Секој став спротивен на овој научно заснован и во славистиката, односно во науката за јазикот усвоен став има чисто политичка интонација и го загрозува македонскиот национален и државен интерес. Секое негирање на постоењето просторен и временски континуитет на македонскиот народ и македонскиот јазик е македонофобично. Ако таквото оспорување доаѓа од редот на претставниците на македонската држава, тогаш официјалните органи на државата треба да се оградат од истото и итно да преземат соодветни мерки. Тука нема компромис.

Да се оспоруваат македонските дијалекти и македонското малцинство надвор од границите на македонската современа држава е нелегитимен чин, опасна позиција која ќе ѝ нанесе неповратна штета на македонската нација. Тајмингот во којшто се промовираат ненаучни и политички крајно проблематични ставови против македонскиот јазик, имплицитно и против македонската нација. Имено, само призната нација има свое малцинство и свои дијалекти вон актуелните државни граници. Кој допушта во Македонија да се негира интегритетот и историскиот континуитет на Македонците и на македонскиот јазик? Зарем тоа не е политички говор на омраза? Автодеструктивност? Кому му одговара тоа? Чиј интерес штити македонската политичка елита?

Еве ја Декларацијата на македонистите од минатата година:

Ние, научните работници од МАНУ, Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ при УКИМ, Институтот за македонски јазик „Крсте Мисирков“, Институтот за македонска литература, Институтот за фолклор „Марко Цепенков“, Македонскиот славистички комитет, Катедрата за македонски јазик и книжевност на Филолошкиот факултет при УГД – Штип, по повод објавената Унилатерална изјава на РС Македонија од 19.7.2022 во врска со македонскиот јазик, ги посочуваме клучните позиции на високообразовните и научните институции за македонскиот јазик.

1. Првенствено се повикуваме на Резолуцијата за утврдување на македонските државни позиции во контекст на блокадите на европските интеграции на Собранието на РС Македонија, објавена во Службен весник на РМ бр: 173/2021 од 30.7.2021 (влегува во сила на 29.7.2021), оформена според Македонскиот манифест на МАНУ, МПЦ-ОА и УКИМ од 3.12.2020, во која во точка 3 е посочено дека треба: „Да се уважуваат сознанијата, утврдените факти, усвоените теории и емпириските истражувања на современата светска славистика, лингвистика, историографија и меѓународното право, според коишто: – македонскиот јазик и неговите дијалектни разновидности имаат свој просторен и свој временски континуитет; – македонскиот идентитет го црпи својот легитимитет од повеќевековните традиции, преданија, обичаи, колективна меморија, менталитет, јазик, артикулираната свест за етнокултурната посебност, колективниот интегритет, почитта кон традиционалните религиски институции и од наративот за припадноста на одреден географски и историски простор.“

Според ова, посочувањето на временскиот и на културниот континуитет на македонскиот јазик ги отфрла сите ограничувања на македонските дијалекти, така што наведеното во Унилатералната изјава дека: „Овој континуитет се заснова на специфичниот развој на дијалектите што се во неговата основа и биле распространети на територијата на денешна РС Македонија“, претставува грубо фалсификување на лингвистичките факти и на проучувањата на македонскиот јазик.

2. Старословенското, кирилометодиевското и црковнословенското наследство се суштински дел од културното наследство на сите словенски народи, а меѓу нив и на македонскиот народ. Тој го црпи својот културно-историски и национален континуитет од богатата црковнословенска, апокрифна, народна и книжевно-уметничка традиција која се развивала на етно-географските простори на Македонија.

Македонскиот јазик и неговите дијалектни разновидности имаат свој многувековен просторен и временски континуитет во составот на големата група словенски јазици, со посебно место во рамки на групата на јужнословенски јазици (источна група). Освен тоа, македонскиот јазик, со оглед на богатите меѓујазични и меѓукултурни контакти со другите балкански јазици, има стекнато и специфична балканска димензија на својата структура.

3. Во лингвистиката се прифатени и научно фундирани факти дека дијалектната диференцијација во Македонија започнала од 11 век, од кога може да се следат бројни иновации, а основните црти на македонските дијалекти се проследуваат на преминот од 13 век кон 14 век. Од крајот на 15 век заклучно со 18 век во дамаскинарските книжевни текстови навлегуваат и примери од македонските народни говори. Во текот на 19 век во Македонија се јавуваат бројни дејци коишто подробно се занимаваат со посебните јазични особености на македонските говори, во споредба со бугарските и српските говори, како Христо Матов, Партениј Зографски, Е. Спространов, Т. Китанчев и други. Во 1891 год. е формирана Младата македонска книжовна дружина која го печати списанието „Лоза“ во кое се употребуваат правописни правила кои ги истакнуваат јазичните особености на македонските говори. Вистинска артикулација на идејата за македонски литературен јазик е книгата на Крсте Мисирков „За македонцките работи“ од 1903 год. во која се изнесени основните критериуми за стандардизација на македонскиот јазик. Преку оваа книга и во списанието „Вардар“, Мисирков ја промовира правописната норма преку фонетската реализација на централните македонски говори. Македонскиот јазик во 1903 год. бил и службен јазик на Македонското научно-литературно другарство во Санкт Петерсбург, на чие чело биле К. Мисирков и Д. Чуповски. Македонскиот јазик и бугарскиот јазик се издигнуваат како јазични норми речиси во исто време, а македонската јазична норма никогаш не била дел на бугарската јазична норма. Македонската јазична норма се диференцира со контрастивната студија на македонските наречја од Партениј Зографски во 1858 и во книгата „За македонцките работи“ (1903) од Крсте Мисирков.

Со прифаќањето на основните Мисиркови поставки за стандардизацијата на македонскиот и нивна разработка се заокружи кодификацијата на македонскиот јазик во 1944 год. и во 1945 год. со донесувањето на решенијата за македонската азбука и за македонскиот правопис. Македонскиот стандарден јазик стана широко прифатен во сите сфери на општествениот живот.

4. Македонскиот јазик е впишан во Регистарот на земји и јазици од страна на поткомисијата УНГЕГН при ООН;

– Латиничната транскрипција на македонската кирилица е усвоена со резолуција во Атина во 1977 на Третата конференција на УНГЕГН при ООН;

– Во 1992 година, на конгрес во Рио де Жанеиро, Меѓународниот ПЕН-центар донесе посебна резолуција со која се признава македонскиот јазик, литература, култура и нација

– Македонскиот јазик е застапен во Европскиот лингвистички атлас (АЛЕ), основан под патронат на УНЕСКО;

– Македонскиот јазик е застапен и во Општословенскиот лингвистички атлас (ОЛА), проект под покровителство на Меѓународниот комитет на славистите, реализиран од страна на 13 национални академии на науките и/или соодветни институти од сите словенски земји;

– Македонскиот јазик е влезен во Меѓународната организација за стандардизација ISO;

– Македонскиот јазик е застапен на Google, како алатка за преведување.

Во согласност со наведените факти, се изјаснуваме дека нема да прифатиме ниту една одлука со која се оспорува самобитноста на македонскиот народ и неговиот самостоен историски развој како посебен европски народ од средновековието до денес и ќе го сметаме за нелегитимен секој политички договор кој е во спротивност со востановените научни сознанија за македонскиот јазик и културниот идентитет на домашните и на меѓународните организации, сојузи и институции и со универзалните повелби и конвенции. Ние, како научни работници, потврдуваме дека, како и досега, и во иднина ќе се раководиме според меѓународно прифатените научни сознанија за македонскиот јазик во историски и во современ контекст. Се повикуваме и на Европската повелба на фундаментални/основни права чиј чл. 22 гласи: „Унијата ќе ја почитува културната, религиозната и јазичната разноликост.“ Сметаме дека при сите разговори што ги опфаќаат јазичните и идентитетските прашања секоја земја членка на ЕУ мора да ја почитува оваа европска определба.

The post Кој допушта во Македонија да се негира интегритетот и историскиот континуитет на Македонците и на македонскиот јазик? appeared first on plusinfo.mk.

Ова е едно од прашањата  што ги поставува академик Катица Ќулавкова во колумна во „Нова Македонија“. Ќулавкова пишува:

„Зошто толкувањето на историските настани треба да биде ставено во строги временски рамки и под притисок на рокови кои се ирелевантни за науката?

Зошто се поврзуваат историските и образовните прашања, односно науката со образовната политика? Зошто науката треба да им реферира на годишно ниво на владите како да се тие некои повисоки научни инстанци?

Дали се работи за некоја нелегитимна?

Дали членот 8 (од Договорот за добрососедство) создал услови за контрола на научната мисла и однапред ја одредил вистината за ‘заедничката’ македонско-бугарска историја како ‘бугарска’? Геополитичките стратегии, имено, ги предвидуваат потезите однапред, затоа и се темелат врз ‘визијата’, или крајната цел која треба да се постигне на одреден начин, во одредено време, со помош на одредени инстанци, лица и алатки?

Ваквиот договор, со еден израз, ја одредува стратешката цел – ревидирање на ‘заедничката историја’ како автентично и целосно бугарска. Тој израз е рефлексија на новиот пристап кон историјата, кој ќе го одреди и пристапот кон иднината.

Тој нов пристап е политички и геостратешки, тој ја одредува новата епистема или научна парадигма, следствено и ја воведува сѐ до степен на официјално инсталирање – новата слика за историјата, новиот историски наратив на македонската историја како бугарска“.

Целата колумна на академик Ќулавкова:

Убавиот збор и железни врати отвора, нели?

The post КАКО „ЗАЕДНИЧKАТА ИСТОРИЈА“ СТАНА БУГАРСКА Академик Ќулавкова за клучниот член 8 од Договорот за добрососедство appeared first on plusinfo.mk.

Како што е познато, премиерот Зоран Заев и министерот за надворешни работи Бујар Османи отворено изразија спремност Бугарите да бидат запишани во Уставот. Министерот Османи отиде чекор понатаму, тврдејќи дека на тој начин Софија конечно ќе се повлече од тезата „еден народ, две држави“. Но, наспроти ова, лидерот на опозицијата Христијан Мицковски се огласи со барање за реципрочни промени во Уставот на Бугарија, во кој треба да се впишат и Македонците. Во спротивно, ВМРО-ДПМНЕ нема да обезбеди двотретинско мнозинство за промена на македонскиот Устав.

Реципроцитетот е невозможна мисија

Што велат македонски експерти и интелектуалци за ова чувствително прашање?

Ако се бара од нас вклучување на етничкото малцинство Бугари во Уставот, што не би било проблем за нас, зашто имаме веќе такви случаи, зошто тоа не се направи и во Бугарија со Македонците, праша Александар Кржаловски, во изјава за Сител телевизија.

– Изговорот е дека тоа не е предвидено во бугарскиот Устав. Па не е предвидено и во нашиот. Да било предвидено, ќе сме ги ставеле и Бугарите. Зошто да не направат и Бугарите измена во нивниот Устав, по тој принцип на реципроцитет? Дури сметам дека тие треба први да го направат тоа, за да ни покажат дека тоа е европска пракса – вели Кржаловски.

И академик Катица Ќулавкова бара да се почитува принципот на реципроцитет.

– Нека ги впишат прво Македонците во Уставот на Бугарија, после нека шират безочни лаги. Ама нашиве ни нудат само искривени толкувања за сите, штетни за македонскиот народ, решенија и политики – категорична е таа.

Ќулафкова го коментира тврдењето на Османи дека на овој начин Софија ќе се откажела од тезата „еден народ, две држави“, според очекувањата, е демантирано и од бугарска страна. Бугарскиот новинар Ангел Петров за Сител изјави дека впишувањето на Бугарите во Уставот нема да значи дека во јавноста ќе исчезне фразата „еден народ, две држави“.

– Таа фраза, „еден народ, две држави“, до некаде е болна тема и за Бугарија. Јас не мислам дека која било одговорна влада ќе ја застапува таа теза, зашто секоја официјална бугарска политика разбира дека на крајот на краиштата ние сме два одделни народа. Се разбира, јавното мислење, општествениот дискурс е таков што сфаќа дека ако Македонците не се Бугари, а ние знаеме дека не се Бугари, тогаш тие се потомци на Бугарите или на некој начин се поврзани со нив. Тој доминантен дискурс нема да исчезне со едно впишување на Бугарите во македонскиот устав – објасни Петров.

Бизарно и инфантилно

Барањето на Бугарија, најблаго кажано, е политички инфантилно и правно бизарно, особено ако се земе предвид дека доаѓа од држава членка на ЕУ кон држава кандидат, во рамките на процесот на проширување на Унијата. Критериумите за зачленување, самиот правен поредок на ЕУ, како и тоа како тој институционално и функционално е поставен, даваат докажано животворни гаранции и заштита на слободите и правата на сите индивидуи, на сето европско граѓанство, по сите основи, па и по етничкиот основ, вели професорката Каролина Ристова Астеруд.

– Дополнително, нашиот устав содржи две клаузули во таа смисла, клаузула за рамноправност и клаузула за забрана за дискриминација, а е подложен и на сето право што произлегува од Советот на Европа. Оттука, јасно е дека „грижата“ на Бугарија не е мотивирана од тоа што се декларира. Да беше така, Бугарија ќе инсистираше што побргу да влеземе целосно во правно-политичкиот поредок на ЕУ и под негова поцврста контрола, дури и со предаден значаен дел од нашиот државен суверенитет врз ЕУ, а со тоа и нејзино (бугарско) поголемо влијание во таа смисла. Оттука, барањето може да се објасни само како дел од оние гледишта во бугарската политика кои го негираат постоењето на македонскиот народ, а и пошироко, кои имаат сериозен проблем со поставеноста на македонската нација во пострамковна Македонија. Рамковниот договор е мировен договор во даден контекст и со јасно набележани интервенции во нашиот устав, а како потреба за адресирање на причините на конфликтот лоцирани во сферата на меѓуетничките односи, и секако, како шанса да се унапреди меѓуетничкиот соживот и мирот меѓу етничките заедници, кои се главните двигатели на македонската државност и на општествениот живот, како историски така и во нашата современост – вели професорката.

Сето тоа таксативно набројување на сите што ги има во Уставот е израз и на континуитетот на нашата уставност од првиот Илинден, преку таа во рамките на југословенската федерација, па и сè до независноста на нашата државност, вели Ристова Астеруд и додава:

– Значи, има многу јасна контекстуализација зошто е така. Таа контекстуализација е афирмативна и позитивна и во никој случај не е исклучувачка, негаторска или дискриминаторска за припадниците на било кој друг етникум (или по било кој друг основ), било за оние кои коинцидираат со соседството, или пак се дојдени и натурализирани како наши сограѓани и сограѓанки од било кој дел од светот. Со пописот сигурно ќе биде и тоа очигледно. Но, зарем тоа значи дека треба да вклучиме еден анекс на уставот и да ги изредиме сите? Тоа се бизарните импликации на бугарските барања, ако ги доведеме до нивната крајна консеквентност.

Уште еден начин да се одере мачката

Дали бизарното бугарско барање е без соодветни импликации во правната пракса и во животот?

– Вметнувањето на Бугарите во Уставот би значело дека ќе им се гарантираат сите права кои со законите се обезбедени за припадниците на етничките заедници кои не се мнозински: квоти за вработување во јавната администрација, студирање на јавните универзитети и слично. Секое менување на Уставот бара широк политички и граѓански консензус. Навистина има потреба да се менува нашиот Устав, за повеќе суштествени прашања, но политичкиот момент за такво нешто ни оддалеку не изгледа соодветен – смета професорката Ана Павловска Данева.

И Ристова Астеруд вели дека импликациите од еден ваков потег ќе бидат далекусежни:

– Целта и атаката е токму истата онаа што е во континуитет, негирање на постоење на македонскиот народ, на неговата посебност и различност од оној на бугарскиот, но сега на поинаков начин. Само тактичкиот пристап е поразличен, односно тоа би било со деконструкција одвнатре, слично како што веќе се злоупотребува земањето бугарски државјанства од страна на етнички Македонци, а кои тоа го прават на микрониво, заради унапредување на своите животни шанси, секако на опортунистички и конформистички начин, а не за да бистрат големи „признанија“ за својата (бугарска) етничка припадност, уште помалку за да бистрат големи политики од овој тип во проблематичните меѓудржавни односи. Поконкретно, со сегашното толкување на уставните решенија и политики по основ на Рамковниот договор, тоа би значело токму и тоа, засебно третирање во однос на сето она што сега го има по основ на етничките припадности различна од мнозинската македонска – од „праведна и соодветна застапеност“, па сè понатаму. Што ќе рече, колку повеќе готвачи, толку повеќе расипување на „главната манџа“, до непрепознавање. Или, како беше оној идиом во англискиот јазик – има повеќе начини како да ја одереш мачката.

Ќе се запишат Бугарите, Црногорците, Хрватите – крај нема, а и зошто би имало?!

Според професорот по Уставно право Светомир Шкариќ, мачката е одамна одрана и прифаќањето на барањето на Бугарија не би имало поинакво значење од досегашната пракса на редење на малцинските групи поименично во Уставот.

– Штом се наредени другите, нека оди тоа до крај. А крај, всушност, нема. Ако се продолжи вака, листата на малцински групи ќе содржи триесеттина имиња, а ќе има и нови барања, зошто да не. Јас своевремено бев против наведувањето на националните малцинства во Уставот, затоа што знаев каде води тоа. Но, поради инсистирањето на Албанците и на некои други на еден друг концепт, дојде до ова редење без никаков ред и критериум. Ако е квантитетот некаков критериум, на пример, јасно е зошто Албанците се запишани како први и најважни, но нејасно е зошто едно време Власите беа втори. Србите во почетокот не беа вметнати во Уставот, со едно чудно образложение дека така ќе се чувствувале како малцинство, а не како народ. Сигурно се сеќавате на таа смешка. Подоцна сепак и тие си најдоа место на списокот. Ова веќе изгуби секаква смисла, па ако се впишат Бугарите, ќе се впишат и Црногорците, кои сега силно лобираат за тоа, но и Хрватите и некои други – вели Шкариќ.

Јасно е, додава тој, дека борбата да се „влезе“ во Уставот не е случајна и бесмислена. Тоа носи посебни права и привилегии по однос на малцинската етничка припадност. Тоа е она што кај нас се нарекува „правична застапеност“ на малцинските етнички групи во администрација и во образование на сите нивоа.

– Според моето мислење, станува збор за отсуство на сериозна концепција во Уставот. Нашиот најголем проблем, не само со Уставот, туку и во развојот на земјата, е што не се работи според некаква концепција, туку според дневно-политичките потреби и пазарења. И затоа сè е можно – заклучува Шкариќ.

The post ШТО Е ЗАДНИНАТА НА БАРАЊЕТО И БУГАРИТЕ ДА БИДАТ ЗАПИШАНИ ВО УСТАВОТ Ако можат сите други да се борат за етнички квоти и привилегии, зошто не и тие? appeared first on plusinfo.mk.

Академик Ќулавкова пишува:

Дваесет години се водеа разговори со Грција во рамки на ОН за името на државата Република Македонија, во 2008 година беше понудено решение Република Македонија (Скопје) во Букурешт, на Самитот на НАТО, без било какви импликации по идентитетот, за десет години подоцна да го добиеме Преспанскиот договор (Спогодба), чијашто главна премиса е редефинирањето на македонскиот идентитет и регулирање на авторските права на истиот, или експлицитно кажано, забраната на повикување на Македонците на македонскиот идентитет формиран низ историјата и легитимиран во личната карта на ОН.

Македонската политичка елита, вон од сите меѓународни стандарди, се откажа од сувереното право да гради македонска политичка нација со доминантна македонска и словенска етнонационална карактеристика. Поради тоа сега се соочуваме со процесот на деноминација на Македонците врз принципот на аналогија меѓу името на државата и името на нацијата, па почна систематска употреба на терминот (атрибутот, епитетот, придавката, она што нашите неуки и поткупливи политичари го минимизираа и потценуваа како вредност, не сфаќајќи дека со тоа ја потценуваат и ја ребрендираат суштината на националниот идентитет) Северномакедонци. Откажувајќи се од еден дел од историјата и од културното наследство, како и од уставното име на државата Република Македонија, нашата држава ѝ го отстапи македонското национално право на Грција, а македонскиот народ го сведе на недефинирана толпа единки, граѓани на Северна Македонија.

Истото се случува и сега, со Бугарија. Не смееме да прифатиме било какви преговори за македонскиот историски и културен идентитет со Бугарија, а Бугарија со своите официјални документи на Владата и на Собранието, истите доставени и прифатени како основа за разговори и од ЕУ, токму тоа го поставуваат, УЛТИМАТИВНО, како услов за давање датум за почеток на преговорите за влез на РС Македонија во ЕУ. Нашите политички претставници го нудат со невидена леснотија она кое е темел на историјата, културната историја и историскиот континуитет на македонскиот народ и на македонската нација како залог за една апстракција, едно ветување кое нема никаква гаранција, а дури и да се случи станува обесмислено со самиот факт што не може да биде добро и цивилизирано да се откажете од себе, за да бидете во една заедница со субјекти кои не ве почитуваат ни вас, а ни кодексот на националниот и државен суверенитет според важечките меѓународни конвенции. Ние веќе не сме ни само брутален преседан, ние со ребрендирањето на идентитетот и откажувањето од културно-историскиот континуитет и идентитет се делегитимиравме како препознатлив национален субјект и сега сме на пат да се самоукинеме преку внатрешни поделби, силна македонска миграција ширум светот, како и со обновени и засилени асимилациски и хегемонистички стратегии на соседите.

Во мигот кога претседателот и премиерот на Република Северна Македонија ќе се согласат на бугарските ултимативни и лицемерни барања кои спинуваат дека ни признаваат идентитет, ама оној вештачкиот од 1945 година, кога ќе прифатат дека целата словено-македонска културна историја е бугарска, ќе се отвори процес на присилна бугаризација на македонскиот идентитет – етнички, културен, историски, јазичен. Македонскиот јазик, кој е веќе претворен во меѓународните политички кругови во северномакедонски (таков не постои во ниту една научна класификација!), ќе се прогласи за дијалектна норма на бугарскиот јазик, така што во ЕУ ќе влеземе како екс Бугари со бугарски јазик … Се откажете ли од својата генеза и историја, сте се откажале од сувереното право да постоите. Македонците имаат словенска генеза и култура, и во никој случај не содржи пробугарски и бугарски елементи.

Така, македонската агонија нема крај. Бедна е, понижувачка, морбидна, трауматична. Грчкиот и бугарскиот културен хегемонизам од 19 век, кој секогаш во поттекстот имал територијални претензии, ќе се реализира во 21 век, со логистика на глобалниот неолиберализам и внатрешниот (квази) македонски колаборационизам. Македонската драма ќе биде пораз на цивилизираниот свет, всушност доказ дека западната цивилизација е во колапс. Затоа под итно треба да се донесе државен консензус за раскинување на сите нелегитимни и штетни спогодби и договори и да се почне одново мирен и цивилизиран процес на легитимација на македонската држава.

The post Академик Катица Ќулавкова: Ако се откажете од својата генеза и историја, сте се откажале од сувереното право да постоите! appeared first on plusinfo.mk.