Што е разликата помеѓу мене, моите колеги од металургијата, рударството и геологијата, нормалните новинари, од една страна, и насилничкиот, како што јас го нарекувам „екоактивизам на батерии“, од друга страна?

Разликата е едноставна.

Јас и моите колеги зборуваме за капитал вреден милијарди евра. Зборуваме за ресурси кои, доколку се користат одговорно и врз основа на наука, можат да ги поврзат индустријализацијата, металургијата, рударството, екологијата и земјоделството во еден развоен модел.

Зборуваме за тоа како Македонија во 21 век може истовремено да има индустрија, инвестиции, нови работни места и високи стандарди за заштита на животната средина.

А наспроти нас, сè почесто се појавуваат гласноговорници кои сметаат дека со навреди, закани и притисок можат да ја заменат стручната расправа.

Не можат.

По неколкугодишно следење на екоактивизмот и начинот на кој се води јавната дебата околу рударството, можам да кажам дека најголем проблем не ми се искрените активисти.

Секој има право да биде против рудник. Секој има право да се плаши за водата, почвата, земјоделството или животната средина.

Но никој нема право својот став да го брани со закани кон луѓето кои мислат поинаку. Особено не со закани кон експерти, новинари и претставници на институциите.

Во јавноста веќе беа упатени најпогрдни зборови кон Бранко Героски, но и кон мене лично. Бевме нарекувани платеници, прескапо платени лобисти и „пореметени луѓе“. Имаше и пораки дека во Струмичката Котлина ќе нè чекал „стап, не расправии ниту протести“, дека ќе бидеме „поздравени“, па дури и јавно прославени.

Тоа веќе не е еколошка дебата. Тоа е притисок. И токму затоа мора да се постави едно едноставно прашање: Ако аргументите се доволно силни, зошто се потребни закани?

Не сакам да ги ставам сите екоактивисти во ист кош. Има луѓе кои искрено се загрижени за својот регион. Има луѓе кои веруваат дека рударството не е добар избор и имаат право тоа јавно да го кажат.

Но, меѓу нив постојат и оние кои стануваат главни гласноговорници на активизмот и ја носат дебатата во сосема друга насока. Мојот став е дека токму нивните позиции треба да се анализираат.

Кој ги финансира одредени активности? Кој ги поддржува? Какви интереси стојат зад нив? Кои се нивните аргументи и што велат научните трудови за истите прашања?

За тоа ќе пишувам во следните колумни.

Не со навреди. Не со закани. Туку со документи, научни трудови и факти. Посебно прашање имам за ЗНМ и за Советот за етика во медиумите.

Кога новинари и јавни личности се изложени на закани поради своите текстови и ставови, очекувам овие организации да реагираат принципиелно. Не само кога им одговара темата. Не само кога се работи за луѓе со кои се согласуваат. Туку секогаш кога новинар или јавен автор е предмет на закани и заплашување. Молкот во вакви ситуации отвора сериозни прашања.

И сега доаѓаме до 29 септември.

Се поставува рок. Се испраќаат пораки дека доколку не се исполнат одредени барања, ќе следи граѓански отпор. Но државата не функционира според ултиматуми. Државата има институции, закони и процедури. Затоа ми се допаѓа онаа старата народна: „Прават сметка без крчмар.“ А крчмарот во овој случај е државата.

Одлуките за стратешките ресурси не смеат да се носат ниту под притисок на инвеститори, ниту под притисок на активисти, ниту под притисок на политички партии. Тие мора да се носат врз основа на закон, наука, стручни анализи и интересот на граѓаните.

Особено проблематично е кога темата за рудниците станува дел од дневнополитичката борба. Во последниот период гледаме политички изјави во кои се зборува за „пет нови рудници“, за „продажба на земјата“, за интереси на инвеститори и за други сериозни обвинувања. Таквите тврдења мора да се докажуваат. Ако некој има доказ за незаконско постапување – институциите се местото каде што тој доказ треба да биде доставен. Ако има научен доказ за ризик – тој треба да биде ставен на маса. Ако има правен аргумент – треба да се покаже законот.

Но политичкиот памфлет не може да биде замена за стручна анализа.

Исто така, треба да се прави разлика меѓу внесување на минерално наоѓалиште во просторен план и автоматско отворање рудник. Едното не значи автоматски дека другото ќе се случи. Што навистина вели науката? Еве каде јас сакам да ја продолжам оваа дебата. Не со етикети. Не со „предавници“ и „платеници“. Не со „еколози“ и „антиеколози“.

Туку со наука.

Затоа започнувам со мојот колега Зоран Тодоровски и неговите анализи за тоа што денес значи зелената агенда за македонската индустрија.

Како што пишува:

„Кога пред неколку години се зборуваше за зелената агенда, многумина во индустријата ја доживуваа како нешто далечно, тема за конференции и стратегии. Во 2026 година таа престана да биде тема за разговор и стана ставка во фактурата, барање во царинската декларација и прашање во секоја нарачка од европски купувач.“

Ова е суштината.

Европската зелена транзиција не значи деиндустријализација.

Напротив.

Таа бара нови технологии, нови материјали, енергија, метали и суровини.

Затоа денес мора да разговараме за јаглеродната неутралност, CBAM, правилото „melt and pour“, новата Регулатива за амбалажа – PPWR – но и за податоците за енергијата и емисиите што македонските компании треба да ги обезбедат за да останат дел од европскиот пазар.

На крајот, прашањето не е дали треба да има заштита на животната средина. Секако дека треба. Прашањето е дали Македонија ќе најде начин да биде и индустриска и зелена држава. Дали ќе отвора нови работни места или ќе продолжи да ги извезува младите?Дали ќе ги користи своите минерални ресурси според највисоки стандарди или ќе ги остава неискористени? Дали за секој проект ќе бара наука, контрола и одговорност – или ќе дозволи одлуките да ги носат најгласните?

Јас сум за наука. За индустрија. За инвестиции. За екологија. За земјоделство. И не гледам зошто овие работи мора да бидат едни против други. Во XXI век тие можат и мора да функционираат заедно.

Затоа, металурзите, рударите, геолозите и сите професионалци кои имаат што да кажат за оваа тема не треба повеќе да молчат. Граѓаните имаат право да знаат. А ние имаме обврска да им ја кажеме приказната – со факти, со наука и без страв од оние кои мислат дека најгласниот вик е и најсилниот аргумент.

The post Насилнички екоактивизам appeared first on plusinfo.mk.