Фискалниот совет на Србија денеска објави проценки дека вкупните трошоци за големата меѓународна изложба ЕКСПО 2027, како и директно поврзаните проекти со него, би можеле да достигнат околу 400 милијарди динари, односно приближно 3,4 милијарди евра.

Во ова спаѓаат трошоците за Националниот стадион, изложбениот комплекс во Сурчин, пристапните сообраќајници, железничките врски и дел од придружната инфраструктура.

Српската влада често ги претставува многу поголемите инфраструктурни инвестиции како дел од програмата „Скок во иднината – Србија 2027“ заедно со ЕКСПО. Во јануари 2024 година беше најавен пакет од дури 17,8 милијарди евра инвестиции до 2027 година, од кои ЕКСПО е централниот проект.

Во нацрт-фискалната стратегија за 2026 година, пак, се наведува дека вкупната вредност на 56 капитални проекти поврзани со ЕКСПО и поширокиот инфраструктурен циклус достигнува околу 21 милијарда евра. Но тука влегуваат и метро-проекти, железници, енергетска инфраструктура, комунални системи и други инвестиции кои не зависат директно од самата изложба.

Генералниот секретар на Бирото за меѓународни изложби, Димитри Керкентзес лани изјави дека трошоците за самиот ЕКСПО со потребната инфраструктура не надминуваат 1,3 милијарди евра, што е значително помалку од сумите што циркулираат во српската јавност.

The post ЕКСПО ЌЕ ЈА ЧИНИ СРБИЈА НАЈМАЛКУ 3,4 МИЛИЈАРДИ ЕВРА Проценка на Фискалниот совет на Србија appeared first on plusinfo.mk.

Министерството за финансии останува посветено на градење поотпорен, постабилен и поефикасен систем на јавни финансии. Унапредувањето на фискалната рамка е во интерес на економската стабилност и долгорочниот развој на државата.

Ова го порача министерката за финансии Гордана Димитриеска – Колоска на стручна расправа на тема „Ефикасноста на јавните финансии и улогата на фискалните правила во Северна Македонија”, во организација на Фискалниот совет.

– Современото управување со јавните финансии бара долгорочна визија, јасни правила и институционална стабилност коишто овозможуваат предвидливост, дисциплина и одговорност во носењето на одлуките. Фискалната политика во наредниот период ќе се соочи со комплексен предизвик на балансирање меѓу потребата од консолидација и потребата од развој. Затоа е неопходно внимателно управување, силни институции и доследна примена на фискалните правила- рече Димитриеска-Кочоска.

Таа посочи дека денешната расправа се одвива во фазата на усвојување на Фискалната стратегија за период 2027-2031 година како клучна рамка за среднорочното управување со јавните финансии.

-Оваа стратегија е резултат на јасна определба за одговорно и дисциплинирано управување со јавните средства во услови на зголемени глобални ризици, енергетска нестабилност и потреба од зачувување на макроекономската стабилност. Таа има за цел да обезбеди стабилен и предвидлив фискален пат, без да се наруши економската активност и социјалната сигурност на граѓаните – рече Димитриеска-Кочоска.

Со фискалната стратегија се предвидува постепено намалување на буџетскиот дефицит од 3,5% од БДП во 2027 година на 3% во 2028 година, а потоа на 2,8% во 2029 година, ниво што се задржува и во 2030 и 2031 година.

Ова, според министерката за финансии, претставува јасен сигнал за постепена фискална консолидација и усогласување со европските фискални стандарди, како и за зајакнување на кредибилитетот на фискалната политика.

Таа појасни дека во насока на постигнување на овие цели, Владата ќе спроведува континуирани мерки и на приходната и на расходната страна на буџетот, со цел да се обезбеди одржливост, ефикасност и поголема транспарентност во управувањето со јавните финансии.

– Особено внимание се посветува на зајакнување на наплатата на буџетските приходи преку системски мерки за намалување на сивата економија и подобрување на даночната дисциплина, а се работи на рационализација на расходната страна преку намалување на несуштинските трошоци кај буџетските корисници, со цел јавните средства да се насочат кон политики и проекти со најголем јавен интерес и развоен ефект. Политиките за плати и пензии ќе се водат на начин кој обезбедува зачувување на нивната реална вредност. Стриктната примена и контролата на Законот за јавните набавки треба да обезбеди повисок степен на транспарентност и значајни заштеди на јавни средства – рече  Димитриеска-Кочоска.

Паралелно со ова, додаде таа, се унапредуваат процесите на планирање и реализација на капиталните инвестиции, на кои има се дава приоритет според нивната подготвеност и според нивниот придонес кон економскиот раст и подобрувањето на квалитетот на животот на граѓаните.

Министерката ја истакна и улогата на Фискалниот совет во креирањето на фискалната политика преку своите анализи и мислења.

-Министерство за финансии, ја гледа оваа улога како важен партнерски елемент во креирањето на фискалната политика. Независната експертиза и критичката анализа ја прават политичката одлука  поквалитетна и поодржлива – рече Димитриеска-Кочоска.

The post УЧЕСТВОТО НА БУЏЕТСКИОТ ДЕФИЦИТ ВО БДП ЌЕ СЕ НАМАЛИ НА 2,8% ДО 2030 ГОДИНА Димитриеска-Кочоска вети одговорно и дисциплинирано управување со јавните финансии appeared first on plusinfo.mk.

Се наоѓаме во исклучително клучна точка кога треба да се оцениме дали се движиме во насоката што е усвоена со Фискалната стратегија. Клучно е економското почитување на фискалните правила, порача денеска претседателот на Фискалниот совет Глигор Бишев во обраќање на дебатата за ребалансот на Буџетот за 2025 година во матичната собраниска комисија.

Фискалниот совет до Комисјата за финансирање и буџет достави три документи, Мислење за буџетот, за Фискалната стратегија и Анализа дали постои фискален простор за евентуално дополнително задолжување и дали тоа значително ќе ја наруши стабилоста на буџетот.

Бишев истакна дека ревидираниот Буцет е во согласнот со буџетската стратегија и ја повтори препораката доколку инвестиците за капитални расходи не се реализираат како што се проектирани да не се пренаменуваат за тековни раходи, туку да се заштедат и да се пренаменат за трошења за наредните години. Фискалниот совет направи две сценарија, едно без значителни структурни промени и реформи со раст од 3% и второ со позначителни ивестици на приватен и јавен сектор, раст  на продуктивноста и реформи, со раст од 3,7 до 4% од БДП годишно.

Осврнувајќи се на остварувањата во првите 5 месеци од годинава и ревидираниот буџет, наведе дека растот е воден од домашната потрошувачка и посочи дека кога растот ќе достигне одредено ниво макроекономските политики треба постепено да им отстапат место на меѓународните пазари, на приватниот сектор, повеќе да се извезува.

– Од тој аспект раст од 3%, 3,5 %, е веќе индикација дека не може да одржуваме буџетски дефицит понатаму од околу 4% за да го стимулираме домашниот раст само со мерки на домашната потрошувачка.
И од тој аспект имајќи го предвид во Фискалната стратегија и за 2025 и 2029 година, Фискалниот совет прифати постепено намалување на буџетските дефицити, а исто така и на јавниот долг, се со цел пак да не биде контрапродуктивно. Меѓшутоа, сега се наоѓаме во исклучително клучна точка кога треба да се оцениме дали се движиме во насоката што е усвоена со Фискалната стратегија – рече Бишев.

За пет месеци, дополни, иако буџетскиот дефицит е помал во однос на истиот период од претходната година, тој е на ниво од 1,8% од БДП, што значи на годишно ниво доколку се оди онака како што е планирано со ревидираниот буџет би биле околу 4%.

– Најголемиот предизвик е што целиот овој дефицит е резултат на тековните расходи.  Значи капиталните расходи во однос на планирањето се рализирани со 22,5% и од тој аспект доколку очекуваме забрзување на капиталните расходи до крајот на годината, постои голем ризик доколку не се остварат проектираните приходи, особено ДДВ,  наша препорака е тоа да се следи и навреме да се реагира –  оцени Бишев.

Посочувајќи дека тековните трансфери и плати во буџетот учествуваат со 65% од вкупните расходи порача дека „ е многу тешко за маневарски простор за корекција кога има вакви буџетски обврски. И затоа, потецираше, овие ризици мора да се имаат предвид кога економијата ја влече агрегатната побарувачка.

Фискалниот совет, како што рече, ја охрабрува определбата да се води сметка за секој трошок вклучително и трошокот на задолжување којшто достигна 2%, каматните расходи достигнаа скоро 2% од БДП.

-И од тој апсект ако се погледа примарниот буџетски дефицит, ќе се види дека тој многу побргу се намалува од вкупниот буџетски дефицит. Тука треба да се искористат сите обиди особено во период сега на намалување на каматните стапки на меѓународните финансиски пазари. Ја повторуваме нашата препорака доколку инвестициите за капитални расходи не се реализираат онака како што се проектирани, да не се пренаменуваат во тековни расходи коишто и така се веќе на максимално високо ниво во Буџетот за 2025 година. Нашата препорака е да се заштедат во тој случај и да се пренаменат за трошење за наредните години – рече Бишев.

Ревидираниот буџет, дополни, е во согласност со буџетската стратегија и предложената до Партламентот.

Во однос на тоа дали има простор за дополнително задолжување за инфраструктура, а не за дефицит врз основа на тековните расходи,  направиле симулација со моделот на ОЕЦД. Земени се две сценарија со дополнителни инвестици од 2 милијарди евра. Едното да се реализира во три години, другото да се реализира во пет години.

– Се доаѓа дека наместо намалување на јавниот долг би имало благо зголемување, едното сценарио кои би достигнало до 65 проценти, а второто сценарио 63 проценти. И од тој аспект клучно е економското почитување на фискалните правила, а не само само формалното,  инвестициите да генерираат раст на продуктивноста и буџетските дефицити врз основа на тековни јавни расходи да конвергират кон нула. Значи во тој случај исклучокот, она што е правило во ЕУ, би бил само врз основа на јавни инвестиции –  потенцира претседателот на Фискалниот совет.

Претходно заменик-министерот за финансии Николче Јанкуловски во образложение на ребалансот рече дека предложените измени и дополнувања на Буџетот се потврда на фискалната политика за неопходноста од консолидација и подобрено управување со јавните финансии. Рече дека се базираат на непроменети макроекономски претпоставки и прилагодување на фискалните проекции кои на расходната страна обезбедуваат целосно финансирање и реализирање на стратешките приоритети и програмски определби без да се промени нивото на буџетскиот дефицит.

Тој побара поддршка за предложениот ребаланс од пратениците истакнувајќи дека со него ќе се обезбеди поефикасно и поодговорно управување со јавните финансии, со фокус на стабилност, отчетност и ефективност во трошењето.

The post РЕВИДИРАНИОТ БУЏЕТ Е ВО СОГЛАСНОСТ СО БУЏЕТСКАТА СТРАТЕГИЈА Бишев предлага непотрошените пари за капитални инвестиции да не се трошат за друга намена appeared first on plusinfo.mk.

Пред членовите на собраниските комисии за економски прашања и финансирање и буџет, европските експерти и претставници, Бишев напомена дека Фискалниот совет ја оценува како добра Фискалната стратегија 2025 – 2029 година што ја усвои Собранието.

– Стартегијата е добра рамка за фискална консолидација и на тој план буџетските дефицити се намалуваат на четири проценти во 2025 година и на 2,8 отсто во 2029 година. Со оваа динамика, Фискалниот совет целосно се согласува и ја поддржува, а јавниот долг е од 62 отсто во 2026 година на 59,7, но моменталните податоци се дека фискалниот долг е веќе 60 проценти, без достасаните обврски. Во однос на ризиците, укажавме дека фискалниот капацитет на јавните приходи врз основа на даноци и придонеси е 32 – 33 отсто од БДП. Во најновата студија на ММФ само фискалниот капцитет базиран на даночни приходи е проценет на 22,24 проценти, а од друга страна буџетските расходи за наредните четири години се проектирани на ниво од 40 проценти од БДП и тука го гледаме најголемиот ризик за реализација на буџетската стратегија. Препорачавме да се зголеми ефикасноста и да се намалат јавните расходи, да се зголеми фискалната дисциплина особено кај јавните институции, државните претпријатија, локалната власт, реформа на пензискиот систем и воведување еколошко оданочување, како и конвергенција кон даночните системи со ЕУ – нагласи Бишев.

На долг рок, според Фискалниот совет, треба да се редуцираат буџетските дотации за пензии и да се сведат под 30 отсто зашто на долг рок над тој процент е неодржлив и го прави Буџетот ранлив.

– Ја поддржавме определбата на Владата изнесена во Фискалната стратегија јавните инвестиции во просек да изнесуваат пет отсто од БДП, а според Стратегијата за развој 2024 – 2044 што исто така ја усвои Собранието, тие се проектирани на 6,5 отсто од БДП со напомена дека ако во текот на годината средствата не се потрошат, не се пренаменуваат во тековни расходи, туку да останат за инфраструктура и инвестиции во наредната година или да се формира јавен фонд за инвестиции. Фискалниот совет препорачува да има квантификација на буџетските ефекти, односно на влијанието на предложените мерки и закони врз буџетските приходи, расходи и врз Стратегијата, да се отвори дебата за воведување уште едно фискално правило за јавните расходи, за нивниот раст во однос на номиналниот раст на БДП, како и да нема ревизии на фискалните приоритети пред изборните периоди – подвлече Бишев.

Една од препораките на Фискалниот совет е при предлагањето мерки и закони обврзно да има и фискална проценка за ефектите од нивното спроведување.

Бишев во обраќањето рече дека македонските фискални правила во целост ги исполнуваат критериумите на Светска банка: обезбедуваат долгорочна стабилност на јавните финансии и на фискалната политика, овозможуваат реакција во услови на економски шокови или при потреба од дополнителни инвестиции во инфраструктурни проекти и развој, а во добри времиња овозможуваат да се создадат фискални бафери за тешки времиња. Во македонската регулатива во најголем дел, додаде, веќе се вклучени и новите фискални правила за независните финансиски институции на ЕУ, останува уште да заживеат во пракса.

Осврнувајќи се на релациите со релевантните државни институции, Бишев укажа дека досега соработката на Фискалниот совет со нив главно се сведувала на вршења анализи и давања мислења или препораки откако буџетските или фискалните документи веќе биле усвојувани или доставувани до Собранието. Фискалниот совет не бил вклучен, рече, во подготовката на овие документи за да се искаже по макроекономските претпоставки или за потенцијалните ризици.

Бишев ја истакна потребата од кадровско јакнење и финансиска незваисност на Советот. Напомена дека е неопходно да се обезбедат доволно и стабилни средства на долг рок.

Презентацијата „Фискално управување во ЕУ и улогата на Фискалниот совет“ почна со воведни обраќања на претседателите на Комисијата за финансирање и буџет и на Комисијата за економски прашања, Сања Лукаревска и Бојан Стојановски. Потоа свој осврт дадоа евроамбасадорот Михалис Рокас и директорот на Канцеларијата на Светската банка во земјава Масимилиано Паолучи по што следуваа излагања и на експертите.

The post БИШЕВ ПРЕДЛАГА БУЏЕТСКИТЕ ДОТАЦИИ ЗА ПЕНЗИИТЕ ДА СЕ СВЕДАТ ПОД 30% Фискалниот совет препорача да се зголеми фискалната дисциплина кај јавните претпријатија appeared first on plusinfo.mk.

Договорот, кој го потпишаа претседателот на Стопанската комора на Северна Македонија, Бранко Азески и претседателот на Фискалниот совет, д-р Глигор Бишев, предвидува размена на податоци, анализи, извештаи и мислења што се од взаемен интерес, што ќе овозможи подлабока координација меѓу двете институции. Исто така, договоренa е можноста за заедничко учество во проекти, програми и анализи.

Покрај тоа, двете страни ќе соработуваат во организирање обуки, едукативни настани и работилници на теми кои ги засегаат актуелните економски предизвици. Соработката ќе вклучува и меѓусебна стручна поддршка со цел пронаоѓање најповолни решенија за сложените економски прашања со кои се соочува државата.

Фискалниот совет е избран од страна на Собранието. Станува збор за независно тело чија цел е да дава независни стручни мислења за фискалните политики и стратегиските документи и извештаи, како и да го надгледува спроведувањето на фискалните правила, заради обезбедување макроекономска стабилност и фискална одржливост. Првиот состав на Фискалниот совет го сочинуваат: (претседател) проф. д-р. Глигор Бишев, по предлог на Народната банка и членовите: академик Абдулменаф Беџети, предложен од МАНУ и д-р Марина Трпеска, редовна професорка на Економскиот факултет на УКИМ, предложена од Државниот завод за ревизија.

The post СТОПАНСКАТА КОМОРА И ФИСКАЛНИОТ СОВЕТ ЌЕ СОРАБОТУВААТ Потпишан договор за партнерски однос appeared first on plusinfo.mk.

Предлогот на Фискалниот совет од 2026 година да се зголеми старосната граница за пензионирање на 67 години и постепено да се зголемува стапката на придонеси, иако има основа да го подобри буџетот на пензискиот фонд и да се вклучи во актуелните пензиски политики во светски рамки, наиде на негативни реакции од јавноста.

Синдикатите го оценија како сериозно загрижувачки, а бизнисот смета дека ќе му ги зголеми трошоците и нема да му помогне да го надомести недостигот од работна сила која е замината надвор од земјава. И едните и другите велат дека простор за подобрување на состојбата во пензискиот фонд има преку намалување на сивата економија и со овозможување доброволно ангажирање на пензионерите во работните процеси каде што е можно да продолжат да работат.

Од Владата, пак, велат дека во овој момент не се размислува за зголемување на старосната граница за пензионирање и дека се прават напори за стабилизирање на состојбата во Фондот за пензиско и инвалидско осигурување. Дополнително ќе прави анализа што е најповолно за граѓаните и државата.

Во мислењето на Фискалниот совет доставено како предлог на Фискалната стратегија 2025-2029 година се предлага од 2026 година да се зголеми старосната граница за пензионирање за мажи и жени на 67 години и истовремено да се зголеми стапката за пензиско осигурување за 0,7 процентни поени, односно да изнесува 19,5%. Од 2027 година препораката на Советот е да се направи анализа за фискалната одржливост на Фондот на ПИОМ и во зависност од трендот и потребата, постепено да се зголемува придонесот за пензиско и инвалидско осигурување до 21% до 2029 година.

Од Фискалниот совет велат дека секоја година бројот на пензионери се зголемува за 1.500 до 1.700 нови, додека растечката емиграција на младите ја намалува основата за собирање придонеси.

„Доколку не се преземат итни мерки, пензискиот систем може да стане неодржлив, што ќе доведе до дополнителни фискални ризици“, предупредуваат од Советот.

Владата е преокупирана со стабилизирање на Фондот

Владата како што изјави нејзината портпаролка засега работи на стабилизирање на системот.

– Ќе ги разгледаме сите состојби како да имаме еден стабилен систем. Во овој момент она што го направивме е усогласување со покачувањето на пензиите од 5.000 денари. Имаме активна методологија, имаме закон по којшто се работи. Како што гледаме како да ги стабилизираме сите состојби, така остануваме посветени и на состојбата во Фондот – изјави портпаролката на Владата, Марија Митева.

Според заменик-министерот за економија Марјан Ристески, пак, потребна е добра анализа на состојбата во Фондот и да се анализираат следните чекори. Притоа треба да се видат европските примери.

– Мислам дека треба да се размисли, да се согледаат параметрите. Знаеме дека Пензискиот фонд е празен, треба да се направи анализа зошто е тоа така во претходниот период и ако има одговорност, да преземат одговорност тие што го довеле до таа состојба, меѓутоа треба да се разгледаат и можностите и примерите од соседството и од европските држави и ние да го следиме чекорот во однос на пензионирањето на граѓаните во однос на старосната граница. Сепак, конкретна изјава не можам да дадам. Тоа ќе биде после правењето сеопфатни анализи. Секторот труд од пред неколку дена е префрлен кај нас така што ги имаме кадрите и ќе ги земеме анализите и од претходно и од сегашната состојба и од предвидувањата за иднина па ќе донесеме некоја соодветна мерка којашто ќе биде во интерес и на државата и на граѓаните во однос на пензионирањето – изјави Ристески.

Бизнисот добива зголемени трошоци и непродуктивни работници

За бизнисот неповолни се и двата предлога на Фискалниот совет за зголемување на работниот стаж за пензионирање и за зголемување на придонесите. Првиот нема да биде поволен за бизнисите од текстилот, градежништвото и земјоделството, бидејќи постарите работници нема да можат да продолжат да работат до 67 години поради природата на работата и истрошеноста на работниците, а зголемувањето на придонесите е неповолно за бизнисите бидејќи и сега овие придонеси во земјава се највисоки во регионот.

Тие велат дека доколку се одлучи да се зголеми работниот стаж за пензионирање на 67 години возраст, треба да се разгледа можноста овој стаж да биде определен по дејности.

– Зголемувањето на старосната граница, ако се носи во интерес на буџетот на фондот за ПИОМ ќе има некаков ефект со тоа што работниците повеќе години ќе плаќаат придонеси, но во одделни тешки сектори – земјоделство, текстил, градежништво … ова зголемување на стажот за одење во пензија нема да има ефект бидејќи најголемиот дел од повозрасните работници нема да можат да одговорат на задачите, ќе посегаат по боледувања до исполнување на старосната граница, па работодавачите ќе бидат соочени со боледувања кои ќе треба да ги плаќаат покрај платите и повисоките придонеси и повторно да немаат работници за извршување на работата. Но ако се сака по секоја цена да се зголеми работниот стаж, тогаш е добро да се направи тој да биде различен зависно од секторите и тежината на работата бидејќи во трудоинтензивните дејности и посебно во градежништвото ќе има големи проблеми – вели Ангел Димитров од Организацијата на работодавачи.

Според него, Владата може да ја искористи сивата економија за да го зголеми приливот во буџетот на фондот за ПОИМ, бидејќи на тој начин голем дел од пријавените невработени и дел од лицата кои земаат социјална помош работат во сивата економија од каде не се плаќаат никакви давачки кон државата.

– Имаме регистрирани 110.000 невработени, но компаниите не можат да пополнат 10.000 работни места. Треба да се види каде се овие луѓе и зошто не сакаат да работат. Познато е дека дел од нив не се во земјава, а дел работат во сивата економија каде што не се плаќаат давачки кон државата. Исто така, треба да се преиспита и социјалната помош и на колку од овие луѓето навистина им е потребна. И таму се регистрирани низа незаконитости – вели Димитров.

Од друга страна, додава тој, доколку Владата сака да им помогне на компаниите со кадар може да направи измени на законите и да овозможи пензионерите доброволно да се ангажираат.

– Има повеќе модели за доброволното ангажирање на пензионерите на одредени работни задачи. Еден од нив е нивен ангажман на 4 или 8 часа без да ја изгубат пензијата, да плаќаат само персонален данок. Можно е да се избере и модел да ги плаќаат сите придонеси. Зависно од моделот ќе треба да се определи и зголемување на нивната пензија за годините во кои биле ангажирани. Вакви модели веќе се актуелни во некои држави во регионот, на пример во Хрватска каде што пензионерите можат да работат 4 часа, а доброволното работење на пензионери го има во голем број земји во светот. Кај нас се казнува за ангажирање пензионери на работа – вели тој.

Синдикатите бараат предвремено пензионирање и борба против сивата економија

Од Сојузот на синдикати сметаат дека наместо зголемување на работниот стаж за дел од работниците треба да се обезбеди предвремено пензионирање. Според ССМ, наместо продолжување на границата за пензионирање, потребно е воведување на повеќе услови за пензионирање, како пензионирање со навршени 40 години работен стаж за мажи и 35 години работен стаж за жени, предвремено пензионирање, воведување бенефициран стаж за градежните работници и за други дејности каде што работните задачи се одвиваат во особено тешки услови за работа кои штетно се одразуваат на животот и здравјето на работниците, старосна пензија – по возраст или работен стаж – по дејности, предвремена старосна пензија по возраст, неполна старосна пензија по возраст обезбедување на можност за докуп на стаж.

Синдикатот бара и сеопфатни ангажмани за трансформација на непријавената работа во пријавена и целосен ангажман на инспекциските и други државни органи за наплата на социјалните придонеси во целост.

– Поради непријавената работа државата годишно губи 250 милиони евра кои остануваат во џебовите на газдите. Само на овој начин социјалните фондови можат и ќе станат реални и одржливи и ќе бидат вистинска заштита и сигурност за работниците и граѓаните во услови на болест, старост, невработеност. Дотогаш, не може да си играме со здравјето и со животот на работниците и граѓаните, не може без нивна волја и потреба да го продолжуваме нивниот работен стаж и да ги изложуваме на опасност нивните животи со продолжување на работниот век и одлагање на заслуженото пензионирање како покритие за лошите политики долг временски период наназад – вели претседателот на ССМ Слободан Трендафилов за МИА.

И работниците имаат измешани ставови во врска со предложените измени за одење во пензија. Едни едвај чекаат да ја дочекаат пензијата, а други негодуваат за можното зголемување на стажот и придонесите. Но, и ним им е јасно дека отсуството на млада работна сила ќе ги натера подолго да останат на работните места.

– На овие плати што ги имаме не треба да се зголемуваат придонесите, а за тоа дали ќе можеме да работиме до 67 години, можеби да можеби и не. Тие на полесни работни места секако ако имаат добро здравје и бистар ум ќе можат да работат, а другите ќе треба да земаат инвалидска пензија. Но, треба да се има и предвид дека новите технологии и новите машини тешко дека ќе можат да ги управуваат работници кои се образувале пред 60 и повеќе години. Малку е донкихотовски ова бидејќи на 55, 60 или 65 години не се учи лесно, а дел од работниците кои работат на тешки позиции се истрошени и нема да можат да работат уште 3 или 45 години. Но, сепак добро е да се размисли и за доброволно ангажирање на пензионери во услови кога нема млада работна сила да работи. Тоа го прават многу држави. Кој може нека работи и нека плаќа придонеси. Така и работниците и државата ќе бидат задоволни – вели Атанас Алексов, вработен во индустрија.

Бројките контра Фискалниот совет – животниот век се намалува

Според академик Абдулменаф Беџети кој е член на Фискалниот совет, овој предлог за пензионирање на мажите и на жените на иста возраст од 67 години, се темели врз основа на стареењето и зголемувањето на векот на живеење на населението. Просечниот век на живеење во Северна Македонија е во пораст, а тоа е тренд којшто е светски.

Дел од експертите, пак, сметаат дека токму животниот век на луѓето во земјава е причина да не се зголемува работниот стаж, бидејќи се намалува периодот на користење на пензијата по пензионирањето од 10 на 6 години.

Според нив, ваквиот предлог е неправеден за работниците и нема да ги реши проблемите со кои се соочува Пензискиот фонд. За споредба, во Австрија луѓето живеат во просек 18 години по пензионирањето – границата за пензионирање е исто така 63 години, но животниот век е 81.

Податоците на Евростат од 2021 година, го потврдуваат ова тврдење. Според нив, просечниот животен век на Македонецот е 73,2 години, односно 75,5 години за жени и 71,1 години за мажи. Тој бил за 1,2 години покус во однос на 2020 година и 2,3 години покус во однос на 2013 година.

Според податоците на Евростат, очекуваниот животен век на жителите на ЕУ е 80,6 години кој во 2022 година бил за 5 месеци подолг од оној во 2021, но е за 9 месеци покус од предпандемискиот период во 2019 година.

Од земјите од непосредното соседство, со најкус очекуван животен век се Бугарија (71,4 години) и Србија (72,8 години), а подолго од Македонците живеат жителите на Црна Гора (73,8 години), Албанија (75,5) и на Хрватска (76,7 години).

Во последните 10 години направена е значајна пензиска реформа во ЕУ. Повеќето земји ги приспособија своите пензиски системи на одржливо ниво со цел да се приспособат на демографските трендови.

Денес во земјите од ЕУ за јавни пензии просечно се издвојуваат околу 10% од БДП, овој просек ќе се издигне на 12,5% во 2060 година во ЕУ како целина.

Што предлагаат меѓународните институции

Финансиските институции како ММФ и Светската банка во повеќе наврати препорачуваа да се разгледа опцијата да се зголеми старосната граница за пензионирање, со цел да се обезбеди одржливост на пензискиот систем.

Според една анализа на Светска банка, примената на еден силен пакет на политички мерки би можел фискално да го стабилизира и да ја подобри правичноста на пензискиот систем во земјата кој сега е тристолбен.

„На пример, зголемувањето на возраста за пензионирање би го пролонгирало останувањето на работа кај работниците, би ги зголемило новите стапки на замена и би ги намалило пензиските расходи и дефицити до 2% од БДП, на годишно ниво, до почетоците на 2030 година. Усогласувањето само на доспевањата во системот на генерациска солидарност за сите години на стаж со доспевањата на пензии за учесниците во вториот столб исто така нагло би го подобрило финансирањето на пензиите. Отстранувањето на ограничувачката максимална граница за доспевање за доброволните учесници во вториот столб веднаш ќе ги зголеми нивните нови стапки на замена блиску до нивото карактеристично само за системот на генерациска солидарност и ќе ја елиминира актуелната неправичност на системот со повеќе столбови. Сепак, зголемувањето на максималната граница на доспевање за доброволните и задолжителни учесници во вториот столб, воведувањето на социјална пензија и враќањето на членовите кои се постари од 50 години од вториот столб во системот на генерациска солидарност ќе доведе до дополнителни трошоци, како на краток така и на долг рок“, се наведува во анализата.

Државата и натаму главен финансиер на Фондот 

Фондот за пензиско и инвалидско осигурување (ПИОМ) одамна би банкротирал доколку не се трансферите од државниот буџет со кои секоја година се пополнува дупката што се јавува меѓу изворните приходи на Фондот (придонеси за осигурување, дивиденди, акциза и други) и парите потребни за исплата на пензии.

Всушност, со години придонесите од осигурување се најголем извор на приходи на Фондот, а веднаш на второ место се трансферите од буџетот, кои редовно зафаќаат над 35% од неговите вкупни приходи.

За следната година од државниот буџет е планирано да се слеат 40% во касата на ПИОМ.

Анализата на вкупните буџетски расходи за социјалните трансфери во делот на пензиите покажува енормно зголемување во изминатиов период. Имено, во 2019 година вкупните буџетски расходи за исплата на пензии изнесувале 56,3 милијарди евра (915 милиони евра). Со ребалансот на буџетот за 2024 година вкупните буџетски расходи за исплата на пензии изнесуваат 90,4 милијарди денари (1,4 милијарда евра), што е за 5,1 милијарди денари (82 милиони евра) повеќе во однос на првичниот буџет за 2024 година.

Годинава според проценките од ПИОМ ќе заврши со 340.854 пензионери а следната ќе има 343 992 корисници на пензија што е за 0,9% повеќе во однос на годинава додека пак висината на просечната пензија во декември 2025 треба да достигне 26.327 денари.

Во документот на ПИОМ адресиран до Министерството за финансии се наведува дека следната година, за да се финансираат сите планирани расходи, касата на државниот фонд треба да тежи фантастични 2, 278 милијарди евра што е за 376.331.000 евра повеќе во однос на проектираните трошења за годинава.

Следната година 78,1% од вкупните расходи на ПИОМ ќе завршат за исплата на пензии.

Еден од главните фактори за долгогодишната лоша финансиска кондиција на Фондот за пензиско и инвалидско осигурување е што тој функционира по принципот на генерациска солидарност, кој подразбира од придонесите за пензиско осигурување на тековните вработени да се исплаќаат пензиите на пензионерите. Меѓутоа, Македонија со години се соочува со демографски предизвици односно стареење и иселување на населението, што доведе до раст на бројот на пензионери односно на неактивно население, а пад на бројот на вработени лица.

Во моментов старосната граница за пензионирање е 62 години за жени и 64 години за мажи и најмалку 15 години стаж. Просечната пензија изнесува 21.287 денари, што е 346 евра и е помала од минималната плата од 367 евра.

Со 337.000 приматели на пензии на 687.000 вработени, сегашниот сооднос меѓу вработени и пензионери е 2 спрема 1, според официјалните статистички податоци на Државниот завод за статистика и на Министерството за труд и социјална политика.

Светот ја зголемува старосната граница на пензионирање

Дел од експертите се согласуваат со нивните колеги од светот. Тие велат дека пензиските политики што ги поддржуваа луѓето во осумдесеттите и во деведесеттите, сега веќе не се актуелни. Затоа политиките што беа воспоставени некогаш за поддршка на пензионерите до крајот на нивниот живот, сега треба да се приспособат на современите околности.

Тие велат дека здравствените услови и иновации ја зголемуваат работната способност и должината на животот на населението, а неповолните демографски движења влијаат одделни земји, меѓу кои и нашата, да останат без работоспособно население во иднина. Затоа се потребни навремени пензиски реформи или други мерки со кои ќе се овозможи сигурен прилив на пари во пензискиот фонд.

Тие се согласуваат дека пензионирањето во шеесеттите е веќе сон. Кога станува збор за пензионирањето, според нив, сегашната 75-годишна возраст одговара на поранешните 65.

Токму поради овие показатели во земјите од регионот и ЕУ сѐ повеќе се размислува за зголемување на старосната граница за пензионирање.

Франција подолг период се соочува со протести поради најавените пензиски реформи со кои се предвидува работниците да се пензионираат на 64 години, од сегашната граница на 62-годишна возраст.

Во Холандија возраст за пензионирање е 66,10 години откако постепено беше зголемена од 65 години во 2012 година.

Во Италија, реформа беше усвоена кон крајот на 2011 година, со што постепено се зголеми законската возраст за пензионирање на 67 години.

Германија и Шпанија постепено ја зголемуваа законската старосна граница за пензионирање, која треба да биде 67 години до 2027 година, со исклучоци за долгогодишни работни кариери над 38 години и 6 месеци.

Во Велика Британија старосната граница е 66 години, а се размислува да се зголеми на 71 година до 2050 година.

Старосната граница во Шведска е 63 години, во Швајцарија 64, односно 65, како и во Белгија.

И во Канада условот за пензија се 65 години, додека во САД – 66 години и четири месеци.

Во регионот хрватското Министерството за труд на почетокот на идната година ќе предложи нов Закон за пензиско осигурување со кој се планираат низа измени во пензискиот систем, меѓу кои и продолжување на работниот век кои се дополнување на претходните измени со кои се зголеми додатокот на мајчинската пензија, нова формула за усогласување на пензиите и воведување постојан додаток на пензијата – таканаречена 13-та пензија, чија висина би зависела од должината на работниот век. Според брзото темпо на подигање на старосната граница за целосно пензионирање на 66 години и 6 месеци треба да се спроведе до 2030 година. Веќе во 2039 година луѓето би се пензионирале на 68 години, а до 2063 година би работеле најмалку до 72 години.

И во регионот сè погласно се зборува за поместување на старосната граница за пензионирање. Во Србија до 2032 година е предвидено жените и мажите да се изедначат со возраста како услов за пензија, односно за сите да важи условот за наполнети 65 години. Законските услови во Босна и Херцеговина предвидуваат заминување во пензија со 65 години возраст.

Условот за пензија за мажите во Црна Гора е 66 години. Во земјата е во тек реформа, според која до 2028 година за жените се предвидени бенефиции. Односно тие можат да заминат во пензија од 62 години и девет месеци во 2023 година до 63 години и девет месеци во 2028 година.

Законите во Албанија предвидуваат мажите да заминат во пензија со 65, а жените со 61 година и осум месеци. Во земјата се спроведува реформа која во 2056 година ќе треба да ги изедначи мажите и жените, односно сите да заминуваат во пензија на 67 години.

Во Косово, условите за пензионирање на мажите и на жените се исти. Тие можат да се пензионираат на 65-годишна возраст.

The post ПРВО СИТЕ ДА ГИ ПЛАЌААТ РЕАЛНИТЕ ПРИДОНЕСИ, ПА ПОСЛЕ ДА ЗБОРУВАМЕ ЗА ПЕНЗИОНИРАЊЕ НА 67 ГОДИНИ Дури и да се зголеми возраста треба да има исклучоци за некои професии appeared first on plusinfo.mk.

Владата, во овој момент, не размислува да ја зголеми возраста на која вработените ќе одат во пензија, изјави денеска на прес-конференција владината портпаролка Марија Митева.

Одговарајќи на новинарско прашање како Владата размислува да ја пополни дупката во Фондот за пензиско осигурување, Митева рече дека се разгледуваат сите опции за да се стабилизира пензискиот систем. Таа ја отфрли можноста да се прифати предлогот на Фискалниот совет од 2026 година да се зголеми старосната граница за пензионирање на 67 години и за мажи и за жени. Митева не прецизираше дали се разгледува и другата предложена мерка за постепено зголемување на придонесите за пензиско и инвалидско осигурување.

– Во овој момент, она што направивме е усогласување на пензиите од 5.000 денари. Имаме активна методологија, имаме закон по кој што се работи. Остануваме посветени и на состојбата во Фондот за ПИОМ и ќе ги разгледаме сите состојби како да имаме еден стабилен систем. Во овој момент не се размислува за она што беше предлог од страна на Фискалниот совет – вели портпаролката Марија Митева.

• ВО ПЕНЗИЈА НА 67 ГОДИНИ И ЗА МАЖИ И ЗА ЖЕНИ Предлог на Фискалниот совет за спас на Пензискиот фонд

The post ВЛАДАТА ВО ОВОЈ МОМЕНТ НЕ РАЗМИСЛУВА ЗА ПЕНЗИОНИРАЊЕ НА 67 ГОДИНИ Се бараат решенија за стабилизирање на пензискиот фонд appeared first on plusinfo.mk.

Финансиската криза во Пензискиот фонд со години го празни државниот буџет, поради што Фискалниот совет ѝ препорача на власта да ја зголеми старосната граница за пензионирање од 62 години за жените и 64 години за мажите на 67 години и за мажите и за жените. Промената треба да стапи на сила од 2026 година.

Академикот Абдулменаф Беџети, кој е член на Фискалнот совет вели дека во Фискалната стратегија 2025-2029 предложиле таква мерка, но одлуката треба да ја донесе Законодавецот. Најверојатно во текот на следната година стратегијата уште еднаш ќе биде разгледана пред да биде усвоена. Според бројките, моментно од 5 исплатени пензии 3 се финансираат од Фондот за пензиско осигурување, а 2 од државниот буџет и тоа е неодржливо.

• ВО ПЕНЗИЈА НА 67 ГОДИНИ И ЗА МАЖИ И ЗА ЖЕНИ Предлог на Фискалниот совет за спас на Пензискиот фонд

Иницијативата, како што објаснува Беџети, се базира на два предлози. Првиот е постепено зголемување на придонесите за пензиско и инвалидско осигурување за 0,7 проценти во 2026 година, а во 2027 година да изнесуваат 21%.

– По Косово, ние имаме најниска стапка за пензиско осигирување во Западен Балкан – вели академикот Беџети за Дојче веле.

Втората мерка за која се залагаат да се подигне старосната граница за пензионирање на 67 години за мажите и за жените.

– Ова еден ден ќе биде побарано како услов за усогласување во фискалната конвергенција со земјите членки на ЕУ. Така што, кога-тогаш, тоа ќе дојде. Ние сме должни експертски да ги дадеме овие предлози до Собранието. Дали и кога тоа ќе биде прифатено, и дали ќе има волја за тоа – зависи од нив – вели Беџети.

Во врска со тоа зошто и жените и мажите да се пензионираат на иста возраст, на 67 години, академикот вели овој предлог се темели врз основа на стареењето и зголемувањето на векот на живеење на населението. Просечниот век на живеење во Македонија е во пораст и тоа е светски тренд, а жените во просек се подолговечни од мажите.

– Денес во просек пензијата се користи 8 до 10 години, што не било случај до пред петнаесетина години. Тоа е голем товар. Но, од новата возрасна граница можат да бидат исклучок одредени сектори, каде што природата на работата е тешка, како градежништво, рударството и слично, но не и другите – вели Беџети.

The post ПОДОЦНЕЖНОТО ПЕНЗИОНИРАЊЕ КОГА-ТОГАШ ЌЕ ДОЈДЕ Жените се подолговечни од мажите и сите ќе се пензионираат на 67-годишна возраст appeared first on plusinfo.mk.

Во 2026 година да се зголеми старосната граница за одење во пензија на 67-годишна возраст и тоа и за мажи и за жени. Ваква препорака стои во Фискалната стратегија 2025-2029 година што ја изготви Фискалниот совет, а ја усвои Собранието.

Фискалниот совет е државна институција чиј основач е Собранието. Советот беше формиран лани, на барање на меѓународната заедница, со цел да биде контролен механизам на власта против високи буџетски дефицити и високи нивоа на јавниот долг. Фискалниот совет мониторира како власта го крои буџетот и  како менаџира со јавниот долг на државата и укажува дали тоа е добро или лошо за фискалната одржливост. Во него членуваат и академик Абдулменаф Беџети, професорката од Економски факултет, Мирјана Трпеска, како и долгогодишниот банкар и професор Глигор Бишев. Членовите ги предложија три институции, и тоа Македонската академија на науките и уметностите, Државниот завод за ревизија и Народната банка на Македонија.

„Определбата за задржување на истите стапки на пензиско и инвалидско осигурување со значителното линеарно зголемување на пензиите на два пати по 2.500 денари не само што ќе го зголеми јазот помеѓу приходите од придонеси и расходите за пензии, а со тоа и потребата за покривање од Буџетот на државата, туку на подолг рок уште повеќе ќе ја наруши фискалната одржливост на ФПИОМ. Фискалниот совет е на мислење дека за одржување на ФПИОМ, за намалување на фискалните ризици и за консолдација на буџетот во наредниот среднорочен период, потребни се дополнителни мерки, како зголемување на работниот век на вработените, така и постепено (макар и благо) зголемување на стапката на придонесот за ФПИОМ. Тековната е 18,8% и е за 2,4% помала во однос на 2008 година, кога изнесуваше 21,2%. Кога на оваа би се додало стареењето на населението, а со тоа и секоја година зголемувањето на бројот на пензионери за околу 1.500 до 1.700 нови пензионери, придружено и со преференцијата за емигрирање на младите во странство, а со тоа и релативно намалување на покриеноста на пензионите приходи со наплатените придонеси, проблемот уште повеќе станува комплексен“, се вели во Стратегијата.

Оттука, се додава во документот, фискалната одржливост на Фондот за пензиско и инвалидско осифурување е посебен фискален ризик.

„Имајќи го в предвид значителното намалување на невработеноста и недостатокот од квалификувана и професионална работна сила, Фискалниот совет цврсто препорачува од почетокот на 2026 година да се зголеми старосната граница за пензионирање за мажи и жени на 67 години и истовремено да се зголеми стапката за пензиско осигурување за 0,7 процентни поени, односно да изнесува 19,5%. Потоа, во 2027 година би се направила дополнителна анализа на фискалната одржливост на ФПИОМ и во зависност од трендот и потребата би требало постепено да се зголемува стапката на најмалку 21% до 2029 година“.

На оваа препорака реагираше партијата Левица, која остро и недвосмислено се спротивставува на мислењето на Фискалниот совет.

„Македонија е социјална држава и нема да дозволиме ниту една институција од македонските работници да создаде робови на капиталот. Ја предупредуваме оваа, како и секоја идна Влада да не си игра со маката на работниот народ. Доколку сакаат интервенираат во ФПИОМ, тогаш нека почнат од нивните функционери кои го доведоа во ваква состојба! Повикуваме, Фискалниот совет да ги преиспита своите мислења. Потребно е спроведување стратешки политики во реалниот сектор кои ја подобруваат положбата на работниците, во спротивно бранот на иселување на млада и стручна работна сила нема да биде спречен, а со тоа нема да се спречи и намалувањето на придонесот во ФПИОМ“, реагира Левица.

The post ВО ПЕНЗИЈА НА 67 ГОДИНИ И ЗА МАЖИ И ЗА ЖЕНИ Предлог на Фискалниот совет за спас на Пензискиот фонд appeared first on plusinfo.mk.

Претседателот на Фискалниот совет Глигор Бишев на денешната расправа по ребалансот на буџетот во собраниската Комисија за финансирање и буџет  предупреди дека буџетските расходи кои се проектирани да учествуваат со 40% во домашниот бруто производ (БДП) е преголемо оптоварување кое на долг рок не може да биде одржливо бидејќи создава големи ризици за стабилноста на јавните финансии.

Фискалниот совет даде зелено светло за ребалансот, но предупреди дека трошењата треба да се кратат , а растот на економијата да се  гледа во поттикнување на извозот, а не  на зголемена потрошувачка преку зголемување на платите и пензиите.

Со ребалансот на Буџетот се предвидува раст на вкупните буџетски приходите од 14,8%, а на расходите од 13,8%, со тоа вкупните буџетски приходи достигнуваат скоро 35% од БДП, а вкупните буџетски расходи 40% од БДП.

– Наша оценка како Фискален совет е дека 40% буџетски расходи, во БДП е преголемо оптоварување кое долгорочно е неодржливо. Според сегашниот систем на даноци на доход и приходи, кога имаме линеарни даноци од 10%, проценето е дека вкупните буџетски расходи на долг рок може да учествуваат со 33 – 34% од БДП, бидејќи капацитетот на буџетските приходи е околу 31% од БДП рече тој.

Бишев додаде дека во 2019 година, пред ковид кризата, учеството на буџетските приходи во БДП изнесувал 29,4 %, учеството на даноците и придонесите 28,8% и вкупните буџетски расходи биле 31,3 % од БДП.

– Значи ние за период од четири до пет години имаме енормен раст на учеството во БДП и тоа создава големи ризици за стабилноста и здравоста на јавните финансии – рече Бишев.

Фискалниот совет, рече тој,  забележува дека Министерството за финансии при планирање на ребалансот предвидува растот на економијата да го планиран на 2,1 отсто да го одржува преку стимулирање на домашната потрошувачка што не е добро и предложи фокусот да се стави на мерките за зголемување на нето извозот за да се постигне повисок раст на економијата.

– Она што сакам да го истакнам што не беше на соодветен начин потенцирано од Министерството за финансии е дека целиот раст и на овие скормни  2,1 % доаѓаат од домашната потрошувачка. Значи во однос на претходната година нам нето извозот ни се намалува за 5 проценти поени. Значи ако лани ние сме имале покриеност на увозот со извоз од 75%, оваа година имаме околу 70% . Тоа значи дека ако нам за една единица ни расте нето извозот, реалниот бруто домашен производ ќе ни расте за 1,5%. Како мала и отворена економија ние нема да може да го компензираме растот со стимулирање само на домашната потрошувачка, и растот ќе остане скромен – рече тој.

Од Фискалниот совет предлагаат да се проверат две прашања поврзани со проектирањето на ребалансот.

-Првото се однесува на приходите по основ на даноци од добивка на корпорациите кои се проектирани да растат со 20%, во услови кога реалниот БДП ќе расте со 2,1%, ако планираниот данокот остане 10%. Второто прашање се однесува на бројките проектирани во ребалансот во однос на придонесот за вработување и здравство, кои препорачуваат да се проверат – рече Бишев.

Околу буџетскиот дефицит, Фискалниот совет, рече тој го охрабрува Министерството за финансии што поскоро да го примени Европскиот систем на сметки од 2010 година каде и дефицитот и доспеаните, а неизмирени обврски, и на државните претпријатија и на државните институции, да бидат вклучени во дефицитот и во јавниот долг.

По индикативни податоци тоа се проценува, вели, на околу 500 милиони евра или 3,4% од БДП. Тоа е кумулативно, не е од оваа година, и заради коректност, смета Бишев, треба да се постави таргет за тековниот дефицит,  да се собере храброст ова од минатото се да се исчисти и да се прикачи, на што инсистира и ЕУ, посочувајќи дека вкупниот јавен долг е од 65 до 66% од БДП.

-Нашите препораки се со оглед на итноста, да се направи напор со одредени усогласувања Буџетот да се усвои, но Министерството за финансии да се задолжи што побрзо да ја изготви буџетската стратегија и стратегијата за јавен долг кои се однесуваат на пет години и тука да се квантифицираат сите мерки и ефекти за усогласување со буџетските правила и тоа е добро да се направи пред да се донесе буџетот за 2025 година. Второ министерката за финансии да се овласти со ресорните министри да се обидат тековните расходи кои што се многу високи, а кои достигнуваат 38% од БДП, а вкупните расходи 48%, да успеат барем да ги намалат за 25, да не дојдеме до толку висока граница, освен, доколку не се ова дубиози од минатото – рече Бишев.

Тој се заложи за цврсти буџетски ограничувања посочувајќи го како добар модел тука примерот од претходниот министер кога две општини се соочиле со потреба од консолидација, им се даде 10-годишна обврзница за да си ги вратат своите обврски, по една десетина годишно.

Фискалниот совет е независното тело кое  ги надгледува макроекономските и фискалните политики во земјава. Формирањето на Фискалниот совет е предвидено со реформскиот Закон за буџети.

The post БУЏЕТСКИТЕ РАСХОДИ СЕ ПРЕГОЛЕМИ, РАСТОТ ДА СЕ СТИМУЛИРА СО ИЗВОЗ Фискалниот совет даде „зелено светло“ на ребалансот на буџетот appeared first on plusinfo.mk.