува да видиме. Капитализмот нѐ зароби толку многу што не е ништо друго важно освен сервисирање на истиот систем кој нѐ убива. Во војните гинат работници и пролетери и од руска и од украинска страна, сите ние ќе го платиме цехот на некои капиталисти на кои нема да им фали ништо во оваа криза, напротив, ќе излезат побогати. Зошто? Затоа што нѐ поделија – вели Божиновски.

Трета година сме под директна закана од смрт, корона, па нукулеарки, па што и да е наредно, додава тој.

– Колку што гледам, стигнуваме до една горна граница од која нема враќање. Таа е економска, таа е национална, таа е класна. Многу од нас немаат што да изгубат, а ако немаме што да изгубиме ќе одиме на тие кои ни зеле тоа што сме имале. Не само Македонија, светот се движи натаму. Европските земји одат кон десно, што е нормално во сите кризи, доброто од тоа е што народите ќе видат дека тоа не функционира па можеме да се надеваме на вртење кон екстремно лево. Како да живееме среќно? Никако. Среќата е само оргазмично чувство кое трае со секунди. Она што треба е задоволство од животот. И короната и опасносата од нуклерки (кои нема да се случат) ни даваат само некој преглед на кршливоста на животот. Што ќе направиме со тој нежен цвет е до нас, ама расцветајте. Толку сме навлезени во таа игра што плаќањето сметки е поважно од самото преживување. А милиони во Москва, во Вашингтон, во Брисел, гладни и жедни за правда никој не ќе може да ги спречи – смета Божиновски.

И да нема Трета светска војна, ние сами ќе си ја направиме

Јулијана Талеска, одделенска наставничка во ОУ „Климент Охридски“ во Прилеп вели дека и децата совршено добро ги согледуваат работите, а тоа е така затоа што никој не се грижи што влегува во детското уво, а уште помалку што гледа детското око.

– Како да се справиме со стравовите? Зар може некој да се справи? Живееме во многу чудни и забегани времиња, со куп предизвици и со многу, многу преиспитувања. Факт е дека многу работи за коишто бевме сигурни дека се надминати, дека нема да се повторат и дека човештвото ги научило лекциите од минатото, излезе дека не се надминати. Затоа, крајно депримирачки е кога гледаш дека зависиш од некоја фрустрација на „големец“ кој одлучува за тебе оти успеал да залепи куп плакати и да лиже онаму кајшто не се лиже. Или, пак, на повисоко ниво, успеал да се роди во некое семејство кое му овозможило да ја има позицијата која не ја заслужува. Е сега, оди тоа објасни им го на деца кои бистро те гледаат, на кои им е сè кристално јасно и кои умеат многу добро да анализираат околу себе. Искрено, многупати сум се нашла во средина на училницата, како морализирам и давам совети да се биде добар човек, да се почитува другиот, да се биде чесен, а низ главата ми поминуваат безброј примери на нечесност. Привидна реалност, информации, премногу информации, лажни, вистинити, преголема достапност до секакви вести, нема филтер, не се грижи никој што влегува во детското уво, а уште помалку што гледа детското око. Злоупотребата на интернетот, на компјутерот, на телефонот, на социјалните мрежи, расипаноста – вели Талеска.

Најлесно е да се валкате и да си лежите во валканиците, ама сепак, еднаш ќе треба да станете и да се измиете, додава наставничката.

– Кренете ја главата, напијте се кафе, вежбајте, молете се, дишете длабоко. Листајте убави моменти низ главата, редете сложувалки, читајте книги, гледајте телевизиски серии. Оти, најлесно е да се валкате и да си лежите во валканиците. Ама, сепак, еднаш ќе треба да станете и да се измиете. Оти, кај ќе ни е крајот? И да нема Трета светска војна, ние самите ќе си ја направиме. Ќе си кукаме и ќе се истребиме. Мора да постои критична маса. Барем оние што останаа и што не заминаа од земјава треба да бидат пример, да светат и да бараат поддршка. Ние, со страшно паднатиот рејтинг, со нискиот авторитет кај децата и кај родителите, сме вистинска светлина и потенцијал за промена. Потрудете се да светите и гледајте да не ви снема струја – додава Талеска.

The post ПОНИЖЕТЕ ЈА СМРТТА СО БЕСТРАШНОСТ И СТВОРЕТЕ СВОЈ МИКРОСВЕТ Како да бидеме среќни во време кога сѐ е отидено по ѓаволите? appeared first on plusinfo.mk.

Оваа изненадувачка информација ги разбранува социјалните мрежи, а и дел од медиумите објавија дека станува збор за колумнистот Ненад Јовановиќ, кој важи за гласен поддржувач на политиките на владејачката СДСМ и на поранешниот партиски лидер и премиер Зоран Заев, а кој, според списокот, месечно заработувал по 12.000 денари во периодот од 01 август 2021 година до 31 декември истата година.

Сепак, колумнистот Ненад Јовановиќ демантира и тврди дека тој не е тој Ненад Јовановиќ кој соработувал со Општина Тетово.

„Категорично ги негирам овие тврдења. Никогаш не сум бил во работен ангажман со Општина Тетово“, вели Јовановиќ во демантот испратен до порталот Република кој ја објави информацијата.

The post НЕНАД ЈОВАНОВИЌ СЕ НАЈДЕ НА СПИСОКОТ НА КАСАМИ Колумнистот тврди дека никогаш не соработувал со Општина Тетово appeared first on plusinfo.mk.