Да беше жива, денес, на 1 јули, принцезата Дијана ќе го прославеше својот 65-ти роденден.

Наместо роденденски честитки, светот повторно се потсетува на жената која остана една од најсаканите личности на 20 век. И речиси три децении по нејзината трагична смрт, Лејди Ди продолжува да биде симбол на човечност, сочувство и бунт против строгите правила на британската монархија.

Дијана Френсис Спенсер е родена на 1 јули 1961 година во благородничко семејство. Во 1981 година се омажи за тогашниот принц Чарлс, денешниот крал Чарлс Трети, а нивната свадба ја следеа повеќе од 750 милиони луѓе ширум светот. Со венчавката стана принцеза од Велс и една од најпрепознатливите личности на планетата. Иако формално никогаш не ја носеше титулата „принцеза Дијана“, јавноста токму така ја памети.

По разводот со Чарлс во 1996 година го загуби статусиѕ „Нејзиното кралско височество“ (Her Royal Highness), но го задржа називот Дијана, принцеза од Велс. И покрај формалното дистанцирање од кралското семејство, таа остана мајка на идниот британски крал, принцот Вилијам, и на принцот Хари.

Она што ја направи исклучителна не беше само нејзината титула, туку начинот на кој им пристапуваше на луѓето. Таа се ракуваше со болни од СИДА во време кога многумина стравуваа од обичен допир, ги посетуваше бездомниците, децата во болници и жртвите на војни и сиромаштија. Со тоа испрати силна порака дека достоинството и сочувството се поважни од кралскиот протокол. Дијана беше и модна икона, но никогаш не дозволи облеката да ја засени нејзината хуманитарна работа.

Особено силен впечаток остави нејзината кампања против противпешадиските мини. Во 1997 година, само неколку месеци пред смртта, прошета низ минирано поле во Ангола, фотографија што стана една од најпознатите во поновата историја и помогна светската јавност да обрне поголемо внимание на овој проблем.

Нејзиниот приватен живот, пак, беше исполнет со турбуленции. Несреќниот брак со Чарлс, неговата долгогодишна врска со Камила Паркер Боулс, постојаниот притисок од таблоидите и непрекинатото медиумско следење ја претворија во една од најфотографираните личности во светот.

Во познатото телевизиско интервју за Би-Би-Си во 1995 година таа изјави: „Во овој брак бевме тројца“, реченица која остана запаметена како еден од најсилните моменти во историјата на британската монархија. На 31 август 1997 година светот беше шокиран од веста дека Дијана загина во сообраќајна несреќа во парискиот тунел „Понт де л’Алма“.

Во автомобилот беа и нејзиниот партнер Доди ал Фајед, кој исто така почина, како и возачот Анри Пол. Единствено телохранителот Тревор Рис-Џонс ја преживеа несреќата. Официјалните истраги во Франција и во Велика Британија заклучија дека несреќата била предизвикана од пребрзо возење, алкохолизиран возач и од опасното следење од страна на папараците.

Но, тоа не ги запре бројните теории на заговор што се појавија веднаш по трагедијата. Најпознатата теорија, која ја промовираше Мохамед ал Фајед, таткото на Доди, тврдеше дека британските тајни служби намерно ја организирале несреќата за да спречат евентуален брак меѓу Дијана и Доди или можна бременост.

Со текот на годините се појавија и други шпекулации – за мистериозен бел автомобил, за наводно исчезнати докази и за вмешаност на различни државни структури. Сепак, ниту една од тие теории никогаш не беше потврдена со веродостојни докази. Смртта на Дијана предизвика незапаметена тага во Велика Британија. Милиони луѓе оставаа цвеќе пред Кенсингтонската палата, а јавноста остро го критикуваше кралското семејство поради првичната воздржаност.

Под силен притисок на јавноста, кралицата Елизабета Втора се обрати со телевизиско обраќање, а погребот на Дијана го следеа околу 2,5 милијарди луѓе низ светот. И денес, речиси триесет години подоцна, Лејди Ди останува повеќе од историска личност. За едни е најголемата хуманитарка што ја имало британското кралско семејство, за други трагична жртва на славата и медиумската опсесија.

Но, за милиони луѓе ширум светот таа останува „народната принцеза“ – жена која покажа дека вистинската величина не произлегува од круната, туку од човечноста.

The post ЛЕЈДИ ДИ ДЕНЕСКА ЌЕ ГО СЛАВЕШЕ СВОЈОТ 65. РОДЕНДЕН Принцезата што го освои светот, а чија смрт и денес е обвиена со сомнежи appeared first on plusinfo.mk.

На денешен ден пред 105 години, на 28 јуни 1921 година, во Софија беше убиен Ѓорче Петров – еден од најзначајните македонски револуционери, публицисти, учители и идеолози на македонското националноослободително движење. Неговата смрт претставува една од најтрагичните страници во историјата на македонската револуционерна борба, бидејќи дојде во време на длабоки поделби и судири меѓу самите македонски дејци.

Ѓорче Петров е роден на 2 април 1865 година во Варош, Прилепско. Уште како млад се истакнал како образован интелектуалец, а подоцна станал еден од најблиските соработници на Гоце Делчев. Заедно со него работел на организациското зацврстување на Внатрешната македонска револуционерна организација и на ширењето на нејзината идеја за ослободување на Македонија.

Покрај револуционерната дејност, Ѓорче Петров оставил значајна трага и како научник и публицист. Неговите географски, етнографски и историски записи за Македонија се сметаат за едни од највредните извори за состојбите во земјата на крајот на XIX и почетокот на XX век. Особено е познато неговото дело „Материјали по изучувањето на Македонија“, кое и денес претставува важен историски документ.

Иако бил резервиран кон идејата за предвремено кревање востание, сметајќи дека условите не се доволно зрели, Ѓорче Петров активно се вклучил во подготовките и текот на Илинденското востание во 1903 година. Неговите ставови често се темелеле на прагматизам и внимателно проценување на политичките и воените околности.

По Првата светска војна, политичките и идеолошките разлики во македонското револуционерно движење дополнително се продлабочиле. Ѓорче Петров бил меѓу оние кои застапувале поинаков пристап кон решавањето на македонското прашање, што довело до остри конфликти со дел од тогашното раководство на ВМРО.

На 28 јуни 1921 година, откако излегол од кафеана во Софија и се упатил кон својот дом, Ѓорче Петров бил застрелан пред влезот на куќата. Атентатот го извршил Турчинот Реџеп, припадник на ВМРО, а во историската литература најчесто се наведува дека зад ликвидацијата стоело тогашното раководство на организацијата, под раководство на Тодор Александров, иако тоа никогаш официјално не ја презело одговорноста.

Неговото убиство предизвикало силен одек меѓу македонската емиграција и пошироката јавност. На погребот присуствувале бројни македонски дејци, пријатели и политички истомисленици, но и луѓе кои претходно биле негови политички противници. Во говорите било истакнато дека Македонија изгубила еден од своите најобразовани и најпосветени синови.

Историчарите денес оценуваат дека Ѓорче Петров бил една од најкомплексните личности во македонското револуционерно движење. Тој не бил само организатор и револуционер, туку и мислител кој настојувал борбата за слобода да ја темели врз јасна политичка стратегија, образование и национална свест.

Неговото име денес го носат скопската општина Ѓорче Петров, бројни улици, училишта и други институции. Со тоа, споменот за неговиот живот и дело останува трајно вграден во колективната меморија на Македонија.

По 105 години од неговото убиство, Ѓорче Петров останува една од клучните личности во македонската историја. Без оглед на различните толкувања на одделни историски настани, неговата улога како интелектуалец, револуционер и борец за слободата на Македонија продолжува да биде предмет на научни истражувања и јавни одбележувања.

The post 105 ГОДИНИ ОД АТЕНТАТОТ ВРЗ ЃОРЧЕ ПЕТРОВ Македонскиот револуционер чие дело ја надживеа смртта appeared first on plusinfo.mk.

Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова денеска посхумно со Орден „8 Септември“ ја одликува Наде Проева, историчарка, професорка и авторка за нејзиниот особен придонес во афирмирањето на македонската историографија. Орденот „8 Септември“ го прими нејзината сестра Павлина Проевска.

​- ​Античкиот свет е далечно минато. Неговите градови се урнати, неговите владетели преминаа во историските книги, а до него допираме само преку фрагменти: натписи врежани во камен, монети, археолошки ископувања и остатоци, ретки сведоштва што времето не успеало целосно да ги избрише. Но, токму од тие фрагменти, од тие навидум неми траги на минатото, професорката Наде Проева создаде и создаваше знаење, концепти, теории, одгатнуваше историја, отвораше нови научни хоризонти и поттикнуваше повторно, пошироко и подлабоко да размислуваме за местото на Македонија и Македонците во историјата – истакна претседателката во својот говор на врачувањето на Орденот.

​Истражувањето и одгатнувањето на антиката и античка Македонија беа нејзина животна и научна преокупација и мисија, а таа, како што кажа претседателката, не го романтизираше минатото, ниту го претвори во мит, туку го истражуваше и објаснуваше со научна строгост, интелектуална чесност и длабоко чувство на одговорност кон вистината.

– ​Затоа нејзиниот пат, започнат во Ресен, продолжи на Филозофскиот факултет во Белград и се усоврши на Сорбона во Париз, каде што им се посвети на епиграфиката, нумизматиката и античките религии, притоа одделувајќи ги антиката и историјата на античките Македонци – области што ги проучуваше не само во архивите и библиотеките, туку и на археолошките локалитети – рече Сиљановска-Давкова.

​Нејзините трудови за античка Македонија, Римската провинција Македонија претставуваат вреден научен прилог и остануваат важна појдовна точка за идните истражувања. ​Нејзиниот научен труд не се гледа и препознава само во книгите и студиите што ги напиша, туку и во грижата за научното наследство што го остави зад себе, меѓу другото и преку уредувањето на веќе споменатите едиции Historia Antiqua Macedonica и Bibliotheca Miscellanea Byzantino-Macedonica. Токму затоа, нагласи претседателката, Наде Проева беше почитувана и кога со неа се согласуваа, но и кога со неа не се согласуваа. Нејзиниот авторитет не произлегуваше од титулите што заслужено ги носеше, туку од подготвеноста и решеноста секоја теза да ја поткрепи со докази и знаење и секој став да го изложи на критичка проверка.

– Таа активно и бурно учествуваше во јавниот живот, уверена дека интелектуалецот нема само право, туку и должност да зборува кога се отвораат прашања од суштинско значење за културата, историјата и идентитетот. Нејзините колумни имаа просветителски карактер и учев од нив – рече Сиљановска-Давкова.

Проева, додаде таа, како строга, чесна и совесна професорка, образуваше генерации историчари, но уште поважно, образуваше генерации млади луѓе да размислуваат критички, да ги проверуваат фактите и да не се задоволуваат со лесни и конечни одговори. Таа остави и дела што остануваат траен дел на историската наука и настава, меѓу коишто е и Историја на Аргеадите – првиот, како што веќе чувме, универзитетски учебник посветен на античките Македонци.

– ​Нејзините студенти од неа не учеа само историја на стариот век или историја на античка Македонија, туку важна лекција дека сериозното знаење започнува таму каде што завршува самоувереноста и се раѓа сомнежот – рече Сиљановска-Давкова.

​Претседателката истакна дека денес, кога постхумно ѝ го доделуваме Орденот „8 Септември“, ѝ оддаваме признание на една од најзначајните личности на македонската историографија, научничка која ја афирмираше Македонија во меѓународните академски кругови, претставувајќи ја во најдобрата светлина македонската историска наука на научни собири и конференции во истражувачките центри ширум Европа и светот. За врвните научни достигнувања го доби францускиот Орден Витез на академските палми.

– ​Наде остави длабоки, уникатни, неповторливи траги во високото образование, како интелектуалка која знаењето не го чуваше себично во себе и за себе, туку го стави во служба на општото добро, на науката и на студентите. Ѝ оддаваме признание на една жена која му го посвети животот на демистификацијата и разбирањето на минатото, уверена дека без него не можеме целосно да ја разбереме ниту сегашноста, ниту самите себе – рече Сиљановска-Давкова.

Сестрата на Проева која го прими орденот „8 Септември“ рече дека со длабока почит и благодарност, семејството на Проева се заблагодарува за ова признание и верува оти и таа ќе беше среќна.

– ​Да беше денес Наде со нас, ќе речеше: „Не, ова признание не е само за мене, ова е за сите историчари и археолози и професионалци од мојата фела кои што работат на чување на нашето македонско наследство, на нашите македонски вистини, историски вистини“ – рече таа.

Семејството на Проева започнале неколку иницијативи преку кои сакаат да го зачуваат споменот за неа и да го продолжат нејзиното дело.

– Пред сè, нејзините книги се веќе преведени на англиски јазик, ќе бидат на сите можни дигитални платформи низ целиот свет, така што Наде и понатаму ќе ја промовира македонската вистина надвор од Македонија. Како втор проект, имаме летен камп кој што од идниот понеделник ќе започне со работа во Претор, каде што ќе имаме 12 средношколци кои ќе ги запознаат вредностите на историската професија. Сакаме да ги анимираме да се запишат да студираат историја. Нели, таа инспирација нивна за тој предмет, Наде велеше: „Инспирацијата е првиот чекор до успехот“ – рече таа.

Третиот проект, како што кажа таа, е спомен собата во Ресен која исто така се надеваат дека ќе биде простор за инспирација на млади луѓе. Четвртиот, најобемениот проект, е Центар за историски студии „Наде Проева“, кој што е во тек на регистрирање и формирање.

– Имаме фантастичен управен одбор, имаме група на фантастични студенти, сите поддржани од Фондот на Наде Проева за докторски студии, и евентуално преку таа платформа, преку тој центар ќе продолжат нејзините активности — конференции, симпозиуми, посети на странски историчари, ќе имаме исто така издавачки активности. Така што, мислам дека со сето тоа ќе го продолжиме споменот и делото на Наде. Ќе биде присутно за новите генерации – рече Павлина Проева.

Професор д-р Наде Проева беше македонски историчар класицист и редовен професор на Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“ при Филозофскиот факултет, Катедрата за историја во Скопје од 1984 година до нејзиното редовно пензионирање во 2015 година.

​Родена е во Ресен на 9 септември 1949 година, каде завршува основно и средно образование, а високото образование го продолжила на Универзитетот во Белград, каде дипломирала античка археологија во 1973 година на тема: „Четири необјавени доцноантички некрополи од околината на Прилеп“. Истата година, од декември 1973 до март 1975 година, работи како кустос во Народниот музеј во Прилеп.

​Во јуни 1978 година на Филозофскиот факултет во Белград го брани магистерскиот труд: „Типологија на надгробните споменици во југословенскиот дел на римската провинција Македонија“. Од 1979 до 1981 била на специјализација на Универзитетот Сорбона во Париз, каде се здобила со диплома за продлабочени студии од областите епиграфика, нумизматика и религија.

​Во декември 1982 година на Филозофскиот факултет во Белград ја брани докторската теза: „Влијание на доселениците на развојот на културните прилики во римската провинција Македонија“. Од 1 март 1984 година е избрана за предавач на Филозофскиот факултет во Скопје за предметот Историја на стариот век, а од 1993 за доцент по предметот Историја на античките Македонци.

​Повеќе пати била на студиски престој во странство: во Вроцлав и Гдањск – Полска, Француска археолошка школа во Атина – Грција, Францускиот институт во Истанбул – Турција, Австриска академија на науките во Виена – Австрија, на универзитетите во Нанси и во Париз Нантер во Франција и други.

​Настапувала на меѓународни научни собири во Франција, Канада, Србија, Бугарија, Хрватска, Естонија, Русија, Романија, Италија и Полска, а држела предавања во Хрватска, Словенија, Франција и Холандија.

​Наде Проева беше уредник на две едиции: „Библиотека Miscellanea Byzantino-Macedonica“ и „Historia Antiqua Macedonica“, за кои напишала предговори, забелешки, индекси и изработила карти. Во едицијата „Historia Antiqua Macedonica“ таа објавува преводи на книги за историјата на античките Македонци, а книгата „Историја на Аргеадите“ од 2004 година е прв учебник за античките Македонци за студентите на Филозофскиот факултет при Катедрата за историја.

​Проф. Проева учествувала во археолошки ископувања на антички и средновековни локалитети во Македонија, Србија, Полска и Грција, во проекти на Археолошкиот институт во Белград, на Македонската академија за науки и уметност, на Српската академија за науки и уметност и на Берлинско-бранденбуршката академија на науките.

​Како визитинг професор има одржано предавања на универзитети во Франција, Хрватска, Словенија и Холандија. Активен работник за популаризација на историската наука со учество во бројни телевизиски и радио емисии, написи, прикази на книги и интервјуа во дневниот печат.

​Добитник е на Орден од витез на академските палми од Владата на Република Франција во 1997 година.

​Професор д-р Наде Проева почина во Скопје на 6 ноември 2024 година.

The post ЖЕНАТА ШТО ОТВОРИ НОВИ НАУЧНИ ХОРИЗОНТИ ЗА АНТИЧКА МАКЕДОНИЈА Наде Проева постхумно одликувана со орден „8 септември“ appeared first on plusinfo.mk.

Денеска се навршуваат 40 години од трагичната смрт на македонскиот архиепископ г.г. Ангелариј, кој загина во сообраќајна несреќа на 15 јуни 1986 година во Дреновската клисура, на патот Прилеп – Скопје, пишува Фејсбук страницата Жива е Македонија.

По неполни пет години како поглавар на Македонската православна црква, архиепископот Ангелариј го загуби животот кога службениот „мерцедес“ во кој се наоѓал, под сè уште неразјаснети околности, се судрил со цистерна со српски регистарски таблички. Во несреќата загинал и неговиот возач.

Според внуката на архиепископот, која тој ден патувала со него, неговата смрт не била несреќен случај. Таа верува дека судирот бил намерно предизвикан, поради неговата беседа на гробот на Гоце Делчев каде говорел и се залагал за обединување на Македонија. Според неа, сомнежите ги засилува и фактот што осудените возачи на цистерните отслужиле само мал дел од затворските казни.

– Го држев дедо ми во раце кога ја испушти душата. Загина и неговиот возач. До денес живеам со последиците од таа трагедија – изјави Татјана Попоска.

Архиепископот Ангелариј e роден како Цветко Крстески, на 25-ти март 1911 година во село Долнени, Прилепско во свештеничко семејство. Во младоста бил учесник во НОБ и еден од првите организатори и раководители на МПЦ по ослободувањето од фашистичкиот окупатор. Бил голем борец за македонската кауза.

Во дворот на црквата Свети Димитрија во Скопје, Архиепископот Стефан и владиците Иларион и Јосиф отслужија помен за трагично загинатиот архиепископ на МПЦ-ОА.

На поменот за 40-годишнината од упокојувањето на Ангелариј, втор поглавар на возобновената Македонска православна црква, присуствуваа и претседателката Гордана Силјановска Давкова, претставници на владата и пратеници.

„Архиепископот Ангелариј остави длабока трага во историјата на Македонската православна црква како еден од нејзините најзначајни духовни водачи и градители по возобновувањето. Со својата посветеност придонесе за развојот на духовниот живот и за одржување и јакнење на врските со македонската дијаспора. Неговото наследство останува симбол на истрајност, мудрост и служба во интерес на црквата и македонскиот народ“, напиша Силјановска-Давкова на својот профил на Фејсбук.

„Вечнаја памјат, владико наш!“ – напиша во објавата за годишнината од смртта на архиепископот Ангелариј, веб страницата Жива е Македонија.

По повод годишнината, беше споделена и реставрирана фотографија од прославата на Илинден во манастирот Трескавец, направена на 2 август 1982 година. На неа се прикажани митрополитот Преспанско-пелагониски Петар, архиепископот Ангелариј и дедо Михаил, а во позадина може да се забележи и Свети Гаврил Велички – Светогорец.

Фотографијата претставува значајно сведоштво за духовниот живот на Македонската православна црква и за личностите кои оставиле длабока трага во македонската историја и духовност.

The post ДАЛИ АРХИЕПИСКОПОТ АНГЕЛАРИЈ ПЛАТИ СО ЖИВОТ ЗА СВОЈОТ ПАТРИОТИЗАМ? Одбележани 40 години од мистериозната смрт на вториот поглавар на МПЦ appeared first on plusinfo.mk.

Препис на чудотворната икона на Пресвета Богородица Троеручица од Света Гора в сабота ќе пристигне во Штип. Протојереј Добрица Јанев во Брегалничката епархија информира дека иконата ќе биде донесена во градот од монасите од манастирот Хиландар. По литијата, иконата ќе биде поставена во црквата „Свети Димитриј“ во штипско Ново Село, каде што ќе остане на поклонение и молитва.

– Голема радост ќе се случи на 6 јуни, во сабота, во нашиот град Штип, бидејќи ќе пристигне иконата чудотворна Богородица Троеручица од хиландарскиот манастир. Оваа икона ќе ја донесат монасите од Хиландар, ќе ја пречекаме во 16:30 пред храмот „Свети Никола“. Оттука ќе се формира литија и заедно со иконата и верниот народ, кој го повикуваме масовно да присуствува, ќе ја однесеме до храмот „Свети Димитриј“ во Ново Село, каде што ќе остане на поклонение и радост на сите наши браќа и сестри на сите христијани кои со вера ќе доагаат и ќе се молат на мајката божја – изјави Јанев.

Тој додаде дека иконата на Пресвета Богородица Троеручица ќе остане постојано овде во Штип, како што е преписот од иконата на Светиот Нектариј Егински во црквата Иларион во населбата Железничка.

Протојерејот Добрица Јанев се осврна и на потеклото и значењето на иконата Троеручица. Појаснувајќи дека оваа икона со векови сведочи за чудото што се случило на Светиот Јован Дамаскин.

– Иконата Богородица Троеручица, кога ќе ја видете има уште една рака изобразена. Имено, кога свети Јован Дамаскин пишува пофални песни и за Богородица, му ја отсекле раката незнабожците и тој раката ја зел и ставил на иконата, велејќи „Мајко ете јас повеќе не можам да пишувам“. Паднал во длабок сон, а кога се разбудил видел дека раката му е исцелена, а пак на иконата се појавила третата рака – вели Јанев.

Свештениците од Брегалничката епархија ги повикуваат верниците масовно да присуствуваат на свечениот пречек и на литијата во Штип.

The post ЧУДОТВОРНА ИКОНА НА БОГОРОДИЦА ТРОЕРУЧИЦА ДОАЃА ВО ШТИП Ќе ја донесат монасите од Света Гора appeared first on plusinfo.mk.

Меѓу илјадниците ракописи што со векови се чуваат во Ватиканската библиотека, еден мал документ долго останал речиси незабележан. Станува збор за само 5 листа хартија, вметнати меѓу страниците на постар грчки кодекс.

Денес токму тие неколку страници се познати како „Македонскиот речник од XVI век“, документ што и по повеќе од 6 децении предизвикува интерес кај историчарите, филолозите и лингвистите, пишува Свето Тоевски за Нова Македонија.

Текстот изворно е запишан со грчки букви, но јазикот е чист македонски народен говор. Во поглед на дијалектната припадност, двајцата научници утврдиле дека зборовите потекнуваат од костурскиот крај, поточно од околината на селото Богатско, Југозападна Македонија, денес во Грција.

Ракописот бил откриен во 1940 година од кардиналот Џовани Меркати. Набргу потоа завршил на масата на италијанскиот византолог и славист Чиро Џанели. Во годините што следувале, истражувањето постепено се претворило во меѓународен научен проект.

„Овој документ е скапоцена реликвија“ 

По Втората светска војна во анализата се вклучил и познатиот француски славист Андре Вајан. Нивната заедничка студија била објавена во Париз во 1958 година под наслов „Македонскиот речник од XVI век“.

Џанели уште тогаш оценил дека не станува збор за обичен лексикографски запис.

„Македонскиот лексикон од 16 век“ го нарекол „древен документ на словенски дијалект од југозападна Македонија“, но и „скапоцена реликвија“.

Во воведот на студијата објаснил дека истражувањето го работел со помош на врвни европски слависти и познавачи на јужнословенските јазици.

Во истражувањето учествувале врвни европски слависти

Малку познат детал е дека во првичните анализи бил вклучен и францускиот лингвист Андре Мазон, еден од најпознатите европски проучувачи на македонските дијалекти во првата половина на 20 век.

Џанели во својата студија наведува дека со Мазон разменувал мислења и забелешки за јазичните особености на текстот. Подоцна лингвистичката анализа ја продолжил Вајан, кој изработил посебна научна студија за јазикот на ракописот.

Така, зад документот што содржи само неколку страници стои работа на неколкумина од најугледните европски слависти од тоа време.

330 зборови што го преживеале времето

Ракописот содржи околу 330 зборови, изрази и куси реченици. Запишан е со грчки букви, но научниците заклучиле дека јазикот припаѓа на народен говор од костурскиот регион, поточно од околината на селото Богатско.

Меѓу запишаните зборови се среќаваат „сокол“, „врапци“, „кокошки“, „кози“, „јагне“, „круша“, „месо“, „сирени“, „јајца“, „вино“, „сол“ и „жито“.

Токму ваквите секојдневни зборови му даваат посебна вредност на ракописот. Наместо јазик на дворци или црковни книги, документот зачувал дел од живиот народен говор од пред повеќе векови.

„Ела да јаме и да пиеме“

Посебно внимание привлекуваат речениците што се зачувале во текстот.

„Господине, брате, да си здрав, да си прост, остави ни да спиме“, стои во еден запис.

Во друг дел е забележана реченицата:

„Ела да јаме, и да пиеме, дол да појдиме, да работиме.“

И денес тие реченици можат да се разберат речиси без превод. Токму ваквите примери биле меѓу аргументите на Џанели и Вајан кога ја анализирале поврзаноста на ракописот со народните говори од југозападна Македонија.

Суштински документ за континуитетот

Во својата анализа Вајан напишал дека значењето на ракописот не лежи само во неговата старост.

„Македонскиот лексикон, објавен од Ч. Џанели, е важен поради својот датум, но и доволно важен од суштински аспект за да оправда изготвување посебна студија за него“, навел францускиот славист.

Според него, текстот овозможува подобро следење на развојот на еден дел од македонските говори низ вековите.

Повеќе од осум децении по неговото откривање и повеќе од шест децении по објавувањето на научната студија, ракописот од Ватикан продолжува да се споменува во научни и јавни дебати. Мал документ од само пет листа хартија успеал да остави трага далеку поголема од својата големина.

The post ДОКАЗОТ Е ВО ВАТИКАН, ВРВНИ СЛАВИСТИ ГО ОБЈАВИЛЕ Над 300 зборови сведочат за македонскиот јазик од 16 век!  appeared first on plusinfo.mk.

Мустафа Кемал Ататурк, основоположникот на модерна Турција, пред повеќе од еден век извесен период се криел во тиквешкото село Дабниште. Локален селанец го чувал во тајност, иако турските власти сурово го притискале населението да открие каде се наоѓа мистериозниот офицер.

Дури години подоцна, кога Мустафа станал претседател на Турција, се дознало кого всушност криеле тиквешките селани.

Ова е малку позната врска на Ататурк со Кавадарци, бидејќи неговото име најчесто се врзува со родното дебарско село Коџаџик и со Битола, каде го завршил средното воено училиште.

Човекот што подоцна ќе стане симбол на модерна Турција и нејзин прв претседател бил роден на денешен ден, 19 мај 1881 година, во Солун.

Неговиот татко Али Риза бил по потекло од дебарското село Коџаџик, каде и денес постои спомен-куќа на семејството.

Во Битола, пак, и денес се раскажуваат легенди за неговата голема љубов со Елени Каринте. Омилена песна на Ататурк била „Manastır Türküsü“, позната и како Битолска балада.

Бегот од Бегниште донел мистериозен офицер

Како дошол до Кавадаречко? Во 1908 година, за време на Младотурската револуција, Мустафа Кемал бил под прогон од тогашните османлиски власти.

Во еден момент се нашол во кавадаречкиот регион.

Според локалните сведоштва, бегот од селото Бегниште побарал од селанецот Атанас Ајзовски од Дабниште да сокрие непознат човек.

– Овој човек ќе го скриеш кај тебе. Не смееш ништо да кажеш, кој го донел, од каде дошол и кога дошол. Ако слушнам дека нешто си кажал, ќе ти настрада целото семејство – му било кажано на Атанас.

Атанас прифатил, без да знае кого всушност крие.

Ги мачеле, никој не го предал Кемал

Преку ден Атанас работел со стоката и лозјата. Навечер го придружувал мистериозниот гостин. Но, турските власти брзо дознале дека во Дабниште се крие важен офицер поврзан со Младотурците.

Почнале претреси и малтретирања. Селаните биле тепани и испрашувани.

И покрај заканите и бруталниот притисок, никој не открил каде се крие Мустафа.

Заговорник на револуцијата

Цело време Атанас Ајзовски немал поим дека го крие идниот лидер на Турција. Според раскажувањата, дури при разделбата Ататурк му открил на Атанас дека е дел од главните заговорници на Младотурската револуција и дека е противник на султанот.

Години подоцна, кога во 1924 година била создадена модерната Турска Република, а Мустафа Кемал станал претседател, следувал неочекуван пресврт.

„Ако е жив Ајзовски, нека се јави“

Според кажувањето на Петре Камчевски, објавено во југословенскиот весник „Политика“, Ататурк јавно побарал да го пронајдат човекот што го криел во Тиквешијата.

– Ако е жив Атанас Ајзовски, нека се јави, сакам да се видам со него – наводно напишал Ататурк.

Но, Атанас веќе бил стар и немоќен за патување.

Благодарам со американска „Винчестерка“

Во знак на благодарност, Ататурк испратил пакет со подароци за семејството Ајзовски. Меѓу нив се наоѓала и американска „Винчестерка“ произведена во 1897 година.

Пушката со години ја чувале семејството Ајзовски и ваташкиот илинденец Пане Поп Коцев.

Денес се наоѓа во музејот во Кавадарци.

Иако станал симбол на модерна Турција, Ататурк никогаш целосно не ја заборавил Македонија. Во Турција со децении се пеела „Manastır Türküsü“, песна посветена на Битола и неговите младешки денови таму.

The post ТАЈНАТА НА АТАТУРК ВО ТИКВЕШИЈАТА Селанец од Дабниште го криел идниот татко на Турција appeared first on plusinfo.mk.

The post ЗОШТО ИМЕТО НА НИКОЛА КАРЕВ НЕ СЕ НАОЃА ВО ХИМНАТА? Низ какви промени поминал текстот „Денес над Македонија“ appeared first on plusinfo.mk.

Фреските во Курбиново се меѓу највредните и најоригинални достигнувања на византиското сликарство од XII век. Датумот 25 април 1191 година, кој е запишан во натписот, не е само формален почеток на живописувањето, туку сведоштво за еден уметнички пресврт што ќе се почувствува многу подоцна и во европската уметност.

Она што најмногу изненадува е начинот на кој се третира човечката фигура. Наместо строго фронтални, статични светци, во Курбиново гледаме тела што се извиваат, се движат, дишат. Драпериите не се само декоративни линии, туку го следат движењето на телото, создавајќи чувство на волумен и тежина. Ликовите имаат издолжени пропорции, но токму таа стилизација им дава еден драматичен, речиси експресивен карактер.

Највпечатлив е Архангелот Гаврил

Особено впечатлив е Архангелот Гаврил во сцената на Благовештението. Неговото тело е во движење, чекорот е нагласен, крилјата се раширени со динамика што ретко се среќава во тогашното византиско сликарство. Во неговото лице има нешто човечко – не е само небесен гласник, туку фигура што носи вест со внатрешна напнатост. Ова чувство на психолошка состојба е еден од најсилните аргументи дека Курбиново излегува од строгите канони.

Во колоритот доминираат топли окери, црвени и зелени тонови, со суптилни премини што создаваат сенка и светлина. Тоа не е уште ренесансен chiaroscuro, но е јасен обид за моделирање на формата преку боја. Лицата се обработени со внимателни премини, што им дава мекост и живот.

Блесок што најавува пресврт во уметноста

Фрескоживописот во Курбиново припаѓа на таканаречениот комненски период во Византиска уметност, време кога уметноста почнува да се оддалечува од строгата духовна апстракција и постепено внесува повеќе емоција и реализам. Но Курбиново оди чекор понатаму – токму во таа „преголема” експресија некои историчари гледаат рана најава на она што ќе стане хуманизација на ликовите во уметноста.

Ако се направи споредба со делото на Ѓото ди Бондоне, кој работи повеќе од еден век подоцна, може да се забележи слична тенденција – воведување простор, тежина и човечка емоција. Разликата е што кај Ѓото тоа ќе стане систем, додека во Курбиново е како блесок, интуитивен и слободен.

Значаен пункт во историјата на европската уметност

Фреските во Курбиново не се само религиозна декорација. Тие се сведоштво за момент кога уметникот почнува да го гледа човекот не само како симбол, туку како живо суштество. Во тој поглед, ова мало село во Преспа станува тивок, но значаен пункт во историјата на европската уметност.

Почетокот на хуманизмот и ренесансата обично се врзува за XIV век, односно околу 1300-тите години, со фигури како Франческо Петрарка и подоцна Ѓото ди Бондоне. Тоа значи дека фреските во Курбиново се создадени приближно 100 до 150 години пред првите јасни појави на хуманизмот и раната ренесанса во Италија.

The post ДАЛИ ЗНАЕТЕ ЗОШТО СЕ ФРЕСКИТЕ ВО КУРБИНОВО БЛЕСОК ВО ЕВРОПСКАТА КУЛТУРА? Ја најавија ренесансата 150 години пред Ѓото appeared first on plusinfo.mk.

Кога падна кај Роженскиот манастир, Јане Сандански не ја однесе идејата со себе – ја остави како завет за идните генерации.

На 22 април 1915 година, на пат од Мелник кон Неврокоп, Пиринскиот цар бил убиен во заседа кај месноста Блатата. Смртта била подмолна. Телото било пронајдено од караван и пренесено во Роженскиот манастир.

Роден е во селото Влахи, во Пиринскиот дел на Македонија. Потекнува од семејство што рано ја почувствувало тежината на историјата.

По Руско-турската војна, семејството било принудено да се исели. Се населиле во Горна Џумаја, а потоа во Дупница. Таму Сандански го минал детството.

Учел, работел како чирак и помагал во полето. Но, околностите го оттурнале кон револуцијата.

Средбата со Делчев, пресврт што го дефинира патот

Во 1899 година, преку Никола Малешевски, се сретнал со Гоце Делчев. Таа средба го одредила неговиот животен правец.

Се приклучил на Внатрешната македонска револуционерна организација. Почнал да гради мрежа, да организира луѓе и да дејствува.

Чети, акции и аферата „Мис Стон“

Во 1901 година, со мала чета Сандански започнал активности на терен. Истата година, учествувал во познатата акција со киднапирањето на протестантската мисионерка Мис Стон.

Акцијата траела 6 месеци. Завршила со откуп. Средствата биле насочени кон револуционерната борба.

Сандански се издигнал како водач. И како стратег.

Борби, поделби и судири во движењето

По Илинденското востание, Организацијата се поделила. Се судриле различни визии.

Сандански ја предводел борбата против врховистите. Во Пиринскиот регион бил клучна фигура. Судирите биле крвави.

Во 1907 година, по негова наредба, биле ликвидирани Борис Сарафов и Иван Гарванов. Тоа дополнително ја продлабочило кризата.

Младотурската револуција и политичка трансформација

Во 1908 година, со Младотурската револуција, Сандански се легализирал. Влегол во Неврокоп и одржал говор пред околу 15.000 луѓе.

Потоа пристигнал во Солун. а железничката станица бил пречекан од специјална младотурска делегација предводена од Енвер Беј, а на 18 јули 1908 година, Јане Сандански излегол со познатиот Манифест до сите народности во Империјата.

Тоа бил момент кога од револуционер станал и политички фактор.

Во 1912 година, со своите луѓе го ослободил Мелник. Делувал со селската милиција.Подоцна, неговите четници влегле и во Солун пред главните воени сили. Тоа бил врв на неговото влијание.

Разочарување, заговор и враќање во сенка

По Балканските војни, Сандански се вклучил во политиката во Бугарија. Но ситуацијата се влошила.

Во 1914 година, се обидел да организира отпор против политиката на царот Фердинанд. Заговорот пропаднал.

Разочаран, се повлекол. Се вратил во својот манастир кај Мелник.

Кај месноста Блатата следна година била поставена заседа. Погребан е во близина на Роженскиот манастир. Неговите останки се чуваат таму и денес.

Идејата за Македонија, за која се борел, продолжила да живее.

The post ПИРИНСКИОТ ЦАР ПАДНА, НО НЕ И ИДЕЈАТА ЗА МАКЕДОНИЈА Сандански беше револуционер, стратег и симбол appeared first on plusinfo.mk.