Во манастирите ширум земјава, далеку од очите на јавноста, живеат православни монаси за кои никој ништо не знае како и од што живеат.

Додека јавноста неретко ги романтизира како луѓе кои доброволно се откажале од сè световно, реалноста е далеку посурова: тие се социјално невидливи, финансиски незаштитени и често препуштени сами на себе.

„Живееме како сенки“, ни рече еден од нив, со глас мирен, но со поглед полн со наталожена грижа.

– Треба да се издржуваме од манастирите, ама тоа е релативно. Каде има приходи е добро, а каде нема – мора да се снаоѓаме. Мора да има некаква економија за да се преживее. Државата има графа само за свештеници, не посебно за монаси… – ни раскажа монах кој инсистираше на анонимност.

Невидливи за системот

Според сведочењата на неколку монаси во различни епархии, државниот систем не препознава посебен статус за монасите.

Иако тие се дел од монашките редови во рамки на Македонската православна црква – Охридска архиепископија, во правна и во социјална смисла многумина се заведени како „невработени лица“, без пензиско, а со основно здравствено осигурување, добиено благодарение на законска измена донесена пред повеќе од една деценија.

– Некои си плаќаат сами придонеси и тие се заведени како свештеници или како земјоделци. Некои немаат ништо – раскажува нашиот соговорник.

Живот на донации

Монасите живеат скромно, често во рурални предели каде што не постојат ниту најосновни здравствени услуги. Секој посериозен здравствен проблем станува борба – не само за живот, туку и за пари.

– Ако треба да се лекуваме приватно или ако е потребна некоја поскапа интервенција или терапија, а манастирот нема доволно пари, мора да се бараат донации од епархијата или од народот. Понекогаш и тоа не стасува… – објаснува тој.

Иако манастирите понекогаш имаат сопствени извори на приходи – преку продажба на мед, икони, книги или одржување работилници – тие средства не се секогаш доволни, ниту распределени на начин што гарантира основна сигурност за сите монаси.

Молк од институциите

За разлика од свештениците кои во повеќето случаи се заведени како трговци-поединци и имаат регулиран пензиски и здравствен статус, монасите остануваат во сивата зона на системот. Нивниот статус не е прецизно уреден ниту со црковните, ниту со државните механизми.

Правни експерти предупредуваат дека недефинираноста на статусот на монасите отвора ризик од социјална исклученост. Државата, велат тие, треба итно да воспостави јасни и фер правила, соодветни на животот и на мисијата на овие луѓе.

Монасите не протестираат. Не излегуваат на улица. Нивниот животен повик ги учи на тишина и на смирение. Но, токму затоа што тие нема да излезат на штрајк, не значи дека нивниот статус треба да биде игнориран.

МПЦ-ОА, како институција, има историска и морална обврска да иницира решенија пред државата – било преку посебна законска регулација, било преку фондови за поддршка на монашките заедници.

Во спротивно, ризикуваме една од најпосветените форми на духовен живот да се претвори во живот на маргина.

Епархија за пример

Во време кога темата за нерегулираниот статус на монасите и на другите црковни службеници сè повеќе се отвора во јавноста, една епархија во рамки на МПЦ-ОА се издвојува како исклучок што заслужува внимание: Кумановско-осоговската епархија.

Според поранешниот митрополит на оваа епархија, г. Јосиф, таму сите – од највисок клирик до продавач на свеќи – се уредно пријавени, со платени придонеси и со целосна социјална и здравствена заштита.

– Кај нас нема сиви зони. Секој свештеник, секој монах, секој ѓакон и секој продавач на свеќи е вработен и е осигуран. Им тече стаж, имаат пензиско, имаат здравствено – вели владиката Јосиф, кој и по заминувањето од активна служба и понатаму останува активен во црковната заедница и во јавните дебати.

Според него, прашањето за социјалната сигурност на црковниот кадар не е само техничка или финансиска работа, туку морална, организациска и суштинска.

– Не може духовен човек да биде оставен без здравствено осигурување, без пензиско, без чувство на сигурност. Колку и да звучи како „материјализам“, ова е прашање на човечко достоинство и институционална одговорност. Не дозволуваме да има луѓе кои „волонтираат“ со години, а всушност работат полно работно време. Или свештеници што живеат од обреди, без договор, без основа за живот. Сè е прашање на волја, организација и свесност за тоа дека зад црковната мисија стојат луѓе кои имаат семејства, здравствени потреби, иднина – вели г. Јосиф.

Снајди се, па живеј!

Епископот крушевско-демирхисарски г. Јован во разговор за Плусинфо вели дека и тој самиот како архијереј не добива плата затоа што епархијата нема доволно пари.

Дел од монасите се заведуваат како земјоделци, други се заведуваат како свештеници, само за да не бидат во ситуација да останат без право на пензија

Епископ Јован

– Откако сум замонашен немам ни еден ден стаж. За среќа, црквата им плаќа на монасите основно здравствено осигурување. Ова е долгогодишен и голем проблем кој мора брзо да се реши. Станува збор за луѓе кои едноставно се невидливи за системот. Јас неколку пати сум се обидел да ја отворам темата и да иницирам решавање на проблемот, но за жал, секогаш сум добивал еден ист одговор дека црквата нема доволно пари. А како да живеат монасите? Како да се чувствуваат сигурно и безбедно? Секој се снаоѓа како што знае и умее. Дел од монасите се заведуваат како земјоделци, други се заведуваат како свештеници, трети како вработени административци во епархијата, и сето тоа само за да не бидат во ситуација да останат без право на пензија – објаснува г. Јован.

Продолжува утре: ЕВАНГЕЛИСТИТЕ СЕ ВОДАТ КАКО АДМИНИСТРАТОРИ, КАТОЛИЦИТЕ НИКАКО Овие луѓе само Господ ги чува!

СЕКОЈ ПОП ВО СВОЈА ФИРМА СЕ КРСТИ Вработени во името на Бога, но не и по земските закони

The post МОНАСИТЕ ГЛУМАТ ЗЕМЈОДЕЛЦИ ЗА ДА ИМ ТЕЧЕ СТАЖ Се молат за здравје за да не молат за донации appeared first on plusinfo.mk.

Македонската православна црква (МПЦ-ОА) има повеќе од 2.000 цркви и манастири, епархии и храмови, но само 99 лица кои официјално се водат како вработени. Оваа бројка се однесува на административен и на технички кадар: секретари, благајници, хигиеничари, лица за одржување… Но, не и на сите свештени лица.

– Тие се пријавени, имаат платени придонеси, им тече стаж и се здравствено осигурани, исто како секој друг вработен во државава – брифираат извори од МПЦ-ОА.

Но штом ќе се поместите од канцелариите кон олтарите, сликата драстично се менува.

Најголемиот дел од луѓето кои ги среќавате на влезот во црквите и коишто продаваат свеќи, темјан или бројаници – не се вработени.

– Најчесто се пензионери или студенти од Богословскиот факултет, кои волонтираат. Не се пријавени, немаат договор, не им се плаќаат придонеси. Но не се ни без никаков надомест. Црквата се грижи да не останат со празни раце – објаснуваат нашите соговорници.

Парите од свадби и од погреби се уплатуваат како дневен промет

Најмистериозниот дел од системот е статусот на самите свештеници. За повеќето од нив, особено во Скопје, важи едно многу необично правило: секој поп е – правно гледано – фирма за себе. Самиот закон го бара тоа од нив.

Тоа подразбира дека самиот свештеник поседува фирма и е одговорен за своите придонеси и даноци.

– Повеќето свештеници поседуваат фирми и се водат како трговци-поединци. Тоа значи дека сами се грижат за да си обезбедат плата, здравствено и пензиско осигурување. Во пракса тоа значи дека парите заработени од погреби, венчавки и од други верски обреди тие ги носат во банка во вид на дневен промет и ги уплаќаат на сметката од својата фирма. Црквата има увид во нивната заработка и тие за неа одвојуваат дел од прометот – објаснуваат нашите извори.

Селските попови со попразни џебови

Свештеник од еден голем црковен храм во центарот на главниот град сведочи за поинаква практика.

– Дозволено е секој храм да си води своја политика. Јас лично не поседувам фирма, ниту сам плаќам придонеси. Платата, здравственото и пензиското осигурување ми ги плаќа црквата во која служам заедно со уште пет свештеници. Ми тече стаж, редовно добивам плата и кога одам на обред, дел од заработените пари ги уплаќам како такса во црквата, а остатокот го делиме на шест еднакви делови за сите свештеници. Така е праведно и коректно – објаснува тој.

Токму тука се отвора прашањето колку е (не)исплатливо да се биде свештеник во рурален реон каде што има помалку верници, а паралелно на тоа и поретко се случуваат верски обреди.

– Разликите меѓу градските и селските свештеници се очигледни и тешко премостливи. Градските имаат постојан прилив на верници, крштевки, свадби и погреби, додека селските свештеници имаат малку прилики за заработка. Во селата нема многу крштевки и свадби. Таму најголемиот приход за свештениците се прави во периодот кога се осветува вода по куќите. Во тие денови еден селски свештеник може да заработи околу четири-пет наши градски плати. Ние, пак, во градот, ретко одиме по станови за да осветуваме вода, додека во селата, пак, луѓето не ги одбиваат свештениците – вели нашиот соговорник.

Ако верниците не запалат свеќа…

Еден од ретките што јавно и отворено зборува за ова е крушевско-демирхисарскиот епископ г. Јован. Неговата епархија, вели, е толку сиромашна што не се собираат пари дури ни за платата на архиерејот.

– Кај нас ниту еден поп нема фирма. Сите приходи се од верниците: свеќи, темјан, пари на икона… Можете ли да замислите за колку малку пари станува збор? – прашува епископот.

Тој додава:

Епископ Јован

Скопските свештеници се ситуирани, добро заработуваат. Но да ги прашате оние во Демир Хисар, Крушево, Делчево, Пехчево... тие живеат на работ на егзистенцијата

– Скопските свештеници се добро ситуирани, добро заработуваат. Но да ги прашате оние во Демир Хисар, Крушево, Делчево, Пехчево… тие живеат на работ на егзистенцијата – додава епископот.

На прашањето дали ова било тема на некоја од седниците на Синодот, одговара – не.

– Очигледно никому не му се слуша за овие луѓе. А зборуваме за луѓе кои не знаат дали ќе имаат леб на маса следниот месец. Или, уште полошо – дали ќе имаат за терапија кога ќе се разболат – вели г. Јован.

Какви давачки треба да плаќаат верските заедници?

Верските заедници се третираат како непрофитни организации и не се обврзници за данок на добивка, освен ако во рамки на своето работење остварат приходи од стопанска дејност – во тој случај, ако приходот надминува еден милион денари годишно, должни се да платат 1% данок на вкупен приход, појаснуваат од Управата за јавни приходи (УЈП).

Од таму додаваат дека кога верските заедници вработуваат лица, тие се обврзници за пресметка и уплата на придонеси од задолжително социјално осигурување – пензиско, здравствено и осигурување при повреда и невработеност – како и данок на личен доход.

Сите обврски се пријавуваат преку месечна пресметка на плата (МПИН), исто како и кај останатите работодавачи.

„Верските службени лица, пак, кои вршат верски обреди или други религиозни активности, се регистрирани како вршители на дејност и самите ги уплатуваат пресметаните придонеси за пензиско и здравствено. Основата за пресметка на овие придонеси изнесува 50% од просечната месечна плата објавена во јануари тековната година“, велат од УЈП.

Дополнително, овие лица го плаќаат и данокот на личен доход по паушално утврден нето-приход.

„Паушалниот данок го утврдува УЈП врз основа на неколку критериуми – возраст, способност, место на вршење дејност и други фактори предвидени со законот, а сè тоа врз основа на поднесено барање од страна на верското службено лице“, се вели во одговорот од УЈП.

Продолжува утре: МОНАСИТЕ ГЛУМАТ ЗЕМЈОДЕЛЦИ ЗА ДА ИМ ТЕЧЕ СТАЖ Се молат за здравје за да не молат за донации

The post СЕКОЈ ПОП ВО СВОЈА ФИРМА СЕ КРСТИ Вработени во името на Бога, но не и по земските закони appeared first on plusinfo.mk.