Низ медиумите и социјалните мрежи се крена голема врева заради тоа што хорот го испеал стихот „душманите клети“, што потоа се толкуваше како цензурирање на текстот и замена на стихот „клетите фашисти“. Гневот на дел од неупатената јавност се истури врз колегите изведувачи и Националната опера и балет, со директни обвинувања дека некој оттаму, по нечија директива намерно цензурирал. А вистината е сосема поинаква. Не станува збор за никаква цензура.

Изведен е хорски аранжман на „А бре, Македонче“, направен од еден од најмаркантните и најзначајни личности заслужни за развојот на хорската музика во Македонија во втората половина на ХХ век, професорот Драган Шуплевски. Шуплевски аранжманот го направил во доцните седумдесетти години на минатиот век и оттогаш, па наваму, овој аранжман, со овие стихови е изведуван од речиси сите хорови во Македонија. И тоа никогаш не претставувало проблем.

Да, заради акцентирањето и метричкото усогласување, Шуплевски направил мали измени, заради кои, денес се крена дел од јавноста. Но, во периодот кога Шуплевски го правел аранжманот, композицијата била третирана како народна (авторските права се признати дури во 1990 година) и дотогаш, се појавуваат три верзии на овој „спорен“ стих. Тоа се „денешните тирани“, „клетите фашисти“ и „клетите душмани“.

Досега, јас не сум сретнал факти (немам информација дека некој друг, воопшто има било какви сознанија по ова прашање) кои ќе покажат и докажат, во кој момент од „живеењето“ на композицијата, настанувале овие промени. Но, во домашната архива поседувам историски документ, во кој јасно е наведено дека на првата изведба на „А бре, Македонче“, на 8 ноември 1941 година, во селото Царевиќ (Прилепско), композицијата е изведена со стихот „денешните тирани“!

Дефинитивно, тоа е првата и оригинална верзија на оваа песна. Значи, најпопуларниот стих „клетите фашисти“, воопшто не е дел од првичната верзија, но тоа не дава за право да кажеме дека стихот „денешните тирани“ бил цензуриран и заменет со „клетите фашисти“ (како што денес, во обратна насока, можевме да прочитаме во повеќе наврати). Едноставно, песната (пак ќе подвлечам – долг период третирана како народна!) била различно пренесувана и прифаќана.

Да заклучам – ниту Шуплевски цензурирал кога го правел аранжманот, ниту хористите цензурирале кога изведувале, ниту пак, менаџментот на Националната опера и балет тоа го направил по нечија директива.

За создавањето на „А бре, Македонче“, имам напишано пообемна научна студија, која досега ја немам објавено, но се надевам дека во догледен период ќе ја публикувам и ќе биде достапна за сите заинтересирани. Сметам дека (ќе си дозволам таква квалификација) најпопуларната револуционерна македонска песна, нејзиниот автор Ордан Михајлоски – Оцка, а воопшто и нашата, македонска историја, го заслужуваат тоа.

(Фејсбук статус на Александар Трајковски)

The post ИЗМЕНИТЕ ВО „А БРЕ МАКЕДОНЧЕ“ НЕ БИЛЕ ЦЕНЗУРА Се јави еден од наследниците на Оцка appeared first on plusinfo.mk.

Така, наместо „нека разберат клетите фашисти, македонско име нема да загине!“, стихот беше испеан со нова верзија која гласеше „нека разберат душманите клети, македонско име нема да загине“.

Но, тоа не е единствената промена во изведбата на песната. Сменет е и  акцентот на зборовите „разберат“ и „душмани“, односно е усогласен со третосложното акцентирање. Направена е и мала промена и во мелодијата, за да се добие „рзберат“ со „правилен“ акцент и инверзија на „клетите душмани“ (фраза која се среќава во некои верзии на песната) во „душманите клети“, со истиот ефект.

Песната прозвуче развлечено и збунувачки, а присутните тоа го забележаа. Градоначалникот на Куманово, Максим Димитриевски, реагираше на оваа неочекувана промена.

Инаку, „А бре, Македонче“ е авторска песна, создадена во текот на Втората светска војна. Автори на ѕтекстот се Крсте Црвенковски и Коле Чашуле, а на музиката Ордан Михајлоски – Оцка. Песната, всушност, била химна на одредот „Гоце Делчев“,кој го изврши нападот на участокот во Прилеп, настан кој се смета за почеток на народноослободителната и антифашистичка борба на македонскиот народ.

Интересно е дека во првата верзија на песната, сега „спорниот„ стих гласи поинаку: „Нека разберат денешните тирани“. Во подоцнежната верзија се пее: „Нека разберат клетите фашисти“. Сега очигледно некој имал потреба повторно да ја цензурира и оваа верзија на песната, веројатно за да се избегне зборот „фашисти“, кој ѝ пречи на Бугарија.

Во 2019 година, на прославата на Дeнот на нeзaвиcностa на САД, организирана во американската амбасадата во Скопје, Тамара Тодевска од химната „Денес над Македонија“ ги изостави стихот „Гоце Делчев, Питу Гули, Даме Груев, Сандански“. Тамара подоцна даде некакво објаснување со кое ја презеде одговорноста за ненамерната грешка, но остана впечатокот дека химната е променета со намера да се изостават имињата на македонските револуционери кои Софија ги смета за Бугари.

Откако слегна возбудата од тој скандал, се случи нов. Годинава, на прославата на 2 Август во Крушево, Хорот на МОБ изостави цела строфа при изведбата на револуционерната македонска песна „Во борба, македонски народе”. Изоставена беше строфата во која се пее за смелите партизани, кои се борат под знамето на Гоце Делчев: „Излеговме ние смели партизани / над нас на Гоце знамето се вее, во гори / полја и на сите страни / фашистичка крв насекаде се лее“.

По прославата МОБ се огласи со некакво објаснување за промената, но јавноста се повеќе е убедена дека целта на сите овие цензорски промени во македонските револуционерни песни е да се избрише историската вистина дека нашата земја во Втората светска војна беше е окупирана од фашистичка Бугарија. Тоа е едно од барањата на Софија кое веќе е изнесено, а допрва ќе дојде на дневен ред во преговорите со Скопје.

НИ ЗНАМЕТО НА ГОЦЕ СЕ ВЕЕШЕ, НИ ФАШИСТИЧКА КРВ СЕ ЛЕЕШЕ Се испеа цензурирана верзија на “Во борба, македонски народе”

The post СИ НЕМАЛ ЃАВОЛОТ РАБОТА, ПА НИ ГИ МЕНУВА ПЕСНИТЕ Цензурирана и „А бре Македонче“ appeared first on plusinfo.mk.