Во една неодамнешна полемика околу Вториот протокол тврдев дека проблемот не е во тоа што јавноста погрешно го разбрала документот. Напротив, проблемот е што многумина премногу добро го разбраа. Затоа и укажував на неговата штетност, на обврските што ги содржи и на последиците што може да ги произведе врз македонското образование, историја, култура и европска иднина.

Но по таа полемика остана отворено едно уште поважно прашање. Како еден билатерален протокол, кој не е ратификуван во Собранието, воопшто доби место во пристапниот процес на Македонија кон Европската Унија? Кој го дозволи тоа? И преку каков правен и политички премин документот од односите меѓу Македонија и Бугарија се претвори во прашање од кое зависи нашиот напредок кон членство во Унијата?

Да расчистиме уште на почетокот. Вториот протокол не е наведен во Преговарачката рамка со неговото целосно име. Во неа никаде не пишува дека „Вториот протокол од 17 јули 2022 година е составен дел од Преговарачката рамка“. Тој документ не е приложен кон рамката, не е наведен како нејзин анекс и не е посочен како посебен правен акт што Македонија е должна да го исполнува во текот на преговорите.

Наместо тоа, во рамката е употребена општата формулација за добронамерно спроведување на Договорот со Бугарија од 2017 година, заедно со „годишните прегледи и мерките за негово ефикасно спроведување согласно член 12“. Значи, Вториот протокол не е внесен под своето име, ниту неговата содржина била јасно и непосредно претставена пред македонската и поширока јавност како дел од условите во преговарачкиот процес.

Токму тука се наоѓа суштината на проблемот.

Редоследот на настаните дополнително ја покажува врската. Вториот протокол беше потпишан во Софија на 17 јули 2022 година. Советот на Европската Унија ја одобри Преговарачката рамка на 18 јули, а на 19 јули се одржа првата меѓувладина конференција со Македонија. Не станува збор за три неповрзани случувања, туку за делови од истиот политички пакет.

Оттука доаѓаме до прашањето зошто протоколите не смеат да бидат мерило за напредокот на Македонија во европските преговори.

Кога велам дека не смеат, не тврдам дека во европското право постои одредба во која буквално пишува дека билатералните протоколи се забранети. Таква одредба нема. Членот 49 од Договорот за Европската Унија предвидува дека за прием на нова членка одлучуваат државите членки едногласно и дека условите за прием се утврдуваат во процесот на пристапување. Но тоа што едно прашање може политички да се изманипулира и изгласа, не значи дека е правно здраво, правично и во согласност со смислата на процесот на проширување.

Македонија треба да преговара за усогласување со европското право, за владеење на правото, независно судство, борба против корупцијата, функционални институции, економски стандарди и почитување на човековите слободи и права. Тоа се прашања по кои Унијата има право и обврска строго да нѐ оценува.

Но билатералните историски толкувања, заедничките чествувања, формулациите во учебниците и начинот на кој ќе се претставуваат определени историски личности не се дел од европското acquis според кое се оценува усогласеноста на државата кандидат. На тој начин, преговорите престануваат да бидат оценување на кандидатот според европските правила и стануваат средство преку кое соседна држава може да го наметнува својот поглед врз историјата, образованието и идентитетските прашања.

Уште посериозен е домашниот правен проблем.

Основниот Договор за пријателство од 2017 година беше ратификуван во Собранието. Вториот протокол, пак, никогаш не беше предмет на собраниска ратификација. За него не беше донесен закон за ратификација, пратениците не се изјаснија за обврските што ги содржи, а јавноста не доби вистинска парламентарна расправа за последиците што ги произведува. Тоа не е ситна процедурална забелешка.

Членот 118 од Уставот вели дека меѓународните договори ратификувани во согласност со Уставот се дел од внатрешниот правен поредок и не можат да се менуваат со закон. Значи, Собранието е местото каде еден меѓународен договор добива сила во домашниот правен поредок а вториот протокол не ја поминал таа постапка.

Тука можеби веднаш ќе се јави некој недобронамерник со тврдењето дека Протоколот не е нов меѓународен договор, туку само документ со кој се спроведува веќе ратификуваниот Договор од 2017 година. Добро. Но тогаш мора да се погледне што вели законот.

Законот за склучување, ратификација и извршување на меѓународни договори утврдува дека како меѓународен договор се смета писмен договор со друга држава со кој се создаваат права и обврски за државата, без оглед дали е содржан во еден или во повеќе поврзани документи. Истиот член предвидува дека актите донесени за извршување на веќе склучен договор не се сметаат за посебни меѓународни договори само доколку со нив не се преземаат нови обврски за државата.

Токму тука се крши целата правна конструкција со која Протоколот се прикажува како обичен записник или технички акт. Ако Вториот протокол е само акт за спроведување на Договорот од 2017 година, тогаш со него не смееле да се преземаат нови обврски. Ако, пак, содржи нови и конкретни обврски, тогаш се поставува прашањето зошто не бил доставен во Собранието на ратификација. Трето правно одржливо објаснување нема.

А Протоколот очигледно не е обична евиденција за тоа што било разговарано на состанокот. Во него не стои само кој присуствувал, кои теми биле отворени и кои ставови биле изнесени. Во него е запишано што треба да направи Македонија, во кој рок и со какви очекувани резултати.

Со него се бара внесување на резултатите од работата на Историската комисија во наставните програми, учебниците, наставните материјали, музеите, спомениците, информативните табли и јавните електронски бази. Се предвидуваат рокови за усогласување на учебниците, подготовка на пример-лекции, промени во конкретни образовни содржини и создавање правна рамка за отворање на архивите. Во самиот документ има и посебно наведени мерки што треба да се преземаат пред и по меѓувладината конференција во рамките на пристапните преговори со Европската Унија.

Не може и не смее сериозен документ да се нарече „протокол“ и со тоа однапред да се ослободи од секоја собраниска проверка. Уште помалку може, под тој назив, да се преземаат обврски што допираат до области во кои одлучуваат Владата, Собранието и другите државни органи.

Затоа нератификацијата е клучното прашање. Вториот протокол не може да има исто место во домашниот правен поредок како ратификуван меѓународен договор.

Неговото опфаќање со општа формулација во Преговарачката рамка не може да ја замени постапката што не била спроведена во Македонија. Советот на Европската Унија не може наместо македонското Собрание да му даде на еден документ сила на ратификуван договор во нашиот правен поредок. Европската одлука може да му даде политичка тежина, но не може да му даде домашна уставна легитимност.

И тука доаѓаме до прашањето кој го протна Протоколот во преговарачкиот процес.

Тоа не го направил некој невидлив чиновник зад затворена врата. Бугарската страна ги поставила своите барања и го користела правото на вето. Тогашната македонска извршна власт го потпишала Протоколот и прифатила тој да влезе во преговарачкиот процес преку споредна врата, со формулацијата „годишните прегледи и мерките“ од членот 12, а Советот на Европската Унија ја прифатил таа формулација како дел од заедничката европска позиција.

Затоа одговорноста за свесно нанесената штета врз Македонија и Македонците мора да ја бараме во Скопје, кај тогашната македонска власт. Кој проценил дека документ со ваква содржина не треба да биде доставен во Собранието? Кој прифатил историските и образовните прашања да се врзат со европските преговори? Кој дозволил секој следен годишен протокол да стане можен извор на нови барања? И кој имал право да ја стави државата во положба во која едно билатерално толкување може да го забавува или блокира целиот пристапен процес?

Со протоколите досега се играше двојна игра. Кога требаше да се објасни зошто не се ратификувани, се прикажуваа како технички документи, записници и акти за спроведување. Кога, пак, требаше Македонија да ги исполнува обврските од нив, одеднаш стануваа сериозни, задолжителни и поврзани со европскиот напредок. А кога Бугарија бараше резултати, ни се посочуваше дека рамката налага добронамерно спроведување на Договорот, заедно со годишните прегледи и мерките од погоре посочениот член.

Еден ист документ не може да биде неважен кога треба да помине пред Собранието, а пресудно важен кога треба да се применува. Не може да биде обичен записник за домашната јавност, а европски услов кога ќе стигне во Брисел.

Особено е опасно што Преговарачката рамка не се повикува само на еден точно определен документ, туку на „годишните прегледи и мерките“ за спроведување на Договорот. Тоа остава простор Македонија секоја година повторно да се соочува со нов список на билатерални барања.

Таквата состојба е спротивна на начелото дека условите за пристапување мора да бидат јасни, предвидливи и поврзани со обврските што произлегуваат од членството. Државата кандидат мора однапред да знае што се бара од неа и според кои мерила ќе биде оценувана.

Затоа протоколите мора да бидат вратени таму каде што правно и политички припаѓаат: во просторот на билатералните односи меѓу Македонија и Бугарија.

Двете држави можат да разговараат, да соработуваат и да ги решаваат отворените прашања. Но тие разговори не смеат и понатаму да се претвораат во средство за условување на патот кон Европската Унија. Уште помалку смеат да произведуваат нови обврски без расправа и изјаснување на Собранието.

Македонија не бара да биде ослободена од европските правила. Напротив, треба строго да биде оценувана според нив. Но европските правила не се исто што и билатералните барања на една држава членка. Оттука, проблемот веќе не е само што пишува во Вториот протокол. Проблемот е кој му ја дал силата што не ја добил од македонските граѓани и од нивните избрани претставници. Вториот протокол не влегол во Преговарачката рамка низ главната врата и под своето вистинско име. Бил протнат преку формулацијата за „годишните прегледи и мерките“ од членот 12.

Време е тоа јавно да се каже и да се побара политичка и правна одговорност од оние што дозволиле еден нератификуван билатерален документ да ја определува европската иднина на Македонија.

Во меѓувреме, очекувам Уставниот суд, постапувајќи по иницијативата УЗ.бр.44/2025, да не се задржи само на називот „протокол“, туку да ја оцени неговата вистинска правна природа, содржината, обврските што ги создава и фактот дека никогаш не бил ратификуван во Собранието.

The post Зошто протоколите не се и не смеат да бидат дел од преговарачкиот процес? appeared first on plusinfo.mk.

Новиот бран бугарски барања кон Македонија би можел да се пресели од теренот на националната историја кон прашањата за црковното наследство и идентитетот на Македонската православна црква. Таков впечаток оставаат најновите изјави на бугарскиот историчар и копретседавач на Заедничката македонско-бугарска историска комисија, Ангел Димитров, кој оценува дека една од најтешките теми во работата на Комисијата е токму прашањето за Охридската архиепископија, за која бугарската страна инсистира дека претставува директен континуитет на средновековната Бугарска патријаршија.

Во интервју за бугарските медиуми Димитров изјави дека македонската страна избегнува да се соочи со, како што рече, „историските факти“ поврзани со Охридската архиепископија. Според него, токму ова прашање ќе остане еден од најголемите предизвици во работата на Историската комисија и во идните односи меѓу Скопје и Софија.

Прашањето за карактерот и наследството на Охридската архиепископија е точка на сериозно разидување меѓу македонската и бугарската историографија. Бугарските историчари цврсто застануваат на тезата дека Архиепископијата е директен правен и институционален континуитет на средновековната Бугарска патријаршија. Нивниот главен аргумент се темели на повелбите на византискиот цар Василиј II од 1019 и 1020 година, каде таа официјално е именувана како „Архиепископија на Бугарија“, како и на фактот што нејзините поглавари во текот на целиот 750-годишен период ја носеле официјалната титула „Архиепископ на цела Бугарија“.

Од друга страна, македонските историчари категорично ги отфрлаат овие тврдења, објаснувајќи дека терминот „Бугарија“ во византискиот контекст од 11 век имал административно-политичко, а не етничко значење. По падот на Самуиловото царство, Византија на територијата на географска Македонија ја формирала административната област наречена „Бугарија“, поради што и црквата со седиште во Охрид го добила тоа географско-административно име.

Македонската наука потенцира дека Охридската архиепископија е автохтона словенска црква која израснала од делото на Свети Климент Охридски, со доминантно македонско население, и дека таа го претставува историското јадро врз кое легитимно е возобновена современата Македонска православна црква – Охридска архиепископија.

Изјавите на Димитров доаѓаат во период кога од бугарска страна сè почесто се испраќаат пораки дека процесот на европска интеграција на Македонија не завршува со внесувањето на Бугарите во Уставот. Напротив, сè погласно се отвораат и историски, идентитетски и културни прашања кои формално не се дел од европските критериуми, но практично стануваат предмет на политички притисок.

Во истото интервју Димитров оцени дека во Македонија и понатаму постои, како што рече, „антибугарска пропаганда“, тврдејќи дека таа е присутна уште од 1944 година до денес. Според него, тоа е една од причините поради кои историските спорови меѓу двете држави остануваат нерешени.

Во Македонија ваквите изјави се толкуваат како уште една потврда дека Софија не се задоволува само со барањата поврзани со човековите права на бугарското малцинство, туку постепено ги проширува условите кон чувствителни прашања од националниот идентитет, историјата и црковната традиција.

Токму затоа дел од аналитичарите предупредуваат дека следниот фронт на спорот меѓу Скопје и Софија би можел да биде прашањето за историското наследство на Охридската архиепископија и легитимитетот на Македонската православна црква. За многумина во Македонија, тоа веќе не е само академска дебата меѓу историчари, туку прашање кое директно ги засега националниот идентитет, духовното наследство и правото на сопствен историски континуитет.

The post НЕМА КРАЈ НА СОФИСКИТЕ УЦЕНИ КОН МАКЕДОНИЈА Следна тема за притисок е да прифатиме дека Охридската архиепископија е бугарска и дека МПЦ не е автохтона црква appeared first on plusinfo.mk.

Новинарот и известувач за Југоисточна Европа на германскиот весник Франкфуртер Алгемајне Цајтунг, Михаел Мартенс, објави документ од пред 35 години од кој јасно се гледа бугарската антимакедонска позиција за непризнавање на македонската нација, пишува порталот Експрес.

Во документот австрискиот амбасадор во Бугарија известува до своето министерство во Виена за разговорите што ги имал со бугарски извори во врска со распаѓањето на соседна Југославија и ставот на Бугарија за претстојниот референдум за независност во Македонија.

Според амбасадорот, пишува Мартенс, бугарскиот претседател Жељу Желев им рекол на новинарите дека Софија може да ја признае Македонија како држава, но дека тоа „нема да биде признавање на македонскиот народ, што е изум на Коминтерната“.
Мартенс врз основа на документот забележува дека се работи за континуитет во бугарската надворешна политика.

Во документот пишува дека Бугарија поддржува признавање на Хрватска и на Словенија, но чека референдум за Македонија.

Австриската амбасада во Софија тогаш информирала дека Бугарија ја поддржува идејата за меѓународно признавање на независноста на Хрватска и на Словенија, но за Македонија останува претпазлива и го чека исходот од референдумот закажан за 8 септември.

Во доверливиот извештај до Министерството за надворешни работи во Виена кој сега е декласифициран, амбасадорот Кипах пренесува дека бугарскиот заменик-министер за надворешни работи изразил поддршка за австриското барање во врска со признавањето на двете југословенски републики.

Според документот, Бугарија тогаш не планирала промена на ставот за Македонија пред референдумот. Бугарскиот претседател, во изјава за медиумите, повторил дека Бугарија „нема намера да извлекува корист од случувањата во соседна Југославија“. Тој исто така истакнал дека Бугарија не била првата држава која ги признала Словенија и Хрватска.

Претседателот на Бугарија, Жељев тогаш јасно го артикулирал ставот на државата: Бугарија го признава правото на самоопределување, вклучително и правото на создавање независни држави. Во случај референдумот во Македонија да донесе одлука за независност, Бугарија би можела да ја признае новата држава. Сепак, тоа признавање би се однесувало исклучиво на државната независност, а не и на „македонска нација“, која бугарската страна ја смета за „изум на Коминтерната“.

Оваа позиција била во време на остри обвинувања од Белград кон Софија во врска со македонското прашање. Бугарското Министерство за надворешни работи претходно објавило соопштение за ескалацијата на кризата во Југославија.

Документот, означен како продолжение на претходен извештај од 28 август, ја отсликува сложената дипломатска ситуација во регионот на почетокот на распадот на Југославија, кога европските држави постепено ги преиспитуваа своите позиции за признавање на новите држави.

The post БУГАРИЈА НИКОГАШ НЕМАЛА ПЛАН ДА ЈА ПРИЗНАЕ МАКЕДОНСКАТА НАЦИЈА Објавен декласифициран извештај од австриски амбасадор во Софија од пред 35 години appeared first on plusinfo.mk.

Нашиот став е јасен и непроменет и нема цена која што може мене како претседател на Владата да ме натера да влезам во таква авантура, а во која што нема да има извесен крај, изјави денеска претседателот на Владата Христијан Мицкоски во врска со вчерашната посета на претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта и ставот дека мора да се донесат уставни измени за да почнат преговорите за влез во ЕУ.

Мицкоски беше дециден дека за овие 26 години многу пати ни биле давани ветувања за отстапки, но и дека ставовите кај нашиот сосед во однос на ова прашање се радикализираат. Тој ги повика граѓаните да се обединат околу ставот на Владата по ова прашање.

– Ние со господинот Кошта имаме изградено, навистина би рекол, искрен однос. Тоа не значи дека секогаш се сложуваме. Една од темите за која што не се сложуваме е токму оваа за која што вие денеска зборувате. Нашиот став е јасен и непроменет. Со други зборови еве да го повторам: нема цена која што ќе нѐ натера да влеземе во авантура без притоа да знаеме дека таа авантура ќе има извесен крај. Не постои цена која што може мене како претседател на Владата да ме натера да влезам во таква авантура, а во која што нема да има извесен крај – истакна Мицкоски.

Многу пати во минатото, додаде тој, на граѓаните, но и на политичарите од македонската Влада им беа давани ветувања.

– Беа тапкани по рамо дека уште ова треба да се направи, верувајте ми на зборот, но, за жал, ние се наоѓаме на истото место каде што се наоѓаме пред 26 години. Од информациите коишто јас ги имам и тоа што ми беше соопштено од билатералната средба меѓу министрите за надворешни работи, нашиот и на нашиот источен сосед, мислам дека таму драматично се радикализира состојбата, и не само што ова не е единствениот услов за да влеземе во процесот и тој процес да го изодиме до крај, туку напротив таму работите драматично се радикализираат, а причината за тоа е, нормално, опозицијата кај нас, која што, за жал, не бира средства за да ги урива позициите на Владата кога станува збор за одбрана на македонските национални интереси и претставува меко ткиво на македонскиот национален идентитет – нагласи премиерот Мицкоски.

Тој ја повика македонската јавност да застане и да се обедини околу политиките на Владата кога станува збор за ова прашање бидејќи, како што рече, „колку повеќе сме заедно, обединети, толку повеќе сме силни и дома и надвор“. „А овие коишто се мекото ткиво, додаде, „ќе бидат наскоро поразени и минато на политичката сцена во државата“.

– Но и тоа ќе го издржиме, имаме доволно сила. Ние сме подготвени за сето ова, имаме факти, имаме аргументи, ќе работиме… Ова не е спринт, ова е маратон. Потребна е стратегија, план, визија… Ова се победува со ум. Не се победува со брзање и под притисок – нагласи премиерот Мицкоски на прес-конференција во Владата.

The post НЕМА ЦЕНА ЗА АВАНТУРА БЕЗ ИЗВЕСЕН КРАЈ Мицкоски по средбата со Кошта повика македонската јавност да се обедини околу политиките на Владата appeared first on plusinfo.mk.

– Бугарија ќе продолжи многу јасно да ја брани својата позиција, да потсетува дека стоиме зад исполнувањето на сите услови поврзани со компромисот од јули 2022 година, јасно да се спротивставиме на обидите за лажни информации и дезинформации дека Бугарија има нови услови, а во меѓувреме јасно да опстојуваме на нашиот јазик, култура и идентитет – рече Габриел во одговор на пратеничко прашање во бугарското Собрание.

Таа на пратениците им порача дека Народното собрание на Бугарија може да продолжи да биде многу корисно, но не е во надлежност на ниту еден законодавно тело да се произнесува за вакви теми.

– Сакаме многу јасно да покажеме пред РСМ дека само кога ќе ги исполнат обврските што самите се согласиле да ги исполнат, тогаш евроинтеграциите веќе нема да бидат сон – додаде Габриел.

The post ИСПОЛНЕТЕ ГИ ОБВРСКИТЕ, САМИ СЕ СОГЛАСИВТЕ Габриел вели дека дотогаш евроинтеграциите само ќе ги сонуваме appeared first on plusinfo.mk.

Како академски и научноистражувачки претставник од современата македонска генерација со над 500 научни книги, студии и прилози од областа на медиевистиката, византологијата, палеославистиката, историографијата, културологијата и на науката за книжевноста, Ви се обраќам јавно со загрижувачка напомена. Престане полтронски кон политиката да растурате бугарска хегемонистичка магла во македонската наука, образование и културна традиција. Не знам дали свесно, или од политиканска компромисна заслепеност го притемнувате македонскиот културноисториски идентитет и индиректно на Македонците им го оспорувате загарантираното меѓународно право за национално, културно и јазично самоопределување: како посебен народ и како посебна национална историја и култура – со вековна традиција и континуитет?

Јавно Ве прашувам.

Дали сметате дека ќе се најде некој сериозен медијавист и кирилометодиевист надвор од палеобугаристиката што ќе ги сфати за научно сериозни „експертските препораки“ на заедничката македонско-бугарска политиканска Комисија за историски и образовни прашања?

Вие, членовите на македонскиот дел од Комисијата (кои патем ниеден од Вас не е медиевист и кирилометодиевист) како целосно да сте се приклониле на палеобугаристичката митоманија за кирилометодиевистиката, која главно не се прифаќа во другите словенски центри и се смета како романтичарска, хегемонистичка и дури како националистичка.

Понудените текстови за св. Кирил и Методиј, или за св. Климент и Наум Охридски се толкувани надвор од секаков контекст на кирилометодиевските глобални цивилизациски процеси – за кои просторот на средновековна Бугарија бил целосно маргинален.

Насекаде во европската палеославистиката е јасно дека кирилометодиевската сесловенска мисионерска дејност била над сѐ византиска, а подоцна служела и на црковнополитичките интереси на папата во Рим. Во историски воено-политички контекст, таа дури била и антибугарска – зашто пред да почне Моравската словенска просветителска мисија Ханска Бугарија не била христијанизирана, а како франечки воен сојузник директно била во војна со Византија и посредно со западнословенските кнежества во Моравија. Во тој контекст, како е можно св. Кирил и Методиј да се толкуваат како бугарски словенски просветители? А кирилометодиевската старословенска писменост и книжнина, како „старобугарска“?

Не се помалку иронични и „експертските“ култно-легендарни напомени за св. Климент Охридски дека тој бил поставен за словенски епископ во Кутмичевица од владетелот на Ханска Бугарија. Притоа „компромисно“ не се имало предвид дека христијанскиот црковен канон оневозможувал мирско лице да спроведува хиротонија на великодостоинственик во духовен чин. Кој црковен достоинственик ја извршил богослужбената хиротонија на словенскиот епископ св. Климент? Секако тоа не го сториле актуелните присутни византискогрчки архиереи во Ханска Бугарија, а најмалку е можно тоа да биле римопапски легати.

Уште попразноверно е запишаното дека св. Наум Охридски бил основоположникот на Плисковско-Преславската книжевна школа, а по 893 година дека бил испратен од бугарскиот владетел да работи во Охридската книжевна школа. Истражувањата покажуваат дека св. Наум Охридски самоволно ја напуштил Бугарија по Преславскиот собор во 893 година и дека заминал кај својот кирилометодиевски соученик св. Климент. Тие заедно ја организирале и ја развиле Охридската духовна и книжевна школа врз основа на изворните идеи од кирилометодиевското словенско просветителство.

Токму и преку изворните словенски кирилометодиевски развојни карактеристики на Охридската духовна и книжевна школа во однос на различните во новоформираниот Преславски книжевен центар, јасно се истакнува историската потврда за посебната издвоеност на македонската средновековна духовна и книжевна традиција од бугарската.

Од каква и да е романтичарско-патриотска побуда, или од современа национална дистанца (дури и да доаѓа од политичко-експертска бугарско-македонска комисија), никој нема право да го преориентираат Светиклиментовото општословенско и македонско дело кон туѓи (бугарски) историскоразвојни насоки.

Впрочем, низ средновековниот период култот на св. Климент и св. Наум не заживеале во која и да е култна форма на развој и афирмација на просторот на Бугарија. Ниту пак нивните оригинални книжевни дела биле пишувани во Бугарија, а иронијата да е поголема – дури не се среќаваат и подоцнежни преписи на тие творби во бугарската ракописна традиција. Најмалку што можам да ѝ сугерирам на „експертската“ комисија за тоа прашање е: прочитајте ги најновите истражувања на истакнатиот палеославист акад. Ѓорги Поп-Атанасов, а кои се однесуваат на „Охридската книжевна школа наспроти Плисковско-преславската – одлики и разлики“ (Види: Зборник „Македонскиот јазик – континуитет во простор и време“, МАНУ, Скопје 2020, стр. 45-53).

Дополнително прашуваме, по која научна логика методолошки сте пристапиле кон усогласената перспектива за да констатирате дека: само затоа што македонскиот простор во период на 9. век бил завојуван од страна на Ханска Бугарија, духовните и културноисториските Светиклиментови процеси кои се одвивале во Македонија треба да се толкуваат како „бугарски“? Следствено, дали тоа ќе значи: како се менувале освојувачите на просторот на Македонија низ историјата, така македонските духовни и културноисториски процеси да се преименуваат во различни традиции – византиска, српска, турска итн., а само во прилог на бугарските хегемонистички аспирации – да не е македонска.

Во научна и во академска смисла текстот за цар Самуил е интрогантно бугарски проектиран. Експертската теза оди во прилог само да се експонира „аргументот“ дека во поголем дел од историографијата Самуиловото Царство се сметало како „бугарско“. Еве, допуштете да Ве прашаме: зошто во експликацијата не се оставил и простор да се објасни дали има и други научни тврдења надвор од бугаристиката – во смисла, дека ниеден извор од времето на Самуил не истакнува атрибуција „бугарско“ за неговото владетелство? Само за доедуцирање: бугарскиот атрибут се додал во подоцнежните византиски хроники, откако византискиот император Василиј II ја преименувал македонската територија во управна област (катепанот) Бугарија, а бугарскиот простор бил преименуван во катепанат Паристрион, односно Парадунавон. Следствено, на македонскиот простор Византија политички го активирала процесот да се притемни етнонимот Словени и словенска земја, а да се замени со називите на порано поразените и веќе завојувани Бугари и бугарска земја. Евентуално, при формулациите дали се имало предвид: на која територија се основало Самуиловото словенско царство, а и која му била помесна (титуларна) црква? Секако дека тоа не било на просторот во Бугарија, на чии територии и најмалку се реализирале Самуиловите освојувања. За да било неговото царство бугарско, требало Самуил да се круниса со бугарската царска круна. Или, требало да се обнови веќе згаснатата Преславска архиепископија/патријаршија во својство на титуларна црква на владетелството. Црковниот титулар на Самуиловото Царство во лицето на тогаш ставропигијалната Охридска патријаршија/архиепископија во однос на Константинопол и Рим, историски јасно ја диференцира неговата држава од византиски завојуваната Бугарија.

Веќе е крајно времето македонските научни и високошколски институции јавно да упатат молба до македонските колеги од историско-образовната македонско-бугарска комисија. Немојте до вулгарен степен да ја омаловажувате македонската наука и Вашите академски и научни колеги кои објавија импозантен број истражувања читани и цитирани и од најпрестижните светски научни центри. На тој начин ја правите ништовна и Вашата досега објавувана научноистражувачка продукција. Вашиот дефект е уште поголем што со конформистички угодувања допуштате митоманиите во бугарската хуманистичка „наука“ да им служи на две политички влади да „одобруваат“ образовни наративи во политикански учебници од кои ќе се воспитуваат идните македонски млади поколенија. Барем за Вашите деца и внуци покажете должна почит и повлечете се од позициите да служете како политикански партиски измеќари – а не како академски и интелектуални граѓани. Тоа им го должите и на Вашите студенти, поранешни и идни. Зарем во досегашното академско и научно искуство не сте сфатиле дека научните препораки не се испраќаат до политички влади на земји, за Тие со политички одлуки да одобруваат учебници во образовните процеси.

Во кое време живееме? Препораките треба да ги прават професионално и со респект научни и образовни институции. Но, за жал, со ваквите Ваши примери на политиканско однесување македонските институции целосно ги девастирате.

До кога? Доста е!

The post НАУМ ИЗБЕГАЛ ОД БУГАРИЈА КАЈ КЛИМЕНТ ВО ОХРИД Кој ја фалсификува историјата? appeared first on plusinfo.mk.

Има ли воопшто смисла да се води дијалог, или дури и да се преговара на таа тема?

Тврдам дека многу добронамерни луѓе (дипломати, политичари, интелектуалци), кога апелираат Македонија и Бугарија да ги договорат наративите со кои ќе биде дефинирана заедничката историја на двата народа, зборуваат – напразно. Да, можеби тие луѓе се водени од искрени чувства и намери спорот меѓу двете држави да се реши со некаков компромис, но јас и натаму тврдам дека тие луѓе зборуваат напразно, дека нивните флоскули не значат ништо друго освен отфрлање на нужноста да се соочиме со суштината на спорот.

Секако, има начин да се докаже дека јас сум тој што зборува напразно, тој што кине зелени и шири дефетизам. Има начин, се разбира. Еве како.

Ајде малку внимание и логика, ве молам.

Ако се согласиме дека постои заедничка историја меѓу Македонците и Бугарите, сме се согласиле дека постои и посебна историја. Не може еден дел од целото да биде заеднички, без другиот дел да биде посебен. Значи, ако има заедничка, има и посебна бугарска историја и посебна македонска историја.

Ова не е тешко да се сфати, нели?

Како што е познато, Бугарија спори со Македонија – не обратно! – за историските прашања од раниот Среден век до крајот на Втората светска војна. Зборуваме, значи, за период од најмалку 13 векови, ако не и повеќе.

И еве, јас сум спремен да се согласам со тврдењето на Софија дека голем дел од нашата македонска историја е „заедничка“ и јавно да прифатам дека е „украдена“ од бугарската, но само под еден услов – некој да ми посочи барем еден дел од таа многувековна приказна, едно мало парче за кое Софија се согласува дека е автентична македонска историја, не „заедничка“ туку посебна историја на еден посебен народ, со свој посебен идентитет.

Ќе бидам уште појасен и поконкретен.

Еве, барам некој да наведе само една историска личност, од раниот Среден век до првата половина на 20 век, за која бугарските историчари и политичари се согласуваат дека е неспорен Македонец.

Барам да се наведе само една таква личност!

Или, барам да се наведе само еден историски настан за кој Бугарија се согласува дека е посебна, автентична македонска историја.

Или, барам да се посочи само една книга, само еден ракопис, за кој Софија се согласува дека е автентичен македонски.

Во таа долга, тринаесетвековна секвенца од нашата историја, мора да постои барем еден мал дел, барем еден кадар за кој и Бугарите велат – е ова е автентична македонска историја, ова е неспорно македонско и не е ниту заедничко, ниту бугарско.

Како поинаку ќе се согласиме околу нешто? Како ќе постигнеме компромис? Како ќе пронајдеме нешто навистина заедничко?

Јас, за жал, не знам за такво нешто. Не знам за ниту една таква капка во тоа море од историја што Бугарите ја прифаќаат како посебна, како македонска.

Знае ли некој друг?

Мислам дека такво нешто не постои. Имено, Софија не препознава и не признава ништо автентично македонско во историјата. Ништо наше, посебно, со кое ние, денешните Македонци, ќе партиципираме во заедничкото. Нема такво нешто. Њама!

За Софија, таканаречената „заедничка историја“ на Бојко Борисов и на Зоран Заев е бугарска. Не постои посебна македонска историја. Не постои македонски идентитет, освен во неговата појавност по 1945 година, како реализација на проект спроведен од Коминтерната, од Тито, од Ѓорги Димитров …

За Софија, Македонците се „неосвестени Бугари“, македонскиот јазик е србизиран бугарски дијалект, старословенскиот јазик е старобугарски, глаголицата е бугарско писмо, Кирил и Методиј се Бугари, Самуил е Бугарин, сите наши преродбеници и револуционери се Бугари, дури и Никола Тесла и грофот Дракула, кои не се Македонци, се Бугари, а секој 24 мај сите луѓе на светот се Бугари (ова се зборови на претседателот Радев, не мои).

Така е сега, така било секогаш, така ќе биде и во иднина.

Ние би можеле да се согласиме дека 95 отсто од нашата историја е бугарска, но Бугарите нема да се согласат дека 5 отсто е македонска. Зошто? Затоа што Бугарија цврсто стои на становиштето дека Македонци пред 1945 година, едноставно, нема. Њама!

Ете, тоа е суштината на проблемот.

Не постои спор меѓу Софија и Скопје, постои оспорување. Софија ја оспорува самобитноста на македонската нација. Сега ја злоупотребува и својата привилегирана позиција во Европската Унија (правото на вето), за да ги натера Македонија и Македонците самите себе да се негираат, согласувајќи се дека нивната историја е „заедничка“, односно бугарска.

Дури и барањето Бугарите да бидат „запишани“ во македонскиот Устав, со некаков посебен статус, е мотивирано од идејата да се поткрепи тезата за „бугарството“ на македонската нација, а не да се стори нешто добро за малубројната бугарска етничка заедница во нашата земја.

Не знам и јас дали е можно Бугарите да се согласат решение на оваа ситуација да биде еден „асиметричен поглед“ на историјата од двете страни (тезата на Бранко Црвенковски). Тоа е добра идеја, се разбира, но помислувам дека, сепак, Софија нема да прифати такво нешто. Но, јас би одел чекор понатаму од Црвенковски и би рекол дека и не треба премногу да размислуваме за тоа што ќе рече и што може да прифати Софија. Па и премиерот Димитар Ковачевски не треба претерано да се труди да влезе во чевлите на својот бугарски колега Кирил Петков.

Напротив. Дури и да падне договор за кој ќе се рече дека е заемно прифатлив, Бугарија суштински нема да ја смени својата политика кон македонското прашање. Имајте на ум дека Бугарите во двете светски и во двете балкански војни во минатиот век ја избираа страната за која веруваа дека ќе им помогне да го остварат Санстефанскиот сон. И не успеаја.

Та зарем сега, оваа Македонија, оваа независна држава која се декларира и како демократска, зарем оваа земја членка на НАТО со право на глас и со право на вето, ќе прифати да се самоукине во историска и во секаква друга смисла? И за што? За почеток на преговори кои ќе траат најмалку десет години, во кои постојано ќе се соочуваме со нови оспорувања и со нови уцени.

Зарем има Македонец што ќе прифати таков „компромис“?!

Јас мислам дека нашата влада треба да стави точка на неуспешниот проект на Зоран Заев и на Бојко Борисов. Договорот за добрососедство што тие го склучија практично е суспендиран од бугарска страна. Ние не треба да го отфрлиме тој договор, но редно е јавно да се соопшти – операцијата успеа, ама пациентот е мртов.

Македонците живеат со бугарските оспорувања цели седум десетлетија откако создадоа своја држава и многу десетлетија пред тоа. И опстануваат. Мислам дека македонската влада еднаш треба јасно и гласно да објави дека ние знаеме дека со бугарската негаторска политика ќе бидеме соочени и во иднина. И треба јасно да се каже дека ние можеме да живееме со тој факт, можеме софиските аспирации да не ги доживуваме како чин на непријателство и можеме да ги разбереме како внатрешно-политичко прашање на Бугарија, коешто нема да нè спречи да продолжиме да негуваме пријателски и добрососедски односи со таа земја и со бугарскиот народ.

Мислам дека е време македонската влада да објави дека оваа земја останува посветена на евроатлантскиот процес, но македонскиот народ нема намера да се откаже од сопствениот идентитет, чиј составен дел е и нашата, македонска, национална историја. А тоа, се разбира, нема да ја одврати оваа генерација Македонци од желбата да ги продлабочи пријателските односи со Бугарија.

Ова што го кажувам не се празни зборови. Децениите минати од двете страни на железната завеса во времето на Студената војна и споровите поведени по осамостојувањето на Македонија објективно ги замрзнаа односите меѓу двете држави и меѓу двата народа на едно неприфатливо ниво. Има толку многу работи што допрва треба да се сторат за да се подигне тоа ниво, што навистина е штета да се губи време и енергија на преговори кои нема да завршат успешно.

Време е тоа јавно да се соопшти.

Јас не гледам друг начин да се стави крај на ова драмолетка што повремено го парализира политичкиот живот и во Македонија, а не само во Бугарија.

Освен ако некој не мисли дека е подобра идејата на крајот да ги прифатиме позициите на Софија.

Односно, како што предлага перјаницата на сдсмовската пропаганда од „првата борбена линија“ (Тричковски), да се еманципираме „од историјата“ и „целиот тој кош од безвезни цареви, револуционери, будали и хохштаплери, би можеле да го поделиме, да го прогласиме за заеднички или да им го дадеме комплет“. Да ги закопаме сопствените корени, да ја „умреме“ Македонија, да легнеме да спиеме и утре да се разбудиме како Европејци. Или како „освестени Бугари“.

Да, да, има и такви идеи. И овде во Македонија има. Имаме ние антимакедонисти поголеми од Каракачанов. Поголеми од Цола Драгојчева. Добро, не поголеми од Цола, нашите се во трич-димензија, 3/4 цолови.

Нејсе, кога е во прашање „најромантичниот дел од бугарската историја“ (Петар Стојанов), ние Македонците секогаш сме имале такви „генијалци“. И секогаш биле најгласни кога ќе се појавел некаков „историски моментум“. Но, бидете без грижа. Ќе мине и овој „моментум“ и пак ништо спектакуларно нема да се случи.

Од Македонците не бидува Бугари. Ова што сега го трпиме е последниот обид да воскресне стариот проект за докажување на „бугарството“ на Македонија и на Македонците, овој пат со европска поддршка. Откако и тоа чудо нема да успее – а нема, јасно е тоа – и тој обид ќе стане историја.

Е тоа навистина ќе биде една заедничка историја. Нималку романтична, обаче.

The post А има ли нешто во нашата историја што Бугарија го признава за автентично македонско? appeared first on plusinfo.mk.

Тој вели дека македонската страна сака преговорите да ги заврши за еден месец. Бучковски најавува дека во Македонија ќе се сменат учебниците по историја, по географија, па дури и по литература, само за да се добие датум за преговори со ЕУ.

Во врска со самоопределувањето на македонските граѓани кои се чувствуваат како Бугари, Бучковски вели дека треба да се искористат сите инструменти и можности, но најлесно би било ако се дојде до промена во Уставот на Македонија и во Преамбулата да се даде дополнителна гаранција.

Сепак, Бучковски најмногу инсистира на работата на комисијата за историски прашања, која има обврски да предложи решенија за хармонизација на учебниците по историја, географија и литература.

– Тоа е многу важно за идните поколенија – вели тој.

Во врска со обвинувањата на бугарската страна за говор на омраза во Македонија, Бучковски вели:

– Не можеме да ги спречиме универзитетите или академиците, кои говорат од свое име, да прават штети. Во Македонија се бориме со тие провокации. Тоа ќе биде една од најделикатните задачи. Ќе треба да сме поупорни, зашто во говорот на омраза има сериозен список, што треба да прават едната и другата страна, повеќе македонската страна. Тоа е точката каде или ќе дојдеме до зголемување на довербата или повторно ќе имаме успеси и падови.

Бучковски ја обвини ВМРО-ДПМНЕ дека покажува нервоза за ова прашање.

– Ако ВМРО-ДПМНЕ е нервозна и обвинува за предавство, да знаете дека работите се движат и може да има договор – вели тој.

Погледнете го целото интервју:

The post БУЧКОВСКИ ЌЕ МЕНУВА УЧЕБНИЦИ ПО ИСТОРИЈА, ПО ГЕОГРАФИЈА И ПО ЛИТЕРАТУРА Мора да покажеме дека имаме заедничка, а не споделена историја со Бугарите! appeared first on plusinfo.mk.

Оттука, Преспа форумот за дијалог, со очигледно доминантно американско присуство, доаѓа како шамија за бришење солзи, посебно за Македонија и Албанија. Американскиот притисок врз Брисел е очигледен, ама и ЕУ маргиналното присуство во Преспа-форумот беше очигледен. Наспроти желбата на новата администрација Вашингтон да се зближи со Брисел, па и да притиска, трампов период веќе создаде длабоки рани во односите САД-ЕУ. Брисел се научи да оди со свои нозе. Сега локомотивата на ЕУ – Германија, не сака да отстапува од „Северниот ток 2“ (Nordstream 2 – гасоводот со Русија кој е скоро готов), а со ЕУ како целина Вашингтон има големи проблеми да ја спречи EУ во настојувањата за добри односи со Кина и Русија. Оттука, притисокот од Вашингтон за западниот Балкан на европејците може да им дојде „преку глава“.

Факт е дека Американците со Бајден нема да го запостават Западниот Балкан, туку жестоко ќе притискат во регионот за ефективни реформи, а во Брисел за проширување. Тука веројатно ќе паднат и многу глави. Во Албанија наскоро се очекува да завршат во затвор и поранешниот премиер и сеуште актуелниот претседател на државата, а и многу други структури поврзани со криминалот и корупцијата, вклучително и судии и обвинители. Таму „СПАК“ (институција контролирана  од САД за откривање, гонење и судење на криминал и корупција), има внесено страв во сржта кај секого што малку мирисал на лук. На секому кога нешто работел на црно – црно му се пишува. Веројатно Албанија ќе биде тест за тоа како да се постапува со сите други држави од регионот, оти без да се искорени злото (корупцијата), дестабилизацијата ќе ни тропа на врата.

Словенечкиот претседател е во право кога се повикува на „кредибилитетот“ на ЕУ, оти тоа што денес е спор меѓу Бугарија и Македонија, во самите принципи на ЕУ е чиста глупост. Но, проблемот не е тука. ЕУ бара влакно во јајцето за да го избегне проширувањето. Никој не е толку наивен за да поверува дека Бугарија тоа го прави своеглаво. ЕУ со години има мноштво свои проблеми што доведоа до нејина нефункционалност. Таму единствено што моментално функционира е заедничкиот пазар. Сѐ друго што изгледаше како „мед и млеко“ сега се „лук и вода“.

Оттука, поради американскиот притисок можни се преговори со Македонија и Албанија, но треба да имаме долг живот за да го дочекаме крајот. Тоа се гледа по Црна Гора и Србија кои десетина година преговараат, а не се ни на половина пат. Оттука, Македонија нема потреба од гладијаторска борба за преговори. Таа треба енергијата даја препренасочи кон развојот, меритокрацијата и департизацијата. Да го правеше тоа со време, одамна ќе бевме членка на ЕУ. Но, за жал ние долги години се гледавме себеси како онаа глупава мачка Херкулес, која пред илузорните огледала мислеше дека е тигар. Сега заостануваме во секој домен. За жал, сеуште нечии ќерки и синови стануваат вработени во елитни места, стануваат судии или обвинители, често без елементарна заслуга. Тоа брзо ќе им се крши од глава и ним, а и нам како целина. Потребни се триагонални институции со силни филтери, кои дури и ревизионо би дејствувале. Најмалку сега ни се потребни преговори само поради ефтини електорални цели, а немаме елементарен вредносен систем.

Има ли излез?

Треба да се забрза со првата фаза – заедничкиот пазар на земјите од Западен Балкан. Србија покажа дека ако се има политичка волја, можен е брз економски развој и надвор од ЕУ. Само потребна е максимална либерализација, мерит-систем и екстремно кратки административни процедури. Потоа, како втора фаза треба да се насочиме кон Европска Економска Зона. ЕЕЗ е формирана во 2004 година, како спогодба меѓу ЕУ и земјите членки на ЕФТА (Европска слободна трговска асоцијација), низ која поминале повеќето развиени држави до членството во ЕУ (Данска, Шведска, Велика Британија, Ирска, Португал, Австрија итн). Подоцна ЕФТА стана ЦЕФТА што ги опфати бившите социјалистички држави – Полска, Унгарија, Чешка, Словачка, Словенија, и повеќето други држави, кои во 2004 година групно стана членки на ЕУ. За бројни од овие земји ние бевме Американци, а по 30 години тие стана Американци, а ние Авганистанци.

Европска Економска Зона не е алтернатива на членството во ЕУ, туку експресен воз за членство во ЕУ. Членството во ЕЕЗ фактично е членство во ЕУ, но без учество во нејзините органи. Значи, со евентуално вклучување во ЕЕЗ, нема да ја откриеме топлата вода, туку ќе го правиме тоа што го правеле повеќето од држави кои денес се членки на ЕУ.

Затоа треба да смениме бројни закони каде што ќе ги пенализираме ургенциите, монополите, злоупотребите итн. На ниедна држава на светот не и успеала без професионален и функционален систем, а најмалку нам може да ни успее. Зошто го чуваме земјиштето со назнака „РМ“ која често за ништо не се користи, наместо да го дадеме за нови капацитети и нови работни места. Оти кога ќе не ни дојде умот во некоја иднина, тука мнозински народи ќе станат Авганистанци, Индијци, Сиријци или Еритрејци. А ние секогаш знаеме да го загубиме тоа што го имаме, за да го добиеме тоа на што залудно се надеваме! Не знаеме што е општо добро. А општото добро се состои од среќата и благосостојбата на сите поединци. А ние продолжуваме со години да се сопнуваме на исти камења. А штом тоа ни се случува повеќе пати, тогаш не е проблемот кај камењата. Дополнително тоа има доведено до тешка контаминација на човечкиот ум и морал, кој сега тешките лични девијации ги смета за лична способност. Сѐ повеќе евтини луѓе стануваат ептен многу скапи! Уривањето на вредносниот систем има доведено до тоа, да обичниот гласач сосема лесно му го подарува срцето на политичар кој има потреба од мозок. Или морал. Никој нема оправдување за тоа зошто немаме мерит-систем на сите нивоа со строги правила и либерализација на економскиот план. Без овие сегменти ни во сон нема да отидеме напред. Вакви како што сме, само што ќе им бидеме ветар во грбот на тие политичари кои единствен талент им се колекција ножеви во грб.

Дури и опозицијата не дава надежи дека може да биде поинаку. Таа цело време се занимава со празни работи без сериозни понуди во секој домен. Да потрошите енергија цело време на „идентитети“ или „државјанства“ за две илјади луѓе, а да не се грижите за стотина илјади други, е провидно „ќибриташка игра“. Замислете до која мера фатализираме и  драматизираме? Што би се случило на пример ако некој вели дека хрватскиот и српскиот јазик се слични или исти. Дали тоа значи дека Хрватите се помалце Хрвати, а Србите повеќе Срби!?

The post Шамија за бришење солзи! appeared first on plusinfo.mk.