оИсчезна зад Марс и никогаш повеќе не се јави. По 6 месеци без каков било сигнал, НАСА потврди дека леталото Мавен повеќе не може да се врати во функција, со што заврши една од најважните мисии за проучување на Црвената планета.

Мисијата траеше повеќе од 13 години.

Леталото беше лансирано во 2013 година со задача да ја проучува атмосферата на Марс од орбита. Контактот бил изгубен на почетокот на декември кога Мавен се нашол зад планетата.

Се заврте, батериите се испразнија

Податоците покажале дека леталото влегло во состојба на брзо ротирање. Тоа ја нарушило неговата орбита и довело до целосно празнење на батериите.

Истражната комисија на НАСА заклучила дека леталото повеќе не е оперативно и дека не постои можност повторно да биде ставено во функција. Истрагата за причините за дефектот сè уште продолжува.

Марс, комета, ровери

Мавен не ја проучуваше само атмосферата и временските услови на Марс. Минатата година леталото набљудуваше и залутана меѓуѕвездена комета.

Имаше и важна улога во пренесувањето податоци од роверите „Кјуриосити“ и „Персеверанс“, кои и натаму ја истражуваат површината на Марс.

Науката продолжува, мисијата заврши

Главната истражувачка на мисијата од Универзитетот Колорадо во Болдер Шенон Кари изјави дека Мавен помогнал научниците подобро да ја разберат атмосферата на Марс и начинот на кој таа се менувала низ времето.

– Мавен навистина го унапреди нашето разбирање на атмосферата на Марс и на неговата еволуција – изјави Кари.

Според експертите, станува збор за една од најуспешните мисии на НАСА посветени на Марс. Податоците што ги собра леталото ќе продолжат да се користат во идните научни истражувања.

The post 📽️ МОЛК ОД ЦРВЕНАТА ПЛАНЕТА Се одјави леталото што 13 години го набљудуваше Марс appeared first on plusinfo.mk.

Поправките на лансирната рампа во вселенскиот комплекс Кејп Канаверал што беше оштетена минатата седмица при експлозија на ракетата „Њу Глен“ ќе потраат, а не е исклучено работите да се пролонгираат и до 2028 година, изјави директорот на НАСА, Џеред Исакман.

Моќната двостепена ракета „Њу Глен“ експлодираше при статички тест на погонските мотори на лансирната рампа.

Според извори од индустријата, лансирната рампа во експлозијата била речиси целосно уништена, а првичните проценки предвидуваа најмалку шест месеци за поправка.

Ракетната проба е дел од проектот на приватната вселенска компанија „Блу Ориџин“ на милијардерот Џеф Безос, како обид да се конкурира на програмата „Спејс Икс“ на Елон Маск во областа на комерцијални лансирања во орбитата.

Во несреќата нема повредени лица, а ниту еден од планираните сателити не бил поставен на ракетата-носач во моментот на инцидентот. Ракетата „Њу Глен“ треба да има клучна улога во идните мисии во рамки на програмата „Артемис“.

Експлозијата на ракетата се случи еден ден откако администраторот на американската вселенска агенција НАСА, Џаред Исакман, ја пофали компанијата „Блу ориџин“ за нејзината значајна улога во програмата „Артемис“, која има за цел да ги врати американските астронаути на површината на Месечината во 2028 година.

Исакман, исто така, во средата изјави дека НАСА ѝ доделила на компанијата договор од 188 милиони долари за помош во изградбата на база на Месечината.

По експлозијата на ракетата, Исакман изјави за Икс дека НАСА е свесна за инцидентот и дека ќе објави информации за можното влијание врз програмите за Артемис и базите на Месечината штом ќе станат достапни.

The post 🎥 ЕКСПЛОЗИЈАТА НА РАКЕТАТА НА БЕЗОС ГО УНИШТИ КОСМОДРОМОТ НА ФЛОРИДА Поправките на Кејп Канаверал ќе траат најмалку 6 месеци appeared first on plusinfo.mk.

Пред Земјата да стане Земја, а Марс да добие своја орбита, зад планетата Јупитер можеби работела огромна космичка фабрика. Не произведувала автомобили или машини. Произведувала планети.

Токму до таков заклучок дошол тим научници од Институтот Макс Планк за истражување на Сончевиот систем во Германија. Во студија објавена во списанието The Astrophysical Journal, тие опишуваат регион зад орбитата на Јупитер кој можеби бил едно од главните „родни места“ на планетите во нашиот Сончев систем.

Сè почнало со облак од прашина

Научниците веруваат дека Сончевиот систем настанал пред околу 4,5 милијарди години од огромен облак од гас и прашина.

Дел од материјалот се собрал во центарот и го формирал Сонцето. Остатокот останал да кружи околу него.

Со текот на времето, ситните честички почнале да се судираат, да се лепат една со друга и да создаваат сè поголеми тела. Тие објекти се познати како планетезимали и претставуваат градежни блокови на идните планети.

Јупитер можеби ја одиграл клучната улога

Според истражувачите, Јупитер веќе бил формиран кога Сончевиот систем бил стар само неколку милиони години.

Неговата огромна гравитација создала нешто што научниците го нарекуваат „стапица за прашина“. Зад орбитата на гасниот џин се формирал прстен со повисок притисок каде се собирале огромни количества материјал.

Таму прашината не се расфрлала низ вселената. Наместо тоа, останувала заробена и продолжувала да создава нови генерации планетезимали.

– Постојат силни докази дека стапиците за прашина биле привилегирано место за раѓање на планетезимали во нашиот Сончев систем – изјавила Јоана Дражковска од Институтот Макс Планк.

„Бебиња планети“

Со помош на компјутерски симулации, научниците ја реконструирале раната историја на Сончевиот систем.

Откриле дека во истиот регион се создавале различни видови планетезимали, но во различни периоди.

Едната група била составена од покршлив материјал. Другата содржела многу поцврсти и постабилни честички.

– Јасно е дека различни видови планетезимали се формирале во истиот регион на раниот диск од прашина и гас, само во различно време – вели Дражковска.

Приказна за потеклото на Земјата

Наодите не зборуваат само за Јупитер.

Тие можат да помогнат да се објасни како настанале Земјата, Марс и другите планети во Сончевиот систем.

Колку повеќе научниците ја разбираат улогата на овие древни „стапици за прашина“, толку подобро можат да ја реконструираат приказната за настанувањето на светот во кој живееме денес.

Можно е токму зад Јупитер, во еден невидлив космички прстен од прашина и гас, да започнала приказната за планетите што милијарди години подоцна ќе станат наш дом.

The post ЗАД ЈУПИТЕР ОТКРИЛЕ „ПОРОДИЛИШТЕ“ ЗА ПЛАНЕТИ Научниците следат приказна стара 4,5 милијарди години appeared first on plusinfo.mk.

Компјутерите наскоро би можеле да добијат улога многу поголема од денешната. Nvidia го претстави новиот чип RTX Spark и најави нова генерација персонални компјутери што ќе работат со напредни АИ агенти и локални модели за вештачка интелигенција.

– Оваа реинвенција на компјутерот е исто толку голема работа како и реинвенцијата на телефонот во она што сега го знаеме како паметен телефон – изјави извршниот директор на Nvidia, Јенсен Хуанг, на отворањето на саемот Computex во Тајпеј.

Од алатка до соиграч

Според Nvidia, RTX Spark е создаден за новата ера на лични АИ агенти. Компанијата тврди дека компјутерите повеќе нема да бидат само алатки за работа, туку ќе станат активни дигитални соиграчи.

Новиот чип ќе биде вграден во компјутери произведени од Lenovo, HP, Dell, Microsoft Surface, Asus и MSI. Првите модели треба да се појават на пазарот наесен, а подоцна ќе следат и уреди од Acer и Gigabyte.

Суперкомпјутер на работната маса

Според техничките информации објавени по презентацијата, RTX Spark се темели на истиот GB10 чип што Nvidia го користи во својот DGX Spark, уред што компанијата го претставува како личен АИ суперкомпјутер.

Водечкиот модел располага со 20 процесорски јадра, 6.144 графички јадра и 128 гигабајти LPDDR5X меморија. Наместо еден производ, Nvidia сега најавува цело семејство чипови базирани на истата архитектура.

Предизвик за Apple и за Intel

Со новата стратегија Nvidia директно навлегува на терен каде со години доминираат Apple и Intel. Компанијата се обидува да го искористи бумот на вештачката интелигенција и во сегментот на персоналните компјутери.

Пазарот останува огромен. Lenovo, HP, Dell и Apple заедно контролираа речиси три четвртини од светскиот пазар на персонални компјутери во првите три месеци од годинава.

Бумот на центрите за податоци и АИ системите веќе ја претвори Nvidia во една од највредните компании во светот. Нејзината пазарна вредност надмина пет трилиони долари.

Вашингтон ја стега контролата

Објавата на RTX Spark доаѓа во момент кога САД дополнително ги заоструваат правилата за извоз на најнапредните АИ чипови. Американските власти се обидуваат да го ограничат пристапот на кинеските компании до технологија што се смета за стратешка.

Новите правила појаснуваат дека лиценца ќе биде потребна и за испорака на најмоќните ВИ чипови до подружници на кинески компании што работат надвор од Кина. Вашингтон сака да спречи заобиколување на постојните ограничувања преку компании регистрирани во трети земји.

The post НОВИОТ ЧИП „СО МОЗОК“ НА NVIDIA ЌЕ НАПРАВИ АИ РЕВОЛУЦИЈА „Ова е како појавата на паметниот телефон“ appeared first on plusinfo.mk.

Дали Чат ГПТ штотуку реши математичка загатка што ги мачи научниците повеќе од 60 години? Прашањето последниве недели предизвикува бурни реакции во академските кругови, откако 23-годишниот Лиам Прајс објави решение за еден од таканаречените „проблеми на Ердеш“.

Станува збор за серија исклучително сложени математички хипотези што ги оставил унгарскиот математичар Пал Ердеш. Иако со децении ги мачеле најголемите математички умови, Прајс, кој нема формално математичко образование, дошол до решение за проблемот „1196“ со помош на ГПТ-5.4.

Иако претходно имаше случаи кога вештачката интелигенција давала погрешни или копирани решенија, овојпат дел од експертите велат дека одговорот е валиден, пишува „Сајентифик Американ“.

Познатиот математичар Теренс Тао од Универзитетот во Калифорнија, Беркли, објаснил дека луѓето со години се обидувале да го решат проблемот по погрешен пат.

– Луѓето го анализираат овој проблем, но колективно отидоа во погрешна насока уште на првиот чекор – рекол Тао.

Според него, математичарите со години користеле ист пристап, додека вештачката интелигенција тргнала по сосема неочекуван пат и применила добро позната формула што никој претходно не помислил да ја искористи во ваков контекст.

Пробив или преценета еуфорија?

И покрај возбудата, научниците предупредуваат дека не треба да се идеализира улогата на вештачката интелигенција. Математичарот Џаред Лихтман од Универзитетот Стенфорд посочил дека првичниот одговор на Чат ГПТ бил хаотичен и тешко разбирлив.

– Сировиот резултат од доказот на Чат ГПТ беше прилично лош. Беше потребен експерт за да разбере што вештачката интелигенција се обидува да каже – изјавил Лихтман.

Анатомија на големите броеви

Сепак, Теренс Тао смета дека откритието може да отвори нов начин на размислување во математиката.

– Откривме нов начин на размислување за големите броеви и нивната анатомија. Тоа е убаво достигнување – рекол Тао.

Експертите потсетуваат и на претходни случаи кога се покажало дека вештачката интелигенција само копирала постоечки решенија. Минатата година потпретседателот на Опен АИ, Кевин Вејл, избришал објава за сличен „пробив“ откако било утврдено дека моделот репродуцирал веќе познато решение, објави „Сајентифик Американ“.

The post АМАТЕР ПРЕКУ ЧАТ ГПТ РЕШИ ДЕЦЕНИСКИ ПРОБЛЕМ ВО МАТЕМАТИКАТА Чатботот размислувал така како што никој не очекувал appeared first on plusinfo.mk.

Меѓународен тим научници од Русија и од САД дошол до фасцинантен заклучок. Tимот анализиран древен човечки катник пронајден во Сибир. Според истражувачите, неандерталците користеле камени алатки за дупчење на оштетени заби во обид да ја ублажат силната болка.

– Откритието јасно укажува дека тие веројатно биле запознаени со можноста за ублажување на забоболка преку ваков вид третман – се наведува во официјалниот извештај од истражувањето.

Станува збор за заб стар околу 59.000 години, откриен во пештерата Чагирскаја на планинскиот масив Алтај во Сибир. Научниците велат дека ова е еден од најстарите познати материјални докази што упатуваат на можни стоматолошки интервенции кај пралуѓето.

The world’s oldest example of successful dentistry can be traced back to Neanderthals about 59,000 years ago, new research suggests https://t.co/4L7ZqVlm2N

— The Wall Street Journal (@WSJ) May 14, 2026

Експертите забележале голема празнина што се протега од површината за џвакање до пулпната комора на забот. Според нив, оштетувањето не изгледа природно.

– Ова недвосмислено укажува на намерно и свесно механичко дејствување – наведуваат истражувачите.

Антропологот од Универзитетот во Аризона, Џон Олсен, оценил дека ваквиот наод укажува на високо ниво на рачна умешност и когнитивни способности кај неандерталците.

– За успешно изведување на толку сложени зафати биле потребни напредни способности и добра координација – посочил Олсен.

The post ЗАБ СТАР 59.000 ГОДИНИ ЈА МЕНУВА ВИСТИНАТА Неандерталците биле повешти одошто се мислеше appeared first on plusinfo.mk.

Научниците од Сибирскиот универзитет за инженерство и биотехнологија развија и патентираа материјал за градежништво и дизајн што ветува. Се работи за тнр. „проѕирно дрво“, објави руското Министерство за образование и наука.

„Научниците развија и патентираа нов метод за производство на проѕирно дрво, материјал којшто ја комбинира природната естетика на дрвото, неговата цврстина и способност за пренесување на светлина. Овој развој е поврзан со хемијата и отвора нови можности за употреба на дрвото во градежништвото, дизајнот на ентериер и создавањето на современи завршни материјали. Материјалот е направен од дрвена подлога којашто се подложува на процеси на делигнификација и белење, а потоа се третира со посебно средство. Како резултат на тоа, дрвото добива висока оптичка пропустливост, а истовремено ја задржува својата природна структура и механичка цврстина. За овој развој веќе е доделен патент“, соопшти Министерството.

Според наводите, „проѕирното дрво комбинира издржливост, сигурност и впечатливи украсни својства, што го прави популарно за широк спектар на апликации“, велат руските научници. Проѕирното дрво може да се користи за изработка на панели, прегради, мебел и декоративни елементи што создаваат меко, дифузно осветлување и создаваат поудобна и естетски пријатна средина.

Предност, според истражувачите е и заштедата на енергија, бидејќи проѕирното дрво овозможува дневната светлина полесно да влегува во зградите, намалувајќи ја потребата од вештачко осветлување во текот на дневните часови.

The post РУСКИ НАУЧНИЦИ ПРОИЗВЕДОА ПРОЅИРНО ДРВО Се прави со посебен третман на обично дрво appeared first on plusinfo.mk.

Додека светот сè уште ја поврзува Кина со евтино производство и копирање западни технологии, еден млад претприемач од Сужоу има амбиција да изгради глобална технолошка империја.

Неговото име е Ју Хао, а кинеските и западните медиуми веќе го нарекуваат „кинескиот Илон Маск“.

Причината не е само неговиот агресивен стил и огромните амбиции, туку и брзината со која неговата компанија Dreame Technology прерасна од производител на роботски правосмукалки во глобален AI и роботски гигант.

Балканот станува нова цел

Dreame веќе продава производи во повеќе од 120 држави, а последниве месеци агресивно се шири и на Балканот.

Во Хрватска компанијата веќе има локализирана продажба и силна дистрибутивна мрежа преку европските канали, додека производите на брендот сè почесто се појавуваат и во Македонија.

Роботските правосмукалки, паметните уреди за чистење и AI апаратите на Dreame веќе можат да се купат и преку локални продавници за техника.

Иако медиумите деновиве пишуваат дека „кинескиот Илон Маск“ го освојува регионот, реалноста е дека Dreame засега не отвора фабрики или развојни центри на Балканот.

Станува збор пред сè за агресивно освојување на пазарот за паметни уреди за домаќинство, сегмент во кој компанијата буквално експлодираше во Европа.

Од студентска лабораторија до глобален бренд

Ју Хао е роден во 1987 година и припаѓа на генерацијата кинески инженери што пораснаа за време на технолошката експлозија на Кина.

Студирал на престижниот универзитет Цингхуа, кој често го нарекуваат „кинески МИТ“.

Уште како студент го основал „Sky Workshop“, аеронаутички хакерски центар што подоцна добил поддршка и од „Боинг“.

Токму таму се родила и идејата за Dreame. Првичната цел била развој на ултрабрзи електромотори, технологија што денес е срцето на сите производи на компанијата.

Ју Хао често вели:

„Моторот е срцето, вештачката интелигенција е мозокот, а роботиката е телото на идниот свет“.

Од правосмукалки до суперавтомобили

Dreame е основана во 2017 година, а веќе во 2025 година пријавила приходи поголеми од 40 милијарди јуани.

Околу 80 проценти од приходите доаѓаат од странски пазари.

Но, Ју Хао одамна не размислува само за правосмукалки.

Компанијата веќе најави:
електрични автомобили, хуманоидни роботи, паметни очила, дронови, телефони и AI системи за паметни домови.

На CES 2026 во Лас Вегас, Dreame претстави концепт на суперавтомобил и цел AI екосистем. Токму тука почнуваат и споредбите со Илон Маск.

Како и Маск, Ју Хао сака истовремено да работи на:
автомобили, роботи, вештачка интелигенција и вселенска технологија.

„За пет години ќе бидам најбогат човек на светот“

Она што најмногу го привлекува вниманието се изјавите на самиот Ју Хао.

Тој неодамна самоуверено порача дека за пет години ќе стане „најбогатиот човек на светот“.

Истовремено зборува и за создавање технолошки екосистем вреден „100 трилиони долари“.

Критичарите предупредуваат дека ваквите амбиции опасно потсетуваат на пропаднатиот кинески мегапроект LeEco, кој се урна под товарот на сопствените амбиции.

Но, Ју Хао не бега од контроверзии.

Во последните месеци стана интернет сензација во Кина, објавува стотици пораки на социјалните мрежи и директно ги напаѓа конкурентите.

Во еден момент дури порача дека Tesla за дваесет години ќе работи со загуби.

Генијалец или човек што лета преблиску до сонцето?

Кинеските медиуми пишуваат дека зад агресивниот настап се крие необична личност.

Ју Хао јавно признава дека негативните коментари на интернет силно влијаат врз него и дека знае да плаче поради критики.

Се опишува како INTJ личност, тип луѓе опседнати со големи визии и долгорочни стратегии.

Во меѓувреме, Dreame продолжува да расте со неверојатно темпо и веќе е меѓу водечките светски брендови за роботски правосмукалки.

Прашањето што сега го поставуваат аналитичарите е дали Ју Хао навистина ќе стане нов технолошки супермагнат на 21 век или уште еден визионер што се обидел да лета преблиску до сонцето.

Но едно е сигурно: човекот што почна со правосмукалки денес сериозно зборува за роботи, чипови, автомобили и вселена, а светот внимателно го следи секој негов чекор.

The post ЧОВЕКОТ ЗАД РОБОТСКИТЕ ПРАВОСМУКАЛКИ ГО ОСВОЈУВА БАЛКАНОТ „Кинескиот Илон Маск“ сонува да биде најбогат на светот! appeared first on plusinfo.mk.

Роботот Махоло Лабдроид стана симбол на новата ера во јапонската медицина откако Универзитетот во Токио отвори лабораторија во која роботи самостојно изведуваат медицински експерименти што досега ги правеле луѓе.

Во Центарот за иновации по роботика веќе работат 10 роботи, а целта е постепено да се автоматизира речиси целиот процес на научните истражувања.

Роботите со две механички раце можат да изведуваат исклучително прецизни задачи, како пренесување реагенси, работа со лабораториска опрема и автоматско култивирање клетки без човечка интервенција.

„Јапонската наука да стане најдобра“

Директорот на центарот Кеиџи Накајамана изјави дека роботиката и вештачката интелигенција се клучни за иднината на науката.

– Сакаме јапонската наука да ја направиме најдобра во светот – изјави Накајамана за време на отворањето на центарот.

Тој додаде дека роботите учествувале и во самата церемонија, вклучително и во симболичното сечење на лентата.

– Вештачката интелигенција и роботиката претставуваат значајни алатки за постигнување на оваа цел – порача Накајамана.

2.000 роботи до 2040 година

Планот на Универзитетот во Токио е до 2040 година бројот на роботи да порасне на околу 2.000.

Според првичните најави, тие во иднина би ги извршувале речиси сите фази од истражувачката работа, од генерирање научни хипотези до нивна проверка и верификација.

Јапонските медиуми наведуваат дека ваквиот потег доаѓа во време кога истражувачките институции се соочуваат со недостиг од кадар и потреба од намалување на човечките грешки.

„Махоло“ веќе работел во болница

Роботот Махоло претходно бил претставен и во болница во Кобе специјализирана за офталмологија.

Јапонските научници веруваат дека ваквите системи би можеле драматично да ја забрзаат медицинската наука и развојот на нови терапии.

Истовремено, проектот отвора и нови прашања за тоа колку далеку роботите ќе можат да го заменат човечкиот фактор во лабораториите.

The post 📽️ ОТВОРЕНА ЛАБОРАТОРИЈА БЕЗ ЛУЃЕ Јапонски робот од корен ја менува медицината appeared first on plusinfo.mk.

Најреткиот метал на светот – калифорниумот – достигнува цена од десетици милиони долари по грам, а го произведуваат само две земји во светот: САД и Русија.

Станува збор за синтетички радиоактивен елемент кој воопшто не постои во природата. Наместо да се ископува, како што е случај со повеќето метали, калифорниумот се создава исклучиво во нуклеарни реактори, преку сложен процес кој бара врвна технологија и огромни ресурси. Токму поради тоа, количините во кои се произведува се исклучително мали – често на ниво на микрограми годишно.

Производство и цена

Поради тешкиот процес на добивање, калифорниумот има статус на еден од најскапите материјали на планетата. Неговата цена варира зависно од изотопот и намената, но може да достигне десетици милиони долари за само еден грам.

Каде се користи?

Најпознатиот изотоп, калифорниум-252, е моќен извор на неутрони, што го прави исклучително вреден во повеќе области. Се користи во нуклеарна медицина, научни истражувања, индустриска анализа на материјали, како и во контрола на производствени процеси.

Овој елемент има примена и во тестирање на материјали без нивно оштетување, како и во одредени сегменти од енергетиката.

Како е откриен?

Калифорниумот е откриен во 1950 година во Беркли, Калифорнија, од тим научници предводени од Глен Сиборг. Името го добил токму по американската држава каде што е создаден.

Не е единствениот редок метал

Иако калифорниумот важи за најреткиот синтетички метал, кога станува збор за природни метали, рекордот го држи осмиумот.

Овој елемент припаѓа на платинската група и се смета за еден од најгустите на Земјата. Неговото присуство во природата е толку мало што често се мери во делови на милион, што значи дека во еден тон руда може да има помалку осмиум отколку што тежи едно зрно песок.

Зошто се важни ретките метали?

Ретките метали, без разлика дали се синтетички или природни, играат клучна улога во современата наука и индустрија. Тие се користат во медицината, енергетиката и високите технологии, каде што нивните специфични својства овозможуваат напредок што би бил невозможен со обични материјали.

The post ЕДЕН ГРАМ ОДИ ДО ДЕСЕТИЦИ МИЛИОНИ ДОЛАРИ Најреткиот метал го контролираат САД и Русија appeared first on plusinfo.mk.