Дали е доволно Македонија да прими илјадници туристи за да кажеме дека е туристичка дестинација? Секако дека не, бројот на туристи е еден од показателите за успешноста на туризмот, но бројот не е целосната дефиниција за туристичка дестинација. Туризмот не е само број на авиони што слетуваат на аеродром или бројот на полни хотелски соби или статистички податоци што се објавуваат на крајот од годината. Туризмот е сложен и интегриран систем кој започнува со граѓаните, а завршува со целокупното искуство на туристот. Вистинската туристичка дестинација е онаа која успева туризмот да го направи составен дел од својата економија, култура, општество и секојдневен живот, а не само сезонска активност за прием на посетители. Токму затоа го пишувам овој текст, затоа што Македонија има природни и културни предуслови да стане сериозна туристичка дестинација, но сè уште не функционира како вистинска туристичка држава.

Прво: Подготвеност на локалното население

Ова е еден од најважните предуслови, не може да постои вистински туризам без локално население кое ја разбира вредноста на туристот, го почитува и знае како да се однесува кон него. Потребно е да се обучуваат вработените, сопствениците на продавници, таксистите, туристичките водичи и поширокото население во областа на гостопримството, јазиците, туристичката култура и безбедноста на туристите.

Туристот не комуницира само со хотелот или со туристичкиот водич, тој комуницира со целото општество. Начинот на кој ќе биде пречекан на улица, во ресторан, во продавница, во такси или на туристичка атракција е дел од неговото туристичко искуство.

Второ: Постоење на интегрирана туристичка инфраструктура

Туристичката држава има потреба од аеродроми, патишта, јавен транспорт, комуникациски системи, интернет, здравствени установи, јавна хигиена, безбедност и сигурност, како и туристички услуги способни да го услужат посетителот.

Не може да изградиме луксузен хотел, а потоа да му дозволиме на туристот да се соочува со недостиг од јавен транспорт или несоодветни услуги во неговото непосредно опкружување. Туристичката инфраструктура започнува уште од моментот кога туристот ќе пристигне во државата до моментот кога ќе замина.

Трето: Постоење на вистински туристички производи

Современиот туризам не може да се потпира само на една туристичка атракција. Успешната туристичка дестинација нуди разновидни туристички производи: културен туризам, езерски туризам, еко-туризам, здравствен туризам, верски туризам, спортски туризам, авантуристички туризам, конгресен и саемски туризам, гастрономски туризам, културно наследство и многу други форми.

Но најважно е природните и културните потенцијали да се претворат во конкретни програми и искуства што можат да се понудат и продадат на туристичкиот пазар, а не само да останат убави локации на географската карта. Еден водопад, едно езеро, една стара црква или една планина сами по себе не се туристички производ. Тие стануваат туристички производ дури тогаш кога околу нив ќе се создаде целосно искуство: пристап, услуга, водич, храна, сместување, активности, безбедност и можност туристот да потроши пари.

Четврто: Квалитетот на искуството

Туристот не се сеќава само на бројот на местата што ги посетил, туристот се сеќава на тоа како се чувствувал за време на патувањето. Дали се чувствувал убаво? Дали било чисто? Дали кон него се однесувале со почит? Дали цените биле јасни? Дали добил вистинска вредност за парите што ги потрошил?

Туристичкото искуство е вистинскиот производ, можеме да имаме прекрасни природни убавини, историски споменици и модерни хотели, но ако туристот замине со чувство дека бил измамен, запоставен или небезбеден, тогаш туристичката индустрија не ја исполнила својата основна задача.

Петто: Заштита на идентитетот и културата

Туристичката држава не треба да ги копира другите, таа треба да го претвора сопствениот идентитет во конкурентска предност. Наследството, храната, музиката, занаетите, обичаите и локалните приказни можат да се претворат во економски и туристички ресурси, под услов да бидат зачувани и да не се претворат во вештачки и комерцијализирани претстави без автентичност.

Туристот патува за да почувствува искуство што не може да го почувствува кај него дома. Токму затоа автентичноста станува една од најголемите вредности на современиот туризам. Држава која го губи сопствениот идентитет и се обидува да биде копија на други туристички дестинации, всушност ја губи една од своите најголеми конкурентски предности. Дали постои кафуле во Грција кој не нуди елинико’ (грчко кафе) или баклава? Секаде го има, дури во нај модерните кафани.

Шесто: Национална туристичка стратегија

Туризмот не смее да се управува со логиката: „Колку туристи пристигнаа оваа година?“ Многу поважни прашања има: Колку потроши туристот? Колку ноќи престојуваше? Колкав процент од туристите се вратија повторно? Колку работни места создаде? Колку домашни компании заработија од туризмот?

Било која туристичката дестинација има потреба од долгорочна стратегија и вистинска соработка помеѓу државата, приватниот сектор, локалната самоуправа и граѓаните. Не е доволно да се постави цел за зголемување на бројот на туристи. Целта мора да биде зголемување на квалитетот и економската вредност на туризмот.

Седмо: Туристичкиот град мора да живее и да се отвара кога туристите се присутни

Еден од најголемите парадокси на туризмот во Македонија е што често очекуваме туристите да доаѓаат, а истовремено градовите се однесуваат како да сакаат што побрзо да си заминат туристите. Туристичката сезона значи градот да биде жив, активен и достапен во периодот кога посетителите се присутни.

Не можеме да зборуваме дека сме туристичка дестинација ако во средината на август, во самиот врв на туристичката сезона, градот по 21 или 22 часот почнува да изгледа како да е затворен. Продавниците работат до 17 часот (освен оние во трговските центри кои работат до 21:30 часот). Рестораните често ја затвораат кујната околу 22 часот, кафулињата и рестораните во голем број случаи работат само до полноќ, а потоа градот практично се гаси.

Епа како тогаш очекуваме туристите да ги трошат парите ако нема каде да ги трошат?

Туристот не доаѓа во градот во текот на работното време од 8 до 16 часот. Тој доаѓа да одмори, да шета, да вечера, да пазарува, да се забавува, да посетува локали, да купува сувенири и да го почувствува градот и неговата атмосфера. Ако во 18 часот ги затвораме продавниците, во 22 часот кујните, а на полноќ практично го гасиме градот, тогаш ние не создаваме туристичка економија, ние само им дозволуваме на туристите да поминат низ градот.

Особено е нелогично (да не кажуваме глупаво) кафаните и локали да се затворат за колективен одмор во средината на август, во самиот врв на сезоната, кога нема училиште, кога огромен дел од населението е на годишни одмори и кога туристичкиот сектор треба да работи со максимален капацитет.

Осмо: Туристичка атмосфера VS „ghost city“

Постои уште еден проблем кој е многу потежок за мерење, но можеби е уште поважен – атмосферата! Туристите бараат АТМОСФЕРА. Туристот сака да излезе вечер и да види луѓе на улица (исто како во Охрид на пример). Сака да најде отворен ресторан. Сака да седне на кафе или на едно виски. Сака да влезе во продавница. Сака да прошета низ жив центар. Кога после 22 часот улиците почнуваат да се празнат, локалите се затвораат, кујните престануваат да примаат нарачки и градот постепено се гаси, туристичката дестинација ја губи една од своите најголеми вредности – животот.

Еден град кој во август, во екот на туристичката сезона, изгледа како град на духови (ghost city) не испраќа порака дека е туристичка дестинација. Испраќа порака дека туристите се само толерирани да си шетаат низ градот, но не се вистински добредојдени. Не треба слепо да го копираме европскиот модел од нордиските земји.

Деветто: Европскиот стерилен модел

Европскиот модел на туризам во одредени средини станува премногу регулиран, предвидлив и стерилен. Работното време е приспособено кон административната логика, а не кон животот на градот и потребите на туристите. Но туризмот не е административна категорија, туризмот е индустрија на искуство, а искуството не завршува во 18 часот.

Погледнете ги туристичките градови во Италија на пример, во многу туристички места, особено во сезоната, животот продолжува до доцна во ноќта. Погледнете го Истанбул, каде што туристичките и комерцијалните зони продолжуваат да живеат сè додека има луѓе, посетители и побарувачка. Тоа не значи дека секоја продавница мора да работи 24 часа или дека секој ресторан мора да биде отворен до 3 часот наутро.

Поентата е друга, работното време треба да ја следи туристичката побарувачка, а не туристот да биде принуден да го следи работното време на администрација. Ако во 23:30 часот има стотици луѓе на улица, тогаш треба да постојат ресторани, кафулиња, продавници и други услуги кои можат да ги опслужат. Тоа е пазар, тоа е туризам! А не да ги казнуваме продавниците ако работат после 19:00…

И десетто: Туризмот функционира за граѓаните, не против нив

Ова можеби е најважната точка, ако Граѓанинот не гледа корист од туризмот, државата нема да може да изгради одржлива туристичка индустрија. Приходите од туризмот мора да стигнат до локалните заедници преку работни места, мали и средни претпријатија, занаети, услуги и локални инвестиции.

Туризмот не смее да биде индустрија од која профитираат само големите хотели и неколку инвеститори, додека локалното население се соочува со повисоки цени, сообраќаен хаос, загадување и оптоварување на инфраструктурата. Граѓаните мора да видат директна корист, само тогаш ќе станат природен партнер на туристичкиот развој.

Туризмот не е бројка, туризмот е култура и систем.

Туризмот во Македонија мора да се претвори во интегриран систем: обучени луѓе, свесна и подготвена локална заедница, силна инфраструктура, разновиден туристички производ, висок квалитет на услугата, безбедност, одржливост, национална стратегија и реален економски приход што стигнува до граѓаните.

Затоа целта не треба да биде само да примиме што е можно поголем број туристи, целта треба да биде да изградиме дестинација за која светот знае дека вреди да се посети, а граѓанинот во неа знае дека туризмот е дел од неговата иднина. И успехот се мери според квалитетот на тоа што им го нуди на туристите, според искуството што го носат со себе и според развојот, работните места и подобриот живот што туризмот ги остава зад себе во општеството.

The post Кога можеме да ја наречеме Македонија „туристичка дестинација“ – Десетте заповеди за наредната сезона appeared first on plusinfo.mk.