Европската комисија ја намали прогнозата за економски раст на Европската Унија за 2026 година поради порастот на цените на енергијата предизвикан од кризата во Ормускиот теснец и конфликтот на Блискиот Исток.

Се очекува економијата на ЕУ да порасне за 1,1% оваа година, наместо претходно очекуваните 1,4%, а на еврозоната е дополнително намалена на 0,9%. Инфлацијата во ЕУ се очекува  да достигне 3,1% што е за еден процентен поен повисоко од претходната прогноза.

Брисел предупредува дека влошувањето на ситуацијата околу Ормутскиот теснец, еден од најважните светски патишта за транспорт на нафта и гас, сериозно ги загрози економските перспективи на Европа.

Брисел предупредува дека ова е втор голем енергетски удар за Европа за помалку од пет години, по кризата предизвикана од руската инвазија на Украина во 2022 година.

Довербата на потрошувачите падна на најниско ниво во последните 40 месеци, бидејќи граѓаните очекуваат повисоки сметки за греење, електрична енергија и гориво.

Во исто време, компаниите бележат зголемување на трошоците за бизнис и послаба побарувачка, додека Европската комисија предупредува дека инвестициите ќе забават поради поскапите кредити и големата неизвесност на пазарот.

Постојат и стравувања од недостиг на рафинирани нафтени производи, ѓубрива и други индустриски суровини, што би можело дополнително да ги зголеми цените на храната и производството низ цела Европа.

И покрај влошувањето на ситуацијата, Европската комисија смета дека Европа е подобро подготвена денес отколку за време на енергетската криза предизвикана од војната во Украина.

The post ЕВРОПСКАТА ЕКОНОМИЈА ГОДИНАВА ЌЕ ПОРАСНЕ САМО ЗА 1,1% Европската комисија ја намали прогнозата за раст на економијата appeared first on plusinfo.mk.

Започна исплатата на парите од МојДДВ за скенирани фискални сметки за првото тримесечје од 2026 година, информираа од УЈП.

Исплатата се реализира етапно, согласно обработката на налозите.

Според објавените податоци, парите ќе добијат 528.447 корисници, а вкупно  бидат исплатени близу 836 милиони денари (13,6 милиони евра).

Од УЈП информираат дека кај 4.968 корисници е утврден неточен податок за трансакциска сметка, поради што исплатата засега не може да се реализира додека не се коригираат податоците.

Дополнително, кај 7.560 корисници износот за поврат е помал од 50 денари, па парите ќе бидат префрлени и исплатени во следниот квартал.

Од УЈП апелираат граѓаните кои сè уште не добиле пари од претходни или тековни исплати да ги проверат податоците за трансакциската сметка во апликацијата.

The post ПОЧНА ИСПЛАТАТА НА МОЈДДВ На сметките на граѓаните ќе легнат вкупно 13,6 милиони евра appeared first on plusinfo.mk.

Додека ја испраќаме 2025 година, интересно е да се потсетиме на некои поважни датуми кои ги одбележаа последните 12 месеци.

1 јануари

– Бугарија и Романија се приклучија кон Шенген зоната;

– Ветеран на новогодишната ноќ во Њу Орлеанс со возило влета во насобраниот народ, при што загинаа 14 луѓе, а десетици беа повредени. Возачот загина во престрелка со полицијата;

– Лихтенштајн стана 37-та земја што ги легализира истополовите бракови;

7 јануари

– Земјотрес со интензитет од 7,1 степени го погоди Тибет, во близина на светиот град Шигаце, при што загинаа околу 126 лица. Земјотресот предизвика штета и во Непал, Кина и Индија;

– Екстремните ветрови во Санта Ана предизвикаа шумски пожари низ Лос Анџелес, вклучително и во Палисејдс, Итон и Херст, при што загинаа 29 луѓе. Поради пожарите беа евакуирани 200.000 лица, а изгореа 18189 згради, а во елитните реони Пацифик Пакисадес и Малиби уништени се 6.800 домови. Од поќарот беа зафатени 233 квадратни километри. Економската штета се проценува од 76 до 131 милијарда долари;

9 јануари

– Армискиот генерал Џозеф Аун е избран за претседател на Либан, по 12. Гласање во Парламентот откако заврши мандатот на Мишел Аун во октомври 2022 година;

15 јануари

– Израел и Хамас со посредство на САД, Египет и Катар постигнаа Договор за прекин на огнот во Појасот Газа. Договорот, што стапи во сила четири дена подоцна, предвидува три фази. Во првата фаза, што треба да трае шест недели, предвиден е целосен прекин на огнот и повлекување на израелските сили од сите населени подрачја на Појасот Газа, постепено ослободување на 33 израелски заложници во замена за речиси 1.900 палестински затвореници. Втората фаза би вклучувала размена на сите преостанати живи заложници и целосно израелско повлекување од Газа. А, третата фаза е за реконструкција на Појасот Газа;

– Лидерот на партијата Фрелимо, Даниел Чапо положи заклетва како претседател на Мозамбик;

– Суспендираниот претседател на Јужна Кореја, Јун Сук – јоел е уапсен под обвинение за бунт и прогласување на воена состојба;

19 јануари

– ТикТок престана да работи во САД кратко пред стапувањето во сила на федералната забрана за апликацијата;

20 јануари

– Доналд Трамп втор пат положи заклетва и е инаугуриран како 47 претседател на САД, а за 50-ти заменик-претседател беше инаугуриран Џеј Ди Венс;

21 јануари

– Во пожар што изби во хоте во ски-центарот Балу, северозападна Турција, загинаа 79 луѓе, а 51 лице беа повредени;

23 јануари

– Тајланд стана 38-та земја и прва во Југоисточна Азија што ги легализираше истополовите бракови;

29 јануари

– Патнички авион на Американ ерлајнс со 64 лица се урна во реката Потомак во Вашингтон, откако се судри со воен хеликоптер над главниот град на САД, во близина на аеродромот Роналд Реган;

30 јануари

– Франција ја затвори својата последна воена база во Чад, два месеци откако поранешната француска колонија го раскина договорот за одбранбена соработка;

– Првпат беа активирани глобалните процедури за планетарна одбрана откако беше утврдено дека астероидот 2024 YR4 од 100 метри има 1,3 процени шанса да ја погоди Земјата во 2032 година;

1 февруари

– Американскиот претседател Доналд Трамп објави царини од 25% за Канада и Мексико и царини од 10% за Кина. Канадскиот премиер Џастин Трудо најавува одмазднички тарифи од 25% за американска стока во вредност од 106,6 милијарди долари;

4 февруари 

– Администрацијата за храна и лекови на САД го одобри првото клиничко испитување за трансфер на генетски модифицирани свински бубрези во луѓе;

7 февруари

– На грчкиот остров Санторини е прогласена вонредна состојба поради серијата земјотреси што почнаа на 27 јануари;

10 февруари

– Најмалку 55 луѓе загинаа откако автобус во Гватемала Сити падна од мост;

15 февруари

– Најмалку 42 лица загинаа откако се урна рудник за злато во Мали;

– Американските сојузни држави Кентаки, Западна Вирџинија и Тенеси беа погодени од силна зимска бура, што донесе ниски температури и поплави, при што загинаа 21 лице;

18 февруари

– САД и Русија одржува разговори во Ријад, Саудиска Арабија, за војната во Украина, без претставник од Украина;

23 февруари

– Христијанско-демократска унија (ЦДУ) на Фридрих Мерц победи на парламентарните избори во Германија. Тој на 6 мај, во втор обид е избран во Парламентот за канцелар;

28 февруари

– Средбата на американскиот претседател Доналд Трамп и неговиот украински колега Володимир Зеленски во Белата куќа е прекината по расправија пред новинарите;

2 март

– Речиси целосен прекин на електричната енергија во Чиле, поради дефект на далновод, остави осум милиони домаќинства без електрична енергија;

4 март

– Стапија во сила американските царини од 25 проценти за Мексико и Канада, заедно со зголемување на царините за кинески стоки на 20 отсто;

8 март

– Повеќе од 1.000 луѓе, вклучувајќи најмалку 700 цивили, се убиени во судири меѓу сириските безбедносни сили и сили лојални на поранешниот претседател Башар ал Асад во покраината Латакија;

9 март

– Марк Карни е избран за лидер на Либералната партија на Канада за да го замени Џастин Трудо;

11 март

– Во Манила е уапсен поранешниот филипински претседател Родриго Дутерте по потерница распишана од Меѓународниот кривичен суд. Тој е обвинет злосторства против човештвото во неговата „војна против дрогата;

_ Ослободителната армија на Белуџистан го киднапира возот кој сообраќаше на релација Квета – Пешавар при што загинаа над 50 луѓе;

14 март

– Марк Карни положи заклетва како нов премиер на Канада;

15 март

– Голем антивладин митинг се одржа во главниот град на Србија, Белград во организација на студентите. Протестот беше одржан поради пад на настрешницата на железничката станица во Нови Сад;

– САД почнаа воздушни напади врз областите во Јемен контролирани од Хутите, при што загинаа најмалку 53 лица. Милицијата соопшти дека ќе продолжи со нападите врз израелските бродови;

18 март

– Израел почна воздушни напади врз Појасот Газа, при што загинаа најмалку 404 лица, а 562 беа повредени, со што пропадна договорот за прекин на огнот постигнат во јануари;

21 март

Поради избивање на пожар во трафостаница во близина на лондонскиот аеродром Хитроу беа суспендирани 1.300 летови, со што беа прекинати повеќе од 270.000 патнички патувања;

28 март

– Земјотрес со интензитет од 7,7 степени, проследен со последователен потрес од 6,4 степени го погоди централниот дел на Мјанмар, предизвикувајќи катастрофални штети низ Југоисточна Азија, при што загинаа повеќе од 4.400 луѓе, а најмалку 7.000 повредени;

31 март

– Француската ултрадесничарска лидерка Марин Ле Пен е прогласена за виновна за проневера на средства од ЕУ, со што ѝ е забрането да се занимава со политика пет години;

1 април

– Сенаторот Кори Букер од Њу Џерси го одржа најдолгиот говор во историјата на Сенатот на САД, зборувајќи нешто повеќе од 25 часа, соборувајќи го претходниот рекорд на Стром Термонд поставен во 1957 година;

2 април

– Американскиот претседател Доналд Трамп објави дека ќе воведе царини од 10 отсто за целиот увоз во САД;

3 април

– Унгарија се повлече од Меѓународниот кривичен суд откако израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, кој се бара по потерница од Судот, пристигна во државна посета во Будимпешта;

5 април

– Главниот град на Демократска Република Конг, Киншаса е погоден од поплави, при што загинаа 33 лица;

8 април

– Најмалку 221 човек загинаа при уривање на покрив на ноќен клуб во главниот град на Доминиканска Република, Санто Доминго;

Април 9

– Американскиот претседател Доналд Трамп објави привремено суспендирање на глобалните царини од 90 дена, но царините за Кина остануваат;

11 април

– Кина ги зголеми царините за САД на 125 проценти како одмазда против исклучувањето на Кина од 90-дневната пауза за царини и зголемувањето на кинеските царини на 145 отсто:

13 април

– Најмалку 34 луѓе загинаа, а над сто беа повредени во рускиот ракетен напад врз украинскиот град Суми;

15 април

– Пожар го зафати моторизиран дрвен чамец преврте во реката Конго во близина на градот Мбандака при што загинаа 148 луѓе;

– Централен и јужен Ирак се погоден од песочна бура поради што најмалку 3.700 луѓе беа хоспитализирани со тешкотии во дишењето;

16 април

– Американската морнарица изврши ракетни напади врз цели на Хутите во Јемен, при што загинаа најмалку 31 лице и беа повредени уште 101 луѓе;

21 април

– Почина поглаварот на Римокатоличката црква папата Франциск;

28 април

– Илјадници домаќинства, аеродроми, болници и јавниот транспорт останаа без електрична енергија во Шпанија, Португалија, Андора и Франција. Прекинот во електроснабдувањето беше предизвикан од дефеткт во меѓусекторска врска помеѓу Франција и Шпанија;

2 мај

– Брод со хуманитарна помош за Појасот Газа беше погоден од дрон и се запали во близина на брегот на Малта

3 мај

– Лабуристичката партија победи на парламентарните избори во Австралија, со што Ентони Албанезе е реизбран за премиер;

– Партијата за граѓанска акција предводена од Лоренс Вонг победи на општите избори во Сингапур;

4 мај

– Претседателот на САД, Доналд Трамп воведе 100 проценти царини за странски филмови;

7 мај

– Индија изврши воздушни напади врз повеќе локации во Пакистан, при што загинаа најмалку осум лица; Пакистан нападите ги оцени како воен акт, прогласи вонредна состојба и презеде одмазднички напади врз Индија, при што загинаа три лица. По четиридневните меѓусебни напади, двете нуклеарни сили прогласија прекин на огнот и победа;

8 мај

– Кардиналот Роберт Превост (69) е избран за 267 папа, кој го зеде името Лав XIV. Тој е првиот поглавар на Римокатоличката црква од САД. Инаугурациска миса беше одржана на 18 мај на плоштадот Свети Петар во Ватикан;

16 мај

– Во налет на торнадо врз американски сојузни држави Кентаки и Мисури загинаа 27 луѓе;

18 мај

– Градоначалник на Букурешт и поранешен професор по математика Никушор Дан победи на претседателските избори во Романија;

– Русија ја нападна Украина со 273 беспилотни летала;

28 мај

– Поранешниот претседател на Албанија, Илир Мета е обвинет за корупција, перење пари и даночно затајување;

29 мај

– Канадските провинции Манитоба и Саскачеван прогласија вонредна состојба поради 160 пожари во кои изгореа најмалку 1,56 милиони хектари, а беа евакуирани повеќе од 18.000 луѓе;

1 јуни

– Бродот „Мадлин“ со хуманитарна помош за Појасот Газа исплови од Сицилија. На бродот беше и шведската активистка Грета Тунберг, пратеничката во Европскиот парламент Рима Хасан и 10 други волонтери. Бродот беше запленет, а патниците беа приведени од израелските власти на 9 јуни. Тоа беше втор обид на организацијата „Флота на слободата“ да го испрати брод со хуманитарна помош во Појасот Газа;

– Украинската безбедносна служба ја почна операцијата „Пајажина“ при што лансира над 100 дронови врз руските воени аеродроми;

– На претседателските избори во Полска победи десничарот Карл Навроцки;

3 јуни

– Ли Џае-мјунг од Демократската партија победи на предвремените претседателски избори во Јужна Кореја;

4 јуни

– Технолошката компанија „Гугл“ (Google) потпиша договор со Чиле за изградба на првиот подморски фибер-оптички кабел што ги поврзува Јужна Америка и Австралија;

– Виетнам формално ја суспендира политиката на две деца, што беше во сила од 2009 година, поради рекордно ниските стапки на наталитет;

7 јуни

– Претседателот на САД, Доналд Трамп, нареди распоредување на 2.000 војници на Националната гарда во јужна Калифорнија за да ги смири протестите против акциите на Службата за имиграција и царина (ИЦЕ) во и околу Лос Анџелес;

9 јуни

– Американскиот министер за одбрана Пит Хегсет распореди 700 американски маринци за да ги заштитат трупите на Националната гарда во јужна Калифорнија, кои беа испратени да ги задушат протестите против акциите на Службата за имиграција и царина (ИЦЕ) во и околу Лос Анџелес;

12 јуни

– Авион на „Ер Индија“ со 232 патници и 12-член екипаж се урна кратко по полетувањето од аеродромот во Ахмедабад за Лондон. Авионот се урна врз објект на Медицинскиот колеџ и Цивилната болница во Ахмедабад. Најмалку 19 лица загинаа на земја. Еден патник ја преживеа несреќата;

13 јуни

– Израел ја почна операцијата „Разбудениот лав“ и нападна десетици цели во Иран, меѓу кои нуклеарни објекти, воени локации и приватни резиденции, убивајќи високи воени команданти и и шест нуклеарни физичари во обид да ги елиминира нуклеарните амбиции на Иран. Техеран возврати со одмазднички ракетни и напади со беспилотни летала врз Израел. Конфликтот ескалира во 12-дневна војна, при што Техеран тврди дека загинале 935 луѓе, а во Израел загинале 28 лица;

14 јуни

– Во 50-те американски сојузни држави се одржаа протести „Без кралеви“ поради одржувањето на воена парада во Вашингтон;

15 јуни

– Од 100.000 до 150.000 луѓе маршираа во главниот град на Холандија, Хаг, барајќи од Владата да преземе акција против израелската воена кампања во Појасот Газа;

16 јуни

– Во Кананаскис, Канада почна 51-от Самит на Г7;

17 јуни

– Најмалку 59 Палестинци во Газа загинаа откако израелските тенкови отворија оган врз насобраниот народ кој чекаше хуманитарна помош;

18 јуни

– Нов Зеланд го суспендира финансирање на Куковите Острови откако властите склучија договори со Кина во инфраструктурата и во сферата на туризмот и технологијата;

22 јуни

– САД се приклучуваат на израелската офанзива против иранските нуклеарни објекти, напаѓајќи три локации со десетина масивни бомби „разбивачи на бункери“ врз подземните објекти на Фордоу и Натанц, додека ракетите Томахавк го погодија Исфахан. Во операцијата „Полноќен чекан“ беа вклучени 125 авиони и подморници кои лансираа ракети;

23 јуни

– Иран ги ракетираше американските воени бази во Катар и во Ирак;

– Тајландскиот оддел за специјални истраги на туристички брод откри и заплени 2,4 метрички тони метамфетамин во вредност на 90,8 милиони долари. Дрогата била скриена во пченкарно брашно;

24 јуни

– На Самитот на НАТО во Хаг, Холандија сојузниците се обврзаа годишно да издвојуваат пет проценти од бруто домашен производ (БДП) годишно за основни одбранбени потреби, како и за трошоци поврзани со безбедноста и сигурноста;

28 јуни

– Околу 140.000 луѓе учествуваа на антивладиниот протест во Белград;

– Приближно 100.000 луѓе учествуваа на Парадата на гордоста во главниот град на Унгарија, Будимпешта и покрај владината забрана за одржување;

– Британската полиција заплени 2,4 метрички тони кокаин во вредност од 132 милиони долари. Тоа е најголема заплена на дрога во Велика Британија;

1 јули

– Во Франција стапи во сила забраната за пушење на отворено каде има деца. Забраната се однесува на парковите, плажите, јавните градини, автобуските станици, влезови во училишта и спортски објекти. За прекршителите се предвидени парични казни.

3 јули

– Русија е прва држава, која ја призна талибанската влада во Авганистан;

4 јули

– При излевање на реката Гвадалупе во централниот дел на американсата сојузна држава Тексас загинаа 116 луѓе;

6 јули

– Парламентот на Суринам ја избра Џенифеер Гирлингс-Сајмонс за прва жена претседател на државата;

8 јули

– Европскиот парламент и Советот на ЕУ одобрија Бугарија на 1 јануари 2026 година да ја замени националната валута – левот со еврото;

12 јули

– Франција и Нова Каледонија постигнаа договор со кој прекуокеанската територија добива автономија во рамките на Републиката;

14 јули

– Французинката Жизел Пелико ја доби наградата Легија на честа за нејзината храброст да сведочи за нејзината децениска сексуална злоупотреба од страна на нејзиниот сопруг;

16 јули

– Во пожар што изби во отворениот петкатен хипермаркет во ирачкиот град Кут загинаа 61 човек;

– Израелските воздухопловни сили го бомбардираа Генералштабот на сириската армија и областите во близина на претседателската палата во Дамаск поради масакрот на сириските владини сили врз припадници на малцинството Друзи. Во судирите во Свеида загинаа повеќе од 300 луѓе;

17 јули

– Британската Влада соопшти дека се намалува возраста за гласање и на следните општи избори ќе можат да гласаат и лицата со навршени 16 години;

– Врховната рада ја именуваше поранешната министерка за економија и прва заменичка на премиерот Јулија Свириденко за премиерка на Украина;

21 јули

– 28 земји со заедничка изјава повикаа на итен прекин на израелските операции во Појасот Газа и да обезбеди дистрибуција на хуманитарна помош за населението во доволен обем;

26 јуни

– Тајланд гранатираше објекти во пограничната камбоџанска провинција Пурсат, по што почнаа петдневни борби во кои загинаа 43 лица. Поради борбите 140.000 цивили ги напуштија домовите во Тајланд и 38.000 цивили во Камбоџа. Двете кралства од Југоисточна Азија долго време имаат пограничен спор;

27 јули

– Претседателот на САД, Доналд Трамп, и претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен постигнаа трговски договор. Договорот предвидува единствен царински праг од 15 отсто за повеќето европски стоки увезени во САД (вклучително и автомобили), а ЕУ во замена ќе ги отвора своите пазари за американски производи со нула царини. Исто така ЕУ се обврза да купува американски енергетски ресурси (течен природен гас и нафта) во вредност од 750 милијарди долари и да инвестира 600 милијарди долари во американската економија до 2028 година;

30 јули

– Земјотрес со интензитет од 8,8 степени според Рихтеровата скала е регистриран на рускиот полуостров Камчатка, земјотресот предизвика цунами низ Тихи Океан. Од цунами беа погодени Русија, Јапонија, Канада и делови од брегот на САД. Предупредувања од појава на големи бранови беа издадени Кина, Нов Зеланд, Филипините и други островски земји;

3 август

– Околу 300.000 луѓе маршираа преку мостот Сиднеј Харбор, Австралија, во поддршка на Палестина, повикувајќи на траен прекин на огнот во Појасот Газа;

3 август

– Првпат по 600 години еруптираше вулканот Крашениников на рускиот полуостров Камчатка. Ерупцијата најверојатно беше предизвикана од огромниот земјотрес што на 30-јули го погоди полуостровот;

8 август

– Израелскиот кабинет за безбедност го одобрува планот на премиерот Бенјамин Нетанјаху за целосна воена окупација на Појасот Газа;

12 август

– Американскиот претседател Доналд Трамп распореди најмалку 800 војници на Националната гарда во Вашингтон и прогласи федерална контрола врз полициските сили на Вашингтон;

14 август

– САД на Карибите распоредија воени бродови, носач на авиони, и илјадници маринци на брегот на Јужна Америка како дел од операцијата за борба против наркотероризмот. Во кампањата против наркотероризмот американските сили почнаа напади врз бродови за кои се сомневаат дека пренесуваат дрога. САД во текот на 2025 година изврши околу 30 напади, при што загинаа стотина лица. Венецуела и претседателот Николас Мадуро негираат вмешаност во шверцот на наркотици и тврдат дека операцијата на САД има за цел соборување на актуелниот режим и заземање на венецуелските нафтени полиња;

15 август

– Средба на американскиот и рускиот претседател, Доналд Трамп и Владимир Путин во Анкориџ. Алјаска. Тоа е прва средба на Путин со западен претседател по руската инвазија врз Украина што почна на 24 февруари 2022 година. Тие разговараа за завршувањето на војната во Украина и можна размена на територија за постигнување мир. Три часовната средба зад затворени врати заврши без потпишување на формален договор или објавување на конкретни чекори за прекин на огнот;

– Обилните монсунски дождови предизвикуваат поплави во северен Пакистан, при што загинаа 321 лице;

– Во главниот град на Кина, Пекинг почнаа првите светски игри со хуманоидни роботи на кои учествуваа поовеќе од 500 андроиди од 16 земји, кои се натпреваруваа во фудбал, боречки вештини и танц;

17 август

– Околу 2,5 милиони луѓе учествуваа во протестите низ Израел, а 300.000 луѓе присуствуваат на митингот во Тел Авив, повикувајќи на прекин на огнот и договор за заложници во Појасот Газа;

18 август

– Мариус Борг Хоиби, синот на норвешката принцеза е обвинет за 32 дела, меѓу кои и силување и семејно насилство;

28 август

– Во израелски воздушен напад врз главниот град на Јемен, Сана убиен е самопрогласениот премиер на Хутите, Ахмед ал Рахави.

31 август

– Свлечиште го уништи суданското село Тарасин во планините Мара, при што загинаа најмалку 1000

1 септември

– Земјотрес со интензитет од шест степени сопред Рихтеровата скала го погоди Џалалабад, Авганистан, при што загинаа најмалку 2.200 луѓе;

3 септември

– Фуникуларот „Елевадор да Глорија“ во главниот град на Португалија, Лисабон изуби контрола и удри во ѕид, при што загинаа 16 лица, а 21 се повредени;

4 септември

– Земјотрес со интензитет од 6,2 степени го погоди источен Авганистан. Тоа е трета голема сеизмичка активност за четири дена во Авганистан;

8 септември

– Францускиот премиер Франсоа Бајру го изгуби гласањето за доверба во Националното собрание, што предизвика политичка криза во Франција, бидејќи претседателот Емануел Макрон именуваше петтиот премиер за помалку од две години;

– Протести на генерацијата Зет пред зградата на федералниот парламент во Катманду, Непал, поради забраната за социјалните медиуми, непотизмот и политичката корупција. Протестите ескалираа во насилство при што се запалени повеќе владини згради. Поради тоа премиерот К. П. Шарма Оли на 9 септември поднесе оставка, а армијата постави влада;

9 септември

– По повод 80-годишнината од Генералното собрание на ОН се одржа сесија во Њујорк под мотото „Подобро заедно: 80 години и понатаму за мир, развој и човекови права“. На сесијата учествуваат делегации од сите 193 земји-членки на ОН, кои имаат еднакво право на глас, во согласност со принципот „една држава, еден глас“.

– Израелските воздухопловни сили истрелаа ракети врз станбена област во Доха, Катар, каде претстојуваа високи лидери на Хамас;

10 септември

– Повеќе од десетина руски беспилотни летала го наруишија воздушниот простор на Полска. Авиони на НАТО ги пресретнаа дроновите и некои од нив беа соборени;

– Убиен е десничарскиот политички активист Чарли Кирк додека се обраќаше во кампусот на Универзитетот во Јута. На настанот присуствувале околу 3.000 луѓе;

11 септември

– Врховниот суд на Бразил го осуди на 27 години затвор поранешниот претседател Жаир Болсонаро за планирање на државен удар, со цел да го поништи неговиот пораз на изборите во 2022 година. Покрај Болсонаро осудени се и седум соучесници;

12 септември

– Студентите ја именуваа Сушила Карки за привремена премиерка на Непал. Таа е првата жена во Непал на таа функција;

22 септември

– Аеродромите во Копенхаген, Данска и Осло, Норвешка се привремено затворени поради сомнителни дронови забележани во близина на нивниот воздушен простор. потоа дронови надлетуваа над повеќе европски локации, а за тоа беше обвинета Русија;

25 септември

– Парискиот суд го осуди поранешниот француски претседател Никола Саркози на пет години затвор откако го прогласи за виновен за криминален заговор односно за употреба на средства од Либија за финансирање на неговата кампања во 2007 година;

26 септември

– Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху се обраќа на Генералното собрание на ОН, ветувајќи дека ќе „ја заврши работата“ против Хамас во Појасот Газа и ги осуди признавањето на палестинската држава од повеќе земји. Голем број држави го бојкотираат неговиот говор;

1 октомври

– Земјотрес со интензитет од 6,9 степени според Рихтеровата скала ги погоди Филипините, при што загинаа најмалку 72 лица;

8 октомври

– Израел и Хамас се согласија за првата фаза од планот за прекин на огнот поддржан од САД, две години и еден ден по терористичкиот напад на Хамас врз Израел, што ја предизвика војната во палестинската енклава. Планот предвидува размена на преостанатите израелски заложници за палестински затвореници, повлекување на израелските трупи од Појасот Газа и зголемување на хуманитарната помош;

10 октомври

– Конгресот на Перу ја отповика и ја отстрани од функцијата претседателката Дина Болуарте со 122-0 гласови поради нејзиниот неуспех да го спречи раширениот криминал; Марксистичката лидерка од 2022 година имаше седум импичмента;

12 октомври

– Претседателот на Мадагаскар, Андри Раџоелина, ја напушта земјата од страв за својот живот откако воените единици се приклучуваат на антивладините протести предводени од Генерацијата Зет;

13 октомври

– Хамас ги врати последните 20 преживеани израелски заложници, а Израел ослободи 2.000 палестински затвореници и притвореници, нешто повеќе од две години по терористичкиот напад на Хамас и воениот одговор на Израел;

14 октомври

– Армијата на Мадагаскар ја презема власта откако претседателот Андри Раџоелина е импичмент за напуштање на својата функција по неколку недели масовни антивладини протести;

19 октомври

– Ограбен парискиот музеј Лувр, при што крадците зедоа осум парчиња накит од времето на Наполеон во вредност од над 100 милиони долари;

21 октомври

– Парламентот на Јапонија ја избра лидерката на конзервативната Либерално-демократска партија Санае Такаичи (64) за премиерка. Таа е првата Јапонка на премиерската функција;

25 октомври

– Кетрин Коноли е избрана за 10-ти претседател на Ирска;

26 октомври

– Најмалку 2.000 невооружени цивили се убиени од страна на Силите за брза интервенција (РСФ) во Ел-Фашер, северен Дарфур, Судан;

28 октомври

– Ураганот Мелиса ја погоди Јамајка како бура од категорија пет, поради што повеќе од 500.000 луѓе останаа без електрична енергија;

– Голема полициска рација против криминални банди и трговци со дрога во Рио де Жанеиро, Бразил. Во судирите со полицијата загинаа најмалу 132 лица;

30 октомври

– Бакингемската палата објави дека на принвцот Ендру му се одземаат сите титули поради неговата поврзаност со починатиот осуден сексуален предатор Џефри

4 ноември

– Тајфунот Калмаеги на Филипините усмрти најмалку 142 лица;

– Демократот Зохран Мамдани е избран за 111-ти градоначалник на Њујорк. Тој е првиот јужноазиски и муслимански градоначалник на Њујорк;

10 ноември

– Поранешниот француски претседател Никола Саркози по три недели е ослободен од затвор и му е одреден домашен притвор додека се жали на пресудата за кривично дело заговор;

23 ноември

– Првпат по 10.000 години неактивниот вулкан Хајли Губи во регионот Афар во Етиопија исфрли пепел;

26 ноември

– Во пожар што избувна во станбениот комплекс Ванг Фук Корт во Хонг Конг загинаа најмалку 161 лица, а десетици се повредени;

27 ноември

– Циклонот Дитва предизвика поплави и свлечишта во Шри Ланка, при што загинаа 480 луѓе, а стотици се водат како исчезнати;

8 декември 

– Земјотрес со интензитет од 7,5 степени според Рихтеровата скала го погоди североисточниот брег на Јапонија, при што е предизвикана материјална штета;

10 декември

– Во Австралија стапи во сила закон со кој на децата под 16 години им се забранети социјалните мрежи;

11 декември

– Владата на Бугарија поднесе оставка по неколкунеделните масовни протести против нејзините економски политики и корупција;

14 декември 

– Татко и син отворија оган врз насобраниот народ на плажаа Бонди во Сиднеј, кои го прославуваа еврејскиот празник Ханука. Тие убија 15 лица, а повредни десетици. Австралиската полиција го застрела таткото;

24 декември 

– По неколку недели разговори, Украина и САД подготвија нацрт-ревидиран мировен план за ставање крај на руската агресија. Американскиот мировен план за Украина содржи 20 точки, за кои сега се преговара со Русија.

The post СВЕТОТ ГО ТРЕСЕА ПРОМЕНИ Војни, земјотреси и политички шокови ја обликуваа 2025 година appeared first on plusinfo.mk.

The post НЕКА БИДЕ ОВА ГОДИНА ВО КОЈА МИРОТ И НАПРЕДОКОТ ЌЕ ГИ ПОБЕДАТ СИЛИТЕ НА ЗЛОТО, ХАОСОТ И СТРАДАЊАТА appeared first on plusinfo.mk.

Премиерот Христијан Мицкоски во ногогодишното обраќање истакна дека годината која ја испраќаме била година на сериозни предизвици, во која било неопходно да се направи стабилизација и консолидација, додека следната смета дека ќе биде година на раздвижување и на преобразба.

– Почитувани сограѓани, годината што ја испраќаме не беше лесна, таа беше година на сериозни предизвици! Година во која државата мораше прво да застане на нозе. После долг период на нестабилност, несигурност и на разнишани институции, беше неопходно да се направи стабилизација и консолидација. Тоа беше услов без кој не можеше да се оди понатаму –  рече премиерот.

Тој нагласи дека реформите што ги отпочнале не се козметички, туку се длабински и суштински.

– Таквите реформи бараат време, но тие се предуслов за функционална држава и здраво општество. Свесни сме дека за граѓаните најважно е како тоа се чувствува во секојдневниот живот – рече Мицкоски.

За следната година тој очекува реализација на значајни инфраструктурни проекти, економско зајакнување, нови инвестиции, поддршка за стопанството и отварање можности за работа и развој.

– Со право можам да кажам дека 2026 година ќе биде година на раздвижување и година на преобразба, година на раст, со реализација на значајни инфраструктурни проекти, година на економско зајакнување, со нови инвестиции, поддршка за стопанството и отварање можности за работа и развој. Година на вкупна преобразба на Македонија. Година на надеж, но и на голема обврска. Обврска да се испорачаат резултати. Обврска да се оправда довербата од граѓаните. Обврска да се продолжи по патот на реформи, развој и стабилност. На сите ви посакувам здравје, мир и сила. Да влеземе во 2026 година со верба дека напорната работа ќе се исплати и дека Македонија ја движиме во вистинската насока. Среќна нова година – порача премиерот Мицкоски во своето новогодишно обраќање.

The post 📽️ 2026 ЌЕ БИДЕ ГОДИНА НА РАЗДВИЖУВАЊЕ, РАСТ И НА ПРЕОБРАЗБА Надеж и обврска да се испорачаат проекти, инвестиции и економско зајакнување appeared first on plusinfo.mk.

Во петок, владата ја усвои Уредбата за износот на минималната плата за 2026 година, според која таа се утврдува во бруто износ од 1.050 евра. Тоа е зголемување од 80 евра во споредба со минималната за 2025 година, односно за 8,25%.

Минималната бруто плата за 2025 година е 970 евра.

Износот на минималната плата се утврдува еднаш годишно, најдоцна до 31 октомври во тековната година за следната календарска година. Минималната плата не може да се утврди во износ помал од износот што бил утврден за претходната година. Хрватска ја пресметува минималната плата во бруто износ.

Премиерот Андреј Пленковиќ изјави дека Владата и парламентарното мнозинство внимателно ги разгледале предлозите на синдикатите, работодавачите и економската професија и дека верува дека 1.050 евра е соодветниот износ на минималната бруто плата за 2026 година.

Тој се пофали дека од 2016 година и првата влада што ја предводеше до 2026 година, бруто износот на минималната плата се зголемил од 414 на 1.050 евра во тоа време, и дека во последните три години минималната плата се зголемила за 50%.

The post МИНИМАЛНАТА ПЛАТА ВО ХРВАТСКА ЌЕ ИЗНЕСУВА 1.050 ЕВРА БРУТО Во последните 3 години оваа плата е зголемена за 50% appeared first on plusinfo.mk.

Германската економија ќе излезе од тригодишната криза следната година, проценува германскиот институт ИФО.

Експертите на ИФО предвидуваат дека во 2026 година, германскиот домашен  бруто производ (БДП) ќе порасне за 1,5%. Тоа е речиси двојно повеќе од 0,8 проценти првично предвидени за следната година, објави Тагешау.

Институтот, исто така, малку ја зголеми својата прогноза за годинава, од 0,2 на 0,3%. Се предвидува оваа година инфлацијата да изнесува 2,1%, додека следната година да биде околу 2%.

Според проценките на експертите, една од причините за очекуваниот раст е финансискиот пакет на новата влада. Економскиот ефект од најавените инвестиции, намалувањето на даноците и зголемената потрошувачка ќе изнесува околу 10 милијарди евра оваа година, а дури 57 милијарди евра во 2026 година.

И Институтот за светска економија Кил (IfW) исто така предвиде раст на германската економија од 1,6% следната година.

The post СЕ ГЛЕДА КРАЈОТ НА КРИЗАТА НА ГЕРМАНСКАТА ЕКОНОМИЈА Следната година се очекува раст од 1,5% appeared first on plusinfo.mk.

Со оваа европска регулатива се опфатени компаниите извозници кои имаат емисии на јаглерод, но и тие кои користат репроматеријали и енергија произведени од енергенси кои испуштаат јаглерод диоксид. Во прв ред се таргетирани производителите на железо, челик, алуминиум, цемент, ѓубрива, електрична енергија и водород, од трети земји кои извезуваат во земјите на ЕУ. Целта на оваа мерка е да се обезбеди еднаков надоместок за јаглеродните емисии на слични производи, без разлика дали се произведени во земја-членка или во трета земја. Механизмот е во комплементарност со системот за тргување со емисии на ЕУ кој се користи за наплата на емисиите на стакленички гасови во постројките на територијата на Европската Унија и обезбедува рамноправност при увоз на стоки преку потребата за CBAM сертификати.

Од Владата велат дека новината ќе се однесува за компаниите кои извезуваат во Европската Унија и тоа е практично дел од планот за раст на ЕУ. Дополнително се работи на законско решение и модернизација на енергетскиот сектор.

– Нашата држава можеби не се соочува со толкав проблем, поголем проблем, би имале некои соседни држави, чие енергетско портфолио се темели на производство на јаглен. Кога ќе се создадат конкретни услови и ќе треба да се направи оваа давачка, јавноста ќе ја информираме навремено. Како Влада работиме на стабилизирање на енергетскиот сектор, во моментов работиме и на модернизација, нашата цел е да понудиме зелена енергија и компаниите кои се извозници да немаат големи давачки – велат оттаму.

Министерството за енергетика, пак, забележува дека досега речиси ништо не е направено околу усогласувањето со механизмот.

– За жал во изминативе години многу малку се правело за обезбедување на потребните услови, а сега останува малку време за целосно исполнување на условите до 1 јануари 2026 година – велат од Министерството за енергетика.

Оттаму информираат дека се работи на предлог-законот за енергетика, а се предвидуваат и активности од МЕМО и МЕПСО за поврзување на пазарите.

– Треба да следи донесување на соодветни подзаконски акти и соодветни активности од страна на МЕМО и МЕПСО со цел да се спои пазарот ден-однапред, како и да се воспостави пазар во тековниот ден, кои понатаму треба да се спојат со европските пазари во тековен ден – додаваат од Енергетика.

Во меѓувреме, Министерството за животна средина ќе треба да воведе систем за трговија со емисии, согласно Директивата на ЕУ ЕТС.

– Потребна е и дополнителна администрација за мониторинг, известување и акредитација. За да профункционира системот за следење и наплата на емисиите, неопходно е градење на административни капацитети, вработување на соодветен кадар во Министерството за животна средина и просторно планирање кој ќе работи на имплементација на овој систем и соодветно ќе биде обучен. Откако овој систем ќе биде воспоставен, ќе може да се воспостави соодветна наплата на јаглероден надоместок – велат од Енергетика.

Плусинфо не доби одговор од Министерството за животна средина, но од она што досега е изјавено од тоа Министерство се доаѓа до заклучок дека законот за климатска акција кој треба да го регулира прашањето е во работна верзија. Во него (член 80) се предвидува донесување на надоместок за јаглерод диоксид.

– За негово спроведување, потребно е да се донесат и неколку подзаконски прописи. Во рамките на ИПА 3 проектот, кој се очекува да започне кон крајот на годинава, ќе се изработат подзаконските акти за методологијата, форматот, начинот на изработка на мониторинг планови и верификувани годишни извештаи на стакленички гасови за идентификуваните субјекти – изјавија од Министерството за животна средина и просторно планирање за некои медиуми.

Според законот, земјава планира да наплаќа надоместок за емисија на стакленички гасови за секој тон верификуван емитуван јаглероден диоксид од емисиите од согорување со користење на методологија.

„Правните субјекти кои вршат дејност во следниве области: производство на електрична енергија вклучувајќи комбинирани постројки за производство на електрична енергија и топлина, производство на цемент, железо и челик, алуминиум, вештачки ѓубрива, се должни да плаќаат надоместок за емисија на стакленички гасови за секој тон верификуван емитуван јаглероден диоксид од емисиите од согорување со користење на методологија“, пишува во членот 80 од овој закон.

Парите собрани од овој надоместок ќе се користат за финансирање проекти кои ќе придонесат за намалување на емисиите. Подзаконските прописи според планот треба да се донесат во рок од 18 месеци од влегување во сила на законот, а надоместокот да се наплаќа по влегувањето на земјава во ЕУ.

Како ќе изгледа законот кога ќе се донесе сè уште не се знае.

Експерти и компаниите оценуваат дека и земјава треба да воведе ваков механизам за увезената стока, а доколку воведува посебна такса со неа да бидат опфатени сите кои имаат емисии на јаглерод диоксид. Притоа државата ќе треба да ги согледа сопствените интереси и така да дејствува, бидејќи Кјото договорот предвидува ваков данок да плаќаат развиените земји, а ниско развиените земји да ги користат парите од тој данок за инвестиции кои ќе придонесат за намалување на емисиите на јаглерод диоксид.

Земјава треба да реализира 3 преземени обврски, велат експертите

Експертите посочуваат на три обврски за справување со емисиите на јаглерод диоксид кои земјава треба да ги реализира. Прво треба да усвои систем за максимални емисии и тргување со истите преку систем сличен на ЕУЕТС. Второ треба да ги регулира емисиите во секој сектор (и потсектор) поединечно и трето да воведе данок на јаглерод (надоместок или слично).

Според нив, со оглед дека досега малку е направено, за првите две решенија е потребен подолг период и поголеми инвестиции, а воведувањето данок е најбрзо и наједноставно решение за да се одговори на барањата на ЕУ.

– Кога ќе се земе сето ова предвид, логично е да се започне со данок на CO₂, што може веднаш да ги даде посакуваните пазарни сигнали и што овозможува постепено зголемување на износот со цел да се поддржи исполнувањето на целите предвидени во Парискиот договор и поврзани со пристапувањето во ЕУ. Воведувањето на данокот на јаглерод би помогнало да се изгради искуство за цените на јаглерод и ќе даде време за поставување системи и градење капацитети кои се потребни за приклучување на ЕТС во ЕУ – велат тие.

Се препорачува данокот да се наплаќа на почетокот, односно во моментот кога енергенсите влегуваат во економијата. Во повеќето случаи, ова би значело при увоз на енергенсот во земјата. За лигнитот кој се ископува во Македонија, тоа ќе биде местото на ископ. Овој пристап е сличен на сегашниот пристап со акцизните давачки или со еколошката такса и гарантира дека данокот ќе ги покрие сите емисии од енергетиката во целата економија.

Професорот Ристо Цицонков вели дека ако земјава воведе некаков вид такса, данок или надомест во рамки на стартот на механизмот за адаптирање на границите на јаглерод (СВАМ) треба да ги обврзе компаниите да го уплаќаат во нашиот буџет, а собраните пари да се наменат за инвестиции кои ќе влијаат на намалување на емисиите на јаглерод диоксид.

– Според Кјото климатскиот договор нашата земја како недоволно развиена не е обврзана да плаќа данок на емисии на јаглерод. Него го плаќаат развиените земји кои имаат и најголеми емисии. Парите од овој данок треба да ги инвестираат во ниско развиените и неразвиените земји во инвестиции кои ќе придонесат за намалување на емисиите. Деновиве пак во Баку е донесена начелна одлука да се воведе механизам – трговија со емисии на јаглерод диоксид на глобално ниво. Дали Организацијата на обединетите нации која го води процесот ќе го воведе овој механизам засега не се знае, но ова може да биде повод земјава да бара одлагање на примена на данокот за компаниите – вели Цицонков.

Светска банка, пак, во последниот извештај за земјава предлага да се воведе данок на јаглерод со што би се овозможило прилив на приходната страна на државната каса.

„Воспоставување домашна цена на јаглеродот за да се предвиди наметнување на јаглеродна граница приспособување на извозот во ЕУ почнувајќи од 2026 година и да се поттикне климатската акција. Важноста на цените на јаглеродот е препознаена во владината реформа Стратегија на даночниот систем 2021-2025 година која вклучува оданочување на животната средина како една од нејзините пет приоритетни реформски области. На Работата за моделирање на Светската банка сугерира дека цената на јаглеродот може да се зголеми за околу 1,4 до 1,9% од БДП годишно во дополнителен приход. Овој приход може да ги надомести засегнатите домаќинства и бизниси, помагајќи да се обезбеди правична и правична транзиција“, се наведува во Извештајот.

Како функционира пазарот на емисии?

Трговскиот механизам со емисии на јаглерод диоксид работи на принципот на „ограничи и тргувај“, овозможувајќи со емисиите на јаглерод да се тргува како со артикли. Државите одредуваат граница на вкупната количина на емисија на јаглерод за одредена година, а потоа компаниите добиваат или купуваат квоти за емисии во рамките на таа граница. Компаниите кои се извор на емисии ја плаќаат пазарната цена за да купат доволно емисиски единици за да ги покријат своите емисии. Шеми за тргување со јаглерод постојат од 2021 година во многу земји и региони во светот, кои главно се користат за поттикнување на големите загадувачи да инвестираат во технологии кои го намалуваат јаглерод диоксидот.

Вредноста на емисиите на јаглерод со кои се тргува низ светот во 2023 година достигна рекордни 881 милијарди евра или речиси 949 милијарди долари, покажуваат податоците на „LSEG“. Податоците покажуваат дека нема значителна промена во однос на количините на истргуваните емисии – околу 12,5 милијарди тони, но поради рекордните цени во Европа и во Северна Америка приходите се зголемуваат. Само преку шемата за трговија во ЕУ – ЕТС се тргуваше со сертификати за 770 милијарди евра, односно 87% од светските количини.

Просечната цена на емисиите во ЕУ надмина рекордни 100 евра за тон на почетокот на 2023 година но на крајот на годината се спушти под 60 евра за тон.

Од регионот Црна Гора веќе воведе систем за ограничување и трговија со емисии, а најниската стапка кај нив е 24 евра по тон.

Компаниите активно се подготвуваат за данокот на јаглерод

Компаниите оценуваат дека овој механизам кој ќе се применува од јануари 2026 година во Европската унија ќе ги зголеми нивните трошоци, а во наредните години трошоците ќе растат бидејќи компаниите покрај плаќањето на данокот ќе треба да инвестираат во намалување на емисиите на јаглерод двооксид. Според нив, државата треба да биде внимателна во однос на примената на директивата и определбата кого ќе оданочува.

Компанијата „Макстил“ која е една од нив вели дека на адаптирањето кон барањата на европската директива за јаглерод работи веќе 3 години.

– Притоа направени се пресметките на директните (Опсег 1) емисии, создадени во текот на производниот процес над кои како производител имаме директна контрола и индиректните (Опсег 2), кои се однесуваат на емисиите од производството на електрична енергија што се троши во производниот процес. Усогласувањето на пресметките согласно директивата е завршено, а како основа на пресметката е земен водичот од меѓувладиниот панел за климатски промени, којшто функционира во склоп со ОН и се смета за авторитет. Исто така, Макстил има веќе направено програма за декарбонизација во којашто до 2030 година компанијата се обврзува да ја намали својата јаглеродна емисија за 10% – велат од Макстил.

Во однос на тоа колку ќе се зголемат трошоците на компанијата со воведувањето на европскиот механизам од компанијата велат дека од сегашна гледна точка тоа е неблагородно да се планира.

– Но сепак, според првичните согледувања со примена на оваа регулатива од 1 јануари 2026 година таксата би чинела 2,5% од просечната цена на 1 тон јаглеродна емисија согласно ЕУ ЕТС системот (Европскиот систем на тргување) со тенденција на пораст до 100% од просечната цена на 1 тон јаглеродна емисија до 2034 – појаснуваат оттаму.

Според компанијата, сè уште не се знае државата како ќе ја пресметува давачката бидејќи допрва треба да утврди дали јаглеродната давачка која планира да ја воведе ќе се пресметува само на емисиите на јаглерод или и на увозните компоненти вградени во производите.

– Согласно последната работна верзија на новиот Закон за климатска акција, има најави дека јаглеродната давачка би ги опфатила и влезните материјали, но во моментов сето ова останува како предвидување, бидејќи јаглеродната давачка по тон финален производ е многу тешко да се утврди. Попрецизна слика се очекува по усвојувањето на споменатата законска регулатива, којашто ќе треба да биде донесена во наредниот период од Министерството за животна средина и просторно планирање. Секако за Макстил ова би било голем предизвик, како од аспект на влијанието на јаглеродна давачка на зголемувањето на цената на чинење на топловаланиот лим, така и од исполнувањето на обврските за известување поврзани со CBAM директивата – додаваат од компанијата.

Од цементарница Усје, пак, велат дека нивното производство е наменето за домашниот пазар и уште не е јасно како ќе изгледа и на што ќе се пресметува новата давачка во земјава.

– Производството на ТИТАН Усје е главно наменето за македонскиот пазар. Сепак, Усје ги следи обврските за намалување на емисиите на стакленички гасови кои ги презеде земјава и целиот регион за постигнување на јаглеродна климатска неутралност до 2050 година. Усје, како дел од Групацијата ТИТАН, повеќе од 15 години имплементира бројни активности за намалување на јаглеродниот отпечаток и пред усвојувањето на овие одредби. Произведуваме цементи со намален CO₂, кои веќе се прифатени на пазарот, ја зголемивме енергетската ефикасност во производството, инсталиравме своја фотоволтаична централа од 3 MW, вложивме во проекти за обновливи извори на енергија, оперативно и со позитивни ефекти врз животната средина го оптимизираме производството преку дигитализација и употреба на вештачка интелигенција, имплементиравме сериозна инвестиција во процес на користење на алтернативни горива кои се помалку енергетски интензивни, го намалуваат влијанието врз животната средина, а се решение и на големиот проблем на депонирање на отпадот – велат од компанијата.

Оттаму посочуваат и дека сите компании треба да направат промени насочени исклучиво кон намалување на емисиите на CO₂, што значи дека се потребни сериозни инвестиции.

– За реализација на вакви капитални инвестиции, покрај средствата, клучен ресурс е и времето, зашто роковите за имплементација на CBAM се навистина куси – велат од Усје.

Компанијата предупредува дека земјава ако воведува некаква давачка за емисиите на јаглерод ќе треба да ја воведе и за увезените производи бидејќи со нееднаквиот третман на компаниите во процесот на утврдување кој ќе плаќа ваков данок може да се создаде проблем во домашната индустријата која ќе треба да ги зголеми цените на производите и може да биде неконкурентна на пазарите дома и во странство.

– Ги поздравуваме напорите на национално ниво за минимизирање на емисиите на CO₂ и воопшто секое приближување со одредбите на ЕУ, но очекуваме еднаков третман со останатиот дел од индустријата во земјава, зашто е неодржливо товарот да паѓа само на дел од индустријата. Тоа би претставувало ризик за поскапување на одредени производи и неконкурентност на нашата индустрија. Посебно треба да внимаваме да не копираме само дел од европското законодавство. Во таа смисла, производите што се увезуваат во Северна Македонија од надвор треба исто така да бидат предмет на идентичен јаглероден данок според CBAM, за да се заштити домашното производство и да не се предизвика зголемување на цените на домашниот пазар на производи кои не се пласираат за извоз. Исто така, за да се овозможи постигнување на националните прагови за декарбонизација, треба да се измени и другото законодавство, односно Законот за управување со отпадот – велат од Усје.

И двете компании се подготвени да учествуваат во процесот на прилагодување на државава кон европската директива.

Енергетскиот сектор е прв на удар поради јагленот

Со европската регулатива е опфатено и производството на електрична енергија кое се базира на фосилни горива, во прв план јагленот и мазутот. Тоа за земјава ќе значи дека извозот на ЕСМ кој главно произведува енергија од јаглен ќе подлежи на оваа давачка.

Од Министерството за енергетика појаснуваат дека веќе се преземаат активности за замена на јагленот со други ресурси главно со гас и обновливи извори.

– Токму гасот како погонско гориво во наредните три децении се очекува да биде основа за целосно напуштање на употребата на фосилни горива за производство на електрична енергија. Плановите исто така опфаќаат изградба на когенеративна гасна електрана во РЕК Битола, која ќе обезбеди и електрична и топлинска енергија во согласност со строгите еколошки стандарди. Оваа електрана ќе биде основа за енергетска транзиција на РЕК Битола, која ќе обезбеди стабилно и континуирано производство на електрична и топлинска енергија, а токму со тој проект се очекува да започне и енергетската транзиција на комбинатот, постепено заменувајќи го јагленот со природен гас како примарно гориво. Зелената транзиција за РЕК Битола во план е да почне со конвертирање на еден од термоблоковите во ТЕ ТО електраната која би испорачувала топлинска и електрична енергија, а како погонско гориво ќе користи гас. На тој начин, и конкретно ќе почне напуштањето на користење фосилни горива за производство на електрична енергија. А кога точно би почнало во најголем дел ќе зависи од динамиката на гасификација на земјава и изградбата на гасната инфраструктура до прагот на ТЕ Битола. АД ЕСМ и РЕК Битола се свесни дека европските насоки повикуваат на долгорочно напуштање на јагленот како извор на енергија, но засега не се планира затворање на РЕК Битола – велат од Министерството за енергетика.

Оттаму додаваат дека државата засега не планира да ја затвори РЕК Битола.

– Доколку решиме да го затвориме тогаш би морале да увезуваме електрична енергија, а на тој начин драстично би се зголемиле цените на струјата за граѓаните и за малите компании. Новото раководство интензивно работи на забрзување на енергетската транзиција преку стратегија која се фокусира на зголемена инвестиција во обновливи извори и изградба на нови гасни централи, како и адаптација на мрежата за идната транзиција кон водород. Со ваквиот пристап се очекува постепено и контролирано да се замени јагленот, без да се компромитира енергетската безбедност на земјата – велат оттаму.

Од Министерството додаваат дека механизмот за адаптирање на границите на јаглерод (СВАМ) ќе се однесува само на делот од електричната енергија која е произведена од фосилни горива и која ќе биде извезена во земји-членки на ЕУ.

– Домашната потрошувачка на електрична енергија нема да биде засегната од CBAM. Сепак, потребен е систем за докажување на потеклото на електричната енергија и тоа е она што нам ни недостасува – систем преку кој треба да се докаже потеклото на електричната енергија, дали е од јаглен, гас или од ОИЕ – велат од Министерството.

Кој може да биде ослободен од плаќање данок на јаглерод?

Во регулативата за CBAM механизмот, наведен е привремен исклучок од обврската за плаќање на надоместокот при извоз (само) на електрична енергија во земја-членка на ЕУ.

– За да ја користи оваа поволност земјава треба да исполни два услова: да постигне целосно спојување на пазарите за електрична енергија и тоа за пазарот ден однапред и во тековниот ден, најдоцна до 31 декември 2025 година и второ да развие патоказ и да се обврзе на имплементација на механизам за наплата на јаглероден надоместок, со цена која ќе е еквивалентна на ЕУ ЕТС цената до 2030 година и да се заложи за постигнување јаглеродна неутралност најдоцна до 2050 година – велат од Министерството за енергетика.

Што е данок на јаглерод?

Данокот на јаглерод е алатка која ја користи моќта на пазарот за да ги намали емисиите што придонесуваат за климатските промени. Данокот на јаглерод всушност значи дека се плаќа надоместок за секој тон емисии на СО2. Надоместокот може да се наплаќа за енергенси како јаглен, нафта и природен гас (врз основа на очекуваните емисии од тие горива) или врз основа на мерењата на СО2 емитирани од најголемите извори на загадување како што се електраните.

Во енергетиката, електраните што користат горива кои се повеќе јаглеродно-интензивни (како на пример, јагленот и мазутот) би платиле повисок данок на јаглерод по единица потрошена енергија од оние што користат природен гас. Изворите што се потпираат исклучиво на обновлива енергија (на пр. сончева или ветерна енергија, хидроенергија) не би биле оданочени.

Се очекува компаниите кои имаат големи емисии и ќе плаќаат данок на јаглерод да бидат мотивирани да инвестираат во нискојаглеродни решенија што чинат помалку од данокот, како што се мерките за енергетска ефикасност и технологиите со помала емисија на штетни гасови.

Крајните потрошувачи, како што се домаќинствата и трговските објекти, исто така ќе бидат мотивирани да ги намалат своите емисии. Тие исто така би имале природен поттик да го намалат јаглеродниот интензитет на производите што ги купуваат.

Кои се обврските на земјава по потпишување на договорот во Париз?

Со потпишувањето на Договорот од Париз, Македонија се обврза на амбициозна цел: до 2030 година да ги намали емисиите на стакленички гасови за 51% во споредба со емисиите од 1990 година. Покрај тоа, за пристапување во ЕУ на крајот ќе биде потребно учество на европскиот пазар на јаглерод, односно учество во системот за трговија со емисии на ЕУ (ЕУЕТС). ЕУЕТС ги ограничува емисиите на стакленички гасови од производството на електрична енергија, од индустријата и од националното воздухопловство со доделување ограничен број емисиски единици што можат да се купат и продаваат меѓу учесниците.

Македонија, заедно со сите други држави во светот, го потпиша Договорот од Париз, кој има за цел да го задржи зголемувањето на температурата на глобално ниво под 2 степени Целзиусови и да спречи климатските промени да предизвикаат сериозни последици.

The post ДАНОКОТ НА ЈАГЛЕРОД ЌЕ СЕ ПЛАЌА ОД ЈАНУАРИ 2026 ГОДИНА Зелената енергија бара скапи инвестиции и добра стратегија како бизнисите да останат конкурентни appeared first on plusinfo.mk.

Тој информира дека вчера е распишан тендер за доизградба на браната, а до крајот на месецот треба да биде избран изведувач на работите.

-Тоа конечно значи завршување на овој ветуван проект. Определивме 2 милиони евра дополнително за завршување на браната, очекувам крајот на овој месец да имаме избран изведувач. Вкупната вредност ќе оди некаде 8 милиони евра. Можам да ветам дека до крај на 2026 година ќе биде завршено езерото, а веќе 2027 година во летната сезона да се користи – рече Николоски.

Според него, изградба на браната  ќе има значење не само за Штип туку и за целиот регион бидејќи ќе служи за наводнување и за рекреација на граѓаните од Источна Македонија.

– Она што е Мавровското Езеро за Западна Македонија, браната на Отињa ќе  стане за Источна Македонија. Ова е проект којшто многу влади го ветувале, еве конечно со тендерот што вчера го распишавме ќе го завршиме – рече Николоски.

Тој информира дека во инфраструктурни објекти во Штип само оваа година се инвестирани 12, 5 милион евра.

Николоски беше на  увид во реконструкција на локалните улици Христијан Тодоровски Карпош и АСНОМ во Штип кои се реализираат преку Министерството за транспорт.

The post БРАНАТА ОТИЊА ЌЕ БИДЕ ГОТОВА ДО 2026 ГОДИНА Распишан е тендер за избор на изведувач appeared first on plusinfo.mk.

Владата ќе ја направи Македонија енергетски независна од увоз на електрична енергија, изјави премиерот Христијан Мицкоски, одговарајќи на новинарско прашање во врска со инвестициите во енергетиката и за тоа дали земјава може да стане енергетски независна.

– Апсолутно да. Ако се сеќавате добро, ние мандатот го започнавме со една таква инвестиција, инвестицијата на компанијата „Алказар“, каде што очекувам отприлика производство од обновлива енергија од еден терават-час. Eден терават-час е отприлика колку што е 25% од вкупното производство коешто го имаме како држава. И со овој еден терават-час, ќе дојдеме до чекор до независност. Во периодот којшто следи со носење на новиот Закон за енергетика каде што ќе бидат предвидени и батериски системи и слично, мислам дека во следната 2025, почетокот на 2026 година можеме да зборуваме за портфолио на државата, увоз-извоз, нула. Што значи ќе ја направиме Македонија енергетски независна од делот увоз на електрична енергија – изјави Мицкоски.

The post ОД 2026 ГОДИНА НЕМА ДА БИДЕМЕ УВОЗНО ЗАВИСНИ ОД СТРУЈА Новите инвестиции и батериските системи ќе помогнат тоа да се случи appeared first on plusinfo.mk.