Државната комисија за спречување на корупцијата согласно своите надлежности по сопствена иницијатива отвори предмет во врска со наодите во ревизорскиот извештај на Државниот завод за ревизија за Институтот за јавно здравје.

Како што се посочува во соопштението на ДКСК, предметот е отворен поради потребата да се проверат наводите изнесени во јавноста и да се согледаат евентуални ризици од корупција, судир на интереси, злоупотреба на службена положба или други неправилности во работењето.

„ДКСК ќе ги преземе сите потребни дејствија за прибирање и за анализа на релевантната документација и информациите од надлежните институции, со цел утврдување на фактичката состојба“ соопшти ДКСК.

Во извештајот на Државниот завод за ревизија се наведува дека во ИЈЗ постоел несоодветен начин на наградување на вработените, како и набавка на непотребна медицинска опрема, односно, била купувана опрема која веќе ја поседувале, наместо онаа што навистина недостигала. Дополнително, биле набавувани електронски уреди како компјутери, лаптопи и мобилни телефони со пониски технолошки спецификации од оние што биле платени. Исто така, бил склучен договор за телекомуникациски услуги со двојно повисоки цени – наместо 80.000 денари биле исплатени 1,5 милион денари. Во извештајот се споменува и кабел долг 15 километри, набавен за 15.000 евра, за кој не се знае каде се наоѓа.

Директорката на Институтот за јавно здравје, Марија Андоновска вчера на прес-конференција по објавениот извештај на ДЗР изрази надеж дека Јавното обвинителство ќе реагира за утврдените неправилности во овој Институт, кои се направени пред таа да дојде на чело на институцијата.

– И мене некои работи ми изгледаа нестварно штом дојдов на оваа функција, што се случувало пред јас да дојдам на позицијата – рече Андоновска.

Кога стапила на директорската позиција со нејзиниот тим констатирале дека нема реагенси и немало евиденција за нив.

– Некои од луѓето примале плата, а не доаѓале на работа, колеги ги евидентирале дека доаѓаат на работно место, а тие за возврат им давале пари – посочи Андоновска.

Таа информираше и дека ИЈЗ склучувал договори на дело со веќе вработени лица. Се издавал простор сопственост на ИЈЗ на пекарница, нешто што е спротивно на законот. Се правеле јавни набавки што не биле предвидени во годишниот план.

Андоновска рече дека од 44.000 до 88.000 денари се добивало плус на платата на едно вработено лице за архивска граѓа, како, на пример, за чистење двор.

Таа истакна и дека некои од вработените во Институтот за јавно здравје чесно и професионално си ја вршеле работата и апелираше да не се ставаат сите вработени  во ист кош.

Рече и дека повеќето од работите што се случувале во Институтот сега се надминати.

The post АНТИКОРУПЦИСКА ЌЕ ЈА ПРОВЕРИ РАБОТАТА НА ИНСТИТУТОТ ЗА ЈАВНО ЗДРАВЈЕ Ќе се бараат корупција, судир на интереси и злоупотреби appeared first on plusinfo.mk.

По објавениот извештај на Државниот завод за ревизија, директорката на Институтот за јавно здравје, Марија Андоновска, на денешната прес-конференција изрази надеж дека Јавното обвинителство ќе реагира за утврдените неправилности во Институтот направени во времето пред таа да дојде на чело на институцијата.

– И мене некои работи ми изгледаа нестварно штом дојдов на оваа функција, што се случувало пред јас да дојдам на позицијата – рече Андоновска.

Кога дошла на директорската позиција, со нејзиниот тим констатирале дека нема реагенси и немало евиденција за реагенси.

– Дел од луѓето примале плата, а не доаѓале на работа, колеги ги евидентирале дека доаѓаат на работно место, а тие за возврат им давале пари – посочи Андоновска.

Некои лица биле примени на работа без административен испит, а исто така констатирале и неправилни унапредувања и исплаќање додатоци. Несоодветен начин имало за наградување на вработените, се набавувала непотребна медицинска опрема. Се набавувале апарати што веќе ги имаат, наместо нешто што недостасува. Фармацевтски техничар извршувал услуги на медицинска сестра или лаборант, со што здравствените услуги биле ставени под знак прашалник.

Андоновска информираше дека пред таа да дојде на чело на ИЈЗ, се случувало да се склучи договор на дело со веќе вработени лица. Се издавал простор сопственост на ИЈЗ на пекара, нешто што, подвлече таа, било спротивно на Законот. Се правеле јавни набавки што не биле предвидени во годишниот план.

На новинарско прашање, Андоновска одговори дека од 44 до 88.000 денари се добивало плус на платата на едно вработено лице за архивска граѓа – како на пример, чистење двор.

Андоновска истакна дека дел од вработените во Институтот за јавно здравје си ја вршеле чесно и професионално работата, па апелираше сите вработени да не се ставаат во ист кош. Таа уверува дека најголем дел од работите што се случувале во Институтот, сега се надминати.

The post ГИ ОТЧУКУВАЛЕ ДЕКА СЕ НА РАБОТА ЗА ПАРИ Андоновска бара Обвинителството да се заинтересира за неправилностите во Институтот за јавно здравје appeared first on plusinfo.mk.

Државниот ревизор утврдил низа незаконитости во работењето на Институтот за јавно здравје во 2024 година. Посебно неправилности се утврдени во сметката на средствата од Фондот за здравствено осигурување кои, според ревизорите, се провлекуваат со години, без да се преземе нешто за поправање на состојбите.

„Изразивме неповолно мислење во однос на вистинитоста и објективноста на финансиските извештаи и за усогласеност на финансиските трансакции со релевантната законска регулатива за 2024 година“, стои во извештајот.

Според ревизорите, Институтот за јавно здравје не го водел правилно сметководството, па се случило да прикаже неточни податоци за приходите и расходите во Билансот за успех. Направил попис без вредност на опремата, а на списокот поседува и опрема која е купена и стои во депото без да биде употребена. Со донации се реновирала клучната микробиолошка и вирусолошка лабораторија која поради неправилни тендери не е завршена и е надвор од употреба, што влијае на реализирање на здравствените услуги на населението. Неправилности има и во исплатата на плати и надоместоци на вработените, како и во постапките за вработување и регулирањето на специјализациите.

Сериозни забелешки ревизорите имаат и на јавните набавки кои го надминале и планот за јавни набавки, а спецификациите за одделни набавки се поклопуваат со карактеристиките на еден производител, со што е нарушена конкуренцијата при набавките, во корист на фаворизираниот производител.

Ревизорите утврдиле дека Институтот прикажал планирани податоци за приходи кои требало да ги добие од Фондот за здравство пред да ги добие тие пари, па на крајот на годината покажал вишок приходи од 90.000 евра.

При увидот на пописот утврдено е дека стока во вредност од 234.000 евра не е е пронајдена во пописните листи, но ревизорите добиле усно објаснување дека тоа се 5 возила од кои едно е продадено, а 4 се предадени на Агенцијата за управување со одземен имот и тие се во депото во Идризово.

Институтот вршел исплата на плати и прекувремени часови без одлуки. Па така на 16 вработени им се исплатени 1.087.000 денари за прекувремени повеќе од 190 часови иако не е доставено известување за воведување прекувремено работно време кај Инспекторатот за труд.

На 95 лица им се исплатени 3.140.000 денари за активна и пасивна приправност, работна активност која не е утврдена со посебен акт што го бара законот.

На 3 лица – помошен технички персонал им се исплатени 206.000 денари за дежурства иако за овој вид вработени законски не се предвидени дежурства.

Ревизорите откриле и дека субјективно се определувани износите на надоместоците, бидејќи за тоа немало законска поткрепа.

Институтот располага со медицинска опрема во вредност од 7.639.000 денари (124.000 евра) која воопшто не е ставена во употреба. Опремата е набавувана во периодот од 2019 до 2024 година. Утврдено е дека се реновира клучната лабораторија која поради тендерски пропусти сѐ уште не е пуштена во употреба.

Незаконско однесување, ревизорите утврдиле и во јавните набавки на Институтот. Набавувана е опрема без распишување тендер, а дел од набавките ја надминале висината утврдена во планот за јавни набавки. Таква била и набавката на микробиолошки тестови во вредност од 3.308.000 денари која не била планирана во планот за набавки. За дел од набавките не е консултиран стручниот колегиум на Институтот.

Според ревизорите, Институтот има воспоставено практика на утврдени спецификации на одредени реагенси и потрошен материјал кои одговараат само на еден производител со што при набавката не била можна конкуренција и учество на други производители.

Неправилности се утврдени и при утврдувањето на специјализациите од периодот од 2019 до 2023 година кои според ревизорите се вршат по интерен правилник кој не е во согласност со законот за здравствена заштита. Посебно се наведува казната која треба да ја платат специјализантите кои ќе се откажат од специјализацијата. Висината на надоместокот не соодветствува со законот.

Ревизорите навеле и низа други незаконитости во работењето на Институтот за јавно здравје.

Приемот и потрошувачката на вакцини не е евидентиран во деловните книги; попис на побарувањата не е направен во целост, а за побарувања во износ од 18.245.000 денари кои се постари од три години не се преземени активности за наплата.

Иако Министерството за здравство ги набавува вакцините за задолжителна имунизација, тие во Институтот се примаат само со податоци за количината, без податоци за нивната вредност. Примените и потрошените вакцини се евидентираат во системот „Мој термин“, но не и во деловните книги на Институтот, поради што не е воспоставена целосна сметководствена и материјална евиденција за овие залихи.

Активностите предвидени со Националната програма за јавно здравје за 2024 година не се спроведени во целост. Наведени се и неправилности поврзани со ангажирани лица со договор на дело и недоследности при издавањето на простор на Институтот под закуп.

Ревизорите алармираат и за дополнителни милионски суми кои висат меѓу ИЈЗ и Министерството за здравство.

„Во делот на Нагласување на прашања ревизијата известува за ненаплатените побарувања од Министерството за извршени здравствени услуги по програми за здравствена заштита во износ од 17.058.000 денари, чија наплата е неизвесна“, се наведува во извештајот.

The post ИНСТИТУТОТ ЗА ЈАВНО ЗДРАВЈЕ ИСПЛАЌАЛ ПРЕКУВРЕМЕНИ ЧАСОВИ БЕЗ ОДЛУКИ Ревизорите утврдиле низа слабости во работењето во 2024 година appeared first on plusinfo.mk.

Институтот за јавно здравје (ИЈЗ) ја следи состојбата поврзана со пријавениот мултинационален кластер на случаи на инфекција со хантавирус поврзан со патување на крузерот MV Hondius во регионот на јужниот Атлантски Океан.

Според информациите објавени од Светската здравствена организација (СЗО), Европскиот центар за превенција и контрола на болести (ECDC) и националните здравствени власти на засегнатите земји, досега се регистрирани 8 потврдени, како и сомнителни случаи кај патници и членови на екипажот, вклучително и 3 смртни исходи. Епидемиолошките, клиничките и лабораториските испитувања се во тек, а меѓународните здравствени институции спроведуваат координирана истрага со цел утврдување на изворот на инфекцијата, можниот начин на изложеност и проценка на ризикот.

Според моментално достапните информации, изложеноста најверојатно е поврзана со активности и престој во области каде постои природно присуство на глодари – природни резервоари на хантавирусите. Во тек е дополнителна анализа за утврдување на точниот тип на вирусот и евентуалните фактори кои придонеле за појавата на кластерот.

– Во овој момент нема регистрирани случаи, патници или блиски контакти поврзани со Македонија, ниту постојат индикации за ризик по јавното здравје во државата. Хантавирусите претставуваат група на зоонозни вируси кои циркулираат кај различни видови глодари. Луѓето најчесто се инфицираат преку вдишување на аеросоли контаминирани со урина, измет или секрети од инфицирани глодари, како и преку директен контакт со контаминирани површини. Ограничен пренос од човек на човек е документиран само кај одредени типови на хантавирус и се смета за редок – соопштуваат од ИЈЗ.

Заболувањето може да се манифестира со различна клиничка слика, од лесна фебрилна болест до потешки форми со зафатеност на бубрезите или белите дробови.

Клинички најчесто се манифестираат во два основни синдрома: хеморагична треска со бубрежен синдром, која е регистрирана во нашата земја и хантавирусен белодробен синдром.

Хеморагичната треска со бубрежен синдром претежно се јавува во Европа и во Азија, а е предизвикана од вируси како Hantaan, Dobrava-Belgrad и Puumala. Болеста обично започнува нагло, со висока температура, главоболка, болки во грбот и стомакот, како и општа слабост, а подоцна се развиваат бубрежен синдром (намалено излачување или целосен престанок на излачување урина) и хеморагичен синдром (зголемена пропустливост на крвните садови и крварења во кожата, слузокожите и органите). Смртноста е релативно ниска и се движи од 1% до 15%.

Хантавирусниот белодробен синдром, познат и како хантавирусен кардиопулмонален синдром, се јавува главно во Северна и во Јужна Америка, а најчесто е поврзан со Sin Nombre вирусот. За разлика од хеморагичната треска со бубрежен синдром, се карактеризира со доминантно зафаќање на белите дробови. Почетните симптоми се неспецифични и потсетуваат на грип (температура, малаксаност, болки во мускулите), но брзо се развива респираторна инсуфициенција. Има значително повисока стапка на смртност, често помеѓу 30% и кај повеќето хантавируси, вклучително и оние кои предизвикуваат хеморагичната треска со бубрежен синдром во Европа (на пример Puumala и Dobrava-Beograd вирус), не е докажан пренос меѓу луѓе.

– Инфекцијата речиси секогаш се случува преку контакт со излачевини од заразени глодари. Меѓутоа, кај Andes вирусот во Јужна Америка е потврден ограничен интерхуман пренос, најчесто при близок контакт (на пример членови на семејство, здравствени работници) преку респираторни секрети во раната фаза на болеста. Не постои специфична антивирусна терапија или вакцина за хантавирусна инфекција. Лекувањето е супортивно. Превенцијата на хантавирусните инфекции првенствено зависи од намалување на контактот помеѓу луѓето и глодарите. Според моменталните сознанија и проценките на меѓународните здравствени институции, ризикот за пошироката популација останува низок – вели Институтот.

Светската здравствена организација и Европскиот центар за превенција и контрола на болести во моментов не препорачуваат воведување дополнителни рестриктивни мерки за патување или трговија. Сепак, се препорачува зголемена внимателност при престој во области каде постои ризик од изложеност на глодари и нивни излачувања.

Институтот за јавно здравје останува во постојана комуникација со меѓународните здравствени мрежи за рано предупредување и одговор, континуирано ја следи состојбата и навремено ќе ја информира јавноста за сите нови сознанија, проценки на ризик и евентуални препораки.

Одделението за вирусологија при ИЈЗ располага со реагенси за детекција на оваа група вируси.

The post МАКЕДОНИЈА ИМА РЕАГЕНСИ ЗА ОТКРИВАЊЕ НА ХАНТАВИРУС Нема регистрирани случаи, патници или блиски контакти поврзани со земјава appeared first on plusinfo.mk.

Повеќе од 10 тони опасен хемиски отпад биле складирани повеќе од една деценија во рамки на Институт за јавно здравје, кој се наоѓа во комплексот на Клинички центар „Мајка Тереза“ во Скопје.

Според директорката на Институтот, Марија Андоновска, станува збор за лабораториски исцедоци и различни видови хемикалии, дел од нив лесно испарливи и запаливи, што претставувале потенцијална опасност.

Отпадот сега е безбедно отстранет и ќе биде транспортиран надвор од државата за уништување.

Директорката Андоновска на својот Фејсбук профил сподели фотографии складираниот отпад.

The post 📷 ЕВЕ ШТО ПРОНАЈДОА ВО ИНСТИТУТОТ ЗА ЈАВНО ЗДРАВЈЕ Фотографии од опасниот отпад во Скопје appeared first on plusinfo.mk.

Две недели има намалување на бројот на заболени од грип, но сѐ уште е многу рано да кажеме дека сме го надминале пикот, бидејќи во минатата сезона имавме два пика. Можеби ова е првиот, можеби е последниот, но не значи дека нема да има нов пик и ново зголемување на бројот на заболени, изјави денеска директорката на Институтот за јавно здравје (ИЈЗ), Марија Андоновска.

Според податоците, во моментов во Македонија има среден интензитет на активност на вирусот.

– Во текот на четвртата недела од годинава во период од 19 јануари до 25 јануари во Македонија се пријавени 1.708, случаи на групни пријави за заболени од грип и заболувања слични на грип, што е за 17,2 проценти помалку споредено со претходната недела кога бројот беше 2.062 – истакна д-р Андоновска.

Во однос на возрасната дистрибуција, 1.029 заболени се на возраст од 15 до 64 години, 253 се лица на возраст над 65 години, 243 се деца на возраст од пет до 14 години, 183 деца се на возраст до четири години. Највисока инциденца се регистрира кај децата на возраст до четири години.

– Во однос на градовите, во Дебар и во Кратово се бележи многу висока активност на грипот. Во Охрид, Кавадарци и во Струмица има висока активност, во 9 града има средна активност, во 12 града се бележи сезонска активност, а во 2 града има многу ниска активност – рече д-р Андоновска.

Таа потенцира дека и натаму продолжуваат да важат препораките на ИЈЗ за лицата да се заштитат, а тоа е да се избегнуваат собирања во простории каде што има повеќе лица или ако е потребно да бидат во такви простории да носат маска.

– Посебно да водат сметка и да внимаваат на здравјето ранливите категории, повозрасните лица над 65 години, хронично болните, децата, трудниците. Доколку имаат сомнеж дека некое лице е заболено или покажува симптоми треба да се избегнуваат контакти со него. Оние кои се веќе дијагностицирани или имаат грип тие треба да останат дома. Децата да не се носат во училиште ако имаат симптоми со цел побрзо да закрепнат и да нема трансмисија на вирусот. Нашите препораки се исти како и претходно – да се остане дома, да се одмора и да се следат советите од матичниот лекар – додаде д-р Андоновска.

Оваа сезона се регистрирани три смртни случаи од грип во земјава.

The post ОПАЃА БРОЈОТ НА ЗАБОЛЕНИ ОД ГРИП АМА НЕ СЕ ОПУШТАЈТЕ Може да има и втор бран appeared first on plusinfo.mk.

Од 5 до 11 јануари регистрирани се 2.322 заболени од грип, што е за 34,6 проценти повеќе во однос на претходната недела. Има средна активност на вирусот на грип на национално ниво. Има зголемен број заболени, но тоа е очекувано за овој период од годината. Очекуваме бројките и во наредниот период да растат и да се движат во овој ранг. Пикот на грипот се очекува на крајот на месецов до средината на февруари. Оваа сезона растот на бројот на заболени почна неколку недели порано од очекуваното, изјави денеска раководителот на одделот за Епидемиологија на заразни заболувања при Институтот за јавно здравје (ИЈЗ), д-р Драган Кочински.

Тој рече дека со оглед на тоа што има средна активност на грипот, тоа засега не дава можност да се дадат некакви претерани мерки кои би зафаќале граѓаните, нешто како продолжување на зимскиот распуст.

– Доколку има каква било промена ќе апелираме и ќе дадеме соодветни мерки. Се забележува дека има зголемување на бројот на хоспитализирани и кај возрасните и кај децата и тоа е очекувано за овој период од годината. Не се целосно исполнети капацитетите на болниците. Комисијата за заразни болести во текот на вчерашниот ден заседаваше и ќе излезе со соодветни препораки. Се препорачува при посета во болница ако таа не е забранета, посетителите да носат маски – рече д-р Кочински.

Тој истакна дека споредено со истата недела од минатата сезона, се регистрира зголемување на бројот на заболени за 2,2 пати, а ако се спореди со просекот од последните 15 сезони, има зголемување од 39,1 процент.

– Во текот на оваа недела има ниво на средна активност на вирусот на грип. Најголем број заболени 1.378 заболени се на возраст од 15 до 64 години, а највисока инциденца се регистрира кај децата на возраст до четири години и од пет до 14 години. Регистрирани се заболени лица во 25 од 31 регион во државата. Најголем број 556 заболени има во Скопје, а потоа следат Тетово – 308, Куманово – 266, Охрид – 202 итн. Во пет регионални центри има многу висока активност на грипот и тоа во Дебар, Охрид, Македонски Брод, Кавадарци и Неготино, додека во четири има висока активност, средна активност има во шест центри за јавно здравје, а во седум се бележи сезонска активност на грипот – рече д-р Кочински.

Како што вчера беше информирано, посочи тој, во текот на втората недела е пријавен еден смртен случај асоциран со грип.

– Се работи за жена од 75 години од Скопје, која била хоспитализирани на Клиниката за инфективни болести. Кај неа биле регистрирани коморбидитети, не била вакцинирана против сезонски грип и лабораториски било потврдено присуство на инфлуенца А – истакна д-р Кочински.

Потенцира дека во лабораторија на ИЈЗ во текот на втората недела пристигнати се 99 материјали од 26 се позитивни за присуство на грип, а имаат детектирано и седум случаи на респираторен синцициски вирус и еден случај на Ковид-19.

– Досега во текот на сезоната од почетокот на октомври до 11 јануари има 6.147 заболени од грип. Споредено со истиот период од минатата сезона има зголемување на бројот за 2,6 пати, а во однос на просекот има зголемување од 27 проценти. Само во Берово, Делчево и во Пехчево нема регистриран случај на грип. Кумулативно досега од пристигнати 515 материјали во ИЈЗ за тестирање, 65 се позитивни на грип. Сите се со инфлуенца А, а доминира инфлуенца АХ3, односно со 66 проценти од позитивните. Има шест позитивни на Ковид-19 и 21 позитивен на респираторен синцициски вирус – рече д-р Кочински.

Осврнувајќи се на општите мерки, тој појасни дека се препорачува избегнување простории со голем број луѓе особено ако меѓу нив има такви кои имаат симптоми на респираторно заболување, кашлање, кивање, температура.

– Да се проветруваат просториите, граѓаните да се затоплуваат, да се носи слоевита топла облека, да се консумираат витамини, минерали, природно цедени сокови, сѐ што може да го подобри имунитетот. При заболување од грип или друго акутно заразно заболување со респираторна симптоматологија, треба да се остане дома. Децата кои имаат симптоми на акутно респираторно заболување не треба да се носат во градинка и во училиште. Ако симптомите не се повлекуваат или се влошуваат децата треба да се однесат кај матичен лекар или инфектолог за медицинска помош. Најдобра мерка за превенција е вакцинацијата против грип. Во Македонија сезонава има нешто повеќе од 79.000 лица вакцинирани против грип – додаде д-р Кочински.

The post НЕМА ДА СЕ ПРОДОЛЖИ РАСПУСТОТ, ГРИПОТ НЕ ГАЛОПИРА Меѓу заболените доминира инфлуенца АХ3 appeared first on plusinfo.mk.

На Клиниката за инфективни болести во Скопје почина 75-годишна пациентка како последица на компликации од грип. Според информациите од клиниката, жената имала повеќе хронични заболувања и не била вакцинирана против сезонски грип.

Директорот на Клиниката за инфективни болести, д-р Фадил Цана, потврди дека кај пациентката била дијагностицирана инфлуенца А.

– Се работи за возрасна пациентка на 75 години кај која лабораториски е потвдена инфлуенца А и пациентката имала многу коморбидитети – изјави д-р Цана.

Состојбата на клиниката останува сериозна, каде уште двајца други пациенти се наоѓаат во критична состојба и се приклучени на апарати за дишење, додека неколкумина се на кислородна поддршка. Во моментов се хоспитализирани вкупно 25 пациенти, главно повозрасни лица.

– Тие се хоспитализирани затоа што кај нив при преглед е констатирано дека имаат компликација на вирусот на грип пред сè со респираторно засегање – појаснува д-р Цана.

Според последните податоци на Институтот за јавно здравје, само во првата недела од годинава се регистрирани 1.725 случаи на грип низ земјава.

The post ГРИПОТ ЗЕМА ЗАМАВ ВО МАКЕДОНИЈА Почина жена, двајца пациенти се во критична состојба appeared first on plusinfo.mk.

Здравствените работници и студентите на медицина и стоматологија ќе може да се пријават и бесплатно да се вакцинираат со вакцина против хепатитис Б, кои Министерството за здравство му ги донира на Институтот за јавно здравје. Двете институции денеска потпишаа договори за донација на 7.500 вакцини, со кои ќе бидат опфатени 2.500 здравствени работници. Министерството за здравство донира и кутии за авионски и бродски транспорт на биолошки материјали.

Министерот за здравство Азир Алиу на денешната заедничка прес-конференција рече дека станува збор за системска заштита со конкретни преземени мерки за заштита на здравствените работници и јавноста.

– Во овој контекст денеска потпишуваме договор за донација на вакцини од страна на Министерството за здравство на Институтот за јавно здравје на 7.500 вакцини против хепатитис Б во вкупна вредност од 123.450 американски долари. Со оваа донација со три дози за лице ќе бидат опфатени 2.500 здравствени работници. Станува збор за конкретна превентивна мерка за намалување на изложеноста на ризици за здравјето на вработените во здравствените системи, притоа истовремено засилувајќи ја сигурносна кај пациентите – рече Алиу.

Процесот ќе биде едноставен, подготвен е електронски модул преку кој здравствените работници ќе се пријавуваат на веб – страницата на Министерството и на Институтот во наредните десет дена. Вакцинацијата ќе се спроведе во Институтот за јавно здравје и во Центрите за јавно здравје низ државата. Министерството донираше и кутии за транспорт на биолошки материјали во вредност од 2.000 долари.

Директорката на Институтот за јавно здравје, Марија Андоновска, рече дека вакцините се наменети и за здравствените работници и за студентите на медицина и стоматологија. Во однос на транспортот на биолошки материјал, Андоновска посочи дека се намалуваат ризици при транспорт на биолошки, заразни материјали кои се испраќаат за тестирање, третман или складирање.

– Поради оваа причина обезбедувањето безбеден транспорт на заразените супстанции и ракувањето со нив е од интерес за локалните, националните или меѓународните власти со цел да се минимизира веројатноста за изложеност или ослободување на супстанцата за време на транспортот – рече Андоновска.

Таа посочи дека вакцинацијата за здравствените работници и за студентите е суштинска, посочувајќи за ризикот од заболувањата на црниот дроб, предизвикано од вирусот кој се пренесува со контакт со инфицирана крв и други телесни течности, вклучително и при повреда со остри медицински предмети. Андоновска презентираше и податоци од Светската здравствена организација според кои на светско ниво, околу 254 милиони луѓе живеат со хронична инфекција на хепатит Б, а годишно се регистрираат приближно околу 1,1 милион смртни случаи.

– Поради континуирана професионална изложеност на крв и телесни течности здравствените работници претставуваат категорија со зголемен ризик за инфекции од вирусот на хепатит Б. Во државата вакцината е задолжителна, но воведена е во 2004 година, постојат генерации кои не се опфатени со оваа задолжителна имунизација, но исто така постоји и категорија на здравствени работници и студенти коишто се секојдневно изложени на ризици – рече Андоновска.

Таа посочи дека дел од здравствените работници кои не биле опфатени со задолжителната вакцинација морале самите да ја плаќаат вакцината по 6.000 денари комерцијално, а сега имаат можност бесплатно да ја примат и да се заштитат.

Според последните податоци од 2024, опфатот на вакцинирани е 91, 3 проценти, но како што кажа на новинарски прашања, понизок е опфатот на вакцинирани родени пред воведувањето на задолжителната вакцинација.

– Кај нас постои таканаречен резидуален ризик од хепатит Б, особено кај невакцинираните возрасни групи што ја засилува смислата на раното вакцинирање – рече Андоновска.

The post БЕСПЛАТНИ ВАКЦИНИ ПРОТИВ ХЕПАТИТИС Б ЗА МЕДИЦИНСКИ ПЕРСОНАЛ Може да се пријават и студенти на медицина и на стоматологија appeared first on plusinfo.mk.

Младите на 9 години почнуваат да пушат цигари, а првото искуство со алкохол го имале на 13 години. Ова се дел од наодите од последниот извештај од Европскиот проект за истражување во училиштата за алкохол и други дроги – ЕСПАД 2024, што го презентираше вчера Институтот за јавно здравје на Република Македонија.

ЕСПАД е најстарата истражувачка иницијатива во Европа посветена на следење на трендовите на употреба на супстанции кај адолесцентите, основана во 1995 година од денешната Агенција за дроги на Европската унија (ЕУДА). Последното истражување во државава беше спроведено во 2024 година во 96 средни училишта и 182 паралелки. Опфатени беа 2.831 ученик, од кои 1.397 (49,3 проценти) момчиња и 1.434 ( 50,7 проценти) девојчиња.

– Највисоката преваленца на употреба на прва цигара (со исклучок на електронски или алтернативни производи) се јавува на возраст од 14 години (10,7 проценти) и 15 години (10,1 процент). Започнувањето започнува уште на 9 години или помлади кај 2,9 проценти од учениците, со мали, но конзистентни проценти на возраст од 10 години (1,6 проценти), 11 години (1,6 проценти) и 12 години (3,1 процент). На возраст од 13 години, стапката се зголемува на 6,3 проценти – истакна Сања Прошева, координаторка на проектот и авторка на истражувањето.

Податоците покажуваат дека 29,6 проценти од сите ученици користеле е-цигари барем еднаш во животот, со поголема преваленца кај момчињата (31,8 проценти) во споредба со девојчињата (27,5 проценти). Во однос на употребата во последниот месец, 11,7 проценти од учениците пријавиле неодамнешна употреба на е-цигари, со речиси идентични стапки помеѓу  момчињата (11,6 проценти) и девојчињата (11,7 проценти). Податоците покажуваат зголемување на употребата на е-цигари кај учениците, како во текот на животот, така и во последниот месец, помеѓу 2019 и 2024 година. Употребата во текот на животот се зголемила од 21 процент во 2019 година на 30 проценти во 2024 година, додека употребата во последниот месец се зголемила од 7,2 проценти на 12 проценти во истиот период.

– Податоците покажуваат дека највисоките стапки на прва употреба на е-цигара се јавуваат на возраст од 14 (10,4 проценти) и 15 (10,6 проценти). Започнувањето започнува уште на 9-годишна возраст или порано кај 1,3 проценти од учениците, со помал процент на возраст од 10 (0,9 проценти), 11 (0,9 проценти) и 12 (1,4 проценти) години. На 13-годишна возраст, стапката се зголемува на 6,1 процент, што укажува на значителен пораст на започнувањето во текот на раната адолесценција – рече таа.

Во истражувањето се посочува дека употребата на алкохол во текот на животот е малку поголема кај момчињата (63,5 проценти) отколку кај девојчињата (62 проценти), што резултира со вкупна преваленца од 62,7 проценти. Употребата на алкохол минатиот месец покажува поизразена разлика во половите, при што 40,4 проценти од момчињата и 34,6 проценти од девојчињата пријавиле употреба, а вкупната преваленца е 37,5 проценти.

Од 2008 до 2024 година, како што рече Прошева, употребата на алкохол во текот на животот кај адолесцентите покажува флуктуирачки тренд. Таа била 61 процент во 2008 година, се намалила на 57 проценти во 2015 година, достигнала врв од 67  проценти во 2019 година, а потоа се намалила на 63 проценти во 2024 година. Ова укажува, како што посочи, на вкупно зголемување во текот на 16-годишниот период, со значителен пораст помеѓу 2015 и 2019 година, проследено со мал пад во најновиот период. Во 2008 година изнесувала 39 проценти, се намалила на 38 проценти во 2015 година, малку се зголемила на 41 процент во 2019 година и повторно се намалила на 37 проценти во 2024 година.

Меѓу учениците, 28,5 проценти изјавиле дека го имале своето прво искуство со алкохол на возраст од 13 години или помлади. Ова однесување било позастапено кај момчињата, при што 34,7 проценти пријавиле рана употреба на алкохол, во споредба со 22,5 проценти од девојчињата. Кога станува збор за интоксикација, 6,7 проценти од учениците изјавиле дека биле интоксицирани за прв пат на возраст од 13 години или помлади. Повторно, преваленцата била поголема кај момчињата (8,3 проценти) отколку кај  девојчињата (5,2 проценти). Тешко епизодно пиење, односно пијанство (пет или повеќе пијалоци во една пригода) во последните 30 дена пријавиле 36,5 проценти од момчињата и 30,1 процент од девојчињата, што резултира со вкупна преваленца од 33,2 проценти. Ова укажува дека момчињата почесто се впуштаат во пијанство отколку девојчињата.

Транквилизери или седативи (дијазепам, лексилиум, валиум, хелекс) кои аптеките не би требало да ги издаваат без рецепт, употреба со рецепт во некоја прилика во текот на животот пријавиле 9,9 проценти од момчињата и 12,2 проценти од девојчињата, што изнесува вкупно 11 проценти. Употребата на седативи без рецепт била помала, со 5,7 проценти од момчињата и 7,5 проценти од девојчињата, што изнесува вкупно 6,6 проценти. Употреба на лекови против болки без рецепт за да се „надуваат“ пријавиле 10,3 проценти од момчињата и 9,9 проценти од девојчињата, што изнесува вкупно 10,1 проценти. Употребата на транквилизери или седативи во текот на живот без лекарски рецепт се намалила од 2008 до 2019 година, а потоа повторно се зголемила до 2024 година.

Податоците за употребата на канабис кај адолесцентите покажуваат дека 5,5 проценти од вкупното испитано население пријавило дека користело канабис барем еднаш во животот, 4,3 проценти во последната година, додека 2,6 проценти пријавиле употреба во последниот месец. Поделени по пол, преваленцата на употреба во текот на животот, минатата година и последниот месец кај момчињата е поголема во споредба со девојчињата.

– Преваленцата на рана употреба на канабис – дефинирана како прва употреба на 13 години или помлади – е релативно ниска кај учениците. Генерално, 1,3 проценти од учениците пријавиле дека започнале со употреба на канабис на оваа рана возраст. Кога се анализирани по пол, момчињата имаат повеќе од двојно поголема веројатност од девојчињата да почнат рано да користат канабис, при што 1,7 проценти од момчињата во споредба со 0,8 проценти од девојчињата пријавиле употреба на 13 години или помлади. Преваленцата на употреба на канабис на возраст од 13 години или помлади кај учениците останала релативно стабилна во периодот од 2008 до 2024 година, со мали флуктуации. Генерално, вкупниот процент на ученици кои започнуваат со употреба на канабис на 13 години или помлади нема значителни разлики. Кокаин е пријавен од 1,5 проценти од учениците во текот на нивниот живот, повторно почесто кај момчињата (1,9 проценти) отколку кај девојчињата (1,2 проценти). Минатата година употребата изнесувала 1 процент – рече Прошева.

Во изминатите 12 месеци, еден од четири ученици (25 проценти) изјавил дека се коцкал за пари. Распределбата по пол укажува на тоа дека коцкањето било значително почесто кај момчињата, при што 34 проценти пријавиле вклученост во такви активности, во споредба со само 16 проценти од девојчињата. Онлајн коцкањето (онлајн слот машини, онлајн игри со карти или коцки, онлајн
лотарии и онлајн обложување на спорт или животни) е помалку застапено во целина, но се забалежува родова разлика. Вкупно 15 проценти од учениците пријавиле онлајн коцкање, при што 21 проценти од момчињата и само 9 проценти од девојчињата се вклучиле во овој облик на коцкање.

Повеќето превентивни активности околу овие негативни појави (42,5 проценти) се случиле во текот на редовното училишно време, главно спроведени од наставници (26,3 проценти).

The post НА 9 ГОДИНИ ЦИГАРА, НА 13 АЛКОХОЛ Децата се клукаат со седативи, марихуана, кокаин, а фрлени се и на онлајн коцкање appeared first on plusinfo.mk.