Ова се клучните пораки што ги испрати академикот на Бугарската академија на науките Димитар Атанасов, експерт за балканска историја, во интервју со Ицо Најдовски Перин за австралиското радио на македонски јазик.

– Левата тоталитарна идеологија стана државна идеологија во Бугарија. Според тој национален комунизам Македонците не постојат, тие се Бугари и државата треба само да им удри два шамара на Македонците, како на мали деца, за да не прават беља. Таа работа не бива. Секој е слободен да се определи онака како што сака и слободно да може да каже дали е Бугарин, Македонец или… Овие права треба да бидат гарантирани. Бугарската политика тоа не го разбира. Постои таа инерција од комунизмот. Од друга страна, пак, според бугарскиот Устав во Бугарија не се признаваат малцински, групни права. Ова го елиминира односот кон малцинствата. Бугарско граѓанство значи и нација, која не е само едноетнична. Македонците во Бугарија треба да бидат третирани адекватно како културна автономија, а такви опции се можни според бугарското законодавство. Мнозинството треба да се запознава со таа култура. Апелирам да почнеме со тоа – вели Атанасов.

Во интервјуто за македонското радио во Австралија, бугарскиот академик смета дека оваа тензија меѓу Македонија и Бугарија најмногу ѝ одговара на бугарската националистичка партија ВМРО која прави сѐ да го одржува конфликтот.

– Тоа за нив е најсилната карта. Националистите од двете страни на границата си прават услуги. Им одговара оваа антибугарска или антимакедонска политика. Народите не се караат, се караат политичките лидери кои го потхрануваат конфликтот. Па видете кои се членови на бугарскиот дел од историската комисија – Наум Кајчев е од бугарското ВМРО, Ангел Димитров е длабоко поврзан со бугарскиот национализам, таму има луѓе на Божидар Димитров… Бугарската комисија е дадена на концесија на ВМРО. Лошото е што бугарскиот претседател Румен Радев ја зазема истата позиција заради московската врска. Повеќе од јасно е дека Радев нема веќе да биде претседател. Тогаш и Русија ќе биде во многу полоша позиција отколку сега. Ќе дојде прозападен претседател. Историчарите се на една крајно ретроградна позиција. Тое не е европска позиција. Во француско-германската и германско-полската комисија Германците ја признаа грешката. Бугарија била соработник на Третиот рајх и тука треба да се стави точка. Режимот бил профашистички. Бугарија е соучесник во протерувањето на Евреите во Македонија. Депортацијата е извршена со потписи на виши бугарски чиновници. Тоа е неспорно. Така треба и бугарската и македонската страна да кажат, ајде да си ги признаме грешките и тоа да биде почетната позиција – вели Атанасов.

Тој додава:

– На 1 март 1941 година има ли потпишан договор? Има! Бугарија е потписничка со Третиот Рајх и точка по тоа прашање. Факт е дека во 1943 година се издава наредба за депортација на Евреите од Македонија. Заради тоа, да. Бугарија учествува во холокаустот во Македонија. Нема никаков спор. Бугарија треба да го признае тоа по примерот на Германија. Да, бугарските институции должат извинување – вели бугарскиот академик.

Според Атанасов, Македонците треба да признаат за убиствата на Бугарите за време на титова југославија.

– Вината треба да се признае и да се ослободиме од неа. Не треба да се извини бугарскиот народ, македонскиот народ, туку треба да се извинат македонските и бугарските институции. Така како што дејствуваат комисиите меѓу Германија и Франција и Германија и Полска. Тие комисии работат веќе десетици години. Работата на тие комисии прерасна во работа на големи проекти – вели Атанасов.

The post МАКЕДОНЦИТЕ СЕ МАКЕДОНЦИ И ТОЧКА Бугарскиот академик Атанасов не се согласува со бугарската политика (ВИДЕО) appeared first on plusinfo.mk.

– Како што децата се секогаш во право во своите очи, така и постапките на бугарските политичари се секогаш исправни според денешните историчари, а нивните грешки не се должат на нивните сопствени постапки, туку на нашите идеи за „разбојници сојузници“ кои ја искористиле нашата добрина. Таквата гледна точка е детска. Ако функционираше кон крајот на 19. век, денес таквото толкување на историјата е непрофесионално – порачува Атанасов.

Тој жали за синоќешната реакција на поранешниот амбасадор во Македонија Ангел Димитров, кој е и претседател на мешовитата макеоднско-бугарска комисија за историја.

– Штета што голем дел од бугарските историчари, вклучително и претставниците на Бугарија во Мешовитата комисија, очигледно со мнозинство, стојат зад застарена гледна точка што не осудува да изгледаме како диносауруси и на историско поле и во меѓународните односи, кога станува збор за разбирање на минатото како генератор на ставови за денес. Сите го читавме говорот на Ангел Димитров. Морам да кажам дека тоа е веќе објавено на состаноците на Мешовитата комисија, вклучително и неодамна. Да се тврди дека институциите се невини кога депортацијата била извршена со потписи на бугарски државници е манифестација на идеолошки мотивирано слепило. Не можеме да кажеме дека тревата не е зелена – оценува соговорникот.

Тој посочува дека „не постои начин да се ослободиме себеси со инсистирање дека депортацијата била посакувана од тогашна Германија“.

– Одговорноста на бугарските институции од 1941-1944 година е очигледна како зелената боја на тревата. Овде би сакал да споделам уште нешто – бугарската историска наука сè уште држи голема дистанца од повеќенасочните историски наративи и двосмислените проценки. И ова е манифестација на инфантилност – како и детските филмови, во очите на многу бугарски историчари, минатото треба да има една проценка, фактички и етички поедноставена, сведена на крајна негација или крајно прифаќање. Лицата од минатото наликуваат и на ликови од детски цртани филмови – тие се или бескрајно добри или изразени негативци – оценува Атанасов.

Историчарот додава дека имало и дел од бугарското општество како голем број политичари и јавни личности, како и пратениците од владејачкото мнозинство, кои спречиле депортации од предвоените граници на земјата.

– Многу Бугари им помогнале на Евреите. Тие не се спасители, туку нормални луѓе, бидејќи нема ништо понормално од тоа да му се помогне на неправедно загрозен. Важно е да се знае дека покрај овие храбри и сочувствителни луѓе, имаше и други во Бугарија. Профашисти. Оние за кои Евреите навистина требало да бидат депортирани. Габровски и Белев се симболични примери. Во Бугарија дејствуваат профашистички и пронацистички организации. Никогаш немало нацистичка или фашистичка партија на власт, ниту пак постоела бугарска влада во која доминирале истомисленици, но Евреите од Македонија, Беломорска Тракија и Пирот биле испратени во смрт – објаснува Атанасов.

Според него, „бугарскиот народ не должи извинување за оваа постапка – вината се сноси лично, а не е наследена“.

– Децата и внуците на поранешните антисемитисти денес би можеле да бидат нормални и толерантни луѓе. Нема потреба да ги оптоваруваме со таква наследна вина. Институциите секако се одговорни. Тоа е чин од ранг на државна политика. Затоа, задолжителното извинување треба да го упатат актуелните високи политички претставници – претседателот, премиерот, министрите, претседателот на Народното собрание (кога е избран), лидерите на партиите во Бугарија. Ако личната одговорност одамна е разводнета, тогаш институционалната одговорност не може да се отстрани со барањето на Ангел Димитров Бугарија да не е виновна за смртта на овие над 11.000 луѓе. Документите се достапни, видливи се потписите на службените лица. Во нивното официјално својство политичките лидери денеска мора да се извинат – апелира историчарот.

Атанасов ја оценува како „добро одмерена изјавата на Пендаровски, кој оставил силен впечаток дека за него Бугарија повеќе не е „фашистичка држава“.

– Се чини дека дел од македонската политичка класа постепено го надминува застарениот југословенски наратив за ‘фашистичките Бугари’, кој ги генерализира сите Бугари од 1940-тите до денес како насилници и грешници. Знаеме дека тоа не е точно, но тоа е работна пропагандна алатка, воведена уште во времето на Тито како елемент на тогашната државна политика. Можеме да констатираме дека со својата изјава претседателот на Северна Македонија направи чекор понапред од бугарските политичари и историчари. Тажно е што во Скопје водечките политичари се пред идеолошки пресврт и прекин на антибугарскиот муабет, покажувајќи зрелост, но во Софија продолжува да владее инфантилизмот. Би ги поздравил и натамошните чекори на македонската политичка елита во оваа конструктивна насока. Мислам дека штом ќе се омекне тонот, логичен втор чекор би бил да се зборува за репресијата на луѓето со бугарски идентитет за време на Титова Југославија, особено во периодот до 1966 година – вели професор Димитар Атанасов.

The post БУГАРИЈА ЗАДОЛЖИТЕЛНО ДА СЕ ИЗВИНИ ЗА ДЕПОРТАЦИИТЕ! Апел од угледниот бугарски историчар Димитар Атанасов appeared first on plusinfo.mk.

– Прво, сакам да прашам кој има полза од впишување на Бугарите во Уставот на РС Македонија? Бугарите во Бугарија, Бугарите во Северна Македонија, или некои други? Тврдам дека интерес има само една посебна група која се нарекува Бугари-те, но тие се всушност Бугари, кои ни оддалеку не ги претставуваат сите Бугари во Северна Македонија, туку само мал дел од нив. Еве во што е проблемот, според мене. Според Уставот на Република Северна Македонија, етничкото присуство автоматски се претвора во политичко претставување, кое што носи одредени политички права.Тоа значи дека, доколку се внесат во Уставот тие неколку илјади луѓе, според последниот попис, кои се изјасниле како Бугари, автоматски ќе добијат политичко претставување, што води до институционална моќ. Од оваа институционална моќ имаат корист неколку десетици Бугари кои се длабоко поврзани со партиски штаб во Бугарија на улица „Пиротска“ бр.5 – рече Атанасов.

Според него, на Бугарите во Република Северна Македонија (РСМ) не им е потребно нивно вклучување во Уставот на земјата, туку еднаквост пред законите.

– Она што функционира е нивото на граѓански права. Што ако влезат Бугарите во Уставот, а и понатаму се третирани како граѓани од втор ред – праша Атанасов.

Според него, од Скопје се иницирани одредени акции, но тие сè уште не се доволни.

Видовме дека се направи уште еднo фрлање лопати меѓу Куманово и Гуешево, ова е позитивен чекор. Во РСМ веќе се гради експресен пат кој во одреден момент може да стане автопат кој ќе ги поврзува граничниот премин „Деве Баир“ и Скопје. Тоа во целост би било во корист на двете држави, бидејќи како што гледаме – таму каде што има автопат, каде што се зајакнува комуникацијата, конфликтите во одреден момент почнуваат да стивнуваат, односно кога економскиот фактор позитивно ќе интервенира – коментира историчар.

Тој истакна дека во моментов чешкото претседателство со ЕУ презела иницијатива да го олесни контактот меѓу Бугарија и РСМ во врска со историскиот наратив.

– Таму има одреден напредок, но дали само на РС Македонија ли ѝ треба промена на историските книги? Нашите вообичаени изјави ги земаме здраво за готово, токму затоа што сме родени и израснати со нив и тие се дел од нашиот информативен фонд, во чие создавање на ниту еден начин не сме учествувале. Меѓутоа, ако погледнеме подлабоко, голем дел од бугарскиот наратив за Македонија почива на ненаучни основи. Тоа е поврзано со пропагандата од крајот на 19 и првата половина на 20 век, според која Македонија треба да се распарчи меѓу одредени балкански земји, меѓу кои како главна се гледа Бугарија, Но, сега ситуацијата е многу поинаква, многу одамна помина тоа време, и ништо не најавува дека тоа ќе се врати. Затоа, првото кон кое треба да се стремиме не е дали РСМ исполнува некакви услови, туку дали бугарската политичка и академска елита потпомага бугарската држава да заземе една доста поадекватна позиција, од гледна точка на современата наука, кога говори за историјата. Да не се залажуваме, ние немаме начини да влијаеме на случувањата во Скопје, но врз тие во Софија имаме – укажува Атанасов.

Тој истакна дека премиерот на РСМ Димитар Ковачевски се оградил од отворањето на клубот во Благоевград кој го носи името на поетот Никола Вапцаров. На прашање дека во Благоевград беа и официјални претставници на РС Македонија, како претставник на кабинетото на претседателот Стево Пендаровски, Атанасов укажа дека и премиерот Кирил Петков беше на отворање на клубот „Иван Михајлов“ во Битола. А тој клуб, посочи историчарот, е именуван по историска личност која е неприфатлива за македонската страна.

На прашање дали отворањето на клубот „Никола Вапцаров“ е провокација, тој рече дека „за тоа нема дилеми“, па и со изборот на неговото име, но додаде дека тоа е дел од провокативната атмосфера која се создава од двете страни на границата.

– Како што Красимир Каракачанов беше на откривањето на клубот во Битола, така Христијан Мицкоски беше во Благоевград, дејствијата се апсолутно реципрочни, гледаме дека, како што едната партија со кратенката ВМРО во името, се храни од конфликтот и стекнува политички поени, така и другата партија од другата страна на границата прави апсолутно симетрични потези. Доколку не се прекине, овој, да го наречам бизнис-менаџмент на конфликтот, нештата ќе продолжат да бидат такви какви што се – од едната страна ќе има провокации, од другата ќе се враќа со иста мерка. За жал, не можам да кажам ‘колку се лоши Македонците’. Многу би сакал да кажам дека мојата држава во таа ситуација е невина, но не е – рече историчарот Атанасов.

Според него, копликацијата започнала со тоа што заедничката комисија за историско-образовни прашања меѓу Бугарија и РСМ ѝ е дадена „под концесија“ на партијата од „Пиротска“ 5. Според него, едно од главните лица во таа комисија е „практично партиски пропагандист“ и е заменик претседател на бугарското ВМРО.

– Како може да претпоставиме дека таа комисија ќе работи во ситуација кога таму фигурира лице кое е партиски пропагандист – рече Атанасов.

На забелешка дека тие историчари се докажани и угледни во својата сфера, Атанасов вели дека треба да се прави разлика помеѓу историчари и историчари.

– Некои од тие луѓе и до ден денешен тврдат дека Македонија е Бугарска, пројавуваат неуважување кон современиот македонски идентитет, кон фактот дека македонскиот народ, македонската нација, македонскиот јазик постојат и ние немаме право да кажуваме дека тоа не е така. Како што јас немам право да ви речам дека треба да се нарекувате поинаку од она како што се нарекувате, така и вие немате право да тврдите дека јас не сум Димитар, туку дека сум Петар на пример. Јас сум Димитар и точка по прашањето. Македонците се Македонци и не е убаво ние да тврдиме дека тие се нешто друго. Треба да прекинеме со тоа – рече Атанасов.

На прашање на водителката дали „не треба да се каже вистината“, Атаносов праша – чија вистина? Според него, тоа е уште еден проблем, зашто уште во Договорот за добрососедство се вметна формулата „заедничка историја“

– Таа заедничка историја, всушност, од одредени партиски централи и ним блиските историчари, за жал мои колеги, се обидоа да ја наметнат идејата дека тоа е бугарската историја, која Македонија треба да ја признае за своја и на тој начин да стане заедничка. За жал, тој национален-коминистички наратив, од кој ние произлегуваме, многу одамна е совршено изветреан, и докажано е дека е политички, а не научен инструмент. Не се обидуваме да ја запознаеме заедничката историја, туку се обидуваме да практикуваме насилие – вели историчарот Атанасов.

Историчарот смета дека евроинтеграцискиот процес на РСМ ќе биде долг и во негови рамки Бугарија би можела да постави некои услови за Макеоднија, а и самата да одговори на ист начин. Според него, Францускиот предлог е лош за двете двете држави, но ЕУ мораше да го даде за „балканските варвари да не си направат нешто полошо“.

Целто интервју со Димитар Атанасов на бугарски може да го погледнете на следниот линк.

The post МАКЕДОНЦИТЕ СЕ МАКЕДОНЦИ И ТОЧКА! Бугарски професор без ракавици ја протресе македонската тема на бугарска телевизија appeared first on plusinfo.mk.

Тој посочува дека сегашниот парламентарен состав на бугарското Собрание е обременет со огромни очекувања од јавноста. Народното собрание веќе ја одржа првата седница, но според него, едно е сигурно во оваа фаза, а тоа е дека популизмот сè уште доминира, а нема волја за негово демонтирање. Во тој контекст Атанасов го посочува односот кон Северна Македонија.

– Темата за односот на Бугарија кон југозападните соседи се наоѓа во најболното подрачје на нашата колективна меморија. Помирувањето со минатото е неизбежно. Тоа минува низ горчливото сознание дека скаменувањето на неговите слики е капитал што политичарите вешто го насочуваат кон приватниот интерес. Проблемот со Северна Македонија е резултат на целосното одбивање на низа бугарски влади да формулираат државна политика адекватна на новите реалности, наведува бугарскиот историчар.

Според него, ако пред еден век во некои области на Македонија живееле Бугари, денес тие се само неколку илјади.

– Ако пред еден век бугарската книжевна норма ги вклучуваше говорите користени до Корча во Албанија и јужно Косово, денес во Академијата на науките постои литературен македонски јазик, создаден, слично на бугарскиот. Литературниот јазик не е земен од теренот, туку е конструиран на научен начин, а тоа се однесува на кој било литературен јазик, посочува Атанасов, кој е автор на истражувања од областа на балканската историја и употребите и злоупотребите на приказните за минатото.

Тој при тоа како примери ги посочува создавањето на норвешкиот јазик, кој е сличен со данскиот, како и на италијанскиот и шпанскиот јазик.

– Норвешкиот јазик ја доби својата литературна норма дури во дваесеттиот век. Тоа е сосема разбирливо за Данците, чиј јазик има многу подолга историја, но тоа не создава потсмев сличен на бугарскиот јазик кон македонскиот јазик и неговите говорители. Италијанците и Шпанците исто така се разбираат без потреба од превод, но нема соседи кои се расправаат за тоа кој е полегитимен наследник на поранешниот јазик на Римската Империја, појаснува Атанасов.

Истото, додава тој, важи и за македонската нација, и како и секоја друга, таа е факт и не е потреба добра волја од никого за таа да почне да постои целосно. Аргументот дека македонската нација е вештачки создадена е неодржлив – заедниците се резултат на консензус меѓу нивните членови, а не природен феномен, смета Атанасов.

Приказната за националната историја, наменета за широка јавна употреба во Бугарија, смета тој, не доживеала речиси никаков развој. Погледот низ призмата на „марксизмот-ленинизмот“ е отстранет од учебниците, но национализмот – отворен или прикриен – продолжува да го дефинира историското знаење на младите, а јавноста и медиумската средина ги засилуваат овие гласови, оценува Атанасов.

Во политичкиот говор, омразата кон соседите не се смета за непристојна. Спротивставувањето на национализмот е еднакво на отпор против одредени политички субјекти, вели историчарот кој е дипломец на Софискиот универзитет, а денес работи во Институтот за етнологија и фолклор со Етнографскиот музеј на БАН.

Денеска, додава тој, за пет од седум сили застапени во Парламентот, проблемите во односите со соседите се покажаа незначителни, а водечките политички актери избраа да не ја чепкаат оваа тема во нивните говори на конституирањето на новиот Парламент. Исклучок беа шестата по големина политичка сила Демократска Бугарија на Христо Иванов, кој оваа тема „ја претвори во своја традиција“ и партијата Преродба на Костадин Костадинов, за кого Северна Македонија е „втора бугарска држава“. Поим, како што вели Атанасов, чија релевантност датира од крајот на 19 и првите децении на 20 век, но нема никаква врска со современоста. Денес, земјата со главен град Скопје е населена главно со Македонци. Замената на овој факт со старомодните приказни од пред еден век е политички капитал што партијата и нејзиниот лидер го користат и очигледно нема да се откажат од својот популистички потенцијал.

– Историското знаење треба да се ажурира. Ова не е факт во повеќето предавања на универзитетите – националистичката гледна точка доминира во областа на академското знаење. Ние, исто така, треба да ги ажурираме нашите политички сфаќања. Откако сегашната позиција доведе до ќорсокак, промената е императив. Популистичкото придржување до елемент на очекувањата на јавноста не е аргумент за инсистирање на докажаната штетна насока за двете страни, оценува Атанасов.

Тој е дециден и дека треба да има промени во составот и пристапот на работа на Заедничката историска комисија.

– Несомнено е потребна промена во Заедничката историска комисија – и во нејзиниот концепт и во нејзиниот состав. Слободата на изразување бара од нас да признаеме дека историскиот наратив како таков не е предмет на регулација. Можеме да се согласиме во најопшти контури само за оној во учебниците. Подготвени сме да реформираме барем дел од застареноста во бугарските учебници. И со експерти кои свесно се вклучени во таков цивилизациски избор: историјата се развива заедно со општеството и нејзиното сфаќање како „света крава“ предизвикува блокади, заклучува бугарскиот историчар Димитар Атанасов.

The post БУГАРСКИОТ ИСТОРИЧАР СЕ ОСМЕЛИ ЈАВНО ДА ПРИЗНАЕ Неодржливо е тврдењето дека македонскиот јазик и нација се вештачки appeared first on plusinfo.mk.