Има еден посебен вид валута во дипломатијата. Mонета чија специфична тежина ја одредуваат оние што ја трошат, а ја плаќаат оние врз чиј грб таа паѓа. Таа е една од оние монети која трговците ја префрлаат од рака во рака, без да се запрашаат чиј лик е втиснат на неа.

За тие високи трговци, таа не е дури ни вистинска валута, а поскоро кусур за компензација. На Балканот таа валута се вика Македонија.

Целата горчлива, болна и многу крвава македонска историска приказна започнува во далечната 1878 година. Всушност, сѐ започнува со Санстефанскиот мировен договор, со кој Русија тогаш штотуку создаде една нова балканска поделба во чии рамки влегуваше речиси цела Македонија. Но, истата година еден британски лорд од еврејско потекло со име Бенџамин Д’Израели, тогашен британски премиер, го стави прстот на мапата на Балканот и рече: Не.

Заглавен во својот кадифен геополитички натпревар со рускиот император, ДʼИзраели постави ултиматум и ги свика дипломатите во Берлин. На Берлинскиот конгрес, со еден потег на перото, Сан Стефано беше поништен.

Македонија беше истргната и вратена назад под директна османлиска власт. Не затоа што султанот ја сакаше, туку за да не ја добие друг.

За Лондон беше неприфатливо, премногу руско, и премногу опасно за британските поморски патишта кон Суец. Тоа беше моментот кога Македонија го доби својот нов, трагичен статус во европскиот трезор: монета за поткусурување. Членот 23 од тој Берлински договор ветуваше автономија и реформи за Македонците, но остана само мртво слово на хартија, дипломатска маска за купување мир меѓу империските џинови.

Од тогаш па натаму се воспоставува купи-продај дипломатијата врз грбот на Македонија како правило, поточно систем или занает.

А како функционира тој занает?

Многу едноставно. Кога ви недостасува малку територија за да поткупите еден балкански крал, му нудите парче од Македонија. Кога сакате да го смирите другиот, му ветувате парче од остатокот од истата земја.

А населението?

Тоа е само бројка во фуснотите на договорите, напишани со мастило кое се суши побрзо од крвта пролеана на неговата земја.

Еднаш монета, секогаш монета.

Па така триесет и четири години подоцна, на 13 март 1912 година, балканските ученици ги надминаа своите европски учители.

Во строга тајност, во купето на Ориент Експрес по железничкиот пат меѓу Белград и Лапово, додека возот приспивно клацка, српскиот премиер Милован Миловановиќ и бугарскиот премиер Иван Евстратиев Гешов ќе го потпишаат Тајниот Српско-Бугарски Пакт за Сојуз. Планот, поточно договорот беше скроен годината порано. Содржан на дури 40 страници, запечатени со руски дипломатски восок и заверени лично од рускиот цар Николај II како арбитар, овој документ го дефинираше она што подоцна ќе стане крвава реалност.

Тие прецизно ја поделија Македонија уште пред да ја освојат. Според овој договор поделбата ќе е на „Неспорна бугарска зона“ источно од Струма, „Неспорна српска зона“ северно од Шар Планина, и една драматична „Спорна зона“ во средината, од Крива Паланка и Осогово, преку Скопје, Тетово, Дебар, па сè до манастирот „Св. Наум“ на Охридското Езеро.

Македонија уште еднаш беше кусур. Овој пат „братски кусур“ за плаќање на сметката за една војна што тогаш уште не беше ни започната.

И точно тука во таа точка дипломатите ја прават историската грешка. Гледајќи ги само своите табели, шифри и географски карти, го апстрахираат човечкиот фактор илити народот на Македонија.

За тогашните македонски револуционери, откривањето на овој документ не е само дипломатски шок, тоа ќе е студен туш и сурова вистина. Додека четите на Организацијата ги чистат терените за пробив на „ослободителната“ сојузничка војска, во Софија и во Белград веќе биле потпишани географските мапи на нивното распарчување.

Упатените политички аналитичари од она време сметаат дека токму тоа сознание за предавството со првиот „Таен Српско Бугарски Пакт“ стана главната причинителност, круцијалниот мотив за возобновувањето на ВМРО во 1918 година. Тоа е моментот кога во македонското ткиво засекогаш се посејува семето на длабока, неизбришлива недоверба кон секоја балканска влада. А пред сѐ и кон онаа, која ја продаде идејата за автономна Македонија за само неколку километри спорна земја.

Можеби точно поради овој факт Стојан Христов, еден од хроничарите на она време, во своите писанија ќе забележи дека: „Иако македонското прашање по Балканските војни изгледало речиси мртво, Организацијата, со својата упорност и непопустливост, одбила да му дозволи да умре.“

Кога една монета постојано флипува во воздухот, таа во себе ја акумулира целата кинетичка енергија на ударите. Ако од денешна временска дистанца ја погледнете математиката на овој дипломатски „домино-ефект“, ќе ја видите суровата физика на леснотијата.

Од 1878 преку 1912, па сè до 1918 година, лесната, речиси безвредна монета секогаш паѓаше на иста страна, секогаш на грб, и да, секогаш врз грбот на Македонецот.

Но во 1945 година, со АСНОМ, сред остатоците на една срушена Европа, таа иста монета за првпат падна на вистинската, на македонската страна. И тука настанува пресвртот. Од 1945 година наваму, со сите проблеми и премрежија, таа монета сепак постојано ја зголемува својата специфична тежина, притоа создавајќи нов, спротивен домино-ефект. Независноста и сувереноста на вардарскиот дел од Македонија од 1991 година е неспорен факт во прилог на континуитетот.

Денес, децении подоцна, кога историјата како да сака да се повторува и старите фантоми повторно ги отвораат прашните фиоки од 1912 година, и синхронизираните гракања од соседството се сè погласни, монетата е повторно во воздухот. Повторно флипува на светската политичка маса, додека балканските гракачи ја набљудуваат со стариот рефлекс.

За волја на вистината Македонија сè уште се соочува со сериозни искушенија. Политичкиот експеримент од блиското минато, оној од 2017 година кога анти-македонската политичка агенда манифестирана преку „Викај ме и Грне ама не ме крши“ концептот, и масовно поткрепена од корумпираниот „Дај ми пари ќе се чинам Невладин“ менталитет, привремено го презеде кормилото, демонстрираше колку брзо може да се загрози државната суштина.

Но, токму тој седумгодишен епизоден бран на крајот покажа и докажа нешто многу поважно. Здраворазумниот Македонец, без разлика на неговата идеолошка матрица, го чини мнозинството. Тој има високо изразено национално достоинство, свесен е за својот суверенитет и одбива да биде трајно заложен.

Според онаа народната „секое лошо за арно да е“, ова искуство послужи како своевиден лакмус за опстојот, развојот и иднината на државата. Тоа потврди една суштинска вистина, а таа е дека суверенитетот е право пропорционален со достоинството, а достоинството е основниот предуслов за постајаност.

Всушност, потврди дека специфичната тежина на монетата Македонија веќе не е иста.

Влезот во ЕУ, практичната и објективна материјализација на македонската целовитост ќе е само нејзиното трето во низата, и конечно паѓање на вистинската страна. Последен пат и за секогаш, на страната на историската правдина.

The post Специфичната тежина на кусурот appeared first on plusinfo.mk.