Пожар избувна ноќва во близина на трговскиот центар „Зебра“ во Скопје.

На видео од местото се гледа силен пламен веднаш до паркирани автомобили, од кои неколку се наоѓаат на само неколку метри од жариштето.

Огнот бргу се прошири и претставуваше опасност за околните возила.

Противпожарната служба веднаш реагираше и на терен пристигнаа возила за гаснење на пожарот.

The post 🎥 ПОЖАР ИЗБУВНА КАЈ „ЗЕБРА“ ВО СКОПЈЕ Огнот се доближи до автомобилите, пожарникарите реагираа навреме appeared first on plusinfo.mk.

Што се случува со парите собрани за лекување на некој пациент ако тој почине и не ги искористи за операција или за лекување? Дали се враќаат на донаторите, дали се пренасочуваат кон други случаи или исчезнуваат во сивата зона меѓу внатрешни правилници и институционален вакуум?

Парите се за пациентот, не за семејството!

Според правилниците на фондациите што собираат донации за лекување, прво се покриваат валидните медицински трошоци и долгови, а преостанатото се пренасочува кон други хуманитарни случаи, односно пациенти. Ако средствата веќе се префрлени на сметка на семејството, семејството предлага пренасочување, но не смее да ги задржи за лична употреба.

Бугарската Фондација „Павел Андреев“ која собира донации и за македонски пациенти, за Плусинфо појаснува дека во случај на смрт на лицето за кое се собираат пари, расположливата, но неискористена сума не останува кај семејството. Иницијаторот на кампањата треба да ја префрли на друга кампања (или на неколку) на платформата, или во фондот, во рок утврден во општите услови.

– Во Македонија корисниците имаат право да ги користат преостанатите средства за исплата на преостанати долгови кон клиниката. Доколку потоа останат средства, мора да ги префрлат во други кампањи на платформата, во рок од 30 дена од смртта на корисникот – велат од „Павел Андреев“.

Оттаму додаваат дека ова веќе е воспоставена пракса и дека донаторите се информирани пред самата уплата.

– Кога донирате средства на платформата, има поле во кое се нагласува „Донирајќи, Вие се согласувате со општите услови. Дознајте повеќе за трансакциските такси“, со што донаторите се информирани како се постапува со нивните донации. Ова поле се наоѓа над копчето „Сакам да донирам“ – објаснуваат од Фондацијата.

Од Црвен крст за Плусинфо наведуваат дека нивниот фокус се големи катастрофи, но кога посредуваат за конкретно лице, ако пациентот почине пред да му бидат исплатени парите, тие не се исплаќаат, туку се пренасочуваат кон други хуманитарни цели.

Љупчо Петковски, основач на фондацијата „Икрауд (ECrowd)“, објаснува дека „Икрауд“ го следи моделот на Фондацијата на Телеком.

— Се покриваат неплатени долгови, а преостанатите средства се пренасочуваат. Има луѓе кои отвораат сметки кај повеќе фондации и го кријат тоа за да соберат повеќе од потребното. Затоа бараме податоци колку е собрано вкупно и исплаќаме само онолку колку што недостасува — вели тој.

Собрани повеќе од 250.000 евра за измислен пациент

За тоа што се случува со парите што се собираат за лекување, сомнежи отвори и неодамнешниот случај „Даниел“. Македонската Фондација „Икрауд“ (ECrowd) предупреди дека преку непостоечка фондација биле собрани над 250.000 евра, а доменот за донации бил регистриран во Исланд – чест избор на измамници кои сакаат да го сокријат својот идентитет.

Во оваа измамничка кампања најмногу платиле донатори од Македонија и од Бугарија.

„Сакаме да го свртиме вашето внимание дека такво правно лице не постои (види доказ во слика). Досега се собрани значителни средства и има речиси 1.000 донатори од кои многумина се од Македонија и од Бугарија. Доменот е регистриран во Исланд, каде што многу често измамниците регистрираат домени со цел да го скријат својот идентититет. Станува збор за измама, не наседнувајте на неа. Линк до објавата, очигледно креирана со вештачка интелигенција – https://be.dawnofchild.org/danielm“, предупреди тимот на Икрауд и побара од граѓаните кои уплатиле да поднесат пријава во МВР со банкарски извештаи, како и да стопираат евентуални претплати.

Постојат и сериозни обвинувања дека дел од платформите за донации агресивно „ловат“ пациенти, дека цените за исти интервенции варираат без јасно медицинско образложение и дека надзорните органи во земјава не даваат јасен одговор кој и како ги контролира овие текови. Ова не се изолирани приказни, туку симптоми на празнини во системот што директно ја јадат јавната доверба.

Не прифаќаат пациенти во терминална фаза

Гинекологот и член на тимот на „Икрауд“, Ненад Лазаров, додава дека оваа Фондација не прифаќа кампањи за терминални пациенти доколку нејзината медицинска комисија процени дека шансите се минимални.

– Многупати бевме напаѓани за ова, но мора да ја штитиме довербата. Понекогаш се навредуваат и велат: „Кои сте вие да кажете дали има надеж?“ Но селекцијата и транспарентната исплата се клучни. Многупати сме ваделе од наш буџет по 200-500 евра за да помогнеме. Имаме голема екипа – адвокати, човечки ресурси, заштита – внимаваме да не направиме глупост – вели тој.

Лазаров опиша конкретен случај во кој парите веќе легнале на сметката на мајката чиешто дете починало пред да се употребат собраните пари.

– Собиравме за дете, трошоците беа исплатени пред да почине. Дел од парите останаа кај мајката, а таа по своја волја ги донираше на друга кампања. Таквите ситуации се ретки, но постои протокол како да се постапи – вели Лазаров.

Повремено, објаснува Лазаров, поединци ги злоупотребуваат хуманитарните акции.

– Во Македонија има мајки што живеат на болеста на децата, нон-стоп собираат пари за живот, а не за лекови — вели тој.

Како функционираат договорите со фондациите?

Од Фондацијата „Павел Андреев“ за Плусинфо вели дека при стартување кампања, секој иницијатор се регистрира и мора да ги прочита и да се согласи со општите услови на Фондацијата.

– Согласноста се дава со означување поле дека ги има прочитано општите услови, со што се склучува онлајн договор помеѓу платформата и иницијаторот на кампањата. Во случај да не се согласува и да не даде согласност, не може да започне кампања на нашата платформа – велат од „Павел Андреев“.

На прашањето дали постои законска или внатрешна обврска за поднесување извештај за тоа како се трошат донираните средства, од Фондацијата одговараат дека „во секоја кампања има дел за нови вести каде што излегуваат сите новости по кампањата за извршени исплаќања и за секаков вид информација што ја засега дадената кампања“.

Ненад Лазаров го проблематизира овој вид на функционирање бидејќи, како што вели, „Павел Андреев“ нема претставништво во Македонија, па нивните договори се само онлајн, што значи дека не може правно да одговараат во земјава доколку се случи некаков спор.

– Фондацијата „Павел Андреев“ е само на интернет, а исто така тврдат дека за да ви ги исплатат парите, мора да им ги дадете парите што сте ги собрале од други хуманитарни акции. Практично ви велат: „За да ти платам, сите пари што си ги собирал треба да ми ги префрлиш на сметка, па јас ќе ти ги платам трошоците“. Немаат канцеларија во Скопје. Што ако влезеш во спор со организацијата? Тука немаат претставништво, имаат неколку Македонци како агенти, кои веднаш по поставена дијагноза и им ѕвонат на луѓето им им велат „Ајде да правиме кампања“ – вели Лазаров.

Од друга страна, Љупчо Петковски, основачот на „Икрауд“, тврди дека неговата фондација потпишува конкретен договор и дека со договорот, луѓето мора да кажат каде се потрошени средствата.

– „Икрауд“ ги обврзува да дадат информации колку пари собрале, со цел да им се дадат само онолку пари колку што им недостасуваат – вели тој.

Лазаров вели дека во договорот што се потпишува е наведено дека примателите не ги поседуваат парите, туку кампањата ги поседува.

Фондациите во Македонија собираат 2–3 милиони евра годишно од донации, но од донациите не земаат никакви провизии, туку живеат од грантови, од корпоративни донации и спонзорства, од индивидуални донации, како и од економски дејности поврзани со мисијата, тврди доктор Лазаров. 

Некако дознаваат кој е болен и веднаш му нудат кампања

Според соговорници од секторот, понекогаш не е јасно како и колку бргу одредени платформи доаѓаат до чувствителни медицински информации, практично веднаш по поставувањето нечија дијагноза. Лазаров тврди дека тоа важи и за организацијата „Павел Андреев“.

Цените се „напумпани“, реалните се пониски, а вишокот од парите можеби се дели меѓу посредници. Болниците прифаќаат и терминални пациенти, за кои знаат дека не може да им се помогне, а потоа бараат повторни испитувања во нивните установи, не признаваат анализи од земјава и така го зголемуваат профитот од непотребни трошоци. Нема јасни ценовници, за иста дијагноза се нудат различни суми.

Ненад Лазаров доктор специјалист по гинекологија и акушерство и член на тимот на „Икрауд“

— Лекар дава дијагноза и магично „Павел Андреев“ дознава, па веднаш нуди кампања. Некој им кажува информации — вели Лазаров.

Тој укажува и на случаи во кои кампањите остануваат отворени и по смртта на примателот, со што, како што тврди, сè уште се собираат средства за случајот.

Според Лазаров, друг проблем се договорите со болници во Турција.

— Цените се „напумпани“, реалните се пониски, а вишокот од парите можеби се дели меѓу посредници — обвинува тој.

Лазаров додава дека болниците во Турција прифаќаат и терминални пациенти, за кои знаат дека не може да им се помогне, а потоа бараат повторни испитувања во нивните установи, не признаваат анализи од земјава и така ги зголемуваат трошоците.

Кој контролира дали сѐ оди по пропис?

Одговорите на институциите се распрснати и контрадикторни. Од Министерството за финансии нè упатија кон Министерството за правда за надлежноста. Од Министерството за правда, пак, писмено одговорија дека немаат законска надлежност да вршат контрола врз регистрираните фондации и врз нивното постапување со собраните хуманитарни средства – тоа, велат, е статутарно уредено кај самите фондации.

Од Министерството за правда дополнуваат и дека по Законот за донации и спонзорства во јавните дејности министерството издава решенија за јавен интерес, а контролата на дадените донации ја вршат УЈП и други инспекциски органи.

Плусинфо не доби навремен одговор од УЈП на прашањата: дали и како врши надзор врз фондации/здруженија за финансиското постапување со јавни хуманитарни средства; што се случува ако примателот почине, а средствата не се искористени; дали постои механизам за проверка на пренамената; дали организациите имаат обврска да пријавуваат токму вакви случаи; кој е надлежен да интервенира ако се утврди приватна употреба спротивна на намената; и дали УЈП може да преземе даночна контрола или прекршочна постапка при основан сомнеж за злоупотреба.

Фондациите, од своја страна, велат дека имаат внатрешни контроли и надзорни тела. Но, без централизирана државна проверка специјално за пренасочувањето по смрт на примателот, на пример, останува „сива зона“ во која праксата зависи од внатрешни правилници и онлајн-услови.

Што вели Законот и каде се дупките?

Законот за здруженија и фондации поставува рамка за работа, отчетност и надзор, но не пропишува експлицитно што треба да се случи со средства, собрани за поединечна кампања ако примателот почине. Практично, тоа се препушта на статутите, договорите и на општите услови на организациите, како и на внатрешните процедури.

Парите мора да се користат исклучиво за целите утврдени со статут и програма. Внатрешно, организациите можат да формираат орган за надзор, а членовите имаат право на увид и да бараат отстранување неправилности.

Министерството за правда најавува измени на Законот, потврдија од Министерството за Плусинфо. Ако во нив се пропише јасна постапка за средствата по смрт на примател, задолжителни известувања и/или надворешна ревизија за вакви случаи, тоа би го затворило сегашниот нормативен вакуум и би ја зацврстило довербата. Дотогаш, клучни се транспарентните статути, јасните договори и доследната примена на законот за фондации.

The post КАДЕ ЗАВРШУВААТ ПАРИТЕ ОД ДОНАЦИИТЕ АКО ПАЦИЕНТОТ УМРЕ? Годишно се собираат до 3 милиони евра за лекување, прашање е како се распоредуваат appeared first on plusinfo.mk.

Повраќање, дијареја, стомачни грчеви, висока температура и треска – ова се симптомите на стомачниот вирус што периодов масовно ги погодува граѓаните. Вирусот предизвикува нагло влошување на состојбата кај пациентите, оставајќи ги физички исцрпени и приковани за кревет неколку дена.

Весна од Скопје за Плусинфо го опиша своето искуство како „најлошото што ѝ се случило досега“ со ваков вирус.

– Пред да си легнам сè беше нормално, не чувствував ништо необично. Но, некаде околу 5 часот наутро се разбудив од сон со страшни болки во стомакот – вели Весна.

Веднаш по болките, започнале и другите симптоми, нагони за повраќање и дијареа, кои се влошувале со секој изминат час.

– Не можев од кревет да станам. Немав сила ни до тоалет да одам. Морав да барам помош, моите ми донесоа леген до креветот – додава таа.

Како што раскажува Весна, состојбата бргу ескалирала, покрај мачнината и болките, почнала да чувствува и треска и температура.

– Уста не можев да отворам, сè што ќе каснев го повраќав. Дури и чај кога ќе се напиев, не можев да го задржам. Морав да земам апчиња против дијареа, пробиотици – вели таа.

Со оглед на ослабеноста, Весна повикала и медицинска екипа која ѝ ставила инфузија дома, обидувајќи се барем малку да ја стабилизира состојбата.

– Досега вакви симптоми не сум имала, дури ни кога сум имала друг вирус. Навистина беше страшно. Веќе трет ден ме држи, болките малку попуштија и дијареата и повраќањето се намалија, ама чувството е речиси исто – раскажа Весна.

Слично искуство пренесе и родител на 2-годишно дете кое развило симптоми на висока температура, повраќање и на пролив.

– Температурата му се качи на 39,8 степени, не јадеше ништо, само повраќаше. Две ноќи не спиевме, го ладевме и му дававме сируп за температура – вели таткото.

Секое е лето, па и ова, зголемен број случаи

Стомачниот вирус (вирусен гастроентеритис) е инфекција предизвикана од различни ентеровируси, која почесто се јавува кај помладите лица. Иако може да се појави во текот на целата година, најголема зачестеност има во пролетните и во летните месеци.

Општите лекари потврдуваат дека ситуацијата е слична на претходните години.

– Како секоја година, и оваа година имаме зголемен број пациенти со симптоми на стомачен вирус. Карактеристична клиничка слика е епигастрична болка, грчеви на абдомен, гадење, повраќање, дијареа, треска, зголемена телесна температура и болки по телото – вели за Плусинфо доктор Ахмед Нуредини од ПЗУ Хумана, амбуланта по општа медицина.

Според него, посебно загрижувачки се случаите кај ризичните категории: деца, постари лица, хронично болни и лица со ослабен имунитет.

– Кај овие пациенти може да се јави потешка клиничка слика. Препорачуваме да се побара лекарска помош кога симптомите траат повеќе од 2–3 дена без подобрување, при дехидратација, висока температура или при присуство на крв во изметот – додава д-р Нуредини.

Како што објаснува, заразата најчесто настанува преку контакт со други заразени лица или преку лоша хигиена, особено во летниот период.

– Од нашето искуство, пациентите најчесто се заразуваат преку контакт со заразени (во домови, базени) и преку храна. Кај децата голем проблем се и лошите хигиенски навики – вели тој.

Летото создава идеални услови за развој и за ширење на стомачни вируси:

– Повисоки температури – топлината ја забрзува контаминацијата на храната и на водата;

– Консумација на ризична храна – сладоледи, свежи овошја, улична храна, месо на скара, недоволно добро чувани млечни производи;

– Вршење нужда во јавни тоалети и присуствување во објекти со непозната хигиена;

– Капење во загадени води (базени и езера), вирусите може да се пренесат преку вода што не е добро третирана.

Разлики меѓу стомачен вирус и труење со храна

Иако симптомите може да бидат речиси идентични – дијареја, повраќање, болки во стомакот, слабост – сепак стомачниот вирус и труењето со храна не се исто.

Разликувањето честопати не е едноставно, особено во првите часови од појавата на симптомите, кога пациентите чувствуваат драматично влошување на состојбата без јасен извор.

Сепак, според лекарите, најголемата разлика е во моментот на појава на симптомите и во нивната тежина.

– Клиничката слика е слична, но разликата е во времето на појава и во интензитетот. Кај труење со храна симптомите се појавуваат 1–3 часа по оброкот, а кај вирусот по 48–72 часа од контакт со заразен извор. Ризикот за дехидратација е поголем кај труењето бидејќи повраќањето и дијареата се поинтензивни – објаснува д-р Нуредини.

Разликувањето честопати зависи од времето кога симптомите почнуваат, дали се јавуваат кај повеќе лица истовремено и дали имало заеднички извор на храна. Дијагнозата најчесто се поставува врз основа на добра анамнеза и на клиничка проценка.

The post КРУЖИ СТОМАЧЕН ВИРУС СО СИЛНИ СИМПТОМИ Внимавајте на хигиената и внесувајте доволно течности! appeared first on plusinfo.mk.

Кога бевме мали, купувавме книги, напишани на српскохрватски, со тестови за мерење интелигенција, а дома ни зборуваа за некој гениј со 300 IQ што го чуваат тајните служби и го користат за читање умови и за придвижување предмети со телекинеза, обучен во таен оддел за парапсихологија во Русија. Големите умови со високо IQ беа и се цитирани како сезнајни божества чиишто совети треба да ги следиме без прашање, како цитатите на Ајнштајн за животот, за љубовта, за секоја глупост – цитати од кои 90% не ги ни кажал Ајнштајн. Ако се посомневаш во мудростите на оние коишто се надарени со високо IQ од природата, ќе те потсетат: „Да, бе, тој со 300 IQ не знае, ти знаеш“. Многумина се опседнати со тоа колкаво им е IQ-то, го мерат и фанатично вежбаат тестови за да добијат повисок резултат, а со тоа и една доза допамин. „Ти си човек со ниско IQ” е дури пострашна навреда од „глуперда”.

Иако првично биле дизајнирани за да ги разликуваат лицата со ментална попреченост од оние со типични когнитивни способности, IQ тестовите со текот на времето добија многу поширока употреба. Тие станаа мерило за социјален статус и за вредност. Иако луѓето со нормално IQ можат да совладаат многу вештини, да бидат успешни на училиште и да резонираат нормално, тоа не е доволно бидејќи луѓето сакаат да бидат најдобри, а не просечни.

Во стварноста, успехот е определен од многу фактори: каде си роден, колку си мотивитан и дисциплиниран, колку вежбаш, каков емоционален склоп имаш, каква среќа имаш… колку си убав, како и од многу други нешта. Но, самото сознание дека IQ-то ти е високо, макар и да не е клучен фактор, те прави посамоуверен во сопствените мислења, а тоа може да биде не толку паметно. Сепак, самодовербата на луѓето, на лично и на колективно ниво, е определена од таа бројка, со надеж – трицифрена.

Како Македонија доби толку ниско IQ?

Во тој контекст, неодамна стана актуелна мапата на „просечен национален IQ“, во која Македонија се наоѓа на дното – со наводен просек од 81,9 IQ поени. Според овие податоци, Македонците се прикажани како помалку интелигентни од своите соседи, под глобалниот просек и под сите развиени земји. Бргу се појави познатата фраза: „Ние сме многу глуп народ“, нешто што се велеше и пред да се дознае за оваа мапа. Сепак, оваа мапа е сериозно проблематична – не зашто очајно сакам да верувам дека ние Македонците сме паметни, туку бидејќи оние што го објавиле просечното IQ за Македонија никогаш не им правеле IQ тестови на Македонците.

Оваа мапа е изведена од World Population Review (WPR), која, пак, признава дека нејзините информации се базираат на истражувањата на британскиот психометричар Ричард Лин и на неговите соработници. Ова значи дека WPR не спроведува свои мерења, туку дека ги објавува резултатите преземени од овие извори.

Што е проблемот? Главниот проблем е што Ричард Лин и неговите соработници немаат спроведено реални IQ тестирања за 104 од 185 земји. Наместо тоа, користат екстраполации, односно пресметки, базирани на просечни вредности од соседни или од „слични“ земји. На пример:

– За Ел Салвадор, бројката е добиена како просек од Гватемала и од Колумбија;

– За Киргистан, како просек од Иран и од Турција, иако овие земји не се ниту најблиски, ниту директно поврзани, но авторите сметале дека културолошки се тука некаде.

– Дополнително, во некои случаи се користени податоци од нетипични популации – на пример, деца со развојни нарушувања во Шпанија се земени како основа за процена на IQ во Екваторијална Гвинеја.

WPR ги посочува овие проблематични основи, што се гледа и преку ознаките во базата на податоци каде што се користат: T (Tested) – за земји со некакви тестирања; E (Estimated) – за земји каде што IQ е изведено со пресметка. Македонија и Албанија, на пример, припаѓаат на втората категорија („E“), што значи дека прикажаниот просек не потекнува од реални тестирања, туку од математичка формула, базирана на соседни земји.

Кога фактите не се совпаѓаат, тогаш се „објаснуваат“

Претпоставките за просечното „национално IQ“, според Лин, се базираат на бруто-домашниот производ (БДП). Тој смета дека високиот БДП оди рака под рака со повисоката интелигенција, па луѓето во побогати држави, наводно, се попаметни од оние во посиромашните. Во неколку случаи, авторите се соочуваат со несогласување меѓу IQ и економските резултати, па нудат алтернативни објаснувања:

– Катар има проценет IQ од 78, но многу висок БДП. Авторите тоа го припишуваат на среќата на Катарците, нашле нафта и затоа се збогатиле.

– Боцвана, земја со најбрз економски раст за неколку децении, се прикажува со ниско IQ. Како? Така бидејќи и овие се посреќиле зашто нашле дијаманти.

– За Кина, каде што IQ е релативно високо, а БДП некогаш бил низок, тврдат дека виновен бил комунистичкиот економски систем.

Со други зборови, кога фактите не се вклопуваат во нивната теорија, тие не ја менуваат теоријата – туку фактите ги објаснуваат со ад хок изговори, што е типична логичка заблуда.

Методологијата на Лин и на соработниците е подложена на обемна критика. Според психолозите Сузан Барнет и Венди Вилијамс, нивните трудови се „изградени врз произволни претпоставки и врз селективна манипулација со податоци“. Професорот Ричард Нисбет истакнува дека честопати се игнорираат податоци кои не одговараат на хипотезата, а се пренебрегнуваат клучни фактори како образованието, исхраната, социјалната структура и Флин ефектот – феномен кој укажува на зголемување на глобалната интелигенција со текот на времето. Во 2022 година, професорката Ребека Сир од Универзитетот Брунел во Лондон ги анализирала податоците на Лин и дошла до заклучок дека примероците не се репрезентативни, методолошкиот пристап не е унифициран, некогаш можеби и намерно, а и дека не може да се извлече објективна споредба меѓу нации врз основа на достапните мерења.

Едноставно кажано, според Лин и неговата екипа, Македонците имаат 81,9 IQ бидејќи така претпоставуваат тие, врз база на економскиот статус на земјата и на интелигенцијата на соседите. Во контраст на овие контроверзни извори, резултатите од понови и од методолошки потранспарентни тестирања – како што се international-iq-test.com, bright.org, worldwide-iq-test.com – покажуваат дека просечното IQ во Македонија е меѓу 98 и 101, што е целосно во рамките на глобалниот просек. И овие тестирања не се базираат на целосно репрезентативен примерок, туку на луѓе што решавале тестови онлајн, но сепак се базираат на реални тестирања, ако ништо друго. Други јавно објавени тестирања нема, или барем јас не знам за такви.

IQ не е гаранција за разум, ниту алиби за глупост

Луѓето сакаат да се споредуваат, особено на национално или на регионално ниво. Ако сме прикажани како поглупави од другите, тоа лесно се користи како аргумент за политички или, пак, за културен песимизам. Ако сме добри за нешто, успехот веднаш се претвора во национална гордост, карактеристика која не важи само за ова поднебје. Секако, сите сакаме да се мериме со пријателите и со непријателите, со соседите, на државно и на лично ниво. „Барем сме попаметни од нив“ и „многу глуп народ сме“ се заклучоци што секогаш може да ги користиме, селективно, кога ќе се случи нешто што ни го оправдува стереотипот, па да ги одбираме фактите што се вклопуваат со нашите претпоставки колку сме глупави. Додека многу од одлуките на „простиот народ“ се прашање на образование, лични потреби, страв, интерес, табиет, икс, ипсилон, на зет – ако одлуките не ни се допаѓаат, тие луѓе по автоматизам имаат ниско IQ.

Когнитивните способности немаат врска со нашата претстава за интелигенцијата, а и психолошките инструменти се сложена работа која ја користат експерти во комбинација со други мерења за да проценат ментален фитнес на еден човек. Во општиот менталитет, речитите и писмени луѓе се интелигентни, иако може да имаат нормално IQ, а „простите луѓе што не прочитале книга“ се глупави. Сепак, има разни форми на интелигенција и вештини – автомеханичарот можеби не го читал Достоевски, иако тој може да биде „попаметен” од некој книжевник за поправање автомобили, како што фудбалерот може да има поголема спортска интелигенција од математичар што не знае да фати топка. Секоја социјална група има свои критериуми за социјален статус. На интелектуалците им е важно колку си начитан; на корпоративните деловни претприемачи им е важно колку си економски ситуиран, каков часовник имаш и каков автомобил возиш; на музичарите им е важен талентот за музика итн. И тоа е нормална работа – така луѓето си го градат идентитетот, си ја зајакнуваат самодовербата и си ги поставуваат целите во животот. Секако, генерализирам, има разни луѓе од разни професии кои не се вклопуваат во стереотипот, но ова е само пример за доловување поента.

Нејсе, поентата е дека веројатно „националното IQ“ е повисоко од 81,9, но тоа не е ни важно бидејќи паметни луѓе може да имаат глупави ставови и да носат глупави одлуки поради емотивни причини – како што просечни, па и потпросечни луѓе, може да носат паметни одлуки бидејќи научиле критичко размислување, си ги регулираат чувствата итн. Глупавиот перформанс нема врска само со IQ, а човекот може да напредне, ако сака, а и да стане помудар. Лесно може колективно да бидеме жртви на „сопственото IQ” за секоја грешка што ја правиме, ама нема аир од тој став.

The post Дали Македонците имаат просечно IQ од 81,9? appeared first on plusinfo.mk.

Министерството почна подготовка на измени на 12 основни закони во здравствениот систем, изјави министерот за здравство, Азир Алиу, давајќи отчет за една година од функционирањето на Владата.

Нашата визија за активно здравство е систем што однапред е планиран, истакна тој.

– Во развој е дигитализацијата на здравството, а тоа не е луксуз, туку нужна алатка за отчетно, правично и за ефикасно здравство. Затоа почнавме со подготовка на измени на 12 основни закони од здравствениот систем. Секој закон ќе биде третиран од експертска група, бидејќи модерно здравство не се гради со импровизации, туку со прецизни и со системски правила. Здравствениот систем не смее да се води со претпоставки. Затоа почнавме да ги мапираме состојбите и реално да ги проценуваме капацитетите, потребите и празнините во здравствениот систем. Веќе не се одлучува од око. Иднината е здравство што се проценува врз основа на податоци, а не на навики. Министерство активно работи на системот базиран на 5 столба – посочи министерот.

Иако на функција е нешто повеќе од еден месец, Алиу уверува дека веќе се поставени темели за системски и отчетен пристап во здравството, каде што во центарот стојат граѓанинот и лекарот, а не бирократскиот апарат.

– Дигитализацијата не е замена за одговорност. Таа е алатка што ни овозможува да ја следиме, мериме и да ја подобриме токму таа одговорност – истакна министерот.

Поголеми плати и поддршка за младите лекари

Како една од најважните мерки, министерот ја посочи одлуката за зголемување на платите на здравствените работници – за 4.815 денари нето кај медицинскиот персонал и за 6.200 денари за медицинските сестри.

– Ова не е само финансиска поддршка, туку порака дека државата стои зад тие што се грижат за здравјето на граѓаните – нагласи Алиу.

Дополнително, со решавањето на статусот на приватните специјализанти, вработени се 600 млади лекари, во две фази по 300. Првата група веќе ја завршува процедурата за вработување, а повикот за втората група е објавен на веб-страницата на Министерството.

– Успехот не го мериме во бројки, туку во пораката дека младите лекари не се оставени сами. Стојам зад секој што одлучува со знаење – рече министерот.

Нов пристап до лековите и до институциите

По цели 10 години, конечно е ажурирана позитивната листа на лекови – со 9 нови генерички препарати, односно со 87 лекови во различни форми, посочи министерот Алиу.

Но, како што нагласи, „реформите не значат ништо ако граѓанинот не може да се приближи до системот и да биде слушнат“. Затоа, Министерството започна со концептот на „Отворен кабинет“, каде што граѓаните директно можат да ги изложат своите проблеми и идеи.

Дигитална алатка против мито и против злоупотреби

Министерството имплементираше нова електронска алатка за пријавување неправилности во здравствените установи. Досега реагирале 39 граѓани – 27 на македонски и 12 на албански јазик. Најчесто пријавувани проблеми се непрофесионално однесување, игнорирање пациенти, одбивање третман, доцнење во услугите и барање мито.

– За да сме сигурни во точноста на информациите, формиравме канцеларија што ќе ги верификува пријавите. Ќе ги разгледаме сите обвинувања и ќе постапиме, ако има прекршување на законот – објасни министерот.

Милионски инвестиции во болниците

Во изминатата година се инвестираше во реконструкција и во модернизација на низа здравствени установи, рече Алиу.

На Клиниката за гинекологија се реконструираат лабораториите, амбулантите и кабинетите со инвестиција од 22 милиони денари. Првиот кат на Инфективната клиника е целосно реновиран со интензивна нега, инвестиција вредна 1,5 милиони евра, потенцира министерот за здравство.

– Целосно се реновираше Универзитетската психијатрија, се пушти нова компресорска станица на Хируршките клиники, а во Поликлиниката „Идадија“ е инсталиран нов апарат за магнетна резонанца. Се реконструираат и болниците во Тетово, Гостивар, Велес и во Прилеп. Особено значајно е отворањето нова клиника во општина Илинден, што ќе опслужува 30.000 жители, што е прва ваква новоотворена установа по речиси половина век – изјави Алиу.

Тетово добива 2 нови објекта – клиниката ќе се проширува

Алиу најави дека Владата веќе работи на решавање на долгогодишните проблеми во Тетовската болница.

– Административниот дел е решен, а наскоро се очекува продолжување на услугите. Владата усвои буџет за изградба на 2 нови објекта со проширени услуги. Тетово ќе биде еден од клучните центри за вложување – рече тој.

По повод една година од работењето на Владата, министерот, на прес-конференција во Владата ги презентираше клучните постигнувања и нови иницијативи во здравствениот систем, нагласувајќи дека „здравството не се менаџира со инерција, туку со логика, дисциплина и со податоци“.

ПАЦИЕНТИТЕ ПРИЈАВИЛЕ МИТО, ИГНОРИРАЊЕ И НЕСООДВЕТЕН ТРЕТМАН Министерството за здравство отвори канцеларија што ги истражува поплаките

The post НОВИ КЛИНИКИ, ПОВИСОКИ ПЛАТИ, ИЗМЕНИ НА 12 ЗАКОНИ ЗА ЗДРАВСТВОТО Министерот Алиу вети дигитализиран и модерен здравствен систем appeared first on plusinfo.mk.

Во новиот систем за пријавување неправилности во здравството, граѓаните најчесто се пожалиле на непрофесионално однесување, игнорирање пациенти, одбивање здравствена услуга, неисполнување на должности, доцнење во третманот и на барање мито – покажа првата анализа на Министерството за здравство, изјави министерот за здравство, Азир Алиу, на денешната прес-конференција по повод една година од работењето на Владата.

Министерството за здравство почна со имплементација на електронска алатка за пријавување неправилности, преку која досега се пријавиле 39 граѓани – 27 на македонски и 12 на албански јазик.

• АКО НЕКОЈ ВЛЕГУВА ПРЕКУ РЕД КАЈ ЛЕКАР – ПРИЈАВЕТЕ ГО НА САЈТОТ НА МИНИСТЕРСТВОТО ЗА ЗДРАВСТВО Сега може да се пожалите за секоја неправилност во амбулантите и во болниците

Алиу рече дека сѐ уште е рано да се објавуваат имиња на здравствените установи, бидејќи пријавите се во почетна фаза.

Министерот не открива имиња, ќе се проверува дали пријавите се точни

За секоја пријава ќе се организира состанок со надлежните институции, а веќе е формирана и канцеларија што ќе ги верификува податоците.

– За да сме сигурни дали информациите се точни, создадовме канцеларија која се занимава со овој дел од информациите, ќе имаме состанок со надлежните во институциите што се спомнати, па ќе дојдеме до одговори или до одбивање на тоа што е дадено како информација. Сепак, ова се првични информации, не значи дека се точни – рече Алиу.

Министерството за здравство креира политики за здравството, додаде тој, а ако се докаже дека има елементи на прекршување на законот, тоа ќе биде предадено на натамошно поцесирање.

– Во оваа фаза е рано да се именуваат клиники, ова е прва фаза и не сме информирани дали тие информации се точни. Оставете ни 1-2 недели додека не добиеме информации. Креиравме методологија, свесни сме дека ова прашање е од јавен интерес, па веројатно секоја прес-конференција ќе имаме одговори за граѓаните и за новинарите за тоа до каде се пријавите и како ги процесираме. Да ги оставиме колегите и институциите што се надлежни да работат на тоа дали овие обвинувања се точни – подвлече Алиу.

Министерот сослушал граѓани од цела држава во првиот „Отворен кабинет“

Тој истакна дека минатиот петок бил одржан првиот „Отворен кабинет“ за директна средба меѓу граѓаните и Министерството. Министерот се сретнал со граѓани од неколку градови – дел биле со конструктивни предлози, дел со пријави за недоволни здравствени услуги, а дел сакале да се информираат за мисијата на Министерството и за шансите нивните деца да се вклучат во системот, особено во контекст на 300+300 програмата за специјализанти.

– Некои родители дојдоа бидејќи нивните деца се при крај на факултет, сакаат да знаат дали ќе има нови вработувања. Ние почнавме политика на распределба според реалните потреби, па неколку специјализанти се одбиени за трансфер од друг град во Скопје, со цел да имаме и таму специјализанти и здравство што ќе им служи на граѓаните – рече Алиу.

Министерот Алиу се обрати по повод една година од работењето на Владата, при што ги презентираше клучните успеси на Министерството за здравство – од унапредување на пристапот до здравствените услуги, преку дигиталните алатки и инфраструктурните вложувања, до враќањето на довербата на граѓаните во здравствениот систем.

ОТВОРЕН Е „ОТВОРЕНИОТ КАБИНЕТ“ ЗА ДИРЕКТНИ СРЕДБИ СО МИНИСТЕРОТ ЗА ЗДРАВСТВО Голем интерес за иницијативата на Алиу, првите 15 средби се веќе закажани

The post ПАЦИЕНТИТЕ ПРИЈАВИЛЕ МИТО, ИГНОРИРАЊЕ И НЕСООДВЕТЕН ТРЕТМАН Министерството за здравство отвори канцеларија што ги истражува поплаките appeared first on plusinfo.mk.

Скопскиот аквапарк кај Спортскиот центар „Борис Трајковски“ останува затворен и ова лето, откако 2 години не е во функција.

Причината, како што објаснуваат од Центарот за Плусинфо, е несоодветното одржување во изминатиот период, поради што настанале сериозни оштетувања – како во базените, така и во пумпите што ги циркулираат водата и хемикалиите низ целиот систем.

Иако дел од реквизитите, како тобоганите, се во добра состојба ама проблемот е во тоа што нивните гаранции се истечени, па без обновени безбедносни сертификати не можат да се користат. Во моментов се изработува проценка на состојбата и вредноста на аквапаркот, која ќе послужи како основа за одлуката околу неговото понатамошно управување.

Од СЦ „Борис Трајковски“ велат дека се разгледуваат две можности: повторно ставaње под управување на Спортскиот центар или давање под концесија на приватен оператор кој би ја презел санацијата и обезбедувањето на потребните сертификати.

Оттаму појаснуваат дека не е потребна целосна реконструкција, туку насочени градежни и технички зафати.

Аквапаркот беше отворен во 2015 година и содржи 10 тобогани, базени за деца и возрасни, мрзлива река, бранови, кафе-барови, соблекувални и административна зграда со ресторан. Неговото затворање и запуштање го прават уште еден од значајните јавни објекти што чека системско решение.

Неговото затворање и запуштање го прават уште еден од значајните јавни објекти што чека системско решение.

The post СКОПСКИОТ АКВАПАРК И ОВА ЛЕТО СКАПУВА ПОД ЖЕШКОТО СОНЦЕ Се бара чаре за враќање на детскиот џагор appeared first on plusinfo.mk.

Ова лето, сè повеќе скопјани пријавуваат присуство на змии – во дворови, куќи, автомобили, па дури и во градинки и во институции. Иако нивната појава е вообичаена за овој период од годината, расте грижата кај граѓаните за потенцијалната опасност, особено кога змијата може да се најде во домот и да претставува ризик за семејството или за милениците.

Што треба да направат граѓаните доколку наидат на змија и како да постапат во случај на каснување?

Змии има во градинки, галерии, па и во полициски станици

– Честопати добивам повици. Речиси секој ден. Ме препорачуваат и во полиција, и во пожарна, и во Центарот за управување со кризи – вели за Плусинфо Војо Иванов, вработен во ЗОО Скопје, кој приватно, од пасија, помага при отстранување змии.

Тој раскажува дека змиите се наоѓаат на најнеочекувани места.

– Вадев змија од градинка, од галерија во Скопска чаршија, од полиција во Арачиново, дури баравме и во државен авион. Нема правило – вели тој.

„Државата нема слух за овој проблем“

Според Иванов, најголемиот проблем не се самите змии, туку паниката кај луѓето и нефункционалниот систем.

– Државата нема слух за овој проблем. Минатата година за првпат некој од надлежните ме повика на состанок – се сликавме, имаше објава, и толку. Нема официјална служба за справување со змии. Сѐ се сведува на приватни иницијативи – посочува Иванов.

Немојте да ги напаѓате змиите!

Иако луѓето веднаш очекуваат интервенција, Иванов предупредува дека „во половина од случаите, станува збор за лажна тревога – некои мислат дека виделе змија, но нема вистинска опасност.

– Не треба веднаш да се паничи. Не треба ни да ги убијат. Нека земат метла, нека ја насочат нежно. Таа повеќе се плаши од нив отколку обратно. Луѓето треба да се плашат од други луѓе, а не од животни – посочува Иванов.

Директорот на Клиниката за токсикологија, проф. д-р Андон Чибишев, исто така, тврди за Плусинфо дека граѓаните не треба да ги напаѓаат змиите.

– Моја препорака до граѓаните е, доколку забележат змија, да ја избегнат и да не се обидуваат да ја нападнат. Иако не сум експерт за таа тема, разговарав со биолози и со други експерти кои велат дека змиите најчесто се појавуваат во летниот период поради недостиг од храна. Можноста да бидете каснати е минимална, сè додека не ја загрозите. За жал, луѓето имаат страв и анимозитет кон влечугите, па првиот инстинкт честопати им е да ги нападнат со стап или со друг предмет. Таквото однесување само ја зголемува опасноста змијата да се почувствува загрозена и да нападне во самоодбрана – вели Чибишев.

„Оваа година нема случаи на труење“

Чибишев објаснува дека годинава во Скопје нема регистрирани случаи на каснување од змија, но дека Клиниката е подготвена да реагира доколку се појават такви случаи.

Тој апелира граѓаните никако да не ја шмукаат раната и да не се подврзуваат, бидејќи тоа може да биде опасно.

– Тоа се митови од поп културата. Ако ве касне змија, веднаш повикајте Брза помош или одете до болница – порачува д-р Чибишев.

Што да правите ако ве касне змија и како да ја намалите опасноста од каснување?

• Останете смирени – не паничете.
• Не ја шмукајте раната и не ја подврзувајте.
• Телото држете го во мирување.
• Повикајте Брза помош или одете во најблиска болница.
• Обидете се да ја фотографирате змијата од безбедна дистанца – ќе им помогне на лекарите да проценат за која змија станува збор.

За да ја намалите опасноста од каснување, одржувајте ги тревниците околу куќата; затворајте отвори и дупки околу прозорците и вратите; кога шетате во природа носете затворени чевли.

The post АКО ВЕ КАСНЕ ЗМИЈА НЕ ЈА ШМУКАЈТЕ РАНАТА – БАРАЈТЕ БРЗА ПОМОШ! Една змија плашела полицајци во Арачиново, друга летала со авион appeared first on plusinfo.mk.

Новиот министер за здравство, Азир Алиу, информираше дека Министерството, во координација со ИТ-секторот, работи на развој на дигитален портал со јавно достапни информации.

Порталот ќе биде визуелно разбирлив и прилагоден за јавноста, особено за новинарите, и ќе содржи податоци како: број и вид на лекари по болници и клиники, сите достапни здравствени услуги и нивните цени и типови на услуги што ги нуди секоја здравствена установа.

– Степенот до кој сакаме да одиме е толку детален, што ќе дадеме информации и за бројот на хигиеничари во секоја здравствена установа – нагласи министерот.

Овој проект се реализира во соработка со Министерството за дигитална трансформација.

– На нашата веб-страница граѓаните ќе можат прецизно да дознаат каде има достапен лекар, какви услуги се нудат и колку чини секоја од нив – додаде Алиу.

Министерот го презентираше и деталниот план за работата на Министерството во неговиот мандат, заснован на 5 главни столба. Планот е структуриран во три фази: краткорочен план за првите 3 месеци, едногодишен акциски план што бара дополнителен кадар и ресурси, и тригодишна стратегија до крајот на мандатот, која ќе вклучи странски институции и процеси на стандардизација.

Како дел од таа стратешка рамка, во Кабинетот на министерот ќе бидат вклучени и експерти од Светската здравствена организација (СЗО), најави Алиу.

The post ЌЕ СЕ ЗНАЕ ШТО НУДИ СЕКОЈА БОЛНИЦА, ПА И КОЛКУ ХИГИЕНИЧАРКИ ИМА Алиу најави нов информативен портал за здравствените услуги appeared first on plusinfo.mk.

Кочани ќе добие Центар за услуги и простор за млади, во кој ќе можат да се извршуваат разни друштвени и физички активности, со места за социјализација, гимнастика и за други активности кои може позитивно да ги поттикнат жителите на градот, изјави новиот министер за здравство, Азир Алиу на денешниот брифинг со новинарите.

По трагедијата што се случи во Кочани, Министерството презема координација на процесот за системска поддршка, а новиот Центар ќе има јасно дефинирана работна група од домашни и од странски експерти.

– Во контекст на Кочани, имавме средба со сите експерти надвор од државата и во државата, родители, со млади погодени од трагедијата, па решивме дека Министерството за здравство ќе го преземе целиот процес, а нашите активности ќе се прилагодат на конкретните потреби. Работна група од Министерство за здравство ќе раководи со тоа и со решавање на предизвиците. Има краткорочни и долгорочни процеси. Ќе отвориме Центар за услуги и простор за младите од Кочани, поради што државата ќе треба да размислува на долгорочен план. Размислуваме сите процеси да бидат централизирани – посочи министерот.

Алиу изрази надеж дека таквиот центар ќе ги поттикне младите да основаат свои проекти кои ќе помогнат за наоѓање иновативни решенија за подобрување на здравството, посочувајќи дека Министерството за здравство е спремно за соработка со разни организации.

– Министерството ќе биде отворено за соработка со сите институции и невладини организации, но ќе инсистира процесите на помош и на учество да бидат јасно дефинирани од експерти – рече министерот за здравство.

Салата во болницата во Кочани ќе биде функционална во најкус можен рок

Алиу изјави дека операционата сала во болницата во Кочани ќе биде функционална во најкус можен рок, со современа инфраструктура, а веќе се работи со група експерти.

– Иако Кочани ни е приоритет, не ги забораваме ниту останатите делови од државата. Ќе делуваме итно во сите здравствени установи за да обезбедиме непрекинато добивање медицински услуги. Интензивно работиме на ангажирање соодветен кадар во согласност со законските прописи бидејќи новите вработувања се еден од нашите клучни приоритети – истакна министерот.

„Ако има потреба, ќе стане и во 3 часот наутро“

Министерот за здравство изнесе и детален план за насоките на Министерството под негово водство, засновано на 5 столба и фази што вклучуваат краткорочен, едногодишен и тригодишен акциски план.

Министерството веќе формирало работни групи за секој столб, со минимум по 10 луѓе од група, кои ќе имаат редовни средби со раководството на Министерството за да се решаваат тековните предизвици.

Дополнително, ќе се создадат и специјализирани работни групи за менаџирање кризни состојби, кои ќе работат транспарентно.

– Ќе креираме акциски план со јасно дефинирани процеси и резултати за секоја точка. Ако е 3 часот наутро и има потреба, одговорниот ќе мора да оди на работа – порача Алиу.

The post КОЧАНИ ЌЕ ДОБИЕ НОВ ЦЕНТАР ЗА МЛАДИ Простор за дружење, гимнастика и за креативни активности appeared first on plusinfo.mk.