Чекањето трае додека не се дочека, а можеби и потоа. Во „Чекајќи го Годо“ едно од суштинските прашања е дали ликовите воопшто би биле свесни дека го дочекале тоа што го чекале. Бидејќи, освен препирката на главните ликови кои стојат покрај патот и чекаат, ништо посебно не се случува во оваа прочуена драма.

Македонските политички партии со децении се расправаат кој што направил, или, пак, ќе направи повеќе и подобро, додека го чекаат враќањето на дијаспората. Чекањето, се разбира, не може да помине без постојани ветувања за подобрување на образовниот систем, здравството, јакнење на правната држава, борбата против корупцијата, повисоки плати и вработувања според квалификациите, а не според партиската книшка. И додека се чека тие промени да станат видливи и опипливи, ништо од повратниот билет на дијаспората.

Пратеници од редовите на владејачката ВМРО-ДПМНЕ деновиве истапуваат со тврдења дека буџетот е уште еден доказ за посветеноста на Владата кон младите, со реализација на клучни проекти, реконструкција на студентски домови и мерки за самовработување наменети за сите млади. Во овој буџет, како што велат, има и една новина а тоа е новата ставка за демографија и миграција во која се обезбедени 71 милион денари за кампањи за враќање во Македонија, пред сѐ млади лица, успешни примери од странство.

Колку ваквите и слични заложби се базираат врз силно изразена посветеност на создавање реални претпоставки за запирање на масовното иселување, а не врз заговарање нереални очекувања и списоци на желби во популистичката меѓупартиска „препирка“? Вака поставеното прашање, се чини, ја наоѓа својата смисла токму во долгото чекање да се случи некаков позитивен исчекор, нешто повеќе од лесно искажани ветувања кои најчесто паѓаат во заборав веќе наредниот ден. Ангажманот околу мигрантските заминувања и враќања бара мошне посериозен и потемелен пристап.

Мигрантските движења се едно од најдоминантните прашања на агендата на ЕУ. Во рамките на ЕУ во изминатите години се дискутирани можностите за проширена соработка во областа на миграцијата помеѓу одделни ЕУ-членки и помалку развиените земји надвор од Унијата. Циркуларната миграција се смета за централен концепт за идната миграциска политика на ЕУ, што значи дека мигрантите треба да се охрабруваат да се движат неколку пати помеѓу земјите на емиграција и земјите на имиграција.

Основната цел е меѓународната мобилност на работната сила да ги направи поефикасни економиите и на земјите на потекло и на земјите приматели на мигрантска работна сила. Потребата за работна сила во побогатите земји приматели треба да се задоволи истовремено со зголемувањето на приходите на мигрантите и членовите на нивните семејства дома и одржувањето на економските контакти со земјата на потекло.

Во голема мера, таквите дискусии се однесуваат на емиграцијата на високообразован персонал, со цел да се избегнат ризиците земјите во развој да изгубат високообразовани кадри. Затоа, емиграцијата од земјата на потекло не треба да доведе до таканаречен „одлив на мозоци (brain drain)“, туку до „приход на мозоци (brain gain)“. На таков начин миграциската политика може да се смета и за политика за економски развој.

Во земјите на потекло, миграцијата може да придонесе за развој, не само преку парите што мигрантите ги испраќаат дома (дознаки), туку и преку новите искуства и знаења што ги споделуваат со роднините и пријателите во нивната матична земја.

Еден заклучок од дискусиите на ниво на ЕУ е дека матичните „иселенички“ земји не треба нужно да се фокусираат на враќање на своите високообразовани емигранти кога кај нив треба да се зголеми понудата на работна сила. Наместо тоа, компаниите во одделна земја од која емигрирале високообразовани луѓе и кои на краток рок треба да го зголемат бројот на високообразован кадар, треба да регрутираат персонал на меѓународниот пазар на трудот, а не нужно да се обидуваат да ги убедат емигрантите од сопствената земја да се вратат.

Сепак, проблем за голем број посиромашни земји е тоа што им недостасуваат институции за поефикасен прием и интегрирање на работна сила од други земји. А за да се постигне такво нешто потребно е долгорочно политичко планирање.

Проширувањето на ЕУ во изминатите децении придонесе и за драматичното намалување на населението во Источна и во Централна Европа. Познат е примерот со Бугарија, најсиромашна ЕУ-членка, која од крајот на комунистичкото владеење загуби над една четвртина од своето население и бројот на жители од речиси 9 милиони се намали на нешто помалку од 7 милиони. ОН прогнозираат дека до 2050 година овој број ќе се намали на околу 5,2 милиони – дури побрзо и повеќе од каде било на друго место во светот.

Во новите ЕУ-членки растат стотици илјади деца со своите баби и дедовци, додека родителите заминале во западните земји за да можат да ги издржуваат своите семејства. Во поголем број од овие земји јавно се води националистичка политика на нетолеранција и нетрпеливост кон странци и мигранти, а напоредно на тоа се присутни кампањи за зголемување на наталитетот.

Но тоа сепак не е доволно за да се реши проблемот. Сè додека платите се ниски и работните места несигурни, многумина се двоумат да раѓаат деца. Разни испитувања покажуваат дека голем дел од младата популација во повеќе европски земји размислува да емигрира. Пандемијата само делумно предизвика привремена пауза во масовните емигрантски движења кон Запад.

Критичарите укажуваат дека на ЕУ ѝ недостасува политика чија цел ќе биде да им се овозможи на луѓето да останат да живеат во своите земји, без да чувствуваат егзистенцијална принуда да се иселуваат. ЕУ всушност има значајна моќ и влијание врз економската политика на земјите членки, но таа политика е слепа за социјалните последици што се создаваат врз база на нерамномерниот регионален развој.

Малку нешта укажуваат дека селењето на работна сила во и кон ЕУ ќе се намалува во догледна иднина. Гледано низ подолгорочна перспектива, таквиот развој не е одржлив. Факт е дека повеќе источноевропски земји со драстично намалено население се соочуваат со недостиг од образована работна сила во продуктивна возраст.

Недостиг од квалификувана работна сила сè поизразено се чувствува и во Македонија. Но да се сврти развојот во поинаква насока е мошне тешко и комплексно прашање, кое преку давањето нереални ветувања мошне често се сведува главно на обиди за собирање евтини политички поени.

Евроинтеграциите, се разбира, за Македонија се најдобра алтернатива. Доколку навистина се тргне во насока на позитивни реформски промени. И доколку воедно, се престане со чекањето на Годо.

The post Чекајќи ја дијаспората appeared first on plusinfo.mk.

Македонија чека на овие порти со години, веќе со децении, принесувајќи попатно големи жртви. Но, во деновите и неделите што претстојат, додека македонската дипломатија не го сврти листот и не рече „доста е“, како што вети министерот Бујар Османи, Скопје најверојатно ќе дочека променада на повеќе европски политичари и дипломати, кои ќе се обидат во последен момент да издејствуваат пресврт во спорот меѓу Бугарија и Скопје.

Истото се случува и во Софија. Бугарскиот претседател Румен Радев денеска призна дека и Бугарија минатата година била изложена на сериозен притисок во врска со стартот на преговорите за членство на Северна Македонија во ЕУ, но го издржала тој притисок. Малку е веројатно нешто драматично да се случи во наредните денови.

Денеска во Софија беше министерот за надворешни работи на Австрија, Александар Шаленберг, каде што зборувал за забрзување на пристапниот процес на Западен Балкан.

– Не смееме да го изгубиме Западен Балкан. Мораме сега да додадеме гас – апелирал тој до бугарската колешка Теодора Генчовска.

Но, Генчовска на медиумите им рекла дека Македонија мора во целост да го исполни билатералниот договор за пријателство од 2017 година и да ги заштити своите државјани со бугарско потекло.

Шаленберг утре и во Скопје, на средбата со Османи, ќе се обиде да објасни зошто ширењето на ЕУ на Западен Балкан треба да биде продолжено и покрај војната во Украина и тежнеењето на Киев да се приклучи кон Унијата. И се разбира, сето тоа да се случи во јуни. Во Софија Шаленберг рекол дека Бугарија значајно би профитирала од тоа. Дали во Скопје ќе зборува за профит, засега не се знае.

Претставниците на западните дипломатии во Скопје денеска едногласно побараа преговорите на ЕУ со Македонија и со Албанија да се отворат итно. Евроамбасадорот Дејвид Гир изјави:

– Во стратешки интерес и на ЕУ и на регионот е процесот на пристапување да напредува сега. Во практика тоа значи итно отворање на преговорите за членство со Македонија и Албанија. Паралелно земјата мора да продолжи да напредува во својот реформски пат за да биде целосно подготвена откако ќе ја преземе одговорноста за членството. Овие реформи започнуваат со зајакнување на владеењето на правото, борбата против корупција и опипливи чекори за подобрување на животот на граѓаните.

Американската амбасадорка Кејт Брнз ја пренесе пораката на Вашингтон дека приемот на Македонија во Унијата ќе донесе поголема сигурност и безбедност на Балканот, особено во контекст на нестабилноста што ја продуцира Русија.

Но, се чини дека кога станува збор за шансите на Македонија да почне суштински да преговара со ЕУ, не помага многу ни страшилото Русија. Скопје и Софија имаат огромни, непомирливи разлики во меѓусебниот спор, а новата македонска влада, како што изјави премиерот Димитар Ковачевски, нема да прифати решение кое нема да биде сеопфатно и прифатливо за двете страни. Кога на маса ќе има такво решение, вети тој, јавноста за него ќе биде запознаено.

За такво решение засега никој не зборува, ниту шпекулира. Портите на ЕУ засега се цврсто и безнадежно затворени. Како пред оние скелети во инсталацијата во центарот на Скопје …

The post ГАС ЛЕСНО НЕ СЕ ДАВА Софија нема да притисне на педалот, чека Скопје да пружи нога appeared first on plusinfo.mk.