Ние најчесто штетите ги припишуваме на неукост, игнорирање, на умисленост и „високо“ его…, итн., ама забораваме дека таквите неуки и игноранти некој ги поставува на витални позиции. Инфантилните изјави од типот за „чист јазик“, „заедничка историја“ и релативизирањето на периодот 1941-1945 се само еден актуелен тренд од мноштвото глупости што секојдневно ги слушаме! Особено последниот и најпростачкиот: дека на оние кои мислат поинаку „им нема спас“!

Но тие се само сегмент од оние „подлабоките“ што оправдуваат сѐ – од идеолошки памфлети до тешки криминали, од дискриминација до неождановизам, од културни заблуди до научна понизност. И тука, за жал, завршуваат сите демократски релации/опции во расправите, зашто вие на такви ликови не можете да им објасните колку не знаат. Како што ни на Владата не можете да ѝ објасните дека историјата е дел од културата, а обете не се детска играчка баш за секого, дека тоа се сериозни нешта во коишто се важни само и единствено (научните) аргументи. Сето друго е политикантска пролиферација, квазинаука, некултура… политики со лош вкус. А кога политиките се такви, науката не може да биде поинаква!

Токму затоа почитуваниот и драг пријател, професор, голем лингвист и интелектуалец Атанас Вангелов, по еден повод во врска со нашиве перипетии со источниот сосед, беше напишал: „Проблемот е во тоа што еден е доменот и компетенцијата на науката, друг на политиката. Никаде во светот научници не преговараат и не се договараат за тоа што е – научна вистина, но затоа пак во светот на политиката без преговори и договори (дијалог) има само говор на топови и тенкови.“

Се разбира дека Вангелов беше/е во право и знаеше дека ние не се вбројуваме во она „никаде во светот“. Де факто, ние сме тоа „никаде во светот“, ние сме најдостојните репрезенти на балканската крчма што сѐ уште чади, но ние сме – сѐ уште – и најочигледните потомци на оние сто илјади ослепени Самоилови војници. Толку сме слепи што не гледаме ни овде што ни се случува, не пак во светот. Оттука, ама баш никако не ме плаши ова со Царот. Тој бил и ќе си остане – „наш“, барем по слепилото. И тој, имено, бил „слеп“ односно без логична политичка ориентација кога, избирајќи го Охрид за престолнина на „блгарското царство“, мислел дека државните граници се и етнички граници. Ама не биле.

А замислете да го избрал Ниш за престолнина? Или Лариса? А можел, биле негови. А Крум можел да го избере дури и Белград. Какви ли сѐ „историски“ дилеми ќе предизвикаше тоа кај оној Димитров, па кај нашиов Ѓоргиев… и другите од „заслепената“ Комисија. Зашто таа, Комисијата, дилемите ги решава не со наука туку преку – соопштенија. Не со аргументација, не со научен дијалог и/или полемика, најмалку пак со своерачно напишани книги на конкретните теми, со што би се легитимирале како компетентни за прашањето. Токму тоа говори дека таму и не станува збор за наука туку за „политика на лош вкус“. Или политикантство, како сакате. Колку бил во право Вангелов!

Оттука, добивме ли ние всушност нова комисија за некрофилска историска лустрација? Веројатно, зашто онаа првата, на злосторничкото здружение и бегалецон од Пешта, се занимаваше главно со живи идеолошки опоненти. И тие, вака или онака, барем можеа да реагираат на нивните „тези“ и обвинувања. Кој, и како, да реагира во новиве случаи на историска лустрација што зафаќа низ десетици векови во минатото, кој да биде „дрвен адвокат“ на Кирил и Методиј, Климент и Наум, Самоил и други, и кој, евентуално, да покрене процеси во нивно име? Кој друг ако не МАНУ (каква-таква), ако не УКИМ (каков-таков), ако не другите национални институции од областа на историјата…, кој ако не – науката? Без оглед што и оваа нова некрофилска историска лустрациска комисија се обидува да се (со)крие зад науката, што малку потешко ѝ успева. Зашто, каква е таа наука што се занимава со кладилница за нечија етничка припадност, која во неколку чифта очи определува кој што бил во деветтиот, десеттиот, единаесеттиот век? Или повеќе ѝ прилега зборот – паранаука, квазинаука, полит-наука и „наука“ со лош вкус?

Зашто, прочитајте го уште една Вангелов: „(…) научници не преговараат и не се договараат за тоа што е – научна вистина (…)“! А овие, по ѓаволите, седнале како средсело и ја крчмат историјата божем тие ја измислиле.

Никако не мислам дека „социјалистичката“ македонска историска наука ја беше поцицала целата мудрост во светот и најдобро си ја сработи домашната задача. Меѓутоа, нели овие денешниве некрофили се ученици токму на некогашните македонски историчари? Па зошто молчеа досега, зошто никој од нив не крена глас против незнаењето на нивните професори, против (наводните) фалсификати, против допишувањето и препишувањето на историјата, зошто никој не напиша барем една книга за заблудите на македонската историја? Ако сето тоа го знаеле, а молчеле, нели се всушност полоши дури и од нивните професори, нели е тоа лицемерие и хипокризија, недостаток на научна етика и доблест, но и на добро воспитување? Ако нивните професори биле тесно поврзани со тогашната македонска политика, зарем овие не се со сегашната? Впрочем, сите сме имале професори кои можеби грешеле, ама сме имале смелост и доблест на тоа да им укажеме – низ дијалог, но и полемика, па и кавга, ако било неопходно. Инаку, во што би биле подобри од нив?

Политикантството не може да биде наука, како што ни науката не смее да биде политикантство. Не мислам дека нивниот „брак“ е невозможен, но е многу, многу проѕирен, напорен, ризичен. По науката, се разбира. Не случајно – а во нашиов пример тоа е очигледно – Richard Brown и Elizabeth Malone велат дека „Концептот на науката обично ги вклучува посветеноста на разумот, објективноста и непристрасноста во потрагата по вистината за природата на светот. Во овој поглед, политиката, во смислата на маневрирањето да се здобие со власт, ги корумпира и процесот и продуктот на науката.“

Тоа ли се случува кај нас, сега и овде? Чиста „научна корупција“, не помала од сличните криминални коруптивни афери на оваа власт? За таква ли „наука“ говориме и кому навистина таа му е потребна?
На збиените партиски редови кои им аплаудираат и на оние грст неуки шушумиги со нивните „сочувства“ колку наводно „е напорно и мачно кај нас луѓето што знаат, да си ја вршат својата работа“?

Извор: Теодосиевски уметност

The post Наука со лош вкус appeared first on plusinfo.mk.

На комеморативната седница, реч за проф. д-р Атанас Вангелов одржа и директорката на Меѓународниот семинар за македонски јазик, литература и култура при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје (МСМЈЛК при УКИМ), проф д-р Весна Мојсова-Чепишевска.

Таа се осврна на синтезите меѓу Вангелов, МСМЈЛК, ИНАЛКО, Париз и големиот влог во македонската филологија. Таа потсети дека во 1975/1976 година Вангелов е на студиски престој во Париз како стипендист на француската влада, а подоцна, четири-пет години е и лектор по македонски јазик и литература на Институтот за источни јазици и цивилизации, популарно познат како ИНАЛКО. Лекторатот во Париз е отворен во академската 1973/74 година.

– Вангелов со својата активност како лектор по македонски јазик на ИНАЛКО се вгради во овој лекторат или поточно Вангелов е тој кој му даде цврсти темели на лекторатот по македонски јазик, литература и култура – рече Мојсова-Чепишевска.

Според неа, на Вангелов во 70-тите години на минатиот век му се дава можност да го афирмира македонски јазик во Франција и тоа максимално го искористува. Истовремено го научил францускиот јазик и потоа во текот на својот живот ѝ остави на македонската филолошка наука извонредни преводи од големи имиња… За тоа француската влада го одликува во 1995 година за заслуги за ширење на француската култура со орденот „Офицер на универзитетски палми“.

– Она што треба посебно да се истакне, а тоа е извонредната врска што тој ја остварува со Цветан Тодоров и за тоа тој многу емотивно пишуваше по повод заминувањето на Тодоров од овој свет – рече Мојсова-Чепишевска.

– Венко Андоновски ја наслови својата реч и од свое лично име, но и од името на Катедрата за македонска книжевност и јужнословенски книжевности како „Згасна уште едно македонско книжевно соѕвездие“. Но, оној момент кога со физичкото заминување на Атанас Вангелов згасна тоа македонско книжевно соѕвездие овде на земјата, имам чувство дека токму во тој момент се роди едно друго, европско и планетарно, книжевно соѕвездие именувано по квартетот Јакобсон-Конески-Тодоров-Вангелов – рече Мојсова-Чепишевска.

The post ЧОВЕКОТ КОЈ МУ ДАДЕ ТЕМЕЛИ НА ЛЕКТОРАТОТ Комеморативна седница за проф. д-р Атанас Вангелов appeared first on plusinfo.mk.

Како сознание за неговиот живот, но и како поука за нас самите. Одговорот ни го доближува Атанас Вангелов уште појасно, токму кога тој телесно се оддалечува од нас. Цветан Тодоров за многу мислители како Вангелов беше „апостол на хуманизмот“. Тие особини го одликуваа и Атанас Вангелов. Тој е македонскиот „апостол на хуманизмот“. Тие што поимот „хуманизам“ го поврзуваат само со именката „хуманост“, во смислата на човечност, заборавиле дека темелот на „хуманизмот“ според Кант се духовните науки, но и целата сфера на естетското, на творечкото. Затоа порано се говореше за „хуманистичко образование“, кое во себе ги обединуваше сите дострели на светската култура, од античката до современата. Како тој гигантски хуманистички образовен проект може да стане богатството на личноста, како што беше кај ерудитот Вангелов? Со инструментот на културата – читањето! Треба да се чита ден и ноќ, од детство до старост, за да се збере тоа знаење за литературата кое го красеше Атанас Вангелов. „На мислата ѝ треба храна, таа е во литературата“, напиша тој неодамна.

Всушност, одговорот на прашањето „во што се состои еден убав и богат живот со смисла“, секогаш го даваат оние што ќе останат откако самите ќе си заминеме од овој свет. Смртта го изострува погледот за најблагородното, најскапоценото во човека. Уметноста да се живее „убав и богат живот со смисла“, Атанас Вангелов ја препозна во животот на Марина Цветаева: „Живот по налог на убавината“!

Живот „по налог на убавината“ и за него, како и за Цветаева, значеше да се живее и по „налог на вистината“. Затоа што убавината не е возможна без вистината, без правдата, без интелектуалната и творечка храброст. Атанас Вангелов беше еден од стилски најелоквентните, но и вистинољубиво најнепоколебливите полемички гласови во македонската литература. Тие што ги паметат неговите полемики од седумдесеттите и осумдесеттите години, знаат каков виор разбудуваше овој огнен толкувач на литературата, кој притоа беше толку префинет и продуховен во стилот на најдобрите француски умови.

За неговата непоколебливост со која ги разоткриваше негативните феномени во македонската литература, цената напати беше и политичката стигма. Долго ја носеше достоинствено, молкум, сето време свесен дека не е омилен во некои влијателни писателски елити, особено оние кои секогаш беа блиски до високата политика во социјалистичка Македонија. За мене, пак, полемичката храброст направи Атанас Вангелов секогаш да го доживувам како „вечно млад дух“. Затоа ме изненади ненадејната смрт, бидејќи знаев дека тој има толку млада, жива мисла, дека има уште толку многу планови!

Неговата бистра мисла, која восхитуваше со литературната култивираност, направи од него за мојата генерација во осумдесеттите култен критичар. Од него сите учевме, а учеа сигурно и тие што не го сакаа и го одбиваа заради неговата непомирливост со плакативното, со стереотипното, со просечното во македонската литература. Тој самиот не се мереше со своите локални македонски современици. Тој се мереше со најдобрите европски и светски современици, но и со своите духовни претходници. Затоа што знаеше дека нема творец без „претходници“. Моралната и интелектуална величина на Атанас Вангелов дојде силно до израз во анализите на новата македонска проза во последните две години. Имаше дарба да се восхити за делото на помладите, помалку познати писателки и писатели. Умееше луцидно да го лоцира македонскиот автор или авторка во поширок контекст. Притоа мерилата со кои тој мереше беа оние на вистинските европски литературни вредности, кои тој ги учеше читајќи ги во оригинал делата на Ролан Барт, на Јулија Кристева, на француската литературна и филозофска школа, која исто толку силно го обликуваше како и делата на руските формалисти. Тој живееше и твореше во јазикот и во јазиците, прецизно толкувајќи го секој спис, како што чинеле најдобрите литературни егзегети. Неговите есеи и анализи се блескаво сведоштво за тоа колку многу читал, колку многу пластови на знаење и значење содржеше во себе секоја негова размисла. Тој никогаш не пишуваше за Европа и за „европските вредности“ во духот на политичките памфлети, туку тие вредности ги сведочење со својата мисла. Атанас Вангелов пишуваше во Скопје, но во умот, во дијалогот со мислителите тој беше постојано во Париз или во Берлин.

Затоа што знаел дека неговото време што ќе го помине со нас е кусо, тој во гигантски проект успеа да ни го остави „својот завет“. Нѐ потсети „дека постои еден гранитен и здрав темел на етно-географскиот ентитет Македонија“. Тој темел за него е Блаже Конески. Ретко длабоката поврзаност со татковината, со културата, со јазикот како „етно-географскиот ентитет Македонија“ е толку јасно формулирана како во неговото толкување на лириката и на јазичната теорија на Конески. Остана само уште третиот дел од трилогијата, оној за прозното дело на Конески, за кој пред некој ден тој напиша дека е речиси готов. Тоа што тој го нарекува „етно-географски ентитет Македонија“, всушност, е друго име за мислата на Конески за „јазикот како нашата единствена татковина“. Јазикот е домот, а неговиот „темел“ е положен во делото на Конески. Вангелов ни покажува со својата трилогија дека секогаш кога жестоко се напаѓа Конески, се напаѓа македонскиот јазик како „нашата единствена татковина“. Таа татковина е поширока од политичките граници. Македонскиот јазик е парадигмата во која може да се препознае секој Македонец, независно каде се наоѓа.

Вангелов го оствари пророчки својот завет, својот „предизвик и обврска“ во однос на Конески и на македонскиот јазик и култура во целост. Затоа што беше храбар и не се додворуваше на никаква власт, освен на авторитетот на умот, на творештвото и на културата во најдобратата смисла на европски просветител, Вангелов бараше од македонските писатели „да се вклучат во јавниот живот“. Во овој „мачен и мрачен свет“ да покажат со својот полемички глас дека „се живи“. Со право, затоа што писател што молчи и тактизира, се изневерува и себеси и творештвото. Затоа Атанас толку јасно ни порачува нам, на писателите, да станеме гласни, за да докажеме дека постоиме, дека сме тука, „дека мачка“ не ни „го изела јазикот.“ Зошто? Затоа што за „убав и богат живот со смисла“ не е доволно само да се преживее. Важно е храбро и јавно да кажеме како писатели што мислиме. Затоа што „останува само тоа што е обележано, именувано“, ни порачува тој. Во едно од последните интервјуа тој ја објаснува причината поради која македонските писатели треба да бидат погласни токму сега. „Затоа што оној што ви оспорува јазик и идентитет автоматски ве оспорува како егзистенција (живот). Тоа е своевиден нонсенс. Тој ви вели дека вие не постоите, а заборава дека, со простиот факт што ви вели дека не постоите, тој потврдува дека – постоите. Ете, тоа е она скриено ‘да’ на секоја негација за кое зборува А. Ками во својата, веќе, класична книга ‘Побунетиот човек’ (1951).“

Атанас ја оствари блескаво својата обврска кон предците и претходниците. Тој сега телесно си заминува од светот, но е толку жив во својата мисла и дело!

The post Атанас Вангелов – македонскиот „апостол на хуманизмот“ appeared first on plusinfo.mk.

Тој е роден во Богданци. Завршил Филолошки факултет во Скопје, а потоа станал и доктор по филолошки науки.

Меѓу неговите дела можат да се пронајдат насловите: Земјата на цветот (поезија, 1966), Препев на планината (поезија, 1970), Мистер Порфирие (телевизиска драма, 1971), Живеалиште (поезија, 1974), Глетки и пивиденија (поезија, 1977), Песме / Песни (1978), Артизмот и современата македонска поезија (студија, 1978), Преданија (поезија, 1978), Литературни студии (1983), Строго доверливо (поезија, 1985), Решето (критики, 1985), Неодредени лични заменки (драма, 1986), Семантички фигури во македонската народна лирика (студија, 1987), Траги (поезија, 1991).

Пред помалку од две недели му беше доделена награда „11 Октомври“ за животно дело.

Вангелов беше професор на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје. Воедно, тој беше претседател на Советот на СВП и истакнат член на ДПМ од 1967 година.

Во последните години неговите колумни беа редовно објавувани на Плусинфо.

The post ПОЧИНА АТАНАС ВАНГЕЛОВ Останавме без големиот поет, автор и критичар appeared first on plusinfo.mk.

Тој темел се вика Блаже Конески. Кој го разбира тоа, заслужува да ја добие политичката власт.

Заев со неговата потесна политичка елита не покажа досега доволен интерс за тој темел и затоа неговите изборни резултати сега се такви какви што се. не мора простиот свет да го разбира тоа. Тој по чувство знае дака е така тоа и затоа така и постапува. Мошне силна индиција за тоа е, на пример, простиот факт што никаде го нема гласот и ликот на искусната и моше ценета надвор Радмила Шеќеринска. тоа важи и за некои други ликови од т.н. интелектуално крило на СДСМ кое ги маргинализира до елиминиција сегашната оператива на г. Зоран Заев.

Што се однесува до неговиот успех со Преспанскиот договор, тука не треба се минимизира заслугата на Никола Димитров, кој успеа да го спаси тоа што сигурно би го продал Заев кога тој би преговорал со Коѕијаз. Филозофијата на Димитров е: првин да си го суредиме државичево. Филозофијата на Заев е: Европа и НАТО ќе ни го суредуваат државичето. Првата филозофија е логичка и достоинствана. Втората, онаа на Заев е филозофија на „виткање кичма“ дури и тогаш кога од тебе се бара тоа само онака колку да се проба ако се може.

Ете, од тие причини нашата сегашна политичка ситуација е будалесто весела и трагикомочна.

(Фејсбук статус на авторот)

The post „Виткањето кичма“ на Заев нè доведе до оваа будалесто весела ситуација appeared first on plusinfo.mk.

Министерството за култура појасни дека Вангелов ја доби наградата за животно дело во областа на науката и образованието, додека Кузманоски, Бегова и Несими ја добија наградата за животно дело во областа на културата и уметноста.

Наградата ќе им биде врачена на добитниците на 11 октомври 2021 година (понеделник) во 12 часот во Собранието.

The post ОБЈАВЕНИ ИМИЊАТА НА НОСИТЕЛИТЕ НА НАГРАДАТА „11 ОКТОМВРИ“ Вангелов, Кузманоски, Бегова и Несими го добија највисокото државно признание appeared first on plusinfo.mk.

На поетскиот митинг настапија поети од земјава, како и гости поети од Србија, Бугарија, Црна Гора и Италија. Традиционалната Беседа за Рацин ја одржа проф. д-р Атанас Вангелов, а кој потоа прв со свои стихови  го отвори Меѓународниот поетски митинг.

Вангелов го постави прашањето што би рекол Рацин да е денес тука и појасни дека тоа ќе го одговори на еден индиректен начин, преку една негова песна Работник од 1930 и друга од 1936 година.

Тој потсети дека во 1939 година кога се појавува стихозбирката „Бели Мугри“ на Рацин тогаш неговиот далеку помлад брат по перо Блаже Конески ја пишува својата прва песна „Спомен“.

– Имам впечатлива слика во таа песна на Конески која се споредува со наврнат воз со  мака што рика во неговите гради затоа што бил роден во смачкано племе. Некаде пред крајот на својот живот Конески уште еднаш се врати на тој наврнат воз во својата песна „Спомен по многу години“. Во таа песна поетот на „Везилка“ и „Тешкото“  рече уште рика маката во мене дека сум роден во смачкано племе. Јас сум убеден дека нешто слично би кажал и Рацин како само за оној Работник кој работи со рака и мисли со глава, така и за онаа смачкано племе кое Рацин го вика – На трудот црн народ. Уверен сум исто така дека во неговите стихови би имало многу повеќе горчина,многу повеќе гнев од оние од што ги среќаваме во неговите „Бели Мугри“. Беспомошниот Рацин, како што вели Конески, загина во јуни 1943 година и тој не доживеа да се остварат неговите идеали, како што доживеа Мирослав Крлежа во неговата длабока старост. Рацин беше понесен од македонската идеа  и социјалистичката револуција, како што кажа Конески, на Рацинови средби во Велес, две-три недели пред да почине на 17 ноември 1993 година – потсети Вангелов.

Споредувајќи го Рацин со Мирослав Крлежа, тој нагаси дека Крлежа и Конески доживеа да се остварат неговите идеали, но не и Рацин.

– Од тие остварени идеали потекнуваат песните на Конески „Молитва“, „Влажни пореци“, „Че Ге Вара“ и многу други песни во кои јас го слушам Рацин, кој како и поетот Коле Неделковски кој зборува низ уста на Конески во неговата поема „Ракувања“. Тој глас на Рацин одамна се слеа со гласот на Конески како што неговиот глас се слеа со гласот на оние што и денес копнеат по правда и достоен живот како неговиот Работник, што работи со рака  и мисли со глава – потенцира Вангелов.

Вечерта беше заокружена со Вокално инструментален концерт на НУ Ансамбл за народни игри и песни „Танец“.

Рациновите средби продолжуваат денеска со традиционалната посета на Спомен куќата на Рацин и промоција на збирка на поезија на млади поети. Свеченото затворање на 58. Рацинови средби е вечерва во 19 часот во салата на Народниот театар „Јордан Хаџи Константинов-Џинот“ со претставување на портретите и доделување на наградите Почесно Рацинови признание за 2021 на Алја Генадјевна Шешкин и на Почесното Рациново признание на Милован Стефановски.

Претходно во фоајето на театарот е најавена и промоција на виното „Рацин“ на винаријата „Шато Сопот“.

The post Со поетски митинг во Велес отворени Рациновите средби appeared first on plusinfo.mk.

Книгата ја објави Издавачката куќа „Слово“ во нејзината позната едиција „Логос“. Станува збор за книга во која на преку триста страници Вангелов се занимава со исцртувањето на главните контури на филолошко-критичката позиција на Конески по однос на македонскиот јазик и со неговите сфаќања на јазикот и филологијата воопшто.

Книгата, како што се посочува, го позиционира Конески како филолог мислител во контекст на „светската филолошка критика“, издвојувајќи ги неговите сродности, но и дистинктивните обележја по однос на светските авторитети во оваа област.

Студијата е столб на нашата историја на јзикот, на нашата лигвистика и филологија, напиша Венко Андоновски во рецензијата со која се препорачуваше објавување на оваа книга, наведува издавачот.

„Лирската биографија на Конески“, која минатата година излезе во издание на „Академски печат“, наиде на исклучителен прием кај македонската и кај пишироката јвност

The post „Филолошката критика на Конески“ од Атанас Вангелов во издание на „Слово“ appeared first on plusinfo.mk.

Прва работа која ми падна в очи откако, по вторпат, ја отворам таа книга е тоа што наидов на многу подвлечени места. Тие се од три вида: а) кратки описи кои зборуваат за женски фантазми-опсесии во кои доминираат брутални алфа-мажјаци: „раце, силни, влакнести, да не сакаш да те пушти од нив;“ „му ги гледав рацете и градите и само си замислував како ме грабнува;“ б) брутални споредби кои го валорзираат говорот на интимата како поблизок до вистината во споредба со рутината на учтивиот, церемонијален стил на практичната комуникација: „стиховите му беа […] за орхидеи затоа што го потсетуваа на пичка;“ „А што те боли тебе кур дали јас ќе раѓам деца или не?“ и в) драмски пресврти до кои држи нејзината проза, a кои генерираат исчекување, неизвесност и напнатост, важни состојки (мирудии) на секоја занимлива проза. Сите тие работи спаѓаат во тоа што авторот на „Мојот маж“ го вика персонална „идеологија“ на нејзината проза во која немало место за „патетика и сентименталност.“

Поимот „идеологија“ ни оддалеку не е некој зол дух за Бужаровска од кој бегаат нашите писатели како ѓаволот од темјан, плен на предрасудата дека постои апсолутна автономија на литературата. Како и повеќето од плејадата нови писатели-ерудити и Бужаровска е начисто дека „идеологијата“ не е ковит-вирус 19 за литературата затоа што и самата е, во основа, идеологија. Поинаку стојат работите со поимите „патетика и сентименталност.“ Дека тоа што го исфрла Бужаровска „со клоци“ низ врата од своите раскази и се враќа низ оџак, зборува поднасловот на нејзината книга кој гласи: „раскази за смеата и тагата на секојдневието.“ Ако и нема некоја врска меѓу „смеата“ и „патетиката,“ тогаш таа врска меѓу „тагата“ и „патетиката“ (pathos од pathein=страда) е очигледна. Освен тоа, повеќето од расказите на Бужаровска се „тажни“, а пак од „вториот план“ на нејзините „смешни раскази“ ѕирка, по правило, ако не некоја чемерна тага, тогаш блага меланхолија која боли не помалку од – чемерна тага. Ќе се обидам да го покажам тоа, по кус и јасен начин, со детали од расказот „Осми март“ уверен дека, по ист начин, може да се постигне тоа и со некои други раскази од книгата „Мојот маж“ како, на пример, „Гени“, „Лиле“ или „Супа.“

Како и секој добар мајстор на својот занает за кого празниот лист хартија не е мачилиште туку предизвик и задоволство, Бужаровска го почнува својот расказ „Осми март“ in medias res: „Ништо од ова немаше да се случи да не ја сретневме Ирена во ресторанот таа вечер.“ Тоа што уследува по таа реченица- заплет е, поправо, дополнителна поткрепа на теоријата на таа кобна Ирена која смета дека секоја модерна, нормална жена треба да има – љубовник: „мојата менторка […] со месеци ми кажуваше дека треба да си најдам љубовник;“ „Секоја успешна жена мора да има љубовник.“ Тие почетни детали од расказот на Бужаровска играат клучна улога за тоа што, натаму, ќе се случи и – случува. Како, на дело, функционира таа клучна улога на тандемот Ирена-менторка кои си поставиле цел да ја модернизираат нивната „анахрона“ пријателка?

Очигледно е: дамата-јунак на „Осми март“ нема некоја изразита потреба и афинитет да „шара“ одврема-навреме. Нејзиниот копнеж/желба да си набави љубовник како некој вид статусен симбол на „успешна жена“ не е ниту спонтана, ниту плод на див порив над кој нема власт, ниту ефект на логиката забрана која стимулира престап. Напротив, таа можност е втисната во самата структура на копнежот/желба. Таа структура е, според учената теоријата на американскиот романист Р. Жирар триагиолна (desir triangulaire). Ние никогаш немаме, вели Жирар, директен контакт со објектот на нашиот копнеж/желба. Напротив, ние следиме постапки на посредник кој остварил веќе контакт со тој копнеж/желба. А тоа значи, во случајот за кој тука станува збор,. дека дамата јунак на „Осми март“ имитира искуството на нејзината менторка и кобнта Ирена. Тие две дами имаат болна потреба да ја шират нивната смела, љубовџиска идеологија. Затоа што потајно се сомневаат во валидноста на таа идеологија?

Како и секоја, и таа имитација е индиција за инфантилен егоцентризам со снобизмот како „возрасна“ верзија или, со еден збор, како себе-предавсто. Добро се гледа тоа во оној момент кога авантурата на дамата која имитира доживува тотално фијаско. Тогаш прибегнува таа кон сурово самоказнување под маската вербална деградација на нејзиниот уплашен љубовник кој, пред заканата да загуби сè, испаѓа мизерен и смешан. Мислам дека токму тие одлики на прозата на Бужаровски објаснуваат, барем донекаде, зошто таа во еден налет го освои Балканот, на добар пат да го стори тоа и со Европа.

The post ЛИТЕРАТУРНА КРИТИКА Феноменот Бужаровска appeared first on plusinfo.mk.

По тој впечатлив опис на подвигот на младиот лекар и неговиот шофер, потпретседателот Димитров изјавува дека бил „фрапиран“ од „ноншалантноста“ на државните институции, кои, по обичај, се прогласиле за ненадлежни. На тој начин сите тие институции кои таксативно ги набројува потпретседателот г. Димитров ѝ дале, практично, инститиционална форма на – ненадлежноста. И не само тоа. Токму таа формализирана ненадлежност ја потиснала надлежноста на сите државни институции кои сега постојат не за да вршат некои работи („сè за граѓаните!“, како што често вели еден друг потпретседател во владата на г. Заев, г. Љ. Николовски), туку заради – себеси.

Поинаку речено, тие не се веќе механизми (средства) на државната власт туку цел за себеси. По истиот начин по кој и актуелната власт не е средство туку цел за – себеси. А пак кога една власт се претвора од средство во цел, тогаш и она „сè за граѓаните“ се претвора во „сè за себеси.“ Во такви околности е многу логично да се најде државен хеликоптер кој ќе доведе премиер со министер за здравство во Прилеп, но не и за млад лекар кој бара институционална помош за повреден овчар и неговата изнемоштена мајка. Веројатно таа мисла стои во заднината и на смелата изјавата на потпретседателот Димитров коjа вели дека „во државава треба да се забрани фразата: не сме надлежни.“

По таа смела изјава која звучи не помалку потресно од описот на подвигот на млад лекар и неговиот шофер, потпретседателот Димитров го отвора своето среце и, речиси, во еден здив ја потсетува владата во која и самиот фигурира (секако и нејзините ненадлежните „средства“- институции) на следново: „Јас како носител на јавна должност, јас како граѓанин, јас како човек… јас самиот чувствувам одговорност за оваа поразителна слика;“ „сите ние […] сме должни […] да се бориме […] да се постават правила, принципи и стандарди.“ Кажува ли, со тоа, г. Димитров дека сега не постојат „правила, принципи, стандарди?“

Клучен збор/синтагма во тој, очигледно, емотивен излив на угледниот владин функционер г. Димитров е „јас чувствувам.“ Јас воопшто не се сомневам во тоа дека потпретседателот Н. Димитров, токму како и оној млад лекар со неговиот шофер кои спасувале повреден овчар со неговата изнемоштена мајка „чувствува одговорност“ за ближниот свој или „другиот,“ како што обично се вели денес. Друго име за тоа чувство е „солидарноста“, а пак таа е, како што е добро познато, мошне селективна. Како? Сите ние повеќе ги сакаме своите блиски и пријатели, помалку оние од нашето соседство или мало и…најмалку оние од нашиот народ или нација. Токму таа особеност на т.н. солидарност објаснува зошто работи добро, на пример, кај млад лекар и шофер кој бил во непосреден контакт со повреден човек и неговата мајка, а не работи не само добро (неретко и воопшто!) кај државни инстититуции кои немаат таков жив, непосреден контакт со некој повреден овчар и неговата мајка.

Како, меѓутоа, да се увериме дека потпретседателот Димитров ја зборува вистината кога вели дека „чувствува одговорност?“ Како да се увериме дека не бара само некој вид морално алиби (амнестија) за себеси во околности кога сите надлежни институции како механизми на владата се прогласиле себеси за – „ненадлежни?“ Оти само од себе се разбира дека ниту може, а ниту пак смее да се амнестира од одговорност влада кога се соочува со поразителен факт дека нејзините две раце (институциите) се – парализирани.

Нема друг начин освен оној што го сторил оној млад лекар со неговиот шофер кој спасувал повреден овчар со неговата 90-годишна мајка. Тој покажал дека „чувствува одговорност“ (професионална и човечка) кога своето „чувство“ го претворил во „дело“/ акција. Со еден збор, делото/акција (прави!) е главниот, прв доказ кој му дава „реалитет“ на кое било чувство, па така и на чувството „одговорнодст“. А тоа значи: потпртседателот Димитров е должен (морал) не само да „чувствува одговореност како јавна личност и човек,“ туку и да стори нешто многу конкретно во околностите што ги опиша. Ни повеќе ни помалку од оној млад лекар и неговиот шофер за кои потресно зборува во својот ФБ-пост. А што, тој подобро знае од мене и јас нема да го потсетувам тука.

The post Никола Димитров: „Фрапиран сум!“ appeared first on plusinfo.mk.