Во неодамна објавената книга „Протоколот на Ајнштајн“ (Ich bin ein Magnet für alle Verrückten. Die Einstein‑Protokolle – Sein Leben, seine letzte Liebe, sein Vermächtnis), германскиот новинар и писател Петер фон Бекер објавува транскрипти од приватни разговори на светски познатиот научник, од последната година и пол од неговиот живот.

Разговорите што Ајнштајн ги водел со својата партнерка, чешката библиотекарка Јохана Фантова, ги откриваат неговите политички ставови, длабокиот интерес за уметноста и музиката, како и личниот поглед на светот. Фантова ги документирала овие разговори во своите дневници, кои биле откриени дури во 2004 година, а Бекер ги анализирал во книгата.

Поради неговото еврејско потекло, во Германија Ајнштајн бил третиран како „непријател број еден“ од страна на нацистичкиот режим. Тој бил надвор од земјата кога Адолф Хитлер дошол на власт и никогаш не се вратил во Германија. По Холокаустот, Ајнштајн го поддржувал Израел, бидејќи сметал дека Евреите треба да имаат безбедно засолниште, но истовремено бил и критичен кон младата држава.

„Трогателно е да се види дека тој истовремено жестоко се залагал за еднакви права меѓу Евреите-Израелци и Арапските Палестинци. Ова звучи неверојатно современо. Би било прекрасно ако денес постоеше некој со моралниот и интелектуалниот авторитет на Ајнштајн, чии зборови навистина би се слушале од сите страни“, заклучува фон Бекер.

Транскриптите биле пронајдени во Принстон, Њу Џерси, САД, каде што научникот со години истражувал во Институтот за напредни студии. Ајнштајн, кој починал на 77-годишна возраст во април 1955 година, себеси се опишувал како „магнет за сите луди луѓе“, пишува Танјуг.

– А токму тие луѓе ме интересираат. Реконструирањето на нивното размислување ми е хоби. Длабоко ми е жал за овие луѓе, па се обидувам да им помогнам – изјави научникот.

Фантова запишувала сè што Ајнштајн рекол, „веројатно со негово знаење“, наведува фон Бекер.

– Тој ѝ раскажувал што му се случувало во текот на денот, за што размислува, што читал или слушал. Бев воодушевен што можев навистина да ѕирнам во срцето и умот на најпознатата личност на 20 век, а можеби и на целата модерна ера. Во разговорите со неговата девојка може од прва рака да се почувствуваат секојдневните чувства на постариот Ајнштајн – објаснува писателот, нагласувајќи дека дури и во подоцнежните години, физичарот останал отворен за сè ново.

– Толерантен кон другите мислења и прилично бистар во својот жив интерес за политиката – додава Фон Бекер.

„Ајнштајн бил остар критичар на капитализмот и вооружувањето за време на Студената војна“, посочува Фон Бекер.

– Да, јас сум стар револуционер, како што секогаш велите. Да, политички, јас сè уште сум Везув што исфрла оган – рекол Ајнштајн во февруари 1954 година.

Ајнштајн се спротивставувал на „сè поголемото вооружување на Истокот и Западот“, неограничениот капитализам и „екстремното богатство“, а го бранел и осмислувачот на атомската бомба Роберт Опенхајмер, кого американските власти го обвиниле дека е комунист.

„Како во ерата на Мекарти, кога американските конзервативци го сметале секој критички ум за комунист, така денес тој сигурно би бил противник и критичар на претседателот Трамп и ограничувањата на слободата на изразување“, проценува Фон Бекер.

The post КАКОВ БИЛ СТАВОТ НА АЈНШТАЈН ЗА ИЗРАЕЛ И ЗА ПАЛЕСТИНА? Транскрипти ги откриваат комплексните идеи на научникот appeared first on plusinfo.mk.

Во писмото што Ајнштајн го напишал заедно со неговиот колега Лео Силард, се вели дека германската Нацистичка влада активно ги поддржува нуклеарните истражувања и дека може да произведе „екстремно моќни бомби“, како оние што ги користеа САД во Јапонија на крајот на Втората светска војна, објави Гардијан.

Тој ја повикува американската влада да ги преземе истите чекори, а Рузвелт одговорил со формирање комитет од каде што произлезе „Проектот Менхетн“, предводен од Роберт Опенхајмер, којшто ги произведе бомбите фрлени на Хирошима и Нагасаки.

The post НАЦИСТИТЕ СПРЕМААТ АТОМСКА БОМБА, НАПРАВЕТЕ ЈА И ВИЕ Писмото на Ајнштајн до Рузвелт се продава на аукција за 4 милиони долари appeared first on plusinfo.mk.

Во 1915 година, Ајнштајн предвидел дека црните дупки треба да имаат „регион на тонење“, граница на која гравитациските сили се преголеми за да тргне материјата по кружен пат околу црната дупка.

Сега, научниците открија дека овој регион не само што постои, туку ги содржи и некои од најсилните гравитациски сили во универзумот, објави Одделот за физика на Оксфордскиот универзитет.

Истражувачите од Оксфордскиот универзитет ги извршија првите набљудувања на мигот кога материјата исчезнува низ оваа чудна граница.

– Ова е прв поглед на тоа како плазмата, одлепена од надворешниот раб на ѕвездата, го доживува својот последен пад во центарот на црната дупка – вели физичарот од Оксфорд кој го водел истражувањето, д-р Ендру Мамери.

Црните дупки се едни од најчудните објекти познати на науката, а се чини дека класичната физика не се применува на нивните рабови. Како што материјата се влече кон неверојатно густиот центар на црната дупка, таа се приближува до областа позната како хоризонт на настани.

Што повеќе материја „тоне“ кон црната дупка, таа се влече во спирална орбита, каде што е здробена во блескав прстен од супержешка плазма. Според Њутновиот поглед на Универзумот, оваа материја треба да продолжи да орбитира по крива патека додека не се сретне со хоризонтот на настани.

Но, според пресметките на Ајнштајн, гравитационите сили околу црната дупка се толку моќни што честичките кои ќе се приближат премногу ќе ги напуштат своите криви патеки и директно ќе се фрлат во црната дупка.

– Теоријата на Ајнштајн предвиде дека овој последен пад се случува, но ова е првпат да покажеме дека тоа се точно. Гледајте го тоа како река која се претвора во водопад. Сме виделе река претходно. Ова е нашиот прв поглед кон водопадот – рече д-р Мамери.

Истражувачите поминале години развивајќи математички модели за да предвидат што ќе се случи кога светлината ќе падне во црната дупка. Овие предвидувања потоа беа споредени со рендгенски телескопи кои ги набљудуваа црните дупки на околу 10.000 светлосни години од Земјата.

Во текот на децениите имаше многу дебата меѓу астрофизичарите за тоа дали може да се открие „регион на тонење“ Но, во нивниот труд, истражувачите тврдат дека ова е првпат некогаш да бидат откриени емисии од овој регион. Овие резултати ни даваат привлечен поглед во последните моменти од патувањето на материјата во срцето на црната дупка.

– Оваа последна капка плазма се јавува на самиот раб на црната дупка и покажува дека материјата реагира на гравитацијата во нејзината најсилна можна форма. Навистина е возбудливо тоа што има многу црни дупки во галаксијата, а сега имаме нова моќна техника за проучување на најсилните познати гравитациски полиња – вели д-р Мамери.

The post АЈНШТАЈН ИМАЛ ПРАВО Научниците ја потврдија неговата теорија за црни дупки appeared first on plusinfo.mk.

Студентот по астрофизика Хамидреза Фазлулах од „Рускиот универзитет за пријателство на народите“ решил да ја побие или видоизмени Општата теорија за релативноста на Ајнштајн.

Ајнштајн е еден од најголемите научници на 21 век, а Општата теорија на релативноста е меѓу неговите најважни придонеси за науката. Таа е одговор на претходната теорија на Њутн која била прифатена од сите. Овие теории се комплицирани, но едноставно кажано, Њутн верувал дека времето насекаде исто тече за сите додека, пак, Ајнштајн покажал дека објектите со огромна маса го „искривуваат“ времето со својата гравитација, па тоа на различни места различно тече. Тоа станува популарна тема во научната фантастика, па ликовите кои минале време на некојаси планета се враќаат многу помлади од нивните врсници на Земјата.

Нештата со маса се привлекуваат, а силата со која се привлекуваат се вика „сила на гравитација“. Тоа важи за галаксиите, планетите околу Сонцето и за сѐ што постои. Но ако зумираме, поинакви закони важат за атомите и субатомските честички (честички помали од атомот), па квантната физика се занимава со тие закони. Квантната физика не се вклопува со Општата теорија на релативноста на Ајнштајн и сонот на многу физичари е создавање теорија која ќе ги поврзе овие две теории и други теории кои не се вклопуваат.

Општата теорија на релативноста се соочува со уште еден проблем. Не може  да се „ренормализира“. „Реномализирањето“ вклучува разни трикови кои физичарите ги употребуваат за да можат да ги употребат теориите кога не функционираат. Општата теорија на релативноста не може да се „ренормализира“ кога ќе се судри со теоријата на квантната физика, а и Универзумот е толку комплициран што едноставниот модел на теоријата не функционира во пракса.

Што сторил Фазлулах? Во теоријата на Ајнштајн, енергијата не се губи, туку само се менува. Шпоретот и ја пренесува топлината (енергијата) на течната вода која станува пареа, а пареата му ја пренесува топлината на воздухот и пак станува течна вода, па воздухот ја пренесува енергијата наоколу и сѐ до недоглед. Но, таа не се губи. Фазлулах ја применил теоријата за размена на енергијата во екстремни услови за да објасни како сето тоа влијае на создавањето гравитација и „искривувањето“ на времето.

Фазлулах поточно направил мали промени во Општата теорија на релативноста, односно се обидел да ја исполира, а не сосем да ја побие.

The post ТЕОРИЈАТА НА РЕЛАТИВНОСТА Е…РЕЛАТИВНА Руски научник го побива Ајнштајн!? appeared first on plusinfo.mk.

На пример, тоа што нема исто материја колку што и антиматерија во универзумот било клучно да имаме еден „нормален“ универзум.

А сè почнало кога една жена, која денес ја викаат женскиот Ајнштајн ја развила својата теза за симетријата, толку битна во физиката, а заборавена. Не, не се работи за сопругата на Ајнштајн, Милева Мариќ, која му ги решаваше равенките. Зборуваме за Емили Нeтер, математичарката која правеше журки по Гетинген во Германија во 1920-тите, мажите ѝ се восхитуваа, но академската средина ја понижи дозволувајќи ѝ само да биде асистентка без плата, сиот свој живот. Такво круто било тогаш времето кон жените. Дури, морала да користи машко име.

Ова не ја спречило Емили да реши една навидум досадна загатка во теоремите на Ајнштајн за релативноста. Нејзината теорема објавена во 1928 година ќе отвори цело поле во математиката наречено апстрактна алгебра.

Нејзината равенка вели дека за да се зачуваат симетриите, мора да се зачуваат и количествата. Во тоа време тоа изгледало обично – физичарите одамна си умислуваат дека законот за заштита на енерегијата, на пример, е универзален. Потпирајќи се на ова тие пресметувале многу нешта.

Две топчиња за билијард ќе се судрат на масата на ист начин каде и да бидат поставени затоа што законите на физиката не се менливи…

Но, со релативноста на Ајнштајн ова било ставено под прашалник. Всушност, сите закони на физиката биле ставени под прашалник! Зошто би биле симетрични? Ова го мачело математичарот и геометар Хилберт, кој му бил конкурент на Ајнштајн и ја истражувал гравитацијата која се чинело дека произлегува од нашиот брановиден универзум полн со вектори и тензори, па ја најмил Емили која била умешна во разбирањето на равенките.

Кога таа починала, Ајнштајн во Њујорк Тајмс напишал:

„Нeтер беше најзначајниот креативен математички гениј досега создаден од почетокот на високото образование на жените“.

Новата теза на Емили, дека за буквално секоја симетрија во природата, за сè што ќе се случи мора да се избалансира енергијата ни го дала Стандардниот модел, а преку теоријата беа предвидени оние честички како Хигзовиот бозон кои живот значат…

Само има еден проблем, научниците открија честички кои не се однесуваат симетрично како што течат низ времето! Toa значи дека ако часовникот се движи наназад истите работи, за жал (или за среќа!) нема да се повторат на истиот начин како во огледало.

Ова, секако, важи за одредени парови на честички. Откритието првично се однесуваше на
други типови на симетрија, на пример, С и П-симтеријата каде честичките се заменуваат со своите античестички, но по аналогија тоа значеше дека и Т-симетријата, онаа низ времето, мора да е нарушена!

Тоа што симетријата на овие честички е скршена, автоматски не ја поништува теоремата на Емили. Напротив, таа е дел од моделите. Научниците сега бараат начин да објаснат како успеале да се „изместат“ количествата кога симетријата била скршена. Еден од тие начини е да се каже дека со постоењето на полето наречено Хигс одеднаш, од нигде никаде се појавува масата на честичките. Друга теорија е суперсиметријата каде фермионите и бозоните оперираат преку оператори. Се чини дека конзервацијата на енергијата или пак на други количества е фундаментална за универзумот, било тој да е симетричен или асиметричен!

Во теоријата на струните, на пример, оваа суперсиметрија оди и во повеќе димензии, поточно 11. Замислете да сте симетрични во 11 оски.

Останува прашањето, дали универзумот е левак или деснак?

Проблемот е што дури и во најновото истражување на професорот Захари Слепиан заедно со колеги тие не можеле точно да кажат што универзумот преферира, пишува ФизикаОрг. Тие истражиле огромен број небули за да видат дали се симетрични само да за да сфатат дека им треба нова математика…иако асиметријата постои дури и кај силите, на пример, кај слабата нуклеарна сила. Чудно.

Слепиан истовремено пробува да ја реши мистеријата зошто имало отповеќе материја од антиматерија во универзумот. Дури, според него, ако по големиот Биг-Бенг имало инфлација, токму во тоа време имало асиметрија во законите на физиката.

Тоа би значело дека брзината на светлината не била иста во раниот универзум или пак водата не испарувала на 100 степени отсекогаш. Ваквите идеи во моментот се оспорувани во академската средина, но можеби нивното време допрва доаѓа како еден нов научен релативитет.

The post НИШТО НЕ Е СИМЕТРИЧНО, НО НЕЈЗИНАТА ТЕОРЕМА Е СКАПОЦЕНА! Која е Емили Нeтер, заборавениот „женски Ајнштајн“? appeared first on plusinfo.mk.

„Сакав универзумот да застане“ биле зборовите на познатиот Алберт Ајнштајн кога го коментирал она што самиот го нарекол својата најголема грешка, пишува БигТинк. Но, дали таа била грешка?

Тука зборуваме за космолошката константа, буквата Ламбда, една до најголемите непознаници во денешната физика која големиот ум ја „протнал“ во равенките само затоа што сметал дека универзумот мора да остане ист додека сите научни теории велеле дека универзумот ќе се смалува и дека ќе се згрутчи во едно мало топче, односно во црна дупка.

Зошто го додал ова Ајнштајн? Па, за да даде некаков макар и апстрактен начин преку кој разните галаксии наместо да се собираат и да се стуткаат во една единствена црна дупка би го направиле спротивното – би се оддалечувале со одредена сила.

Ова прозилегува од фактот што самиот Ајнштајн имал чудна идеја за универзумот кој го сметал за бесконечен, но со таква (конечна!) форма во која кога ќе тргнеш од едно место, на крајот повторно ќе дојдеш на истото…

– За да дојдеме до ова конзистентно гледиште, моравме да признаеме и да воведеме проширување на равенките на полето на гравитацијата што не е оправдано со нашето вистинско знаење за гравитацијата… Тој термин е неопходен само за да се овозможи квази-статичка дистрибуција на материјата, како што бара фактот за малите брзини на ѕвездите – гласи неговата тогашна изјава.

И оп, во 1998 година физиката се врти од главата наопаку! Астрономите откриваат дека галаксиите всушност се оддалечуваат една од друга па дури и забрзуваат. Тогаш расте интересот за оваа буква Ламбда која ја додал Ајнштајн.

Наместо во мала црна дупка, физичарите сега размислуваат како универзумот ќе заврши како една голема растегната супа, каде ќе се оттуѓи секој атом од својот сосед.

Значи Ајнштајн сепак имал добар инстинкт што ја оставил Ламбда-та во равенката. Да, но оваа космолошката константа отворила нови проблеми во физиката. Како прво, денешните мерења за забрзувањето на универзумот не соодветствуваат со она што Ламбда би требало да изнесува според равенките.

Како второ, било потврдено постоењето на темната материја и енергија кои се двигатели зад оваа оддалечување и оттуѓување.

До ден-денес се прават модели за темната материја за која никој не знае што точно претставува. Темната материја значеше и дека не завршува сѐ со Стандардниот модел на честички и ги отвори можностите за егзотичната физика.

Неодамна беше предложено дека темната материја излегува од црните дупки кои се архитектите на универзумот, а таа исто така се поврзува со тајното вплеткување на малите честитички – атоми, електрони, кваркови, вплеткување односно пренесување информации побрзо од светлината, нешто што своевремено се сметаше дека ја побива теоријата на Ајнштајн сѐ додека не изби тезата дека информациите како информации можат да патуваат побрзо од светлината бидејќи самите тие не се енергија, ниту материја.

Ова му даде идеја на еден друг млад научник дека би можел да направи компјутер чии електрични кола ќе комуницираат токму на овој принцип – без струја, без ништо, во некоја црвја дупка надвор од нашиот дофат. Ваквиот компјутер, ако некога биде направен, би бил побрз дури и од квантните компјутери кои се најавуваат.

Побрз од самата светлина.

The post КОГА АЈНШТАЈН ПОСАКА УНИВЕРЗУМОТ ДА ЗАСТАНЕ Најголемата грешка на овој ум можеби и не беше грешка! appeared first on plusinfo.mk.

Не е фикција, истражувачи во САД за првпат успеаја да симулираат мала холографска црвја дупка и испратија порака преку неа. Да, а црвјите и црните дупки изгледа дека се послични одошто мислевме, пишува ИнтересноИнженерство. Нивното откритие објавено во Нејчр фрла ново светло врз она што ги мачеше Ајнштајн, Макс Планк и Стивен Хокинг. Прашањето беше, како ли се однесуваат квантните честички и полиња близу до огромната гравитација на една црна дупка и дали можат да излезат од другата страна?

Симулација на црна дупка не значи и вистинска црна дупка. Но, ако ја симулираме нејзината обвивка, која што се вика хоризонт, тогаш можеме да провериме кој бил, а кој не бил во право. За ова идеално е дома да имате квантен компјутер како што имале истражувачите во Гугл. Или само еден негов процесор би бил доволен за мини-експериментот.

Научниците манипулирале синџир од атоми за да се однесува така како што се однесува површината на една црна дупка. И оп, не само што потврдиле дека црната дупка емитува радијација, како што тоа го предложи Хокинг во 1974 година, туку дека повеќето од видливата светлина во универзумот се создава во овие темни предели на универзумот. Таа се создава така што парови од честици и античестици кои ги испушта дупката се уништуваат меѓусебно произведувајќи фотони.

Научниците потоа симулирале испраќање на порака низ дупката, докажувајќи дека таа истовремено е и црвја дупка – како оние низ кои може да се патува во времето или да се скрати патот…Само што Ајнштајн не мислел така кога заедно со колегата Розен ги откриле овие „мостови“.

As part of a collaboration with researchers at Caltech, Harvard, MIT, and Fermilab, learn how we simulated a quantum theory on the Google Sycamore processor to probe the dynamics of a quantum system equivalent to a wormhole in a model of gravity → https://t.co/8PwYMfDHj9 pic.twitter.com/3GR4HMNzoJ

— Google AI (@GoogleAI) November 30, 2022

И уште нешто. Испаѓа дека комуникацијата низ ваква дупка е можна само ако честичките меѓусебно се квантно заплеткани. Звучи познато? Тоа е еден феномен за кој Ајнштајн рекол дека е „морничава работа на далечина“, бидејќи во негово време било откриено дека две честички можат да комуницираат побрзо од светлината. Не му се допаѓала идејата нешто да патува побрзо од светлината. Епа, сега испаѓа дека честичките можат да комуницираат и низ црна дупка, каде што ионака, равенките на Ајнштајн се кршат, бидејќи самата дупка го кине просторот, односно време-просторот.

Квантното заплеткување е проблем за научниците бидејќи се случува инстантно. Ако пратам порака, испаѓа дека од другата страна таа веќе била примена. Ова ги крши законите на причинско-последичниот универзум. Но, без гајле, сè што патува побрзо од светлината не ја почитува оваа логика. Барем ова е подобро од претходните теории каде Алиса и Боб не би можеле воопшто да комуницираат.

Да биде работата уште поубава, или покомплексна, од 1980-тите па навака се роди теоријата дека црните дупки се како стаклени кугли, низ кои, ако ѕирнете, ќе видите дисторзирана слика на површината, додека самиот предмет внатре, ако нешто внатре има, не е видлив однадвор. Постручно речено, дупките се како 3Д-холограм, како некој одвнатре да го проектира она што вие го гледате на површината.

Тука е битно да се спомне и дека тезата дека црната дупка можеме да ја опишеме само преку нејзината површина, односно за нешто што е 3-Д ние имаме доволно информации преку 2-Д површината е докажлива. Само што сега, кога знаеме дека може да се комуницира од двете страни на дупката поинтересно станува прашањето, дали низ неа е можно да патуваат и поголеми објекти?

Сега засега, останува на научниците да направат дополнителни експерименти. За да се спојат Ајнштајн, Макс Планк и Хокинг секако треба да се открие и една клучна работа – како се виткаат квантните честици под дејство на гравитацијата? Знаеме дека се случува нешто комплексно, нешто што не е толку глатко како танцот на планетите во вселената. Но, толку ли е тешко да се опише тој хаос, за кого најдобрите теории што ги имаме – Теоријата на струни и Теоријата на квантните полиња прават каша-попара измислувајќи нови димензии?

ИМАМЕ ТЕОРИЈА НА СЀ…КОЈА Е БЕЗВРЕДНА? Струните сепак остануваат нашето најубаво решение на космосот

The post СИ НАПРАВИЛЕ ЦРНА И ЦРВЈА ДУПКА ВО ЛАБОРАТОРИЈА Сега е времето да се обединат Ајнштајн и Планк! appeared first on plusinfo.mk.

– Сите на училиште мислат дека сум многу паметен и отсекогаш сум сакал да знам дали сум во првите 2 отсто меѓу луѓето кои го полагаат тестот Менса – изјавило момчето за „Јоркшир ивнинг пост”.

11-годишниот Шах на тестот освоил 162 поени, тоа е неговиот коефициент на интелигенција. Алберт Ајнштајн и Стивен Хокинг, за споредба, имале коефициент на интелигенција од околу 160.

Шестоодделенецот сака да учи математика на Оксфорд или на Кембриџ. Неговиот татко вели дека тој едноставно има природно чувство за математика.

– Дури и неговите учителки, секогаш кога ќе ги добиеме извештаите од училиштето, велат: „Нема што да го учиме, тој веќе знае сè” – се фали таткото на малиот генијалец.

Yusuf Shah, an 11-year-old from Leeds, has scored 162 on an IQ test, outperforming geniuses Albert Einstein and Stephen Hawking.#pakistanrepublic pic.twitter.com/JZeBEwELOs

— Pakistan Republic (@republicdotpk) November 14, 2022

The post ОВА Е „НАЈПАМЕТНИОТ“ ЧОВЕК НА СВЕТОТ Има само 11 години и има повисок коефициент на интелигенција и од Ајнштајн и од Стивен Хокинг appeared first on plusinfo.mk.

Но, освен што се хаотични, овие мали фотони, бозони или кои било субатомски нешта, имаат една елегантна особина. Ако е потребно, две од овие честици, како да се заљубен пар можат да се усогласат една со друга, како да се под исто јаже, вплеткани, дури и на двата краја на универзумот. Тоа што го прави едната честица, го прави и другата. Идентично, како да е клонирана.

Никој не им кажува на честичките како да се вплеткаат една со друга. Се смета дека тие комуницираат меѓу себе со брзина поголема од онаа на светлината. Ова нешто го вознемирувало Ајнштајн, па тој пробал да докаже дека ете квантната физика е нецелосна наука, дека има нешто зад тоа. Подоцна, се покажало дека мистериозниот ефект е сепак, вистински. Да биде работата уште потешка, кога еден научник би пробал да ги измери брзината или насоката на овие честички, или некоја нивна друга особина, тој со самото тоа што е присутен го менува резултатот од мерењето.

А, пред мерењето? Претходно, честичките се во форма на енергетски облак, ние не знаеме точно каде се, туку како на лото превдидуваме по кои траектории е најверојатно дека ќе се движат. Веројатноста може да биде толку или онолку проценти. Но, никако сигурно. Непредвидлива е квантната физика. Такви се и равенките.

Во меѓувреме, научникот Џон Стјуарт Бел претпоставил дека можеби не е сѐ толку како играње лото. Можеби постојат скриени бројки, наречени варијабли, кои засега не ги знаеме, а кои ќе кажат точно каде е честицата, или барем ќе ја намалат пресметката. Ако тие скриени бројки се навистина таму, тогаш тие се независни од самата честица, од нејзината локација.

Тезата на Бел била поставена во 60-тите години. Оттогаш експерименти правел Џон Клаузер, едниот од годинешните Нобеловци, но Ален Аспект бил тој кој ги довршил главните дупки во експериментот. Експериментирањето во квантната физика исто така е проблем. Во случајот, самата поставка на експериментот влијаела на тоа каков ќе биде резултатот. Ален Аспект нашол начин како да го надмине ова.

Што дознал? Дека Бел е во криво. Нема скриени варијабли. А тоа нѐостава со непредвидливоста на квантната физика. Има и добра вест. Ова значи дека ќе можеме да продолжиме да ги користиме равенките кои досега ги користевме.

Ова квантно заплеткување е клуч кај квантните компјутери. Тие го користат за да ги проверат сопствените решенија. Еден ден ќе имаме квантен интернет. Тој ќе биде многу побрз. А баш затоа што двете заљубени фотони си комуницираат меѓу себе и не дозволуваат трет да им дојде квантните компјутери нема да можат да бидат хакнувани. Ако некој проба да ви ја хакне линијата, тогаш линијата ќе биде скршена.

Квантното заплеткување го има и во природата. Кај фотосинтезата на растенијата забележани се заплеткани честички. Ова ги доведе научниците да воведат нова дисциплина, наречена квантна биологија.

Чудни се квантните честици. Тие можат да бидат на две или повеќе места одеднаш. А, можат и да исчезнат и да се појават на другиот крај на универзумот. Исто како во Стар Трек, кога луѓето беа телепортирани.

Засега, научниците можат да телепортираат еден фотон. Ова е заслуга на експериментите на Антон Зејлингер, третиот од добитниците на годинешната Нобелова награда за физика. Најинтересното? Кога честичката ќе се појави на другото место, таа ги има истите особини. Исто се врти, со иста брзина, насока….

The post ЗАЉУБЕНИТЕ ФОТОНИ КОМУНИЦИРААТ ПОБРЗО ОД СВЕТЛИНАТА Нивното проучување им донесе Нобелова награда на тројца научници appeared first on plusinfo.mk.

Научниците веќе неколку децении имаат теорија која претендира да објасни сѐ што има во универзумот. Уште повеќе, таа на еден елегантен начин ги спојува Теоријата на релативноста на Ајнштајн во која се опишува како функционираат големите галаксии, со Квантната теорија на Макс Планк, каде е објаснет хаосот во кој живеат ситните нешта, електроните, протоните, па сѐ до најмалите честички.

Теоријата исто така е математички точна. Равенките од квантната физика, како и оние за црните дупки, нивниот критичен радиус, равенките за гравитацијата се сложуваат. Единствениот проблем? Теоријата предлага постоење на мали жици кои вибрираат, но чие постоење тешко може да биде докажано. Всушност, со денешните инструменти не може да биде докажано, пишува Вселена.

Какви се овие мали жици? Тие се како мали ластичиња полни со енергија кои можат да вибрираат и да стануваат поголеми жици со поголема енергија. Зависно од тоа колку енергија имаат, овие жици, кои можеме да ги наречеме и струни тие всушност, имитираат електрон, па протон, па некој кварк, па сѐ до поголеми физички појави. Како е можно тие да бидат еднакви на некој електрон? Па, самиот електрон физичарите истовремено го сметаат за цврста честичка, но и за енергетска вибрација, па така ако него го претставиме како вибрирачка жица моделот станува унифициран. Значи, нема електрон, туку жица која вибрира во негов тон.

Добро, која е тогаш најмалата ваква жица, тој Хигзов бозон во нашата Теорија на струни, која првпат излезе во 1960-тите години, а нејзин пропонент беше физичарот Џон Шварц? Па, најмалата ваква жица е толку мала, толку помала од она што е дозволено во физиката, што дури и со најдобриот инструмент не може да биде регистрирана. Дури и да имаме судирач на протони како цевката под планините во Женева во која научниците го открија хигзовиот бозон и ред други честички, едноставно нема да ни успее.

Дури и ако нашата цевка биде голема колку целиот универзум, обиколувајќи го. Тоа нѐ остава со фактот дека мораме само теоретски да работиме на оваа хипотеза.

Па сепак, има нешто во таа геометрија на жиците кое дава некаква интуиција дека ако една научна теорија е убава на изглед, дека мора да е точна. Овие жици, за волја на вистината, исто така се доста комплексни. Тие всушност дел од својата енергија ја губат во просторот, па физичарите мораа да измислат тајни џебови во кои таа не се губи.

Овие џебови тие ги нарекоа нови димензии. Според М-теоријата, збирна теорија на струните, универзумот има 11 димензии. Првите четири од нив, три од просторот и една за времето, можеме да ги видиме. Другите се многу мали, но тоа не значи дека не постојат. Исто така, кога тие жици вибрираат нашиот цртеж на овие димензии станува прилично прљав, има многу слоеви. Слоеви, како, мембрани на пример. Затоа теоријата беше наречена М-теорија. Многу мембрани кои се преклопуваат и ги гледаме сплескани една врз друга, кога всушност тоа се мултидимензионални хипер-тела.

Најинтересното? Овие мали вибрирачки жици кои созвчучуваат во 11 димензии многу добро ја објаснуваат гравитацијата  – појава во универзумот која не е ниту сила, ниту честичка. Тие даваат добра слика за тоа како гравитацијата се однесува кај малите протони или електрони, колку е таа бесна и хаотична споредена со гравитацијата која ги привлекува Земјата и Сонцето на пример, кои танцуваат во една хармонија.

Има и други проблеми со нашата теорија на струни. Таа предлага дека за ваквите струни во S или други извиткани форми да можат да реагираат во повеќе димензии тие мораат да имаат дополнителна симетрија, наречена суперсиметрија. Ова, заедно со повеќето димензии е дозволено во математиката. Проблемот е кога тоа треба да се испита во реалниот свет.

„До 1973-1974 година имаше многу добри причини да престане да работи на теоријата на струни“, напиша Шварц.

„Она што беше просперитетна работа во која беа вклучени неколку стотици теоретичари, брзо запре“, објаснува научникот.

„Само неколку тврдоглави научници продолжија да го следат тоа“.

И повторно, експериментите стануваат невозможни за да се испита теоријата. Но, затоа теоријата може да објасни многу нешта што другите не можат. На пример, во 1996 година физичарите преку овие жици ја објасниле ентропијата на црните дупки и го објавија трудот во Physics Letters.

Ентропијата, на кратко, е бројот на начини на кои можете да ги распоредите деловите на еден систем. Во некое тело, во некој регион, па дури и во една црна дупка, на пример, Но, без да можете да видите внатре во црната дупка, не можете да кажете каков тип на честички има внатре, ниту пак каков распоред можат да преземат.

Па сепак, во раните 1970-ти, познатиот Стивен Хокинг и други физичари користејќи ги законите на термодинамиката ја пресметаа оваа ентропија. Тоа значеше дека црните дупки сепак имаате некаква внатрешна структура. Каква? Епа можеби таа токму се состои од вакви жици.

Значи, има нешто. Нешто што вели дека сме на правиот пат. Додека се обидуваме да ја докажеме недокажливата теорија, можеби ќе се сретнеме и со други проблеми. На пример, знаеме дека нашиот универзум се шири и дека има темна енергија и овие две нешта некако треба да се  вметнат во Теоријата на струните, како што претходно успешно биле вметнатни равенките на Ајнштајн, Планк и на Хокинг.

Некои научници велат дека тоа во иднина ќе биде можно.

The post ИМАМЕ ТЕОРИЈА НА СЀ…КОЈА Е БЕЗВРЕДНА? Струните сепак остануваат нашето најубаво решение на космосот appeared first on plusinfo.mk.