Владите уште позасилено да го финансираат ископот и преработката на критичните минерали, апелира американскиот Центар за стратегии за критични минерали. Во последниот извештај, оттаму наведуваат дека проектите за критични минерали во западните земји се попречени поради недоволно финансирање, а со тоа државите остануваат зависни од Кина за материјалите кои се неопходни за технологијата и одбранбената индустрија. Додека западниот свет сериозно започна со јавни средства да поттикнува нови инвестиции во рударството, кај нас во застој е единствената најавена инвестиција на компанијата „Трафигура“ за ископ на критичен минерал, односно проектот за рудник за бакар во Иловица.

„Стратешката важност на критичните минерали повеќе не е тема за дискусија. Иницијативите низ западниот свет и последователните изјави на лидерите на Г7 отидоа многу подалеку од препознавањето на предизвикот за склопување нови партнерства, сојузи и механизми за финансирање. Но, на крајот на краиштата, оваа геополитичка трка за ресурси со висок ризик нема да се добие само преку соопштенија или нови институции. Ќе ја добијат земјите кои ќе можат да мобилизираат капитал со брзината и обемот потребен за да се префрлат стратешки важните проекти во производство и да се поврзат со отпорни синџири на снабдување во производството“, се истакнува во Извештајот.

Претходно, повеќе домашни експерти повикаа Македонија да фати приклучок во трката за критични минерали во соработка со западните партнери и да го искористи својот ресурсен потенцијал. Токму во наоѓалиштето во Иловица, утврдено е дека рудникот би експлоатирал 10 милиони тони руда годишно, а просечното годишно производство е проектирано на над 10.000 тони бакар. Според количините на руда што ги поседува, проектот се предвидува да биде активен околу 23 години. Но, за разлика од апелот на Центарот за стратегии за критични минерали со јавни средства да се поттикнуваат инвестиции, за овој проект веќе е обезбеден приватен капитал и првата фаза за изградба на рударскиот комплекс би тежела 340 милиони евра. Дополнително, станува збор и за стотици вработувања, а во текот на целиот период од оперативното работење ќе се исплаќаат и околу 75 милиони евра секоја година на повеќе локални и регионални компании кои се занимаваат со угостителство, земјоделство и прехранбена индустрија, текстилна, хемиска и дрвена индустрија, занаетчиство, одржување и тековно сервисирање.

Инаку, како што се додава во Извештајот, голем предизвик на Западот е што не постои доволна количина бакарен концентрат за топилниците.

„Иако некои рударски компании поседуваат интегрирани операции за топење и рафинирање, многу рударски компании се потпираат на независни топилници и рафинерии за претворање на бакарниот концентрат во рафинирани бакарни катоди. Овие независни операции работат според бизнис модел на наплата, каде што приходите се генерираат преку надоместоци за третман и рафинирање. Брзата експанзија на глобалните капацитети за топење – особено во Кина – го надмина растот на снабдувањето со бакарен концентрат, оставајќи ги топилниците да се натпреваруваат за ограничена суровина“, истакнува американскиот Центар за стратегии за критични минерали.

Во текстот се додава дека Кина помеѓу 2001 и 2023 година распределила приближно 98 милијарди долари за финансирање на проекти за критични минерални проекти, помагајќи им на кинеските фирми да обезбедат удели во стратешки средства и долгорочен пристап до суровини. Според Центарот, резултатот од овие активности е застрашувачки степен на доминација на пазарот.

Основниот заклучок на извештајот е дека ниту една влада, институција или приватен инвеститор не може да го финансира целиот процес на истражување, развој, преработка и производство потребен за создавање отпорни синџири на снабдување, независни од Кина. Меѓународната агенција за енергетика проценува дека ќе бидат потребни повеќе од 500 милијарди долари инвестиции во нови критични минерали, врз основа на наведените политички цели.

The post СВЕТСКИ ЕКСПЕРТИ АПЕЛИРААТ СО ЈАВНИ ПАРИ ДА СЕ ПОТТИКНУВА РУДАРСТВО Во Македонија не се искористува ниту приватниот капитал од инвестиција како Иловица appeared first on plusinfo.mk.

Американската воена индустрија со почетокот на 2027 година веќе нема да смее да користи критични минерали со потекло од Русија, Иран, Северна Кореја и пред сè, од Кина. Рокот го постави претседателот Доналд Трамп во новата извршна наредба која ја објави Белата куќа. Дозволено ќе биде да се користат руди само од домашно производство или со потекло од партнерски или сојузнички земји. Ќе се проверува потеклото на металот за секоја една компонента во муницијата. Се проценува дека оваа одлука ќе влијае на растот на цените на повеќе метали на светско ниво, па се поставува прашањето дали Македонија ќе успее да профитира?

Во земјава има само четири активни рудници за металични суровини, а меѓу најкритичните минерали е бакарот, кој се експлоатира само во „Бучим-Боров дол“. Од овој рудник се извезуваат околу 8.000 тони бакар на годишно ниво. Многу поголеми средства за приходната страна на буџетот би имало ако се реализира засега единствената инвестиција во рудник за бакар, онаа во „Иловица-Штука“. Инвеститорот „Еуромакс ресоурцес“ процени дека би можеле да се извезуваат двојно, односно до 16.000 тони бакар на годишно ниво. Ваквите бројки силно би го помогнале македонскиот извоз, а со самата изградба на рудникот, која би чинела над 350 милиони евра, значителен инпут ќе има и државниот буџет.

Од останатите метали кои се исклучително важни за воената индустрија, Македонија поседува и антимон во кривопаланечко. Геолошките истражувања финансиски, со пет милиони долари, неодамна ги помогна американскиот Департмент за енергија.

Инаку, во последната извршна наредба на Трамп се наведува дека „и покрај долгогодишната забрана за употреба на чувствителни материјали набавени од геополитички противници, компаниите историски го потценувале домашното производство“.

„За да се продолжи доминацијата во ерата на обновена конкуренција меѓу големите сили, Соединетите Американски Држави мора да ги обезбедат своите синџири на снабдување, поради можна физичка, сајбер или економска субверзија. Политиките на Соединетите Американски Држави се однесуваат не само на финалната опрема што ја поседува нашата војска, туку и на критичните минерали и материјали потребни за производство, одржување и сервис на таа опрема, кои треба да се набавуваат дома или од сојузнички земји“, напиша Трамо во документот.

Клучен функционер во Пентагон вели дека тие се подготвени да соработуваат со компаниите – сè додека тие вложуваат напор да ја почитуваат наредбата.

– Во многу случаи, сметаме дека постојат и разумни решенија кои се можни да се постигнат со пријателите и сојузниците, додека ние ги зголемуваме инвестициите. Градењето на домашните капацитети ќе бидат исплатливи за инвестицијата. Тоа ќе чини пари, но сметаме дека на долг рок ова е подобро за војската, а сметаме дека и макроекономски е подобро – изјави Мајкл Каденаци, помошник-секретар за одбрана на САД, за специјализираниот магазин „Брејкинг дифенс“.

Од друга страна, Кортни Ведерби од Центарот „Стимсон“, задолжен за Југоисточна Азија, е загрижена за краткиот временски рок, но вели дека од ваквата наредба е добро што ќе се увидат празнините и ризиците во синџирот на снабдување со критични минерали.

– Моето очекување е дека компаниите од одбранбената индустрија ќе наидат на некои пречки дури да пронајдат потекло на одредена компанија во целосниот синџир. Но, штом ќе стигнете до точка на рафинирање или преработка каде што се мешаат оригиналните изворни материјали, тогаш е многу тешко да се каже со сигурност дека одредени минерали не потекнуваат од рудници во Кина или во Мјанмар или на други места – истакна Ведерби.

Таа процени дека ќе пораснат трошоците за одбранбените компании, бидејќи партнерските земји, за разлика од Кина, имаат повисоко платена работна сила.

The post ТРАМП НАРЕДИ ВОЈСКАТА ДА КОРИСТИ МЕТАЛИ САМО ОД САД ИЛИ ОД ПАРТНЕРСКИ ЗЕМЈИ Ќе профитираме ли со бакарот од Иловица и со антимонот? appeared first on plusinfo.mk.

Рударството е третата најплатена професија во Македонија, но нови инвестиции во индустријата не се реализираат, а со тоа не се отвораат и нови работни места. Последните податоци на Државниот завод за статистика покажуваат зголемување на просечната нето-плата по вработен во мај годинава, во однос на претходниот месец, во секторот „рударство и вадење камен“ за 5,8%. Во вкупен износ, вработените во рударството заработуваат 61.228 денари месечно, но и покрај ваквиот факт рудари има сѐ помалку.

„Бројот на работниците во мај 2026 година, во однос на мај 2025 година, во секторот Рударство и вадење камен се намалил за 7,3%“, информираа од Заводот.

Ова се должи и на намалените инвестиции во индустријата, иако од друга страна веќе подолг период постои најава за 500 директни вработувања во рударството. Инвеститорот во рудник за бакар во Иловица, компанијата „Еуромакс ресоурцес“, истакна дека проектот би бил најголема гринфилд инвестиција, која ќе обезбеди над 500 директни и 2.700 индиректни вработувања, а предност во вработувањата ќе има локалното население. Како што додадоа, ќе бидат склучени договори со локални компании во висина од околу 180 милиони евра за време на изградбата и ќе се трошат 73 милиони евра годишно за локални набавки и услуги. За функционирањето на проектот потребни би биле рударски инженери, машински и електро инженери, геолози, металурзи, геодети, техничари, економисти и правници во администрацијата, оператори на машини, монтери, механичари, електричари, заварувачи, хемичари, сметководители, магационери, чувари, возачи, медицински персонал итн.

Сепак, инвестицијата е во застој и е мета на критики на дел на активисти, но од локалната иницијатива „И здравје и работа“ соопштија дека јавната дебата за проектот за рудникот за бакар „Иловица–Штука“ предолго време е заложник на стравови, шпекулации и дезинформации, наместо на научни факти, современи технологии и институционални процедури.

„Во време кога Европа обезбедува сопствени извори на критични минерали, а соседните држави отвораат нови можности за инвестиции и развој, Македонија не смее да си дозволи да остане настрана поради неосновани стравови. Нашата држава има потреба од нови инвестиции, добро платени работни места и развојни проекти кои ќе создадат перспектива за младите луѓе. Секоја одлука што би значела отфрлање на ваков проект без да се темели на законските процедури, стручните анализи и научните докази, би била спротивна на долгорочниот интерес на државата и на граѓаните кои очекуваат економски развој, повисок животен стандард, нови можности за вработување и услови својата иднина да ја градат дома, а не надвор од Македонија“; истакнаа од иницијативата.

Додека траат дебатите за иднината на инвестициите во рударството, анализите на Македонската академија за науки и уметности, содржани во Стратегијата за минерални суровини 2026-2046, укажуваат дека едно работно место во рударството има многу голем придонес за националната економија.

– Резултатите од анализата покажуваат дека секои 10 работни места во секторот „рударство и вадење на камен“ генерира 6 работни места во другите поврзани сектори преку индиректните ефекти и 0,5 работно место во другите сектори преку индуцираните ефекти. Или заедно преку вкупните мултипликативни ефекти секторот „рударство и вадење на камен“ генерира дополнителни 5.607 работни места (4.617 работни места преку индиректните ефекти и 450 работни места преку индуцираните ефекти) во другите сектори и дејности во националната економија – се истакнува во Стратегијата.

Инаку, за 2024 година просекот на примањата во рударството изнесувал 51.705 денари. Во 2025 година платата пораснала на 55.643 денари, за годинава да изнесува над 61.000 денари. Сепак, сѐ помалку работници ги земаат овие плати. Во 2022 година имало 6.678 работници во рударството, а бројката паднала на 4.364 во 2025 година. Негативниот тренд се забележува и во секој месец од 2026 година.

Според последните податоци од Државниот завод за статистика, најплатени во Македонија се информатичарите со плата од 90.400 денари месечно, потоа вработените во финансискиот сектор со 64.715 денари, по што следуваат оние во рударството.

The post ПЛАТАТА ВО РУДАРСТВОТО СЕ ИСКАЧИ НА 1.000 ЕВРА Стотици нови работни места во Иловица и други инвестиции чекаат зелено светло appeared first on plusinfo.mk.

Во состојба каде што буџетскиот дефицит постојано расте, а државниот долг достигнува загрижувачки вредности, над дефинираните мастришки критериуми (над 60% од БДП), се ограничуваат и можностите и алатките за надминување на наметнатата ситуација.

Ситуацијата со ковид пандемијата беше сериозна, меѓутоа Владата, како и други администрации низ светот, сериозно ја помагаше економијата преку внесување пари во неа. Сета таа државна помош краткорочно беше оправдана, но зголемувањето на обемот на пари во економијата без при тоа да се зголеми реалната продуктивност е сериозен проблем кој може да резултира во потенцијално зголемување на инфлацијата. Претходната година, се очекуваше дека токму таа производна продуктивност ќе придонесе во 2022 година глобалната економија да излезе од тој инфлаторен ризик. Меѓутоа, наместо тоа, оваа година се случи спротивното. Имено, како резултат на ситуацијата во Украина, инфлаторните фактори дополнително беа поттикнати со растот на цените на нафтата, гасот и електричната енергија.

Сето тоа доведе до оваа драматична ситуација во која сме денес, сведоци на драматично зголемување на цените на сите производи и услуги. Овие ценовни шокови сериозно влијаат на животниот стандард на граѓаните и на профитабилноста на стопанството. Не случајни се сите тие штрајкови и протести што се случуваат во изминатиот период, бидејќи како резултат на инфлацијата куповната моќ на населението секојдневно се намалува.

Доколку глобално и национално не се преземат храбри и одговорни одлуки, постои ризик сите овие инфлаторни фактори сериозно да продолжат негативно да влијаат на целата економија. Како што се предвидува во САД и ЕУ инфлацијата да достигне над 8%, така и Народната Банка излезе со прогноза дека до крајот на 2022 година се очекува инфлација од 8,8%, и доколку македонскиот Бруто домашен производ не ја надмине таа стапка од 8,8% македонската економија ќе се соочи со реална рецесија.

Дополнително, инфлацијата може негативно да влијае и на кредитите, бидејќи поради ова високо неодржливо ниво на инфлација централните банки ќе бидат приморани да ги зголемат референтните каматни стапки што ќе резултира со зголемување на каматите на кредитите. Тоа ќе биде сериозен удар на економската способност на правните субјекти и на животниот стандард на граѓаните. Ова го потенцираше и извршниот директор на ЏП Морган, наведувајќи дека „зголемените инфлаторните притисоци ќе доведат до зголемување на каматните стапки на американските Федерални резерви“.

За жал, поради сериозната глобална економска криза, дојдени сме во ситуација решенијата да мора да се донесуваат без одложување. Во овој момент, мора да се даде приоритет на проекти кои ќе создаваат сериозна додадена вредност во економијата, преку кои ќе се овозможи поголем раст на производниот капацитет во однос на растот во економијата. Тоа го истакна и нобеловецот Кругман во неговото излагање на Скопскиот економски и финансиски форум 2022.

Во таква ситуација, мега-инвестицискиот проект за рударскиот комплекс Иловица-Штука, се наметнува како најсериозно решение кое веднаш може да биде искористено во насока на успешно надминување на овие драматични последици од глобалната економска криза.

Само за потсетување, за реализацијата на Проектот Иловица-Штука ќе бидат вложени 340 милиони евра директни странски инвестиции, ќе се отворат нови 3200 работни места во текот на работењето на идниот рударски комплекс, ќе се реализира извоз од над 200 милиони евра на годишно ниво, и во државниот буџет ќе се плаќаат минимум 24 милиони евра годишно за даноци. Како краен ефект, со работењето на идниот рударски комплекс, се проценува дека просечно ќе се придонесе до зголемување на Бруто домашниот производ за над 3% на национално ниво.

Проектот ќе создаде сериозна додадена вредност во македонската економија и ќе креира нови работни места, и поради тоа оправдано е да се третира како едно од најприоритетните прашања во оваа економска криза. Можеби претходните години, постоеше некоја комфорна зона за размислување дали и кога да се продолжи со развојот на Проектот Иловица-Штука, меѓутоа денес, во оваа драматична економска криза, таа комотна ситуација за избор веќе ја немаме, и потребата од развојот на ваков тип проекти е понеопходно од кога било.

Што е уште позначајно, Еуромакс Ресоурцес и Трафигура, како најголем инвеститор, во неколку наврати изразија спремност дека веднаш ќе бидат обезбедени потребните странски директни инвестиции од 340 милиони евра за реализација на Проектот.

Проектот Иловица-Штука е веќе тука во нашата држава и може многу брзо, без одолговлекување да се реализира, и истиот може да претставува позитивен пример и генератор на решенијата што ќе следат за подобрување на македонската економија. Поради тоа, во овие драматични времиња, потребно е да се преземат лидерски и одговорни одлуки кои ќе ги заштитат интересите на граѓаните, и без одолговлекување ќе реализираат проекти кои ќе дадат сериозна додадена вредност во економијата.

The post Одговорно лидерство за приоритетни економски решенија! appeared first on plusinfo.mk.