Накратко

• 74% од учениците не го достигнуваат основното ниво во читање.
• Само 32% го достигнуваат минимумот по математика, а 36% по природни науки.
• Македонија е далеку под просекот на ОЕЦД, додека Источна Азија доминира во светот.

Речиси три од четири македонски 15-годишници не го достигнуваат ни основното ниво на функционална писменост во читањето, а две третини се под минималното ниво по математика. Најновите резултати од ПИСА 2025 покажуваат дека Македонија останува во долниот дел на меѓународната табела, со огромно заостанување зад просекот на развиените земји. Македонските ученици освоија 380 бода по математика, 357 во читање и 378 по природни науки.

Уште позагрижувачки од самите бодови е она што тие значат во практиката. Само 26% од македонските ученици го достигнуваат најмалку нивото 2 во читање, што значи дека 74% се под прагот на кој ученикот може да ја препознае главната идеја во текст со умерена должина, да пронајде информација според зададени критериуми и да размислува за значењето и формата на прочитаното. Во ОЕЦД тој минимум го достигнуваат 69% од учениците. Практично, Македонија има речиси трипати поголем удел на ученици под основното ниво од развиениот свет.

Светскиот образовен систем во целина оди надолу

Сликата не е многу подобра ни во математиката. Само 32% од македонските 15-годишници го достигнале најмалку нивото 2, наспроти 65% во ОЕЦД. На највисоките нивоа 5 и 6 стигнува само околу 1% од македонските ученици, додека просекот на ОЕЦД е 8%. Во природните науки основниот праг го минуваат 36% од учениците во Македонија, наспроти 74% во ОЕЦД, а учениците со врвни резултати кај нас статистички се речиси незабележливи.

Македонскиот проблем станува повидлив кога резултатите ќе се стават во меѓународен контекст. Светскиот образовен систем во целина оди надолу: ПИСА 2025 опфати околу 760.000 ученици од 91 земја и економија, а просечниот резултат на ОЕЦД падна на 461 бод во читање, 463 во математика и 482 во природни науки. Македонија, според тоа, заостанува за повеќе од 100 бода во читањето и природните науки и за повеќе од 80 бода во математиката.

Глобалниот пад сепак не може да биде целосно оправдување за македонските резултати. Македонија и во претходното тестирање беше длабоко под просекот. Во ПИСА 2022 имаше 389 бода по математика, 359 во читање и 380 во природни науки. Новите податоци покажуваат нов пад во математиката, додека читањето и природните науки практично стагнираат. ОЕЦД забележува и дека разликата меѓу најдобрите и најслабите македонски ученици од 2022 до 2025 година се зголемила во сите три области.

Кој е кој во светскиот врв

Разликата со најуспешните образовни системи е огромна. На светскиот врв повторно се Сингапур, кинеските региони, Тајван, Јапонија и Јужна Кореја, а меѓу европските лидери е Естонија. Во природните науки повеќе од 85% од учениците во кинеските региони што учествуваат во ПИСА, Макао, Сингапур, Естонија, Јапонија, Тајван и Јужна Кореја го достигнуваат барем основното ниво. Во Македонија истиот праг го минуваат само 36%. Во математиката, пак, дури 37% од учениците во Сингапур се на највисоките нивоа 5 и 6, наспроти само 1% кај нас.

Македонија е слаба и во регионалната конкуренција. Податоците ја сместуваат зад Словенија, Хрватска, Црна Гора, Србија и Албанија, а пред Косово. Тоа покажува дека разликата не може да се објасни само со богатството на државите или со предноста на најразвиените азиски и западноевропски образовни системи.

Новото ПИСА истражување, сепак, носи лоши вести и за многу побогати држави. Шпанија, на пример, падна на 451 бод во читање, 457 во математика и 477 во природни науки, што се нејзини најлоши резултати досега. Англија е еден од ретките европски исклучоци: нејзините ученици останаа релативно стабилни и Обединетото Кралство се проби меѓу десетте најуспешни, додека Турција е меѓу ретките земји со значително подобрување – плус 16 бода во читање, 9 во математика и 18 во природни науки во споредба со 2022 година.

Учениците веќе не читаат, ги „скенираат“ екраните

ОЕЦД дел од глобалниот пад го поврзува со промената на начинот на кој децата читаат и учат. Просечниот резултат во читање во светот паднал од врвот од 501 бод во 2012 година на 466 бода во 2025 година. Учениците поминуваат сè повеќе време пред екрани, читаат пократки содржини и почесто пребрзо ги „скенираат“ текстовите наместо внимателно да ги разбираат. Во земјите на ОЕЦД тие пријавиле просечно 3,4 часа дневно користење дигитални уреди за забава, покрај околу три часа за образовни цели.

Во истражувањето првпат силно влегува и вештачката интелигенција. Речиси половина од учениците редовно користат АИ чет-ботови за учење, но ОЕЦД предупредува дека пасивното препуштање на пишувањето, сумирањето и истражувањето на АИ е поврзано со послаби резултати. Учениците што на тој начин интензивно ги користат чет-ботовите постигнуваат околу 20 бода помалку во природните науки, разлика што приближно одговара на една година учење. Проблемот, според ОЕЦД, не е самата технологија, туку начинот на нејзино користење.

The post ТРИ ЧЕТВРТИНИ ОД МАКЕДОНСКИТЕ 15-ГОДИШНИЦИ НЕ РАЗБИРААТ ШТО ЧИТААТ Истражувањето ПИСА покажува дека сме на дното на Европа appeared first on plusinfo.mk.